Doslıqqa bolǵan qábilet asıl minez-qulıqtıń belgisi. Jonatannıń Dáwıtqa bolǵan muhabbatı tariyxtaǵı eń jaqsı doslıqlardan biri, ásirese Sauldiń qızǵanıshı hám satqınlıǵı menen salıstırǵanda. Jonatannıń sadıqlıǵı Dáwıttıń bas tartılǵan jıllarında úlken ruwxlandırıw boldı. Tariyxta Jonatannıń taxtın Dáwıtqa, óziniń básekilesine bergenligine teńlesi joq.
Jonatannıń minez-qulqınıń asıllıǵı munda kórinedi: Dáwıtqa sadıq bolǵanına qaramastan, ol Dáwıttı ákesi Saulǵa qarsı qoymadı, ol ele de «Rabbiniń maylanǵanı» edi. Ol ákesiniń pútkilley kerisi edi. Saul Dáwıttı jek kórse hám onı óltiriwge bir neshe ret urınsa da, Jonatan Dáwıttı jaqsı kórdi hám oǵan járdem beriwge hám onı Sauldiń qanlı niyetlerinen qutqarıwǵa háreket etti.
Dáwıt hám Jonatannıń tuwısqanlıq muhabbatı olardıń ulıwma isenimine tiykarlanǵan edi. Ekewi de qaharman jawıngerler edi, biraq olardıń batırlıǵı Xudaydıń óz xalqına hárdayım járdem bergenligin bilgenlikten kelgen (1 Samuel 14:6-17:47). Olardıń doslıǵı Dáwıt Goliyattı jeńgen kúni baslandı hám Jonatannıń ólimine shekem dawam etti, sol waqıtta Dáwıt olardıń doslıǵınıń tereńligi haqqında jazdı (2 Samuel 1:26).
Jonatannıń úlken isenimi
1 Samuel 14-te Jonatannıń Xudayǵa bolǵan isenimi ashıldı hám ol Oǵan bolǵan úlken isenimi sebepli filistimler ústinen úlken jeńiske eristi. Ol hám onıń sawıtın tasıwshısı ákesi, patsha Sauldiń xabarısız dushpan sızıqlarınan ótti (14:1-5).
Sonnan keyin Jonatan óziniń sawıtın tasıp júrgen jas jigitke: «Kel, biz bul súnetlenbegenlerdiń garnizonına ótemiz; bálkim Rabbimiz biz ushın isleytuǵın shıǵar. Sebebi Rabbimizdi kóp yamasa az adam menen qutqarıwdan hesh nárse toqtata almaydı» dedi (14:6). Jonatannıń isenimi Xudaydıń óz xalqın qutqaratınlıǵı haqqındaǵı bilimine tiykarlanǵan edi, sebebi Ol bunı burın da islegen edi. Hám Rabbimiz, haqıyqattan da, filistimlerdi Izrail qolına tapsırdı (14:12).
Jonatan hám Dáwıttıń qatnası
Dáwıt hám Jonatannıń doslıǵı Dáwıt Goliyattı óltirgennen keyin baslandı.
Endi ol (Dáwıt) Saul menen sóylesip bolǵannan keyin, Jonatannıń jánini Dáwıttıń jánine baylandı, hám Jonatan onı óz jánindey jaqsı kórdi (1 Samuel 18:1). Jonatan sıyaqlı, biz de Dáwıttıń Ulı, Dáwıttan úlken bolǵan Rabbimiz Isaǵa bolǵan muhabbatımızdı hám sadıqlıǵımızdı kórsetemiz. Jonatannıń sadıqlıǵı Dáwıttıń Goliyattı óltiriwi menen tutastı. Isa biz ushın ne islegenin oylaǵanımızda, Oǵan bolǵan muhabbatımız hám sadıqlıǵımız artadı (1 Korinflilerge 15:54-58).
