«Тынышлық орнатыўшылар бахытлы»
Хожайынымыз Ийса Мәсих баслағанда Матфей 5–7 деги Өзиниң хабарын, «Таўдағы ўағыз» деп аталған, Ол бир неше әжайып берекетлер менен баслады. Бул берекетлердиң бири Матфей 5:9 (KJV) де табылады, онда былай делинген: «Тынышлық орнатыўшылар бахытлы: өйткени олар Қудайдың балалары деп аталады». Бул берекет мүминди Қудайға Оның өз балаларының бири сыпатында байланыстырады. Бул жағдайдың булай болыўы таң қаларлық емес, өйткени бул Қудайдың әҳмийетли қәсийети: Ол гүнакарларды Хожайынымыз Ийса Мәсихтиң Калвари крестиндеги жумысы арқалы Өзине тынышлық пенен алып келеди. Бир мәниде, Қудай ҳақыйқый Тынышлық Орнатыўшы, ҳәм тынышлық орнатыўшы сыпатында әрекет ететуғынлардың барлығы «Қудайдың балалары» яки айырым тәржимелерде «Қудайдың уллары» деп аталады.
Мәсихке исенгенлер сыпатында, бизге Римлилерге 5:1 де былай делинген: «Солай етип, исеним арқалы ақланған соң, биз Хожайынымыз Ийса Мәсих арқалы Қудай менен тынышлыққа ийемиз». Буннан тысқары, биз Колосалыларға 1:20-21 де оқыймыз: «Ҳәм Оның крест қаны арқалы тынышлық орнатып, Ол арқалы барлық нәрсени Өзине жарастырыў ушын, Ол арқалы, мен айтаман, жердеги нәрселер болсын, яки аспандағы нәрселер болсын. Ҳәм сизлер, бир ўақытлары өз жаман әмеллериңиз бенен ақылыңызда бөтенлескен ҳәм душпан болғанлар, енди Ол сизлерди жарастырды». Бул ҳәм басқа көп Мухаддес Жазыў аятлары Қудайдың исенген ҳәр бир адамның өмирине алып келген тынышлығын көрсетеди. Қудай ең жоқары тынышлық орнатыўшы.
Солай етип, Қудайдың қәлеўи сол, Оның Улына қутқарылыў ушын исенгенлер тынышлық орнатыўшы болыў минезин көрсетсин. Бул өте әмелий, ҳәм биз Мухаддес Жазыўдағы айырым мысалларды қарастырып, тынышлық орнатыўшы болыўымыз ушын қандай басқа қәсийетлер керек екенлигин көремиз.
Өз-өзин ойламаўшылық
Жаратылыс 13 те биз Абрамның, кейиншелли Ибраҳим деп аталған, ҳәм оның жийени Лоттың өмириндеги тынышлық орнатыў мысалын көремиз. Мысырдан Ўәде етилген жерге қайтқаннан кейин, Абрам ҳеш қашан кетпеўи керек болған жерден, ол өзин бир келиспеўшилик ортасында тапты.
Мысырда Фираун Абрамға көп мал берди (12:16), Сараны өзине қәлеп. Оған айтылған нәрсе себепли, Фираун Сараны тек ғана Абрамның қарындасы деп ойлады. Фираун кейиншелли Сараның Абрамның ҳаялы екенлигин билди. Соң ол Абрамды сөгип, оны жиберди.
Ўәде етилген жерге қайтқаннан кейин, Фираун тәрепинен Абрамға саўға етилген көп мал Абрамның ҳәм Лоттың малшылары арасында, керек болған жайылым жерлерине байланыслы, келиспеўшиликке себеп болды. Бул талас, әлбетте, еле жерде болған Ханаанлықлар ҳәм Периззитлер тәрепинен байқалған (13:7). Буны еске алып, биз сораймыз: «Биз мүминлер арасындағы таластың әтирапымыздағыларға унамсыз тәсирин ҳеш қашан ойлаймыз ба?» Мүминлер келисе алмағанда қаншалық қайғылы! Мүминлер арасында талас болғанда ҳәм исенбеўшилер бизди олардан ҳеш қандай айырмашылығымыз жоқ – ҳәтте олардан да жаман – деп айыплағанда, бул биз ушын уят. Бул бизге тийисли болғанда қаншалық қайғылы руўхый жағдайды көрсетемиз!
