Patmostan kelgen pochtashı óz jolına shıqtı. Onıń sumkasında jeti xat bar edi, bári de qart adam, húrmetli elshi Yoxannnan. Pochtashı basıp ótken jol Kishi Aziyada (Túrkiyada) shama menen 450 mil (724 km) bolǵan sheńberdi qamtıǵan. Onıń birinshi xatı Efes shirkeýine jetkeriledi. Ol jerden ol arqaǵa qaray Smirnaǵa, odan keyin Pergamǵa baradı. Keyin ol shıǵısqa qaray Tiatiraǵa, Sardis hám Filadelfiyaǵa, Laodikeyaǵa túsip, kóbinese Efestiń teńiz portına qaytıp keledi.
Xatlar birdey uzınlıqta hám derlik birdey shólkemlestirilgen edi. Hár birinde shirkeýdegi turmıs haqqında sóz etilgen, biraq jıllı juwmaqtan qatal narazılıqqa shekem túrli xabar jetkerilgen. Elshi Yoxann bul xatlardı jazǵan bolsa da, ol diktovka jazıp otırǵan xatshıǵa uqsas edi. Xatlar tikkeley «Isa Mesihten ... isenimli gúwa, ólgenlerden birinshi tuwılǵan hám jer júzindegi patshalardıń húkimdarı» (Ashıq-ayqın Kitabı 1:5 NIV) edi.
Xatlardı diktovka etken Zat
Bul tásirli Adamǵa jaqınnan qarań – «Adam Balasına uqsas birew», jalınǵan júzi menen jeti úlken, altın shamdan (jeti shirkeýdi bildiredi) arasında júrgen. Onıń hár birin tekserip atırǵanın kóriń, geyde maqullap basın iyip, geyde narazılıq penen basın shayqap atır. Ol Óz shirkeýleriniń eń joqarı bahalawshısı!
Bul ájayıp, dańqlanǵan Adam Balasın súwretlewde Yoxann kóp jaǵdayda salıstırıwdı qollanǵan: Onıń kózleri, mısalı, «jalınǵan otqa» uqsas edi. Rentgen sıyaqlı, Ol hár bir shirkeýdiń sırtqı kórinisin aralap, onıń ishki dúzilisin kóre alatuǵın hám onıń haqıyqıy jaǵdayın anıqlay alatuǵın edi. Onıń «Adam Balası» sıyaqlı kórinisi (Isanıń Ózi ushın súyikli atı) Onıń húkimetin, sonday-aq Ol jazǵan adamlar menen birdey ekenligin kórsetedi. Ol ámelde «Men ol jerde boldım. Men sizlerdiń ortalıǵıńızdı túsinemen» dedi.
Onıń awzınan «ótkir eki qırlı qılısh» shıqtı, bul Qudaydıń Sózin tirilik hám kúshli, máselelerdiń júregine keskin kesip ótiwge qábiletli ekenligin bildiredi (Evreylerge 4:12). Onıń ayaqları «pechte jalınǵan bronzaǵa uqsas» edi. Mıs ayaqları menen júrgen adam izlerinde júdá sezgir bolmaytuǵını sıyaqlı, Rabbıdıń bul xatlardaǵı ayıplawı da tikkeley hám anıq boladı – geyde qatal da boladı.
Dańqlanǵan Mesihtiń jalınǵan júzi menen bul kórinisi Yoxannı sonshalıq qattı basıp jiberdi, ol «Ólgen adamday Onıń ayaqlarına jıǵıldı». Biraq keyin Adam Balasına uqsas bul Zát Óz oń qolın Yoxannǵa qoydı. Óz húkimetin «Birinshi hám Aqırǵı ... Tirilik Zát» dep járiyalaǵanǵa shekem, ol «ólim hám Hades giltlerin» uslap turǵan, Ol Yoxannǵa jazıwdı baslawdı buyırdı: «Kórgenińdi oramǵa jazıń hám onı jeti shirkeýge jiberiń» (Ashıq-ayqın Kitabı 2:17-18,11).
