Íymaq ÚMIT Hám Íymanıń Dáńqi
Efeste jasawshı dindarlarǵa jazǵan xatında, elshi Pawel olardıń dinge kirgenge shekemgi kúnlerin esine saldı. Ol waqıtta olar «úmitsiz» hám «dúnyada Qudaysız» edi (Ef. 2:12). Elshi «úmit» sózin onıń eń qatań Bibliyalıq mánisinde qollanǵan, sebebi Máshixshiniń úmiti onıń eń jaqsısın úmit etip atırǵanın ańlatpaydı, bálkim Máshixke isengenler ólimnen de isenimli bolǵan dáńq wádesine iye. Bul mániste, «úmit» sózi ele kórilmegen nárselerge bolǵan isenimdi ańlatadı, biraq olar «payǵambarlıqtıń isenimli sózine» (2 P. 1:19) muwapıq júzege keliwi aldınnan belgilengen.
Pawel bunı da aytadı: «Biz úmit penen qutqarılǵanbız; biraq kórinetuǵın úmit úmit emes: sebebi adam kórgen nárseni nege úmit etedi?» (Rim. 8:24). Bul tekst Máshixshilerdiń máńgilik qutqarıwǵa bolǵan iseniminiń jaqsı mısalı bolıp tabıladı, olar Ákeniń úyinde ózleri ushın orın wáde etken Qutqarıwshıǵa bolǵan isenimleri sebepli aspanlarda máńgilik úydi kútedi (Yox. 14:2). Sonlıqtan Pyotr sol Qutqarıwshı haqqında былай deydi: «Onı kórmegen bolsalar da, Onı súyesizler; Onı házir kórmeseńiz de, Oǵan isenip, aytıp bolmaytuǵın hám dáńqqa tolı quwanısh penen quwanasızlar» (1 P. 1:8).
Kútiwsiz Úmit
Jańa Ósiettte grek sózi elpizo úsh túrli mániste qollanıladı. Mısalı, kópshilik aqıllı hám progressiv adamlar tınısh dúnyanı úmit etedi, bul erisiwge jaqın kútiw joq bolǵan qálegen ideal. Luka bul úmitti былай jazǵanda qollanǵan: «Herod Isa payǵambardı kórgeninde, ol óte quwanǵan edi; sebebi ol Onı kóp waqıttan beri kórgi kelgen edi... hám ol Onıń tárepinen qanday da bir keramet islengenin kóriwdi úmit etken edi» (Luka 23:8). Patshanıń úmiti bosqa shıqtı, sebebi Qudaydıń Balası bizdiń gúnálarımız ushın kerametli túrde qurban bolıw jumısı menen bánt edi, al Yahya Shomıldırıwshınıń ólimine buyrıq bergen adamnıń qızıǵıwshılıǵın qanaatlandırıw ushın emes.
Herod sıyaqlı, bul jaman dáwirdiń adamları insannıń erisiwinen tıs bolǵan kóplegen nárselerdi úmit etiwdi dawam etedi. Kerisinshe, Máshixshiniń «múmkin emes» úmiti orınlanıwǵa arnalǵan. Sonlıqtan tábiyiy adam tınıshlıqtı úmit etse de, Qudaydıń qayta tuwılǵan balası bir kún kelip, milletler «óz qılıshların soqaǵa, nayzaların oraqqa aylandıratuǵının: millet milletke qarsı qılısh kótermeytuǵının, endi urıs úyrenbeytuǵının» (Isa. 2:4) biledi. Máshixshiler bir kúni Tınıshlıq Ámirshisi, Isa Máshix, Óz taxtın Qudısta ornatqanda urıstı biykar etetuǵının biledi (Zab. 45:6; Isa. 9:6-7, 24:23; Dan. 7:14; Zax. 6:13).
Bekkem Tiysiz Úmit
Úmittiń basqa bir túri Yoxanna 5:45-te tabıladı. Bul jerde Rabbı Fariseylerge былай dedi: «Meniń sizlerdi Ákege ayıplaydı dep oylamańlar: sizlerdi ayıplaytuǵın bir adam bar, ol Musa, sizler oǵan isenesizler». Bul úzindide bizde Musanıń Nızamına boysınıw arqalı qutqarılǵanına isengen dindarlar bar. Qutqarıw ushın ózimizdiń eń jaqsı háreketlerimize iseniw ózin-ózi óltiriwshi bid'at bolıp, qum tiykarına tiykarlanǵan. Biraq tamuq qaqpaları Rabbı Isa Máshixiniń qozǵalmas, qıya tiykarına qurılǵanlarǵa hesh qashan ústemlik etpeydi (Mat. 7:24-27, 16:18).
