«Maǵan bul tawdı ber»
Kóńil ashıw industriyası ápiwayı adamlardıń múmkin emes nárselerdi orınlaǵanın kóriwge bolǵan qálewimizden paydalanadı. Sonlıqtan, biz bolǵannan da kóbirek bolıw haqqındaǵı fantaziyalarımızdı qozǵaw ushın superqaharmanlar jaratıladı. Bibliyalıq túsinik boyınsha, bizde qudiretli kúshke iye tek eki húkimet strukturası bar ekenin bilemiz – Qudaydıń hám Shaytannıń, biraq ekinshisiniń tásiri birinshisi tárepinen sheklengen. Fantaziyalıq qaharmanlar haqqında fantaziyalar menen waqıtımızdı joǵaltqannan góre, biz ózleriniń ázziliginde real adamlardıń qalay anıq dúnyada ájayıp islerdi orınlay alatuǵının úyreniwimiz kerek. Kaleb – Qudaydıń haqıyqıy superqaharman bolıw ushın kúsh bergen adamınıń jaqsı bibliyalıq mısalları. Biraq ne ushın Quday Óz dańqın kórsetiw ushın Kalebti keremet túrde qollanıwdı tańladı, basqa birewdi emes? Bul sorawǵa juwap beriw ushın Yosua 14-15-ti úyrenemiz.
Tariyxıy jaǵday
Kanaanǵa jeti jıllıq bastırıp kiriw hám basıp alıw tamamlanǵan edi; áskeriy garnizonlar, qorǵanlar hám dushpanlardıń tiykarǵı armiyaları joq etilgen edi. Sonnan keyin Yosua Izrail qáwimleri arasında miyraslardı bólistiriw wazıypasın aldı. Iordan dáryasınıń shıǵıs tárepindegi jerdi eki yarım qáwimge bólip bergennen keyin (Yosua 13), Yosua óz dıqqatın Kanaan ishinde qalǵan qáwimlerge jerdi bólistiriwge hám úlestiriwge qaratadı. Bul quralıq taslaw arqalı anıqlanatuǵın edi (14:1-2).
Kaleb óz miyrasın soradı
Kanaan jerinde hesh qanday úlestiriwler islenbesten aldın, veteran Kaleb óz talabın bildiriw ushın alǵa shıqtı. Ol usı waqıtqa shekem tınısh kútip turǵan edi, sebebi Yosua Iordan dáryasınıń shıǵıs tárepindegi jerdi bólistiriw menen bánt edi. Kalebtiń aralasıwı tiyisli edi hám ol óziniń ómirboyı dosı Yosuaǵa Musa payǵambar qırq bes jıl aldın wáde etken nárselerdi esletti:
Yefunneniń ulı Kaleb; ol onı [Wáde etilgen jerdi] kóredi, hám oǵan hám onıń balalarına ol basqan jerdi beremen, sebebi ol Rabbige tolıq ergen edi (Deuteronomiya 1:36).
Hebron qorǵanı onıń iyeligi bolıwı kerek edi, bul jerde jasaytuǵın kúshli Anakimlerdi (gigantlar, qarańız Deuteronomiya 9:2) quwıp shıǵarıw ele de talap etiletuǵın edi.
Kenizzit bolǵan Kaleb Izrail qáwimleri menen birge jer úlestiriwin almaǵan bolar edi; sonlıqtan ol óz ótinishine kirisiw retinde qısqa avtobiografiyasın usındı (Yosua 14:6-12). Musa oǵan Hebron jerin miyras retinde wáde etken edi, qashan gezgen jıllar tamamlanıp, xalıq Kanaanǵa kirip, onı basıp alǵanda. Musa sol waqıtta 40 jaslı Kalebti Kanaan jerinde isenimli razvedkashı bolǵanı hám Kadesh Barneadaǵı qozǵalańshı shpionlarǵa qarsı turǵanı ushın sıylıqladı. Kaleb sol qıyın jaǵdayda Musa menen birge turıwǵa ne sebep boldı? Kaleb: «Men Rabbiy Qudayıma tolıq erdim» (8-ayat) dep járiyaladı. Qırq bes jıl ótkennen keyin de, Kaleb ele de Rabbige sadıq edi. Ol isenimsiz xalıq arasında sadıq edi hám Kanaanlılar menen awqam dúziwden bas tartqan az sanlı adamlardıń biri edi. Ol jerdiń shpionı retinde Yosua menen sadıqlıq penen turdı hám endi ol óz xalqı arasında jerde sadıqlıq penen turdı.