Xatlar
Ol Yoxannǵa diktovka etken nárse jeti xat edi, olardıń bári de derlik birdey jobaǵa iye edi. Birinshiden, bul tapsırma jazıw ushın shirkeýge jiberilgen, odan keyin minez-qulıq shamdanlardı bahalap atırǵan Zattıń qásiyetleriniń birine silteme. Keyin bul Bahalawshı bir baqlaw «Men bilemen» sózleri menen baslanadı, odan keyin Ol belgili bir shirkeý, onıń ortalıǵı, onıń kózqarasları hám iskerlikleri haqqında jeke baqlawları. Keyin ol, kóp jaǵdayda, bir maqtaw, odan keyin ádette bir sın yamasa shaǵım. Odan keyin bir túzetpe – shirkeýdiń Ol belgilegen jaman kemshilikti jeńiw ushın ne islew kerek ekenligi. Keyin Ol bir eskertiw eger olar túzetpege juwap bermese, onıń aqıbeti haqqında. Aqırında Ol bir qıyınshılıq hám bir wáde tıńlaǵan hám juwap bergen hár kimge.1
Bul «bahalaw esabatları» formatı boyınsha búgingi kúndegi menejment teoriyasındaǵı hár qanday esabatlar sıyaqlı zamanagóy. Jumısshınıń jaqsı bahalawı faktikalıq baqlawdı, jaqsı jumıs ushın maqtawdı, kerekli jaqsılanıwdıń anıq bayanlanıwın, kemshiliklerdi dúzetiw ushın ne islew kerek ekenligin, eger kemshilikler dúzetilmese, múmkin bolǵan nátiyjeni hám jaqsılanıw ushın qolınan kelgenini etiwge shaqırıqtı óz ishine alıwı kerek.
Bul maqalanıń qalǵan bóliminde, Efes shirkeýine jazılǵan xat qalǵan xatlardı úyreniw ushın úlgi retinde birneshe tolıq qarastırıladı. Bul maqala barlıq jeti shirkeýdi úyrenbese de, oqıwshı bunı dawam ettiredi dep úmit etiledi. Bul izertlewdiń qımbatlılıǵı bahalawlardı óz dáwirimizge hám jaǵdaylarǵa qollanıw arqalı alınadı. «Shirkeý» sózi xatlardıń tekstinde qollanılǵan bolsa da, biz jergilikli jámáát haqqında oylawımız kerek.
Efes shirkeýine jazılǵan xat (Ashıq-ayqın Kitabı 2:1-7)
Biz Efes haqqında basqa altı shirkeýge qaraǵanda kóbirek bilemiz. Áyyemgi dúnyanıń jeti keremetiniń biri bolǵan Artemida (Diana) qudayınıń ibadatxanası bul ájayıp qalanı bezep turǵan. Onıń puqaraları oǵan fanatik túrde tabınǵan, sonday-aq jıl sayın kelgen kóp zıyaratshılar da qalanıń baylıǵına qosqan. Pawıldıń bul qalaǵa birinshi missionerlik saparı Húwálikler Kitabı 19-bólimde súwretlengen. Keyinirek, onıń ol jerdegi aqsaqallarǵa xoshlasıw xabarı (Húwálikler Kitabı 20-bólim) onıń qarsılasqan qáwip-qáterleri haqqında birneshe málimet beredi. Aqırında, onıń Efesliklerge jazǵan xatı onıń ruwxınıń, iskerlikleriniń hám máseleleriniń kúshliligine salıstırmalı túrde tereń túsinik beredi.
• Tapsırma:
«Perishte» (Ashıq-ayqın Kitabı 2:1) mánisi túsiniklerge ashıq bolsa da, ol jergilikli jámáátte basshılıqtı támiyinleytuǵın hám juwapkershilikke iye bolǵanlardı bildiredi. Anıǵı, xattı diktovka etken Zát Ózi bahalap atırǵan shirkeý haqqında birinshi qol málimatqa iye. Ol shamdanlar arasında júredi hám húkimet penen sóyleydi.2
• Minez-qulıq:
Keyin Isa Óz qásiyetleriniń birin beredi, ol Ashıq-ayqın Kitabınıń birinshi babında kórsetilgen dizimnen alınǵan, bul qásiyet Onıń bahalawına húkimet beredi. Bul xatta Ol Ózin «jeti altın shamdan arasında júrgen» hám shirkeýdi birinshi qol baqlawdan bilgen Zát retinde kórsetedi.
