Zabırlardaǵı Másih Azaplar hám Dańq
ONıń HAQQıNDA AYTıLATıN EKİ ZABıRGA QıSQASHA NAZAR SALıW
«Musa hám barlıq payǵambarlardan baslap, Ol olardıń barlıq jazıwlarında Ózi haqqındaǵı nárselerdi túsindirdi.» —Luka 24:27 KJV
Zabırlar jazılǵan waqıttan baslap búgingi kúnge shekem barlıq dáwirlerde Qudaydıń xalqına tınıshlıq berdi. Mısalı, Yunus balıqtıń ishindegi waqıtta 42-Zabırdıń bólimlerin aytqan sıyaqlı. Zabırlardan tınıshlıq hám ruwxlandırıw tabıwdan tısqarı, hár bir dáwirdiń áwliyeleri ushın kóp ámeliy, moralıq kórsetpeler bar. Biraq, Zabırlardı durıs túsindiriw ushın olardıń payǵambarlıq ekenligin, Shirkewdiń aspanǵa kóteriliwinen keyingi waqıtqa qaraytuǵının – Qıyınshılıq dáwirinde (Eremıya 30:7 degi «Yakupdıń qıyınshılıq waqtı») jerdegi evreylerdiń kelesi qaldıǵınıń tájiriybelerin súwretleytuǵının kóriw zárúrli.
Bunnan tısqarı, olardıń payǵambarlıq xarakterine sáykes, geybir Zabırlar messianlıq bolıp tabıladı. Basqasha aytqanda, olar Rabbı Isa Masihtiń ómiri, azapları, ólimi, tiriliwi hám kelesi húkimranlıǵı haqqında sóyleydi. On altı Zabırdıń bólimleri Jańa Testamentta keltirilgen hám Másihke yamasa Onıń jaǵdaylarına qollanılǵan: 2, 8, 16, 18, 22, 40, 41, 45, 68, 69, 91, 97, 102, 109, 110 hám 118. Bunnan tısqarı, 72-Zabır sıyaqlı basqalar da bar, olar Onı anıq kórsetedi. Rabbı Óziniń tirilgeninen keyin shákirtlerine ayttı: «Men sizler menen birge bolǵanımda, sizlerge aytqan sózlerim bular: Musa nızamında, payǵambarlarda hám Zabırlarda Men haqqımda jazılǵan barlıq nárseler orınlanıwı kerek» (Luka 24:44). Óz sózleri menen bizge geybir Zabırlardıń Ózi haqqında sóyleytuǵını aytılǵan.
Onıń azapları hám dańqı haqqında ne úyreniwimiz múmkinligin kóriw ushın 22 hám 72-Zabırlardı qısqasha kórip shıǵayıq.
22-Zabır
Oh, qádirli saat! Jalǵız kúshli sol saat Quday Ákeniń jalǵız Ulı, Adam sıpatında gúnákarlar ushın tólew ushın, Óledi – tańqalarlıq kórinis! Dańq Rabbı krestke kerildi! Ómir Shahzadası qan tókti hám óldi. —J.G. Deck; Ruwxıy Qosıqlar #215
Bul zabır haqqında oylanǵanımızda, biz muqaddes jerde ekenligimizdi túsinemiz. Zabırdıń kópshilik bólimi tikkeley Qudaydıń Ózine qaratılǵan; hám birinshi ayattı Matta 27:46 hám Mark 15:34 penen salıstırǵanımızda, sóylep turǵan Rabbı Isa Masihtiń Ózi, Qudaydıń Ulı ekenligin túsinemiz. Bul jerde qanday tereń sózler jazılǵan.
Onıń Azapları
Dáslepki bes ayat Onıń Qudaydıń qolınan kórgen azapların kórsetedi, Rabbı: «Qudayım, Qudayım, nege Sen Meni taslap kettiń?» dep shıńǵırdı (Matta 27:46). Bul jerde Qudaydıń evrey atı El, bul «Qudiretli» degen mánisti ańlatadı. Bul Onıń barlıq erkin orınlay alatuǵın Qudiretli sıpatındaǵı atı. Ol barlıq nárseler múmkin bolǵan Qudiretli (Mark 14:36). Biraq, gúná hám bizdiń gúnálarımızdı joq etiwdiń bir ǵana jolı bar edi – Rabbı, Muqaddes bolǵan, bizdiń ornımızdı alıp, Qudaydıń taslap ketiwin hám qáháretin basınan keshiriwi.
