Tomas olardıń aytqanına: «Eger men Onıń qollarındaǵı shege izlerin kórmesem hám barmaqlarımdı shegeler bolǵan jerge qoymasam, hám qolımdı Onıń qaptalına salmasam, men isenbeymen» dedi. Yoxanna 20:25 NIV
Adamlar Isaǵa kelgende, olar: «Shomıldıruwshı Yoxanna bizdi Saǵan jiberdi, ‘Sen keliwi kerek bolǵan adamsań ba, yamasa basqa birin kútiwimiz kerek pe?’ dep soraw ushın» dedi. Luka 7:20
Keyin Pyotr qayıqtan túsip, suw ústinde júrip Isaǵa qaray keldi. Biraq ol samaldı kórgeninde, qorqıp, batıp baslaǵanda: «Rabbiy, meni qutqar!» dep qıshqırdı. Matta 14:29-30
Xristian isenimi haqqındaǵı gúmanlarıńız benen qalay gúresesiz? Sizde hesh qanday gúman joqpa deysiz be? Hesh qashan? Eger siz bunı ayta alsańız, bul jaqsı, biraq kópshilik ósiwshi xristianlar geyde birneshe gúmanlardıń bizdi qıynaytuǵının moyınlawı kerek. Háqıyqattan da, geybir xristianlar gúmanlar menen sonshalıq júklengen, olar óz qutqarıwlarına quwanıwǵa hesh qashan múmkinshilik ala almaydı. Xristian ómirindegi gúmanlar máselesine sheshim bar ma? Ha! Bibliya qudasız ómir súriw ushın biliwimiz kerek bolǵan barlıq nárseni jetkilikli (2 Timotiyge 3:16-17). Bibliya gúmanlar menen gúresiw ushın juwaplar beredi.
Tiykarınan, gúmanlarǵa Bibliyalıq sheshim kóbirek isenim. Efislilerge 6:16 «isenim qalqanı menen... siz jamanlıqtıń barlıq otlı oqların óshire alasız» deydi. Gúmanlar sol otlı oqlardıń biri. Olar Shaytannıń xristiandı teń salmaqlıqtan shıǵarıp, qorqıtıp hám ruwxlandırmay qoyıw strategiyasınıń bir bólegi. Artqan isenim gúmanlar menen gúresiwdiń gilti – bul gúmanlardıń bizge jetip keliwin toqtatatın qorǵawshı qalqan. Kóbirek isenim ózimizdi psixologiyalıq jaqtan kóteriw, yamasa miyimizdi joǵaltıw, yamasa basqa túrdegi subyektivlik aqılıy gimnastika degeni emes. Joq, bul Isaǵa kóbirek qaraw, kóbirek iseniw hám kóbirek súyeniw degeni. Ákesi menen úlken qalaǵa birinshi saparına shıqqan kishi bala gúmanlar hám qorqıwlar menen bombardirovka etiliwi múmkin. Olar qanday da bir subyektivlik pikirlew arqalı joq etilmeydi, bálkim kishi qolın ákesiniń úlken qolınıń bekkem tutqıshına qoyıw arqalı joq etiledi.
Joqarıda keltirilgen jazıwlar Injillerdegi úsh esaptan alınǵan úzindiler, ol jerde Rabbiy Isa Óz shákirtleriniń gúmanları menen gúresedi. Quday bul esaplardı – Tomas, Shomıldıruwshı Yoxanna hám Pyotr haqqında – Óz Sózine qosqan, sonıń ushın biz gúmanlar haqqında ne islewimiz kerek ekenin úyrenemiz. Hár bir jaǵdayda bizge gúmanlar menen gúresiw ushın princip berilgen. Bul principler qollanılǵanda, isenim artadı hám gúmanlar kemeyedi.