• Baqlaw:
«Men seniń islerińdi, seniń qıyın jumısıńdı hám seniń shıdamlılıǵıńdı bilemen.» Ol olardıń iskerliklerin baqlap, olardıń olarǵa qanshelli jiddiy kiriskenin baqlap turǵan. Ol jeke baqlawdan sóyleydi, esitkenlerinen yamasa boljawlardan emes.
• Maqtaw:
Ol olardıń qıyın jumısın maqtaydı hám ózlerin elshi dep esaplaǵanlardı sınawdaǵı sergekligin moyınlaydı. Keyin olardıń shıdamlılıǵın hám qıyınshılıqlardı basqarıwdaǵı ruwxın maqtaydı. Olar, házirge shekem, jaqsı islep atırǵanday kórinedi.
• Shaǵım:
«Biraq men seniń bul nárseńe qarsıman: Sen ózińniń birinshi súyiwligińdi taslap kettiń.» Bul baqlaw maqtawǵa kóleńke túsiredi. Olar barlıq durıs islerdi islep atırǵan edi, biraq súyiwlik hám kúsh beriwshi ruwx joq bolǵan edi. Olar tazalıqtı hám absolyut durıslıqtı saqlawda sonshalıq turaqlı edi, olar Pawıldıń Efesliklerge 1-bólimde maqtap ótken isenimin hám meyirimin umıtıp qoyǵan edi. Olar Matta 23:23-tegi fariseylerge uqsap qalǵan edi – eki júzli adamlar.
Durıs, olar Húwálikler Kitabı 20-bólimdegi Pawıldıń «saq bolıń» degen eskertpesine qarsı jaman oqıtıwshılardan saqlanıwda sergek bolǵan edi, olar shirkeýdi buzıp jiberetuǵın edi. Olar bolajaq oqıtıwshılar hám waǵızshılardı qatań sınawı ushın maqtaldı. Biraq olar «absolyut durıs» bolıwdı bir-birine hám Rabbıǵa bolǵan súyiwlik ruwxı menen teńlestire almadı. Olardıńkisi óli ortodoksiya edi: doktrinalıq jaqtan durıs, biraq óli.
Tesalonikalıqlardıń «iseniw arqalı islegen jumısı ... súyiwlik arqalı islegen miyneti hám ... úmit arqalı ilhamlanǵan shıdamlılıǵı» (1 Tesalonikalıqlarǵa 1:3) menen salıstırǵanda, olarda tek «isler ... qıyın jumıs hám ... shıdamlılıq» (Ashıq-ayqın Kitabı 2:2) bar edi. Olarda dáslepki jumısları, miynetleri hám shıdamlılıqları menen birge kelgen isenim, súyiwlik hám úmit ruwxı joq edi. Olardıń iskerlikleri awır jumısqa aylanǵan edi. Olar shirkeýdegi motivaciyalıq kúsh retinde dinamikalıq «birinshi súyiwlikti» joǵaltqan edi.
• Túzetpe:
Kózleri «jalınǵan otqa uqsas» Zát máselelerdiń túbin anıqlaǵanda, Ol onıń túzetpesin de belgileydi. Efes shirkeýi ushın bul úsh anıq háreket etiwshi feyil menen keldi: «Esleń ... Ókiniń hám Isiń» (Ashıq-ayqın Kitabı 2:5). Ol olardı óz tariyxın qayta kórip shıǵıwǵa hám Diana ibadatxanasınıń gúmis ustalarına qarsı turǵan qızǵınlıqtı eslewge shaqıradı. Otız jıl burın Pawıl «Rabbı Isaǵa bolǵan isenimleri hám barlıq áwliyelerge bolǵan súyiwlikleri ushın ... shúkir etiwdi hesh qashan toqtatpaǵan edi» (Efesliklerge 1:15), biraq házir olar kóbinese keyingi áwladtan. Dáslepki shirkeýdiń ruwxın eslew arqalı olar qanshelli tómengi dárejege túsip qalǵanın kóre alatuǵın edi.