«Meniń» degen jeke atlıqtı eskertip ótiń. «Barlıq nárseler ústinen Quday» bolǵan bizdiń qutlı Rabbımız (Rimliklerge 9:5 ESV) sonday-aq shın mániste «adam Másih Isa» (1 Timotiyge 2:5 KJV). Bul jerde biz Onıń Adam sıpatında Óz Qudayına bolǵan isenimi hám seniminiń haqıyqatlıǵı hesh qashan ózgermegenin kóremiz – Ol gúná etilgen (2 Korinflilerge 5:21) hám muqaddes bolǵan Quday Onı taslap ketken sol qorqınıshlı qarańǵılıq saatlarında da. Sol eń sońǵı sheklenbegen waqıtta, hesh bir janzat bile almaytuǵın dárejede, Ol Qudayǵa sadıqlıq penen jarmasıp turadı, Óz Qudayına . Azap kórgen basqa barlıq adamlar menen salıstırǵanda Onıń qanday úlken ayırmashılıǵı bar. Eyup Qudaydıń ózi menen bolǵan jolların soradı hám nátiyjede óziniń Qudaydan da ádillirek ekenligin ayttı, Elihu kórsetkenindey (Eyup 34:5,12, 35:2-3). Biraq Rabbı Isa Qudaydıń xarakterin tolıq saqladı: «Sen muqaddessiz, Sen Izrail maqtap turǵan jerde jasaysız» (Zabır 22:3). Bul bilip bolmaytuǵın azap tereńligi biz ushın azap kórgen Onıń ullılıǵın hám moralıq kámililigin qanday ashıp beredi!
4-5-ayatlarda Rabbı Isa, gúya, pútkil Eski Testament tariyxın kórip shıǵadı hám Musanıń, hákimlerdiń, Samueldiń, Dáwittiń hám basqalardıń dáwirlerinde Qudayǵa shıńǵırıp, qutqarılǵan xalıqtı kóredi. Biraq, eger biz jatqan gúná hám uyat tereńliginen qutqarıw bolatuǵın bolsa, bizdiń qutlı Rabbımız ushın barlıq nárse orınlanǵanǵa shekem Onıń azaplarınan hám óliminen qutqarıw bolmas edi. Eski Testament tilinde qurbanlıq ot penen tolıq tutastırılıwı kerek edi. Biraq bizdiń Rabbımız barlıq ottı tutastırdı, Qudaydıń barlıq húkimin sarıpladı. Ol barlıq nárselerditóledi, Ol barlıq nárselerditamamladı, hám shın mániste barlıq dańq Oǵan tiyisli!
Keyin, biz Rabbı Isa Masihtiń zulumker adamlar qolınan kórgen azapları haqqında oqıymız (6-18-ayatlarda). Bul jerde biz Rabbımızdıń adamgershilik kámililigin de kóremiz. Ol jalǵız ǵana: «Sen meniń anam qarnınan baslap meniń Qudayım» dep ayta aladı (10-ayat, Luka 1:35 ti kóriń). Dáwit sıyaqlı biz barlıǵımız gúnáda payda boldıq hám náhaqlıqta qáliplestik [dúnyaǵa keldik] (Zabır 51:5, 58:3), bul dúnyaǵa gúnákar bolıp tuwıldıq hám Quday menen jarasıwǵa mútáj boldıq. Biraq Ol, gúnásiz, muqaddes Adam, anam qarnınan baslap Quday menen qarım-qatnasta edi.
Keyin biz Rabbı Isa Masihtiń kresttegi túrli azaplarında nege dush kelgeniniń bir túrli qısqasha mazmunın kóremiz (Zabır 22:19-21). Qılısh Zaxariya 13:7 de bolǵanı sıyaqlı, sol qarańǵılıq saatlarında tikkeley Qudaydıń qolınan kelgen nárselerdi aytadı. It Onı haqáretlegen, masqaralaǵan hám krestke kergen adamlardı aytadı (ásirese basan buqaları Zabır 22:13 te evrey basshılarına tiyisli bolǵanı ushın basqa milletlerge qollanılǵan). Arıslan Shaytannıń Oǵan qarsı bolǵan kúshin aytadı. Ol jerde, krestte Ol barlıq nárselerge dush keldi hám máńgilik jeńiske eristi!