Dáwıt Goliyattı óltirgennen keyin, Saul onıń jeńisin tán alıwdı qáledi. Jonatan Sauldiń ulı edi, sonlıqtan taxtqa miyrasxor edi. Biraq Dáwıt bul lawazımǵa Xuday tárepinen tayınlanǵan edi. Jonatan Dáwıtqa óziniń básekilesi sıyaqlı qızǵanısh penen qaramay, onı jaqsı kórdi. Bul jerde biz Xudaydıń biz benen bolǵan qatnasındaǵı teńsiz miyrim-shápáátin kóremiz. Dáwıt hám Jonatan arasındaǵı muhabbat barlıq adamlar júregi Onıń qolında bolǵanǵa tiyisli, hám Ol olardı qálewinshe ózgerte aladı.
Jonatannıń Dáwıt penen kelisimi
Sonnan keyin Jonatan hám Dáwıt kelisim dúzdi... Hám Jonatan óziniń ústindegi shapanın sheship, onı Dáwıtqa berdi, óziniń sawıtın, qılıshın, sadaǵın hám belbewin de (18:3-4). Olardıń dúzgen kelisimi olardıń birge bolıwın hám bir-birine járdem beriwlerin ańlattı. Olardıńkine teń doslıqtı tabıw qıyın. Qoy kútiwshi jigit Dáwıtta óziniń jańa milliy qaharman sıpatındaǵı jámiyetlik ómirine sáykes kiyimler joq edi. Sonlıqtan, Jonatan Dáwıtqa óziniń shapanın, qılıshın, sadaǵın hám belbewin berdi. Ol Dáwıt ushın ózinde bar barlıq nárselerden bas tarttı. Biz Dáwıttan úlken bolǵanǵa sonday sadıqlıq hám muhabbat kórsetpewimiz kerek pe?
Jonatannıń Dáwıt ushın arashashılıǵı
1 Samuel 19:2-7-de biz Jonatan hám Dáwıt arasındaǵı haqıyqıy doslıq haqqında kóbirek oqıymız. Biz sonı da kóremiz, Jonatan Dáwıttı Patsha Saul tárepinen óltiriliw qáwipi haqqında qalay eskertkenin hám oǵan qarsı ilajlar kóriwge keńes bergenin. Jonatan tınıshlıq ornatıwshı sıpatında háreket etti, Saul aldında Dáwıt ushın arashashılıq etti hám ákesinen Dáwıt ushın jalbardı. Jonatan ákesine Dáwıttıń Izraildi filistimlerden qutqarǵanın, patshanıń taxtın saqlap qalǵanın hám Saulǵa hesh qashan zıyan keltirmegenin esletti. Jonatan ákesine biygúna qan tógiw qáte ekenin ayttı.
Jonatannıń arashashılıǵı ákesine tek waqıtsha hám ótiwshi tásir etti. Ol Dáwıttıń óltirilmesligine ant etse de, keyinirek onı nayzası menen óltiriwge urındı (18:6-10). Bul bizdiń úyreniwimiz ushın jazılǵan (1 Korinflilerge 10:11). Qutqarılmaǵan adamlar ózleriniń jaman jollarınan bas tartıwǵa qansha ret isengen bolsa da, qısqa waqıttan keyin olarǵa qaytadı. Olar juwılǵan shoshqa sıyaqlı, qaytadan batpaqqa awnap qaytadı (2 Peter 2:22).
Dáwıt hám Jonatannıń dialogı
Birinshi Samuel 20-da uzın dialog bar, onda Dáwıt: «Men ne isledim? Meniń qátem ne, hám ákeńniń aldında meniń gúnám ne, ol meniń ómirimdi izleydi?» dedi. Qayta-qayta qollanılǵan «men» hám «meniń» jeke almasıqları onıń aqılınyń jaǵdayın anıq kórsetedi. Xuday endi onıń oylarında pútkilley joq edi. Onıń keyingi sózi isenimsiz qorqıwlardıń onı iyelegenin anıq kórsetedi: «Men hám ólim arasında tek bir qádem bar» (20:3). Bul sózler Dáwıttıń Xudayǵa isenbeytinin hám bizge úgitlengendey barlıq jollarında Onı tán almaytuǵının kórsetedi (Nasiyatlar 3:6). Haqıyqattan da, ol Rabbimiz benen baylanıstan tıs edi.