Bálkim olar óz ruwxınıń qanshelli ózgergenin bayqamay qalǵan shıǵar, sebebi ózgeris júdá áste-áste bolǵan edi. Biraq házir olarda hesh qanday sıltaw joq. Olar óz kemshiliklerin aqılǵa sıymaytuǵın etip yamasa qarsılıq kórsetpey qabıl etiwleri kerek. Olar ózleriniń bos háreketleri hám nadurıs sergeklikleri arqalı kórgen Zattıń aldında ókiniwleri kerek. Keyin, olar dáslepki shirkeýdiń ruwxın qayta tiklewleri hám dáslep islegen islerin islewleri kerek.
• Eskertiw:
«Eger ókinbeseń, men seniń aldıńa kelip, seniń shamdanıńdı alıp taslayman» (Ashıq-ayqın Kitabı 2:5). Aldınǵı bólimde berilgen usınıs ápiwayı sóylesiw emes edi. Eger olar onı itibarǵa almasa, olar endi adamlar ómirine tásir ete almaydı. Olar shirkeý retinde atın saqlap qalıwı múmkin bolsa da, Qudaydıń nurı endi olar arqalı mútáj dúnyaǵa jaqtırmaydı. Olardıń jeke ómirleri endi nurǵa ashıq bolmaydı. Bul jiddiy aqıbetler.
J. N. Darby, 19-ásir Bibliya kommentatorı, jazǵan: «Birinshi úlken fakt, bul dúnyadaǵı jıyılıs (jergilikli shirkeý) húkimge ushıraydı hám onıń barlıq bar bolıwı hám Quday aldında dúnyada nur tasıwshı retinde orınlanıwı biykar etiledi; ekinshiden, eger ol óziniń dáslepki ruwxıy kúshinen awıtpasa, Quday bunı isleytuǵınlıǵı. Bul úlken prinsip.» 3
• Qıyınshılıq hám Wáde:
Wáde menen birge, bul qıyınshılıq Ruwxtıń shirkeýge ne aytıp atırǵanın tıńlaǵan hám keyin oǵan ámel etken hár kimge arnalǵan. Shirkeýdiń jańalanıwı jeke adamlardıń Rabbıǵa hám Onıń sózine juwap beriw arqalı keletuǵının esletip ótiń. Jeńgen adamǵa «ómir teregine» kiriw wáde etiledi (Ashıq-ayqın Kitabı 2:7).
Juwmaq
Efes shirkeýine jazılǵan bul xattaǵı hám qalǵan xatlardıń hár birindegi xabar 21-ásirde biz ushın áhmiyetli. Men oqıwshını bul birdey jobanı qollanıp, basqa altı xattıń shoshıwlı eskertiwlerin hám júrekke jaǵımlı maqtawların izlewge shaqıraman. Olardıń hár biri «bizdiń júreklerimizdi izlegen» Zattan (Romalıqlarǵa 8:27) hár bir ásirdegi shirkeýlerge zamanagóy xabar. Hár biri hár qanday shirkeý túsip qalıwı múmkin bolǵan jaǵdaylardı súwretleydi. Bizdiń dáwirimizdiń altın shamdanları arasında júrip, Rabbımızǵa jańa xatlar jıynaǵın diktovka etiwdiń qájeti bolmaydı. Jetewiniń biri kóbinese sáykes keledi.
Rabbımız hár bir shirkeýdi bahalawın jeke adamǵa shaqırıq penen juwmaqlaydı: «Qulaǵı bar adam, Ruwxtıń shirkeýlerge ne aytıp atırǵanın tıńlasın. Jeńgen adamǵa ...» Aqırında, juwap beriw júgi hár birimizdiń moynımızda. Shirkeýdiń jańalanıwı jeke adamlar Isaǵa hám Onıń sózine juwap berip, Onıń eskertiwlerine hám wádelerine qulaq salǵanda keledi. «Jeńgen adamǵa» degen hár bir bayanlamadan keyin máńgilik áhmiyetke iye wáde bar!