21-ayattıń sońǵı bólimi bul zabırdıń burılıs noqatı: «Sen meni jalǵız shaxlı haywanlardıń shaxlarınan estittiń.» Eń sońǵı sheklenbegen jerde Ol esitildi. Evreylerge 5:7 bizge aytqanınday, Ol qorıqqanı ushın esitildi hám ólimnen qutqarıldı. Jumıs tamamlanǵannan keyin, Qudaydıń Ózi aralastı hám Onı ólilerden tiriltti, solay etip Óziniń tolıq qanaatlanıwın kórsetti, tek ǵana islengen jumıstan emes, al sol jumıstı orınlaǵan dańqlı Adamnan da – bizdiń Rabbımız Isa Másihten, Onıń máńgilik Ulınan (Rimliklerge 6:4)!
Ózleri Usıń Qutlıqlawlar
22-Zabırdıń qalǵan bólimi Onıń jumısınıń nátiyjeleri haqqında «jámáátten» «úlken jámáátke» hám aqırında «jer júziniń barlıq sheklerine» (JND) shekem keńeyip baratırǵan qutlıqlaw aymaǵında sóyleydi. Onıń jumısınıń nátiyjeleri aqırında pútkil dúnyaǵa tásir etetuǵının oylaw qanday tańqalarlıq (Koloselilerge 1:20). Bul «jámáát» ten baslanadı. «Men Seniń atıńdı óz aǵa-inilerime járiyalayman: jámáát ortasında Seni maqtaǵayman» (Zabır 22:22 KJV). Bul Evreylerge 2:12 de keltirilgen hám búgingi kúnde Qudaydıń Shirkewin quraytuǵın Onıń aǵa-inilerine qollanılǵan. Tiriliw kúni, aspan hám jerdegi barlıq kúsh Onıń qolına tapsırılǵan kúshli jeńisinen jańa kelgeninde, Onıń dáslepki oyları Óz xalqı haqqında bolǵanı qanday ájayıp. Ol dáslep Mariya Magdalinaga kórindi hám oǵan xabar berdi: «Meniń aǵa-inilerime barıń, hám aytıń, Men Óz Ákeme hám sizlerdiń Ákeńizge, hám Óz Qudayıma hám sizlerdiń Qudayıńızǵa kóterilemen» (Yuxanna 20:17). Onıń tirilgeninen keyin ǵana Óz adamların Óz aǵa-inileri dep ataǵanın eskertip ótiń. Ol hárdayım «Meniń Qudayım» dep ayta alatuǵın edi, biraq endi Ol «Meniń aǵa-inilerim» dep ayta aladı. Ol kóp uldı dańqqa alıp baratırǵan waqıtta (Evreylerge 2:10) bizlerdiń isenim iyeleri sıpatında Onıń menen birge bolıwımız qanday úlken imtiyaz. Bul jerde biz sonday-aq Onıń jıynalǵan áwliyeleri ortasında qosıq aytıwǵa basshılıq etkenin tabamız. Ol bizdiń ibadat basshımız!
Keyin, «úlken jámáát» (25-ayat) kelesi kúnde Izrail xalqınıń qayta tikleniwi haqqındaǵı oydı alıp keledi. Hám aqırında, «jer júziniń barlıq shekleri» (27-ayat) Onıń jumısı sebepli qutlıqlawǵa iye boladı. Onıń 1000 jıllıq húkimranlıǵı (Mıń jıllıq patshalıq) dáwirinde dem alatuǵın hár bir nárse Onı maqtaǵay (Zabır 150:6). Biz Shirkewge tiyisli bolǵanlar, barlıq dáwirlerdiń qutqarılǵanları menen birge, «Ol bunı isledi» (31-ayat) dep moyınlaymız!