Абрам, үлкен адам ҳәм Лоттың ағасы болғанлықтан, өз жийенине жағдай ҳаққында айтты. Ол бириншиден таласты мойынлады ҳәм оның даўам етпеўи керек екенлигин көрсетти. Абрам соң Лотқа еслетти: «биз аға-инилермиз» (8-аят). Бул биз ушын тынышлықта жүриўди қәлеў ушын жетерли себеп болыўы керек. Биздиң Мәсихтеги жолдас мүминлер екенлигимизди умытпаў өте әҳмийетли! Жолдас аға-инилер сыпатында, бизде талас болмаўы керек, бирақ тынышлық өз арамыздағы қалыпты жағдай болыўы керек. Ақыр-ақыбетинде, Абрам Лотқа өз малын қай жерде жайыўды таңлаўды усынды. Лот нени шешсе де, Абрам оның таңлаўын қабыл етип, өз малын басқа жерде жаяр еди. Бул Абрам тәрепинен өз-өзин ойламаўшылық усынысы еди.
Лот таластағы өз үлесин дереў мойынлап, Абрамға өз ҳайўанларын қай жерде жайыўды биринши болып шешиў мүмкиншилигин бериўи керек еди. Өкинишке орай, Лот өз ҳайўанларын қай жерде жайыўды ҳәм жасаўды таңлаған ўақытта руўхый жағдайы төмен еди. Ол өз-өзин ойлап әрекет етти ҳәм өзи ушын ең жақсы көринген жерди таңлады. Бул шешим ақыр-ақыбетинде Лоттың қулаўына алып келди (10-11, 19:1-38-аятларды қараң). Бирақ, биз 2 Петр 2 ден Лоттың ҳақыйқый мүмин болғанын билгенимизге шүкирмиз:
Қудай … әдалатлы Лотты қутқарды, жаманлардың нәпак сөйлесиўи менен азап шеккен (2 Петр 2:4,7).
Көриў керек болған тийкарғы сабақ – Абрамның өз-өзин ойламаўшылығы ҳәм оның Лотқа усынысы. Тынышлық орнатыўшы сыпатында әрекет еткенде, тынышлыққа ерисиў ушын жақсырақ көринген таңлаўды қурбан етиў талап етилиўи мүмкин. Абрам Лоттың қай жерди таңлайтуғыны ҳаққында ҳеш қандай қәўетерленбеди; ол Хожайынның Лоттың таңлаўына қарамастан екеўин де берекетлей алатуғынына исенди. Лотқа сыртқы жақтан жақсырақ көринген таңлаў, Содом ҳәм Гоморра қалаларындағы коррупция себепли, әмелде унамсыз еди.
Абрам ҳәм Лот өз жолларына кеткеннен кейин, Қудай Абрамды дереў берекетледи (Жаратылыс 13:14-18). Абрамға Қудайдың буйрығы бойынша көзлерин жоқары көтергеннен кейин көре алатуғын барлық жер ўәде етилди. Буған Лот өзи ушын таңлаған жер де кирди. Абрамның урпақларының бул жерди алыў ўәдеси оған Қудайдың дәслепки ўәдесин еслетиў ушын еди (Жаратылыс 12:1-3 ти қараң).
Абрам ҳаққындағы бул ҳикая биз ушын тынышлық орнатыўда әжайып мысал болады. Оның өз-өзин ойламастан әрекет етиўге таярлығы Абрам ҳәм Лоттың малшылары арасында тынышлыққа алып келди. Биз де Абрамның мысалына ерисип, келиспеўшиликлерди шешиў ушын өз-өзимизди ойламастан әрекет ете аламыз, Хожайынның бундай әрекетти сыйлықлайтуғынын билип. Тынышлық орнатыўға бул усыл Филиппилилерге 2:3-4 те былай баян етилген: «Ҳеш нәрсе талас яки мақтаныш арқалы исленилмесин; бирақ ақылдың кишипейиллигинде ҳәр бири басқаны өзинен жақсырақ деп есапласын. Ҳәр бир адам өз нәрселерине қарамасын, бирақ ҳәр бир адам басқалардың нәрселерине де қарасын».