ESLETPELLER
- Tómendegi keste Merrill Tenny tárepinen usınıldı, Ashıq-ayqın Kitabın Túsindiriw (Eerdmans Publishing, Grand Rapids, MI) 51-bet.
- Darby, J.N. Bibliya Kitaplarınıń Qısqasha Mazmunı (Believers Bookshelf, Sunbury, PA) 377-bet.
- Darby, 379-bet.
AVTOR HAQQINDA:
Paul Hadley Chikagonıń qala shetinde jasaytuǵın, pensiyadaǵı orta mektep direktorı. Bibliyanı uzaq waqıttan beri úyrenip kiyatırǵan ol túrli xristian ministrliklerinde, sonday-aq óziniń jergilikli shirkeýinde qatnasadı.
Ashıq-ayqın Kitabı 2-3-bólimlerindegi Jeti Shirkeý Kestesi
SHIRKEÝ Baqlaw Maqtaw Sın
Efes Men seniń qıyın jumısıńdı bilemen, biraq sen uzaq jolǵa túsip qaldıń. Sen haqıyqat ushın sergeksiń, shıdaysań hám sharshamaǵan sań. Seniń ortodoksiyań óli. Haqıyqatqa bolǵan qızǵınlıǵıńda sen Maǵan bolǵan meyirimdi taslap kettiń.
Smirna Men seniń sınaqlarıńdı hám kámbaǵallıǵıńdı bilemen, biraq sen bay sań. Sen quwǵın-súrginge shıdadıń. Hesh nárse berilmeydi.
Pergam Sen jasaytuǵın jer seniń iseniwiń ushın dushpan ortalıq – putparast dúnyadaǵı xristianlar. Sen Meniń atıma sadıq qaldıń. Sen quwǵın-súrginge qaramastan Maǵan bolǵan iseniwińnen bas tartpaǵan sań. Seniń qáwipli táliymattı uslap turǵan birneshe adamıń bar.
Tiatira Men seniń rawajlanıwıńdı bilemen – sen dáslepki waqıttaǵıdan jaqsıraq islep atırsań. Seniń islerińde, súyiwligińde, iseniwińde, xızmetińde hám shıdamlılıǵıńda sen rawajlanıp atırsań. Sen qáwipli táliymattı hám moralıq kompromisti qabıl eteseń.
Sardis Men seniń abıroyıńdı bilemen; adamlar seni tirilik dep oylaydı, biraq sen tirilik emesseń. Hesh nárse berilmeydi. Seniń haqıyqat penen máseleń bar. Sen tirilik bolıw abıroyın saqlawǵa háreket etip atırsań, biraq sen óli sań.
Filadelfiya Men seniń júdá kúshli emes ekenińdi bilemen, biraq seniń úlken múmkinshilikleriń bar. Sen Meniń sózimdi saqladıń hám Meniń atımnan bas tartpaǵan sań. Hesh nárse berilmeydi.
Laodikeya Men seniń temperaturanı bilemen. Sen adam awzınan túkirip taslaytuǵın jılı suw sıyaqlı sań. Hesh nárse berilmeydi. Seniń pútkil júrekliligiń joq. Sen óz minnetlemesińde jılı sań. Sen ózińe isengen, qanaatlanǵan, baqıtsız, ayanıshlı, kámbaǵal, soqır hám jalańash sań.
SHIRKEÝ Baqlaw Maqtaw Sın
Efes Men seniń qıyın jumısıńdı bilemen, biraq sen uzaq jolǵa túsip qaldıń. Sen haqıyqat ushın sergeksiń, shıdaysań hám sharshamaǵan sań. Seniń ortodoksiyań óli. Haqıyqatqa bolǵan qızǵınlıǵıńda sen Maǵan bolǵan meyirimdi taslap kettiń.
Smirna Men seniń sınaqlarıńdı hám kámbaǵallıǵıńdı bilemen, biraq sen bay sań. Sen quwǵın-súrginge shıdadıń. Hesh nárse berilmeydi.