Biz barlıq jollarımızda Rabbimizdi tán almasa, zıyan kóremiz. Xuday menen doslıq úzilgende, biz azǵırıwǵa hám gúnáǵa berilemiz. Dáwıt keyin Jonatannan óziniń atınan qasınnan ótirik aytıwdı soradı. Dáwıt sarayda awqatlanıw waqtında kútilgen edi, biraq barıwdan qorqtı. Sonlıqtan ol Jonatannan úsh kúnge joq bolıwǵa ruqsat soradı: «Eger ákeń meni izlese, onda ayt: ‘Dáwıt mendan Betlehemge, óziniń qalasınan ótiwge shın júrekten ruqsat soradı, sebebi ol jerde pútkil shańaraq ushın jıllıq qurbanlıq bar’» (20:6). Bul hár birimizge sóylesin, Rabbimiz benen úzilgen baylanıstıń qayǵılı nátiyjesinen eskertsin.
Jonatan Dáwıtqa járdem beriwge umtıladı
Jonatan Dáwıttıń sonday qıyın jaǵdayda ekenin kórgeninde, ákesiniń Dáwıttı óltiriwdi qálegenin tán alıwǵa moralıq batırlıǵı joq edi. Ol haqıyqattan qashıp, onı tınıshlandırıwǵa umtıldı hám: «Sen ólmeyseń! Haqıyqattan da, meniń ákem maǵan aytpastan úlken yamasa kishi hesh nárse islemeydi» (1 Samuel 20:2) dedi. Bul ótirik edi, sebebi Saul Jonatanǵa hám barlıq qullarına Dáwıttı óltiriwleri kerek ekenin ashıq aytqan edi (1 Samuel 19:1). Jonatan Sauldiń Dáwıtqa nayza atqanınan, qullarǵa onı óltiriw haqqında berilgen kórsetpelerden (19:11), onı qamaqqa alıw ushın jiberilgen xabarshılardan (19:20) hám onıń Dáwıttıń artınan ózi barǵanınan (19:22) xabarsız emes edi. Jonatan ákesiniń Dáwıttıń qanın qálegenin bilse de, oǵan: «Eger men ákem tárepinen saǵan jamanlıq isleniwge qarar etilgenin anıq bilsem, onda saǵan aytpas edim be?» (20:9) dedi.
Jonatan Dáwıt penen baylanısadı
Bul eki dos baylanısıw ushın rejelestirdi. Reje Jonatannıń sadaq hám oqlar menen shınıǵıwın talap etti. Bul hesh qanday gúman tuwdırmas edi, sebebi ol jawınger edi hám kóbinese sadaq atıw ushın shıǵatuǵın edi. Dáwıt dalada jasırınǵan bolatuǵın edi. Eger ol oqtı Dáwıttan uzaqqa atsa, bul onıń qáwipli jaǵdayda ekenin hám qashıwı kerek ekenin ańlattı. Biraq eger ol oqtı Dáwıttıń aldına atsa, ol qaytıwı ushın qáwipsiz ekenin biler edi.
Úshinshi kúni Jonatan sadaǵı menen dalaǵa shıqtı. Sauldiń ulı Dáwıtqa xabar jetkiziwge tayarlanıp atırǵanın biliwge hesh qanday múmkinshilik joq edi. Saul Dáwıttı óltiriwdi qálegenin anıq bildirgen edi. Oq hawa arqalı ushıp, Dáwıttıń basqa tárepinde jerge tústi. Bul onıń qashıwı kerek ekenin ańlattı. Jonatan keyin óziniń sawıtın tasıwshısına sadaǵın hám oqların qalaǵa alıp barıwdı ayttı. Sonnan keyin Jonatan Dáwıt penen sóylesip, oǵan olardıń kelisimin esletti. Jonatan óz bólegin saqladı hám ómiriniń aqırına shekem Dáwıtqa sadıq hám haqıyqıy boldı. Dáwıt ta Jonatanǵa hám onıń áwladlarına sadıq hám haqıyqıy boldı.