Кишипейиллик
Юханна Шомылдырыўшы биз қарастырыўымыз керек болған тынышлық орнатыўдың басқа бир мысалын береди. Оның жағдайында кишипейиллик қәсийети көриледи. Юханна 3:22-36 ҳәм 4:1-4 те биз Юханна ҳәм оның шәкиртлериниң шомылдырыўынан, ҳәм Хожайынымыз Ийса ҳәм Оның шәкиртлериниң де шомылдырыўынан келип шыққан ўақыяларды көремиз. Биз сол ўақыттағы шомылдырыўдың тәўбе ушын болғанын билемиз, ҳәм оны Хожайынның тирилиўинен кейин киргизилген мәсихши шомылдырыўы менен шатастырмаў керек (Матфей 28:18-20 ны қараң). Сол ўақыттағы диний басшылар, фарисейлер, тазаланыў ҳәм шомылдырыў мәселесинде келиспеўшилик туўдырыўға урынғанға шекем ҳеш қандай талас жоқ еди. Олар Юханнаның шәкиртлери ҳәм Хожайынымыз Ийсаға ергенлер арасында келиспеўшилик туўдырыўды қәледи. Фарисейлер Юханнаның ергенлерин жоғалтып атырғанын, ал Хожайынымыз Ийсаның Юханнаның ролин ийелеп атырғанын айтты.
Юханна дереў бул мазақшылар алдында төменги орынды ийеледи. Хожайынымыз Ийса ҳаққында сөйлеп, Юханна Оның ислеп атырған нәрсесиниң аспаннан берекетленгенлигин, әйтпесе ҳеш қандай мийўе болмас еди деп айтты. Ол фарисейлерге өз жеке гүўалығын еслетти, ол Мәсих емес, бирақ Оған жол таярлаўшы сыпатында жиберилген еди. Юханна Шомылдырыўшы бир мысал келтирип, Күйеўдиң даўысын еситиў ҳәм тойға Күйеўдиң досты сыпатында шақырылыўдан қуўанышлы екенлигин айтты. Күйеўдиң – Мәсихтиң – даўысын еситиў Юханна Шомылдырыўшыны қуўанышлы етиў ушын жетерли еди. Ақыр-ақыбетинде, Юханна өте кишипейил ҳәм төменги орынды ийелеп, былай деди: «Ол [Мәсих] өсиўи керек, бирақ мен азайыўым керек» (Юханна 3:30).
Бул жеке гүўалық мазақшыларды тынышландырыў ушын жетерли еди, бирақ Юханна Шомылдырыўшы Мәсихтиң уллылығын ашып бериўди даўам етти. 31-36-аятларда Юханна Мәсихтиң аспаннан келгенин ҳәм барлығынан жоқары екенлигин ашты; Оның айтқан сөзлери Қудайдың Сөзи, ҳәм Мәсих Қудайдың Улы, Қудай Әке тәрепинен сүйилген. Юханна Шомылдырыўшы соң ескертиў сөзи менен жуўмақлады: ҳәр биримиз Мәсихке, Қудайдың Улына исенемиз бе, жоқ па, шешиўимиз керек. Қудайдың қаҳары бизде қалады, биз Хожайынымыз Ийса Мәсихте, өз жеке Қутқарыўшымыз сыпатында, ҳүкимнен пана таппағанша.