Pergam Sen jasaytuǵın jer seniń iseniwiń ushın dushpan ortalıq – putparast dúnyadaǵı xristianlar. Sen Meniń atıma sadıq qaldıń. Sen quwǵın-súrginge qaramastan Maǵan bolǵan iseniwińnen bas tartpaǵan sań. Seniń qáwipli táliymattı uslap turǵan birneshe adamıń bar.
Tiatira Men seniń rawajlanıwıńdı bilemen – sen dáslepki waqıttaǵıdan jaqsıraq islep atırsań. Seniń islerińde, súyiwligińde, iseniwińde, xızmetińde hám shıdamlılıǵıńda sen rawajlanıp atırsań. Sen qáwipli táliymattı hám moralıq kompromisti qabıl eteseń.
Sardis Men seniń abıroyıńdı bilemen; adamlar seni tirilik dep oylaydı, biraq sen tirilik emesseń. Hesh nárse berilmeydi. Seniń haqıyqat penen máseleń bar. Sen tirilik bolıw abıroyın saqlawǵa háreket etip atırsań, biraq sen óli sań.
Filadelfiya Men seniń júdá kúshli emes ekenińdi bilemen, biraq seniń úlken múmkinshilikleriń bar. Sen Meniń sózimdi saqladıń hám Meniń atımnan bas tartpaǵan sań. Hesh nárse berilmeydi.
Laodikeya Men seniń temperaturanı bilemen. Sen adam awzınan túkirip taslaytuǵın jılı suw sıyaqlı sań. Hesh nárse berilmeydi. Seniń pútkil júrekliligiń joq. Sen óz minnetlemesińde jılı sań. Sen ózińe isengen, qanaatlanǵan, baqıtsız, ayanıshlı, kámbaǵal, soqır hám jalańash sań.
SHIRKEÝ Baqlaw Maqtaw Sın
Efes Men seniń qıyın jumısıńdı bilemen, biraq sen uzaq jolǵa túsip qaldıń. Sen haqıyqat ushın sergeksiń, shıdaysań hám sharshamaǵan sań. Seniń ortodoksiyań óli. Haqıyqatqa bolǵan qızǵınlıǵıńda sen Maǵan bolǵan meyirimdi taslap kettiń.
Smirna Men seniń sınaqlarıńdı hám kámbaǵallıǵıńdı bilemen, biraq sen bay sań. Sen quwǵın-súrginge shıdadıń. Hesh nárse berilmeydi.
Pergam Sen jasaytuǵın jer seniń iseniwiń ushın dushpan ortalıq – putparast dúnyadaǵı xristianlar. Sen Meniń atıma sadıq qaldıń. Sen quwǵın-súrginge qaramastan Maǵan bolǵan iseniwińnen bas tartpaǵan sań. Seniń qáwipli táliymattı uslap turǵan birneshe adamıń bar.
Tiatira Men seniń rawajlanıwıńdı bilemen – sen dáslepki waqıttaǵıdan jaqsıraq islep atırsań. Seniń islerińde, súyiwligińde, iseniwińde, xızmetińde hám shıdamlılıǵıńda sen rawajlanıp atırsań. Sen qáwipli táliymattı hám moralıq kompromisti qabıl eteseń.
Sardis Men seniń abıroyıńdı bilemen; adamlar seni tirilik dep oylaydı, biraq sen tirilik emesseń. Hesh nárse berilmeydi. Seniń haqıyqat penen máseleń bar. Sen tirilik bolıw abıroyın saqlawǵa háreket etip atırsań, biraq sen óli sań.
Filadelfiya Men seniń júdá kúshli emes ekenińdi bilemen, biraq seniń úlken múmkinshilikleriń bar. Sen Meniń sózimdi saqladıń hám Meniń atımnan bas tartpaǵan sań. Hesh nárse berilmeydi.
Laodikeya Men seniń temperaturanı bilemen. Sen adam awzınan túkirip taslaytuǵın jılı suw sıyaqlı sań. Hesh nárse berilmeydi. Seniń pútkil júrekliligiń joq. Sen óz minnetlemesińde jılı sań. Sen ózińe isengen, qanaatlanǵan, baqıtsız, ayanıshlı, kámbaǵal, soqır hám jalańash sań.