Gúmanlanǵan Tomas
(Yoxanna 20:19-29)
Tomas Quday haqqında jetkilikli anıq dálilge iye bolmaǵanı ushın gúmanları bar xristianǵa mısal. «Kóriw hám tiyiw» (20:25) múmkin bolmasa, bul xristian ushın mánisiz minez-qulıq, hám ol Rabbiyıń bereketin alıp kelmeydi (20:29). Tomas Isa kelgende basqa shákirtler menen birge emes edi (20:24). Bul qorqıw, qızıǵıwshılıq joqlıǵı yamasa jumıs sebepli me, bilmeymiz, biraq bul jerde biz ushın sabaq bar. Eger biz basqa xristianlar menen sheriklik, úyreniw hám duwa ushın jıynalmasaq, tez arada gúmanlar bizge keledi. Biz isenimniń tiykarları haqqındaǵı gúmanlardan qorǵanǵan emespiz. Tomas Isanıń tiriliwine gúman etti. Onıń gúmanları joq etildi, biraq ol ózi tiyisli bolǵan jerge – basqa xristianlar menen birge qaytıp kelgenshe emes.
Bul esapta isenimdi arttırıw hám gúmanlardı kemeytiw principi – biz Másihdagi aǵa-inilerimiz hám apa-sińlilerimiz benen sheriklikte qalıwımız kerek. Jańa Testamenttiń ullı haqıyqatlarınıń biri Rabbiyimizdiń sózlerinde sáwlelengen:
«Eki yamasa úsh adam Meniń atımnan jıynalǵan jerde, Men olardıń arasında bolaman» (Matta 18:20).
Rabbiyıń bar bolıwınan tezirek gúmanlarımızdı joq etetuǵın hesh nárseni joq. Tomas tirilgen Másihti fizikalıq jaqtan «olar menen» (20:26) kóriwdiń ózgeshe imtiyazına iye bolǵan bolsa da, Rabbiy bizge bunıń kerek emesligin isentiredi (20:29). Isa búgin de Óz xalqınıń arasında Óz Ruwxı arqalı jasaydı (Efislilerge 2:22). Bizge «jıynalıwdı toqtatpań» (Evreylerge 10:25) dep aytılǵanı tańqalarlıq emes. Xristian «ermit» Óz xalqınıń arasında Rabbiyıń bar bolıwınan lázzet alıp atırǵan xristiandan kóbirek gúmanlarǵa beyim.
Shomıldıruwshı Yoxanna
(Luka 7:18-23)
Shomıldıruwshı Yoxannada biz Qudaydıń ne islep atırǵanın tolıq túsine almaǵanı ushın gúmanları bar xristianǵa mısal kóremiz. Yoxanna túrmede edi (Matta 11:2) hám ol Isanıń – ózi járiyalaǵan Másihtiń – nárseni durıslaw ushın ne ushın tezirek háreket etpegenin túsine almadı. Ne ushın jaman Herod ele taxtta edi hám qudasız Rim ele Izrail jerin basqarıp turǵan edi? Ne ushın Yoxanna túrmede otırǵan edi, ol jerde nátiyjeli bola almadı? Ol Isanıń bul sorawın jibergeni tańqalarlıq emes:
«Sen keliwi kerek bolǵan adamsań ba, yamasa basqa birin kútiwimiz kerek pe?» (Luka 7:18).
Yoxanna Rabbiyıń biykar etip yamasa isenimnen waz keship atırǵan joq edi. Ol túsine almaǵan nárseni sorap atırǵan edi. «Gúman» sózi biykar etiwdi ańlatpaydı; ol sorawdı da ańlatıwı múmkin. Biraq intellektual sorawlar Rabbiy menen bolǵan qatnasıǵımızda bizdi súrindirmeytuǵın etip qaralıwı kerek (7:23).
Qıyın sorawlarǵa Bibliyalıq kózqaras – olardı Rabbiyǵa alıp barıw. Duwasız spekulyatsiya etiw Qudaydan soraw emes, bálkim Oǵan soraw, hám bul qáte kózqaras. Duwa etiw qashıw emes; bul barlıq juwaplarǵa iye bolǵan Birine súyeniwimizdi moyınlaw. Shomıldıruwshı Yoxannada qıyın soraw bar edi, sonıń ushın ol onı tuwrıdan-tuwrı Rabbiyǵa jiberdi hám kútti. Rabbiy Yoxannaǵa jazıwlarǵa silteme beriw arqalı juwap berdi. Shomıldıruwshı Yoxanna Eski Testament payǵambarshılıqların jaqsı biler edi. Isa tek Yoxannaǵa Ishaya payǵambarshılıqlarınıń kelgen Másih haqqında orınlanıp atırǵanın kórsetti (Ishaya 35:5-6). Yoxanna túrmeden qutqarılmadı; ol sol jerde bası kesildi. Biraq Qudaydıń Sózi onıń gúmanlarına juwap beriw ushın jetkilikli edi. Rabbiy kóbinese Óz Sózin bizdiń intellektual gúmanlarımızǵa juwap beriw ushın qollanadı. Sonda bul jerde gúmanlar menen gúresiw ushın basqa princip bar – olardı duwada Rabbiyıń aldına qoyıń hám Onıń Sózinen juwabın kútiń.