Kaleb Rabbide kúshli edi
Kadesh Barneadaǵı sol qayǵılı isenimsizlik kúninen berli 38 jıl geziniw hám Kanaan jerinde jeti jıl urıs ótti. Kóp jıllar dawamındaǵı shól ıssısı hám sanlı áskeriy soqlıǵısıwlarǵa qaramastan, Rabbiy Kalebti ájayıp túrde saqlap qaldı. Ol endi 85 jasqa kelgen edi (14:9-10). Jasınıń úlkenligine qaramastan, ol Rabbide kúshli bolıp qaldı:
«Biraq men búgin de Musa meni jibergen kúndegidey kúshlimen; sol waqıttaǵı kúshim qanday bolsa, házir de urıs ushın, shıǵıw hám kiriw ushın kúshim sonday. Endi, Rabbiy sol kúni aytqan bul tawdı maǵan ber; sebebi sen sol kúni Anakimlerdiń sol jerde ekenin, hám qalalardıń úlken hám bekkemlengen ekenin estigen ediń. Bálkim Rabbiy menen birge bolar, hám men olardı Rabbiy aytqanday quwıp shıǵara alarman» (11-12-ayatlar).
Bibliyanıń King James versiyası 12-ayattı: «Eger Rabbiy menen birge bolsa» dep awdaradı. Kalebtiń Rabbige isenimsizligi haqqında soraw joq edi. Kerisinshe, ol ózine isenimsiz edi. Kaleb bizler ushın házirgi kúndegi ázzilik hám pármensizlik dáwirinde úlken úlgi. Onıń minezi búgingi kúndegi xristian áskerlerinde tabılatuǵın eń jaqsı pazıyletlerdi qollap-quwatlaydı: Rabbiy ushın ózin arnaǵan, biraq ózine isenimsiz adam. Ol ózine isenimsiz bolǵanı ushın toqtamawshı [túraqlı] ilahiy kúsh kórsetti. Onıń kishipeyilligi hám Qudayǵa turaqlı súyeniwi toqtamawshı edi, hám solay etip, hár bir haqıyqıy múminniń jerlik turmıstıń qıyınshılıqlarınan joqarı kóterilip, haqıyqıy ruwxıy kúsh-quwatqa iye bolıwına ilham beredi.
Kaleb Rabbige súyeniwiniń oǵan ilahiy kúsh bergenin túsinetuǵın edi; sonlıqtan, onıń iyeligi gigantlar iyelegen qorǵan bolǵanı oǵan áhmiyetli emes edi. Anakimler Kiryat-arba dep ataǵan Hebron onıń miyrası edi, hám ol onı Quday ushın batırlıq penen talap etiwdi qáledi (14:15). Bul qala Yahudiy xalqı ushın ayrıqsha áhmiyetke iye edi, sebebi Ibrahim hám Sara sol jerde jerlengen edi (Jaratılıs 23:19, 25:10). Ol 85 jasqa kelgen bolsa da, Rabbiy onıń menen birge ekenin bilgen edi hám sonlıqtan ol Anakimlerdi óz miyrasınan quwıp shıǵara alatuǵınına isenimli edi.
Kaleb óz miyrasın aladı
Yosua dosınıń sózinen tásirlenip, oǵan duwa etip, ótinishin qabıl etti. Hebron Kalebtiń iyeligi boldı (Yosua 14:13-14), hám Rabbiy kúshi menen ol gigantlardı jeńip, qalaǵa óziniń haqıyqıy atın qaytardı (15:13-14). Kalebtiń shıdamlılıǵı Qudaydıń xalqınıń hár qanday dáwirde óz dushpanların hám qıyınshılıqların qalay jeńe alatuǵının kórsetedi:
«Kúsh penen emes, quwat penen emes, al Menim Ruwzım menen», deydi Áskerlerdiń Rabbiyi (Zaxariya 4:6).