Юханна Шомылдырыўшы бизге тынышлық излеўде кишипейиллик қәсийетин көрсетти. Биз оның мысалына ерисиўимиз керек. Егер биз өзимизди келиспеўшилик ортасында тапсақ, Абрам сыяқлы өз-өзимизди ойламастан әрекет етиўимиз керек, сондай-ақ Юханна сыяқлы кишипейил болыўымыз керек. Бизге 1 Петр 5:5-6 да кишипейилликтиң қәдири еслетиледи, онда былай делинген: «Солай-ақ, сизлер, жаслар, үлкенлерге бойсының. Ийә, барлығыңыз бир-бириңизге бойсының ҳәм кишипейилликке кийиниң: өйткени Қудай тәкәббирлерге қарсы турады, ҳәм кишипейиллерге мийрим береди. Сонлықтан, Қудайдың қүдиретли қолы астында өзиңизди кишипейил етиң, сонда Ол сизди өз ўақтында жоқарылатады».
Юханнаның кишипейиллиги фарисейлердиң тәкәббирлигине қарама-қарсы көриледи. Хожайынымыз Ийса кейиншелли Юханна Шомылдырыўшыны басқаларға мақтап, оның ҳаяллардан туўылған ең уллы пайғамбар екенлигин айтты (Матфей 11:11 ди қараң). Биз оған Хожайын тәрепинен берилген жоқарылатыўды ҳәм талас болғанда тынышлық орнатыў ушын кишипейилликтиң қаншалық керек болғанын көре аламыз.
Ақыллы араласыў
1 Самуил 25 те биз Набал, оның ҳаялы Абигейл ҳәм Патша Даўыт ҳаққындағы ҳикаяны көремиз. Хожайынның жәрдеми менен, биз Абигейлдиң ақыллы түрде араласып, өз ақымақ күйеўи ҳәм майланған патша арасында тынышлық орнатқанын көремиз, ол еле тахта отырмаған болса да. Набал «ақымақ» дегенди аңлатады, ҳәм биз оның оны қаншалық жақсы сипатлағанын көремиз!
Ҳикая даўам еткенде, Даўыт тойды тойлаўды қәледи (1 Самуил 25:8) ҳәм сол мақсет ушын Набалдан ҳайўан сорады. Набал өте бай адам еди ҳәм Даўыт ҳәм оның адамларына бундай саўға бериўден ҳеш қандай зыян көрмес еди. Набал тәрепинен де миннетлеме бар еди, өйткени Набалдың қойларын бағып жүрген жас жигитлерди Даўыт ҳәм оның адамлары күндиз-түни қорғаған, ҳеш нәрсе алмастан.
Бирақ Набал Даўытқа ҳеш нәрсе бериўден бас тартты ҳәм ол ҳаққында жаман сөзлер айтты (10-11-аятлар), ҳәм Набалдың сөзлери Даўытқа қайталанды. Бул адамның тәкәббир ҳәм ақымақ жуўабы талас туўдырды ҳәм Даўытты ашландырды. Сонлықтан, Даўыт, 400 қаруўлы адам менен, ақымақ Набал менен жеке ушырасыўға умтылды. Даўыт өш алыў ушын өз лагеринен алға қарай ҳәрекет ете баслағанда, Набалдың ҳаялы Абигейлге кризис ҳаққында хабар жетти.
1 Самуил 25:18 ден баслап биз бул өте ақыллы ҳаялдың тынышлық орнатыў әрекетлерин көремиз. Абигейл өз күйеўиниң тәкәббир ҳәм мақтанышлы екенлигин, ҳәм оның Даўытты қорлағанын билди. Ол ҳеш қандай өмир жоғалтыўын болдырмаў ҳәм келешектеги патшаны тынышландырыў ушын араласыўды қәледи. Сонлықтан ол нан, шарап, писириўге яки жеўге таярланған қойлар, ғалла, мейиз ҳәм инжир тортларынан ибарат арнаўлы саўғаны таярлап, Даўытқа жиберди.
Абигейл ақыллы түрде өз ақымақ күйеўине тынышлық орнатыў ушын не ислейтуғынын айтпады, өйткени ол Даўыт пенен ушырасыўға баратырған еди. Ол майланған патша алдында жүзи менен жығылып, мийрим сорады. Абигейлдиң айтқанларын оқып, биз оның сөзлериндеги ақыллылықты ҳәм оның ҳикаясының ашықлығын көремиз (24-31-аятлар). Ол Даўыттан ҳеш нәрсе жасырмады ҳәм оны өз адамлары ушын үлкен саўға менен тынышландырды. Ол сондай-ақ Даўытқа берекет тиледи ҳәм өш алыў ҳәм мүмкин болғанша гүнасызларды жазалаў себепли келешекте ҳеш қандай өкинишке ийе болмаўын қәледи. Оның өтинишлери Даўыттың жүрегине жетти, ҳәм оның араласыўы табыслы болды. Даўыт өз өш алыў режесинен бас тартты ҳәм Абигейлди берекетледи.