Waqıtsha Payda Úmiti
Aldınǵı mısalda biz máńgilik paydaǵa baylanıslı úmittiń ayırım túrlerin qarastırdıq. Álbette, máńgilik ómirge baylanıslı hár qanday úmit birinshi orında turıwı kerek. Sonıń menen birge, bul ótip baratırǵan dúnyanıń waqıtsha múlklerine tiykarlanǵan teń dárejede qáwipli úmit bar. Anıq mısal Filippiyalı qızdıń mısalı, ol «baxshılıq ruwxına iye» bolǵan, «óz xojayınlarına baxshılıq arqalı kóp payda keltirgen» (H.I. 16:16) bir baxshı edi. Biraq, Pawel, Muqaddes Ruwxqa tolıp, Isa Máshix atı menen jındı quwıp shıǵardı (18-ayát). «Onıń xojayınları óz paydalarınıń úmiti joq bolǵanın kórgenlerinde, Pawel menen Silasdı ustap, olardı bazarǵa, húkimdarlarǵa súyrep ákeldi» (19-ayát).
Bul minez-qulıq ózgerilmegen altın izlewshiler hám sıylıq izlewshilerge ǵana tiyisli emes. Kerisinshe, ol «Qudayǵa hám baylıqqa xızmet ete almaysızlar» (Mat. 6:24) degen nárseni ele úyrenbegen ayırım shákirtlerdiń eń úlken gúnasına aylandı. Usı sebepten Pawel Timotiyge buyırdı: «Bul dúnyada bay bolǵanlarǵa buyrıq beriń, olar maqtanbasın, hám belgisiz baylıqlarǵa isenbesin [úmit etpesin]» (1 Tim. 6:17). «Baylıqqa isengenlerdiń Quday patshalıǵına kiriwi qanday qıyın!» (Mark 10:24). Dinsizlerge kelsek, ayırımlar bul ómirdegi ózleriniń jaqsılıqların ruwxıy qáwipsizliktiń dálili dep esaplaydı yamasa olardı aspanlardıń maqullawınıń kepilligi dep esaplaydı. Íymansız ólgen bunday adamlarǵa tek ǵana dábdebeli jerlew kepillik beriledi, yamasa Ayup dana túrde baqladı: «Olar óz kúnlerin baylıqta ótkeredi, hám bir pállede qábirge túsedi» (Ayup 21:13).
Toqtap, Oylań
Biz toqtap, íymansızlardıń jaǵdayın oylawımız kerek. Bular bul dúnyanıń «bul ómirde óz úlesine iye bolǵan» (Zab. 17:14) er adamları hám hayalların qamtıydı. Máshixshiy úmit íymanǵa tiykarlanǵanlıqtan, íymansızlar úmitsiz dep esaplanadı (1 Tes. 4:13, Ef. 2:12).
Íyman hám úmit tıǵız baylanıslı, biraq olardıń arasında názik ayırmashılıq bar. Eger íyman orınlanǵan nárseniń tiykarında bolsa, onda úmit Qudayda ele jasırın bolǵan nárseni kútedi. Sonlıqtan, íyman hám úmittiń názikliklerin anıqlap, Ruwx былай deydi: «Endi íyman úmit etilgen nárseniń tiykarı, kórilmegen nárseniń dálili» (Evr. 11:1). Sizdiń íymanıńız hám úmitińiz nege tiykarlanǵan?
Máńgilik Ómir Úmiti
Elshi Pawel úmitsiz adamlar haqqında sóylegende, ol injildiń pákleniwine erise almaǵan dinsizlerdi aytadı. Álbette, aspanǵa shıǵıw basqıshınıń birinshi qádemi «máńgilik ómir úmiti» bolıwı kerek (Tit. 1:2). Biraq, bul kontekstte «úmit» sózi qutqarıwdıń gúmán astında ekenligin ańlatpaydı. Bul Qudaydıń sawǵası bolǵanı ushın, biz máńgilik ómirdi joǵalta almaymız. Biz onı jaqsı bolǵanımız ushın almaǵanımızdan keyin, «gúnálarımız hám qáweterlerimizde óli bolǵanımızda» bizge máńgilik ómir bergen Qudaydıń aldında sátsizlikke ushırasaq ta, onı joǵalta almaymız (Ef. 2:1). Hám endi bul tártipte, eger biz dáslepki íymanımızdıń tiykarına jaqsı islerdi qursaq, onda biz aspanlarda úlken sıylıqlarǵa iye bolamız.