72-Zabır
Bul Zabır, 2 hám 8-Zabırlar sıyaqlı basqalar menen birge, Rabbı Isa Masihtiń Mıń jıllıq patshalıqtaǵı kelesi dańqlı patshalıǵına qaraydı, sol waqıtta aspan hám jerdegi barlıq nárse Oǵan jıynaladı (Efesseliklerge 1:10). Biraq, Eski Testamentta Onıń húkimranlıǵınıń tek jerdegi tárepi ǵana kórildi. Ásirese 72-Zabır Onıń Izrail ushın húkimranlıǵınıń tásirine qaraydı, biraq jer júziniń sheklerine shekem sozıladı. Bul Zabırdan hesh bir ayat Jańa Testamentta tikkeley keltirilmese de hám Rabbı Isa Masihtke qollanılmasa da, onıń basında «Sulayman ushın Zabır» dep jazılǵanı Rabbıǵa isharat etetuǵın sıyaqlı. Ol Óz taxtında otıratuǵın Dáwittiń shın Ulı (Matta 1:1), hám Ol «Sulaymannan da úlken» (Matta 12:42)!
Zabır 72:1-5 te biz Onıń patshalıǵınıń xarakterin kóremiz. Birinshiden, bizge Onıń ádillik penen húkimranlıq etetuǵını, adam standartları boyınsha emes, al Qudaydıń standartları boyınsha bolatuǵını aytılǵan. Ekinshiden, Onıń húkimranlıǵı sonday-aq tınıshlıq penen xarakterlenedi (3-ayat). Úshinshiden, biz Onıń qıyınshılıqtaǵılarǵa hám mútájlerge járdem beretuǵının oqıymız (4-ayat JND). Ol bul dúnyada birinshi keliwinde sonday edi. Onı Nainde jalgız ulı ólgen jası úlken hayaldı tiriltkenin (Luka 7:11-15) yamasa Betsaida aywanında mayıplı adamdı emlegenin (Yuxanna 5:5-9) esleń. Ol shın mániste Birdey (bar bolǵan, ózgermeytuǵın), qabıl etilmegen Patsha sıpatında da, húkimranlıq etiwshi Patsha sıpatında da! Tórtinshiden, biz Onıń húkimranlıǵı quyash hám ay bar bolǵansha, áwladtan áwladqa dawam etetuǵının oqıymız (Zabır 72:5). Ol hesh qashan ólim menen úzilip qalmaydı. Ol bir ret óldi – endi Ol máńgi jasaydı!
Onıń dańqta keliwi 6-ayatta súwretlengen. Shópten orılǵan ot Qıyınshılıq húkimleriniń nátiyjelerin hám Onıń Izrail hám Qudıstı hár bir dushpannan qutqarıw ushın aralasıwın anıq súwretleydi. Onıń húkimranlıǵı durıs baslanǵanda, ol jerdi suwǵaratın jańalawshı jawınlar sıyaqlı boladı. Qanday anıq súwret! «Onıń kúnlerinde» degen sóz dizbegin eskertip ótiń (7-ayat). Adamzat 6000 jıl dawamında óz kúnin hám húkimranlıǵın (shın mániste nadurıs húkimranlıǵın) ótkerdi. Aqırında Qudaydıń óz júregine sáykes Adam, dańqtıń shın Patshası, Óz taxtında otıradı. Onıń Óz kúni boladı (Filipililerge 1:6,10)! Sonnan keyin ádiller azap kórmey, gúlleydi hám tınıshlıq mol boladı.
Onıń patshalıǵınıń kólemi tek ǵana pútkil Izrail jerin (teńizden teńizge shekem) emes, al pútkil jer júzin (Evfrat dáryasınan jer júziniń sheklerine shekem, 8-ayat) qamtıydı. Jańa Testamentta bizge Onıń aspanlarǵa da húkimranlıq etetuǵını haqqında qosımsha ashıqlama berilgen (Efesseliklerge 1:10). Bul zabırda biz barlıǵı Oǵan boysınatuǵının oqıymız. Filipililerge 2:9-11 bizge aytqanınday, hár bir tize búgiledi hám hár bir til Onıń Rabbı ekenligin moyınlaydı. Onıń húkimranlıǵı dáwirinde jerde tiriler sonday etedi. Bizge bul miyrim dáwirinde Onı Rabbı dep moyınlaw hám tize búgiw imtiyazı berilgen; biraq tez arada pútkil dúnya sonday etedi. 11-ayattaǵı «bársha» sózin eskertip ótiń – bársha patshalar hám bársha milletler – hesh kim qutılmaydı.