Ҳикая жуўмақланғанда, биз Қудайдың Набалды ҳүким еткенин, ол он күннен кейин өмирин жоғалтқанын билемиз. Даўыт Набалдың өлимин еситип, ақыллы ҳаял Абигейлди өз ҳаялы етиўди қәледи. Ол Даўытқа турмысқа шығып, үлкен берекет орнына киргизилди.
Абигейлдиң мысалы тынышлық орнатқанда ақыллылықтың керек екенлигин көрсетеди. Өте әмелий түрде, ол Даўыттың Набалдан не сорағанын билди ҳәм дәслепки соралғаннан да жақсырақ саўға берди. Ол тез әрекет етти, сонлықтан Даўыттың ашўының өсиўине мүмкиншилик болмады. Абигейл араласыўдың пайдасын көрсетти. Таластың тиккелей қатнасыўшылары болмағанлар тәрепинен араласыўды талап ететуғын айырым жағдайлар бар. Қудай бундай араласыўды Өзиниң атына даңқ алып келетуғын нәтийжелерди шығарыў ушын қүдиретли түрде қолланса болады.
Павелдиң Филемонға жазған хаты Хожайынның халқы арасында талас болғанда тынышлық орнатыў ушын ақыллы түрде араласқан басқа бир мысал. Ол жазды: «Егер сен мени шерик деп есапласаң, [Онесимусты] өзимди қабыл еткениндей қабыл ет» (Филемон 17). Келиң, биз де Абигейл ҳәм Павел сыяқлы болып, әтирапымыздағы басқаларға келиспеўшиликлерди шешиўге ақыллы түрде жәрдем бериўде өз ролымызды көрейик ҳәм солай етип тынышлық орнатыўшылар қатарында болайық.
Надурыс ымыра жоқ
Тынышлық орнатыўды талқылағанда, айырымлар ҳәр қандай жағдайда тынышлық керек деп айтыўы мүмкин, соның ишинде надурыс ымыралар жасаў арқалы да. Ийә, ымыра керек болыўы мүмкин, бирақ ол ҳеш қашан Қудай алдында дурыс болған нәрсениң есабынан болмаўы керек. Хожайын ҳүким етилмеген гүнаны яки Мухаддес Жазыў принциплери ҳәм ҳақыйқатларын тынышлыққа ерисиў ушын қурбан етиўди қамтыған әрекетлерди берекетлемейди. Бизге «тынышлыққа алып келетуғын нәрселердиң артынан жүриўге» (Римлилерге 14:19) ҳәм «Мүмкин болса, сизден неге [байланыслы] болса, барлық адамлар менен тынышлықта жасаўға» (Римлилерге 12:18) үгитленген.
Бирақ, таласып атырғанлар Қудайдың көзқарасына қызықпағанда, биз Қудай Сөзиниң ҳақыйқатын бузыў есабынан тынышлыққа умтылмаўымыз керек екенлигин мойынлаў әҳмийетли. Бул гүнакарлық болар еди. Келиң, Хожайынды наразы ететуғын ымырадан да сақланайық.
Хожайын ҳәр биримизге Мәсихке көбирек уқсаўға ҳәм Тынышлық Әмирине ергенимизди көрсететуғын тынышлық орнатыўшылар болыўға жәрдем берсин!
«Өйткени бизге Бала туўылды, бизге Ул берилди: ҳәм ҳүкимет Оның ийнине болады: ҳәм Оның аты Әжайып, Кеңесши, Қүдиретли Қудай, Мәңги Әке, Тынышлық Әмири деп аталады». —Ишая 9:6 KJV