Sauldiń Jonatanǵa ashıwı
Saul eki túrli kúni awqatlanıw ushın otırdı, biraq Dáwıttıń ornı bos edi (1 Samuel 20:24-27). Sonlıqtan patsha óziniń ulınan Dáwıttıń ne ushın patsha stolına kelmegenin soradı. Jonatannıń juwabı Dáwıttıń onnan shańaraqlıq qurbanlıq ushın Betlehemge barıwǵa ruqsat soradı. Sauldiń ashıwı óziniń ulına qarsı tutastı hám ol onı awızeki qorladı hám anasın qorladı (20:30-31). Xuday tárepinen taslanǵan hám melankolik patshanıń óz ulına aytqan sózleri qáweterli edi, hám ashıw menen onı óltiriw ushın oǵan nayza attı (20:33). Bul Shaytannıń Xudaydıń maylanǵanı menen bir bolǵan barlıq adamlarǵa bolǵan jek kóriwshiligin kórsetedi, Jonatan Dáwıt penen bir bolǵanı sıyaqlı.
Keyingi tańda eki dosttıń ajırasıwı boldı. Jonatan hám Dáwıt ushırasıp, qushaqlasıp, birge jıladı. Sol kúnnen baslap, Dáwıt qáwipli jaǵdayda edi.
Haqıyqıy doslıqtıń Bibliyalıq úlgisi
Dáwıt hám Jonatan arasındaǵı qatnas úlken qıyınshılıqlar ortasında eki er adam arasında dúzilgen haqıyqıy doslıqtıń úlgisi sıpatında ajıralıp turadı. 1 Samuel 23-te biz olardıń jaqın dostlar sıpatında ne islegenin oqıymız:
Dáwıt shóldegi bekinislerde qaldı hám Zif shóli tawlarında qaldı. Saul onı hár kúni izledi, biraq Xuday onı onıń qolına tapsırmadı. Sonlıqtan Dáwıt Sauldiń óz ómirin izlewge shıqqanın kórdi. Hám Dáwıt Zif shóli ormanında edi. Sonnan keyin Sauldiń ulı Jonatan turıp, ormanda Dáwıtqa bardı hám onıń qolın Xudayda kúsheytti. Hám oǵan: «Qorqpa, sebebi meniń ákem Sauldiń qolı seni tappaydı. Sen Izrail ústinen patsha bolasań, hám men seniń qasıńda bolaman. Hátte meniń ákem Saul da bunı biledi» dedi. Sonlıqtan ekewi de Rabbimiz aldında kelisim dúzdi (23:14-18). Bul bólimde biz Jonatannıń óz dostı ushın islegen úsh nársesin kóremiz.
Birinshiden,
Jonatan Dáwıt jasırınǵan shólge bardı hám onı kúsheytti. Dáwıt ruwxı túsken hám ashıw hám óshpenlikke qaray barıp atırǵan edi. Jonatan Dáwıttıń máselesi qáweterleniwge arjımaydı dep aytpadı, yamasa barlıq juwaplar onıń qolında ekenindey háreket etpedi. Ol Dáwıttı ruwxlandırıw ushın adamgershilik argumentlerin qollanbadı, biraq onıń qolın Xudayda kúsheytti.
Ekinshiden,
Jonatan Dáwıttı ruwxlandırdı: «Sen Izrail ústinen patsha bolasań». Ol Xudaydıń Dáwıttıń ómirine bolǵan shaqırıǵın tastıyıqladı. Patsha Sauldiń úlken ulı bolǵanı ushın, ol taxtqa miyrasxor edi. Biraq ol qızǵanısh yamasa óshpenlik etpedi. Kerisinshe, ol Dáwıtqa Xudaydıń óz ómiri ushın maqsetin túsiniwge járdem berdi, bul doslıqtıń eń joqarı forması.
Úshinshiden,
Jonatan hám Dáwıt bir-birine sadıqlıǵın hám minnetlemesin járiyaladı. Olar Rabbimiz aldında kelisim dúzdi. Olar haqıyqıy doslıqqa minnetli edi. Olar birge boladı hám bir-birine aqırına shekem járdem beredi. Dáwıt hám Jonatan arasındaǵı sonday ájayıp qatnas edi.
Rabbimiz bizge sonday dos bolıw ushın miyrim-shápáát bersin. Sadıq dos kúshli pana; onı tapqan adam qazına tapqan. Haqıyqıy doslıqtıń ornın basatuǵın hesh nárse joq, hám onıń qunın ólshewdiń hesh qanday jolı joq.