Biz de, Kaleb sıyaqlı, Rabbiy Qudayǵa tolıq erip hám súyenip, turaqlı jeke janlanıwdı basdan keshireyik. Sonnan keyin, biz de Rabbide kúshli bolamız hám jerlik daw-janjallarda sabır menen qatnasıp, aspan nárseleriniń lázzetinde jasaymız. Álbette, bizdiń Haqıyqıy Yosuamız, Isa Máshihtiń mol bereketleri hár bir Kaleb sıyaqlı xristian ústinde turadı.
Kaleb óz miyrasın talap etedi
Hebron Yahudanıń úlesinde jaylasqan edi hám Kaleb qalanı Anakimlerden alıp qoyǵan menen qalmastan, óziniń batır jiyeni Otniel járdeminde Debirdi de basıp aldı (Yosua 15:14-15). Kaleb Debirde jeńiske erisken adamǵa qızı Axsahtı turmısqa beriwge wáde etken edi, sonlıqtan Otniel (keyinirek Izrailde hákim boladı; qarańız Hákimler 3:8-11) Kalebtiń kúyewi boldı (Yosua 15:16-17). Kaleb Axsahtı hám Otnieldi Hebronnan qubladaǵı jer menen óz miyrasları ushın sıylıqladı. Biraq olardıń úyleniwinen keyin, Axsa ákesi Kalebtiń bul jerge jaqın bulaqlardı da beriwdi soradı, hám Kaleb oǵan berdi (15:18-19).
Kalebtiń Óz Qudayına isengenligi hám Óz kúshinde dushpan menen gúreskenligi sebepli jeńiske eriskenligi hám nátiyjede óz miyrasın kóbeytkenligi dıqqatqa ılayıq. Jer úlestiriwleri bir qáwim ishinde áwladtan-áwladqa ótiwi kerek edi. Basqasha aytqanda, jeke adam yamasa ruw óz miyrasın óz tuwısqanlarınan satıp alıw yamasa urlaw arqalı kóbeyte almas edi, tek dushpan menen gúresip, onı jeńiw arqalı ǵana kóbeyte alatuǵın edi. Jabezdiń duwası bul haqıyqattı súwretleydi:
Hám Jabez Izrail Qudayına jalbarıp: «Oh, Sen meni haqıyqattan da bereketle, hám meniń aymaǵımdı keńeyt, Seniń qolıń menen birge bolsın, hám Sen meni jamanlıqtan saqla, men azap keltirmeyin!» dedi. Sonlıqtan Quday onıń sorasın qabıl etti (1 Shejireler 4:10).
Nızam Jabezge finanslıq satıp alıw arqalı jer alıwdı qadaǵan etken bolsa da, ol óz aymaǵın nızamlı basıp alıw arqalı keńeyte alatuǵın edi (yaǵnıy, Quday Wáde etilgen jerden alıp taslanıwı kerek degenlerden jerdi iyelew arqalı). Búgin Quday patshalıǵın bunnan arı rawajlandırıw ushın, múminler basıp alınǵan aymaqlarda (óz úylerinde hám shirkew imaratlarında) bir-birin kóńil ashıwdan kóbirek islewleri kerek. Olar Isa Máshihtiń Injil xabarı menen bul qáwipsiz jaylardan tıs jerlerge shıǵıwǵa tayın bolıwları kerek. Rabbiy Óz xalqınıń joǵalǵanlardı xristianlastırıw ushın shın júrekten etken háreketleri arqalı Óz shirkewin qurıp atır. Hesh qashan házirgi jaǵday menen qanaatlanbayıq – Rabbiy Óz shirkewin keńeytken sayın, Oǵan xızmet etiw qábiletimizdi de keńeytsin.