Dawam etkenimizde, bul zabırda Rabbı Isa Masihtiń keshe, búgin hám máńgi birdey ekenligin (Evreylerge 13:8) tabamız. Ol «kámbaǵal hám mútájlerge raxım etedi» (Zabır 72:13 2). Biz Onıń jerde bolǵan waqıtların esleymiz, Ol raxım etken, mısalı Mark 1:41 de Oǵan kelgen keselli adamǵa shıpası hám tiyiwi berilgen, yamasa Mark 6:34 te Rabbı álsiregen adamlarǵa tamaq berip, olardı jiberiwden bas tartqan. Ol aspan hám jerdegi barlıq kúshlerdi ashıq túrde qollanatuǵın kúnde de birdey boladı. Dinlesler, Ol búgin de biz ushın birdey ekenligine ruwxlanayıq. Ol bizdiń mútájliklerimizdi biledi, Ol ele de bizge raxım etedi hám ele de bizge xızmet etedi.
Keyin bizge Onıń húkimranlıǵı dáwirinde jer júzin toltıratuǵın baylıq haqqında aytılǵan (Zabır 72:15-17). Endi urıs yamasa adam resursların nadurıs basqarıw sebepli ashlıqlar bolmaydı. Shın mániste, Onıń kresttegi jumısı nátiyjesinde qárǵıs ózi de alıp taslanadı (Ashıqlama 22:3) hám nátiyjede tawdan qalaǵa shekem molshılıq hám jemisli boladı. Jetispewshilik bolmaydı. Bunıń barlıǵın orınlaytuǵın Onıń atı Quday ushın hám Onıń xalqı ushın sonshalıq qádirli, ol máńgi dawam etedi. Bir waqıtları adamlar «Onı krestke ker, Onı krestke ker» (Luka 23:21) dep shıńǵırıp, sol attı óshiriwge urındı. Quday sol attı barlıq dáwirler boyınsha dawam ettiredi.
Zabırlardıń birinshi kitabı (Zabırlar 1-41) Másih, Rabbı Isa Masihtiń Qudaydıń aldında turıwı menen tawsıladı (Zabır 41:12). Ekinshi kitabı (Zabırlar 42-72) Onıń barlıǵınıń aldında turıwı, barlıǵına húkimranlıq etiwimenen tawsıladı. Shın mániste bizdiń Qudayımız ǵana tańqalarlıq islerdi isleydi. Pútkil jer júzi Onıń dańqı menen toltırıladı! Dáwittiń isenimi hám duwalarınıń maqseti hám aqırı (Zabır 72:18-20) Másih, Sulaymannan da ádewir úlken bolǵan ulı, jer júzinde joqarı kóterilgenin kóriw edi. Ol bir waqıtları Onı qabıl etpegen bul dúnyada dańqlanatuǵın waqıtta «Onıń payda bolıwın súyeyik» (2 Timotiyge 4:8 KJV)!
Rabbı Isa kel, hám Óz haqlı ornıńdı al Adam Ulı sıpatında, barlıǵınıń teması; Kel, Rabbı, barlıǵına joqarı húkimranlıq etiw ushın; Rabbı Isa, kel. —Mrs. A. Dent; Ruwxıy Qosıqlar #449
Biz ibadat eteyik!
Biz bul ájayıp Jazıw bólimlerinen birneshe ápiwayı oylardı qısqasha bayan ettik. Bizdiń Qudayımız hám Ákemiz júreklerimizdi Zabırlardıń Másih, Óziniń súyikli Ulı haqqında usınǵan nárseleriniń kóbiregin qádirlewge basshılıq etsin – Onıń azapları hám kelesi dańqı haqqında da. Biz Onıń tez arada qaytıp keliwin kútip turǵanımızda, ruwxta hám haqıyqatta aqıllıraq ibadat etiwshiler bolıwǵa basshılıq eteyik.