Pyotr
(Matta 14:22-33)
Pyotrdıń suw ústinde júriwi jaǵdayında bizde jaǵday múmkin emes kóringenligi ushın gúmanları bar xristianǵa mısal bar, hátte Quday ushın da. Bul esap boyınsha biz Rabbiyımızdıń bizdi shaqırǵan isenim jolınıń súwretin kóremiz (14:29) qıyın hám qarsı «ómir teńizi» boyınsha. Pyotr batıp basladı, sebebi ol kózlerin Rabbiyıńan alıp, dawılǵa qaradı. Bul waqıtta onıń isenimi tómenledi hám ol gúmanlana basladı (14:30). Bul ómirdiń qarsı samallarına hám tolqınlarına qaraw hárdayım ruwxlandırmawshılıq hám qorqıw alıp keledi. Isenimniń qorǵawshı qalqanı tómenletiledi, hám Rabbiyıń qábileti haqqındaǵı gúmanlar nıshanǵa alınadı. Bul gúmanlardıń jalǵız emi – kózlerimizdi tolıq súyeniw menen Rabbiyǵa qaytarıw, Pyotr májbúr bolǵanınday (14:30).
Bul esaptan kelip shıǵatuǵın gúmanlar menen gúresiw principi tek ǵana «Kózlerińizdi Rabbiyǵa qoyıń» emes, bálkim «Kózlerińizdi Rabbiyǵa qoyıwıńız kerek bolǵan jerde bolıń». Basqa shákirtler qayıqta qáwipsiz edi hám Pyotr sıyaqlı gúmanlardıń joq etiliwin basdan keshiriw jaǵdayında emes edi. Pyotr «batıwdı» basdan keshirgen bolsa da, ol «suw ústinde júriwdi» de basdan keshirdi. Tek ǵana biz kóriniwden góre isenim menen júriwdi «táwekelge salǵanımızda» Rabbiyıń «múmkin emes» jaǵdaylardı basqarıw qábileti haqqındaǵı gúmanlar joq etiledi. Siz hesh qashan «Rabbiy, meni qutqar!» (14:30) dep qıshqırıwıńız kerek bolǵan jaǵdayda bolǵanmısız? Sol jaǵdaylarda Rabbiyıń kúshin kóriw hám basdan keshiriw gúmanlardı joq etiw degeni. Bálkim Rabbiy sizdi qanday da bir ózgeshe túrde xızmet etiwdi qáleytuǵın shıǵar. Siz «qayıqtıń» qáwipsizligine jabısıp turǵanıńız ushın artqa sheginip atırsız ba? Tirilgen Rabbiyıń sozılǵan qolı sizdi tutıwǵa hám isenimińizdi arttırıwǵa tayın (14:31).
Bul mısalılar gúmanlardıń Rabbiyıń shákirtleri ushın ádettegi jaǵday emesligin kórsetedi. Sonıń ushın geyde ózimizdi Tomas, Shomıldıruwshı Yoxanna hám Pyotr sıyaqlı tutqanımızda tańqalmayaq. Rabbiy bul jaǵdaydı maqullamaydı. Háqıyqattan da, hár bir jaǵdayda gúmanlanıwshıǵa baǵdarlanǵan jeńil urısıw bar (Matta 14:31; Luka 7:23; Yoxanna 20:29). Rabbiy bizdiń gúmanlarda qıyınshılıqqa ushırawımızdı qálemeydi, biraq Ol bizdiń olardı Óz Sózine qosqan principlerge sáykes sheshiwimizdi kútedi.