Kaleb óz miyrasın bólisedi
Kaleb Yahova atınan jeńiske eriskenligi sebepli, ol kóbirek nársege iye boldı, bul oǵan basqalardı kóbirek bereketlewge múmkinshilik berdi. Qızına hám kúyewine suw bulaqların óz ishine alǵan jer sıylıǵı menen bereketlewden tısqarı, ol Anakimlerden basıp alǵan Hebron qalası qırq segiz ruxanıy qalasınıń hám altı panagah qalasınıń biri boldı. Kaleb Quday oǵan iyelewge kúsh bergen nárselerdi basqalar menen bólistiriwge qarsı bolmadı. Ol Rabbide iyelegen nárseleri menen basqalardı bereketlewge quwanıshlı edi; bul úlgi alatuǵın úlken úlgi.
Solay etip, Pawıl Korinftegi múminlerge óz iyelikleri ústinen ózlerin maqtanısh sezbewleri kerek ekenin esletti:
«Kim seni basqadan ayırıp turadı? Hám sende almagan nárseń bar ma? Eger sen onı haqıyqattan da alǵan bolsań, ne ushın onı almaganday maqtanasan?» (1 Korinfliler 4:7).
Bizde bar bolǵan hár bir nárse Qudaydan keledi; maqtanısh ushın orın joq. Pawıl Efesliklerge bunnan tısqarı, olar qutqarılǵanǵa shekem basqalardan urlawdıń ornına, óz zárúrliklerin qanaatlandırıw ushın qattı islewleri hám sonnan keyin múhtajlarǵa járdem beriwleri kerek ekenin úgitledi (Efeslikler 4:28). Bunı esapqa alıp, biz de, Kaleb sıyaqlı, ózimizdi hám iyeliklerimizdi sonday joqarı bahalamayıq, Quday bizge miyrimlilik penen bergen nárseler menen basqalarǵa járdem beriwden bas tartayıq.
JUWMAQLAWSHI ESLETPE
Kalebtiń mısalları bizge kerekli nárseler ushın Rabbige qansha kóp isensek, basqalar menen bólistiriw ushın sonsha kóp nársege iye bolatuǵınımızdı hám óz bereketimizdiń sonsha úlken bolatuǵının kórsetedi. Bul isenimniń haqıyqıy qaharmanı. Kaleb Rabbiy ushın ózin arnaǵan hám múmkin emes nárselerdi orınlaǵan. Biz de kishipeyil júrekler menen óz kemshiliklerimizden [qátelerimizden] tiriliw kúshi arqalı joqarı kóterilip, Quday ushın ájayıp nárselerge eriseyik. Fantaziyalıq superqaharman hesh qashan joǵalǵan adamdı Máshihke alıp kelmeydi, biraq qudiretli kúshke iye bolǵan isenimniń haqıyqıy qaharmanı bunı isley aladı!
Ómirimdi al, hám ol Saǵan, Rabbiy, arnalǵan bolsın. Meniń sáwlelerim hám kúnlerim; olar turaqlı maqtawda aǵıp tursın. Qollarımı al, hám olar Seniń muhabbatıń tásirinde háreketlensin. Ayáqlarımdı al, hám olar Sen ushın tez hám gózzal bolsın.
Dawısımı al, hám men hárdayım, tek ǵana, Patsham ushın qosıq aytayın. Ernimdi al, hám olar Senen kelgen xabarlar menen tolǵan bolsın. Kúmisimdi al hám altınımı; men hesh nárse qaldırmayman. Aqılımı al, hám hár bir kúshimdi Sen qálegenindey qolla.
Erkimdi al, hám onı Ózińniki et; ol endi menińki bolmaydı. Júregimdi al, ol Ózińniki; ol Seniń patshalıq taxtıń boladı. Muhabbatımdı al, Rabbim, men onıń qazına qoymasın Seniń ayaqlarıńa tógemen. Ózimdi al, hám men hárdayım, tek ǵana, pútkilley Sen ushın bolaman. —Francis R. Havergal (1836-1879)