Tiriliw Úmiti
Pawel Fariseylerdiń aldında sudqa kelgeninde, úmitti tiriliw menen baylanıstırdı (H.I. 23:6). Ol injildi qorǵaw ushın Patsha Agrippanıń aldında húkim ushın kelgeninde de solay etti (H.I. 26:6-8). Pawel óz xatlarında da sol temadı kóteredi (1 Kor. 15:16-19; 2 Kor. 4:14). Elshi, eger tiriliw bolmasa, onda biz ápiwayı kewilashar izlewshiler menen birge iship-jesek, ólimge shekem barıwımız kerek dep dáliyl etedi. Sebebi «eger bul ómirde ǵana Máshixke úmit etsek, biz barlıq adamlardan eń baqıtsızbız» (1 Kor. 15:19). Biraq íyman keremeti menen, dindarlar Máshix máńgilik tirilgenine hám sol arqalı «sheksiz ómir kúshinde» jasap atırǵanına hesh qashan gúmán etpeydi (Evr. 7:16). Olar Onıń aspanlardan Máshixte ólgenlerdi tiriltiw hám Onıń keliwinde ele tirilgen dindarlardı ózgertiw ushın qaytıp keletuǵınına bir sekund ta gúmán etpeydi (1 Tes. 4:15,17; 1 Kor. 15:52).
Onıń Keliw Úmiti
Súyikli Rabbımız aspanǵa qaytıp ketken bolsa da, Ol óz qoyların taslap ketken joq, olarǵa máńgilik ómir bergen edi (Yox. 10:27-28). Haqıyqatında da, máńgilik ómir ruwxıy sawǵası, Máshixke qutqarıw ushın isengenlerdiń miyrasına aylanatuǵın ólmeytuǵınlıq hám buzılmaytuǵınlıqtıń dálili. Máshixshiniń dáńqqa bolǵan úmiti Titke 2:13-te anıq kórsetilgen: «Sol páklengen úmitti hám ullı Qudayımız hám Qutqarıwshımız Isa Máshixiniń dáńqli kórinisin kútip». «Dáwirlerden hám áwladlardan jasırın bolǵan sır, biraq házir Onıń áwliyalarına ayan etilgen: Quday bul sırrıń dáńqınıń baylıǵın basqa milletler arasında qanday etip bildiriwdi qálegen; bul sizlerdegi Máshix, dáńq úmiti» (Kol. 1:27).
Táliymat Hám Ámeliyat
Dindardıń íymanı hám úmiti onıń Máshixke eliklewine qalay tásir etedi? Birinshiden, úmitsiz dúnya óz súyiklilerin joǵaltqanı ushın qayǵırsa da, qayǵırǵan Máshixshi tiriliw hám ómir bolǵan Onıń wádelerin qabıllaydı (Yox. 11:25). Lazarusdıń tiriliwi tek ǵana tiriliw wádesiniń orınlanıwı emes, bálkim ol qayta qawıshıwdıń qos pákligin de alıp keldi. Máshixshi bul wádeni tirilgen Máshixiniń qaytıwında qabıllaydı (1 Tes. 4:13, 17-18). Sonlıqtan, tiriliwdiń anıq hám isenimli úmiti dindarlardıń ashshı kóz jasların suyultadı (H.I. 8:2). Sebebi Máshixshi basqa adamzat sıyaqlı qayǵırsa da, ol óz isengen súyiklilerin qayta kóriwge úmiti joqlar sıyaqlı qayǵırmaydı.
Ekinshiden, bizdiń dáńqqa bolǵan úmitimiz Rabbı ushın isimizge motivatsiya beredi, sebebi biz bosqa miynet etpeymiz (1 Kor. 15:58). Biz Qudaydıń Balasınıń bizdiń hár bir oyımızdı, sózimizdi hám isimizdi anıq bilgenligin sanalı túrde bilip xızmet etemiz. Júrektiń jasırın nárslerin bilgen Ol, hár bir qutqarılǵan jannıń dindarlıq ómirinen hám súyispenshiliginen lázzet aladı (Ash. 2:2-4,23). Bul sonday-aq Máshix ushın islengen hár bir háreket Máshix óz áwliyaların bahalaw ushın qaytıp kelgeninde sheksiz sıylıqlanatuǵının ańlatadı (Ash. 22:12).
Úshinshiden, Máshixiniń jaqın arada qaytıwına bolǵan qızǵın kútiw Onı kútip atırǵanlardıń ómirine tazalawshı tásir etedi. Sebebi eger bizdegi Máshix dáńq úmiti bolsa (Kol. 1:27), onda biz «bul dúnyada aqıllı, ádalatlı hám qudaylı ómir súriwge» umtılǵanımızda bizdegi Máshix kórinetuǵın bolıwı kerek (Tit. 2:12). Elshi Yoxanna bizdiń úmitimizdiń bul tárepi haqqında былай jazǵanda pikir bildirdi: «Súyikliler, biz házir Qudaydıń balalarıbız, hám biz ne bolatuǵınımız ele kórinetuǵın emes: biraq biz bilemiz, Ol kóringeninde, biz Oǵan uqsas bolamız; sebebi biz Onı qanday bolsa, solay kóremiz. Hám Oǵan bul úmiti bar hár bir adam ózin tazalaydı, Ol taza bolǵanı sıyaqlı» (1 Yox. 3:2-3).
Máshixiniń úmiti bizdiń ómirimizge Onıń dáńqi ushın tásir etsin.
