Hár bir Másihshi haqıyqıy adam yamasa hayal sıpatında abırayǵa iye bolıwı kerek, biraq bul tema ózi júdá siyrek úyretiledi. Biz jańalıqlarda húrmetli adamlar abırayınıń joǵalıwınıń qorqınıshlı aqıbetlerin úzliksiz tabamız. Eski Testamentta, «abıray» evrey sózinen keledi tumoh . Inglizshe sóz «hesh qanday jol menen jalǵan sóylewden, urlıq etiwden yamasa aldawdan bas tartıw» degen mánisti ańlatadı. Bul sóz isenimlilikti ańlatadı... bir adamnıń isenimge, juwapkerlikke yamasa wádege qarsı shıǵa almaytuǵın dárejede.»
Abıraydı Hátte Qıyın Jaǵdaylarda da Saqlaw Múmkin
«Óz abırayın saqlaǵan» dindar adamnıń klassikalıq mısalları Ayup. Ayup shaytan onı urıp atırǵan qorqınıshlı azaptan qutılıw ushın tek ǵana «Qudaydı laǵnetlewi» kerek edi (Ayup 1:1-12, 2:3-10 JND). Biraq, Ayup bunı islemegen.
Shaytan Rabbimiz Isanı úsh júdá kúshli sınaq penen sınaqtan ótkerdi, biraq Rabbimiz Óz abırayın saqladı (Matta 4:1-10).
Dindarlar Óz Abırayında Qátelik Ete Aladı
Ibrahim hám Dawıt abırayın saqlay almaǵan dindar adamlardıń eki mısalları. Ibrahimniń qátelikleri Jaralıs 12:11-20 hám 20:2-6 da kórinedi, onda ol óziniń miymanxana iyesi bolǵan patshalardı óz hayalı haqqında haqıyqattıń bir bólegin aytıp aldap, tek ǵana Sarra óziniń qız qardası ekenligin ayttı. Ol ákesiniń qızı edi, biraq anasınıń qızı emes edi. Ol aldawdı ózin birew Sarra alıp ketiw ushın óltiredi dep qorqıwı menen aqladı. Qorqıw qáteliktiń úlken sebebi!
Dawıt keminde eki ret qátelik etti. 1 Samuel 21:13 te biz onıń Akishke qashqanın kóremiz, hám onıń Izraillik ekenligi ashıqqa shıqqanda, Dawıt «ózini aqılsız etip kórsetti.» Keyinirek, 1 Samuel 27:2 de biz onıń Gat patshası Maothtıń balası Akishke (gúmansız basqa Akish) qashıp, oǵan basqınshı sıpatında xızmet etkenin kóremiz. Ol bul jumıstı Izraillik emeslerge qarsı júdá jaqsı isledi. Biraq, Akishniń jaqsılıǵın saqlaw ushın Dawıt «Yahudanıń qubla tárepke qarsı» (10-ayat) basqınshılıq etip atırǵanın aytıp jalǵan sóyledi. Anıǵı, Dawıt bul qátelikleri ushın Qudaydan keshirim aldı, sebebi ol «Abıray hám durıslıq meni saqlasın» (Zabur 25:21), «Meni súd et, ey Yahova, sebebi men óz abırayımda júrdim» (26:1) hám «Meniń ushın bolsa, men óz abırayımda júremen» (11-ayat) dep dua ete aldı. Biz qátelik etsek te, óz abırayımızdı ózin-ózi bahalaw hám moyınlaw arqalı hárdayım qayta tikley alamız. Yuhanna jazdı: «Eger biz óz gúnálarımızdı moyınlasaq, Ol bizdiń gúnálarımızdı keshiriwge hám bizdi barlıq ádilsizlikten tazalawǵa isenimli hám ádil» (1 Yuhanna 1:9).
Jaqsı Adamlar Óz Abırayında Qátelik Etiwine Ne Sebep Boladı?
Óz abırayın saqlaw júdá qıyın bolıwı múmkin – biz haqqımızdaǵı hámme nárse bizdi islemewimiz kerek bolǵan nárselerdi islewge itere aladı! Mısalı, biz fizikalıq azaptan hám ólimnen qorqamız. Ibrahim hám Dawıttı ózleriniń aldawshı háreketlerine alıp kelgen qorqıwlar sonday edi. Sonday-aq, haqıyqat májbúriy túrde adamnıń birinshi beyimligi emes,2 hám adamlar ózleriniń abırayın hám óz agentlikleriniń kún tártibin qorǵawǵa kóbirek itibar beredi.3 Ne ushın? olar haqıyqattı aytqanı ushın emes, al óz agentligine yamasa shólkemine sadıq bolǵanı ushın sıylıqlanadı.4
Siddhata Roy4 2014-jılı Amerika qalasındaǵı Flint, Michigan shtatındaǵı suw krizisi waqıtında, sol aymaqtaǵı ekologiyalıq máselelerge juwapker adam basqa húkimet agentligi qalanıń suwı ishiwge qáwipsiz hám barlıq shtat hám federal standartlarǵa sáykes keledi dep jalǵan sóylegen waqıtta hesh nárse islemegenin ayttı.5 Roy «qaǵıydalarǵa sáykes keliwge háreket etip atırǵanıńızda, mıńlaǵan balalardıń zıyanlanıp atırǵanın umıtıw ańsat» dedi.6 Óz kásiplik ómirin haqıyqat penen qáwipke salǵan adamlar «jumıstan bosatılǵan»! 2
Adam óz abırayın saqlay almaǵanda qashan apatqa sebep bolıwı múmkinligin hesh qashan bilmeydi. Mısalı, «batpaytuǵın» hasıl keme «Titanik» tiń apatlı batıwı sonday qáteliktiń aqıbeti boldı. Onıń batıwına alıp kelgen aǵıw úlken tesik emes, al kemshilikli perchinler menen paydalanǵan kishkene bólimniń kesilip túsip qalıwınan payda bolǵan kesik edi. Kemeniń qurılısı waqıtında, bir analitik qaytalanatuǵın jumıstı taslap, aldınǵı nátiyjelerdi xabar etiwge qarar etti. Ol bilmegen halda, bul zárúrli perchinler partiyasındaǵı marganets dárejeleri nadurıs edi, bul olardıń islemey qalıwına hám apatqa alıp keldi!
Emlew Ne?
Emlew tek ǵana jazba principlerdi beriw hám abıraydıń payda bolıwın kútiw sıyaqlı ańsat emes. Haqıyqıy dúnyanıń dilemmaları bunsha ańsat emes. Adamlar sonday-aq haqıyqıy dúnyada abıraydı saqlaw ushın durıs nárselerdi islew ushın ózlerin qáwipke salıwǵa tayın bolıwları kerek ekenligin úyretiwi kerek.3 Nadurıs nárselerdi islewge bolǵan basım kúshli!
Biz túrme ministrliginde isleytuǵınlar kóbinese jazba principlerdi hám baylanıslı ayatlardı ańsatlıq penen aytıp bere alatuǵın tutqınlardıń azat etilgenlerinde óz abırayların saqlay almaǵanın kóremiz. Biz hámme de sonday emespeyik pe?
Bizdiń Bibliya sabaqlarımız hám Jeksenbilik mektep sabaqlarımız biliw hám iseniwge itibar beredi, al Rabbimiz islewge itibar beredi! Óz ómirlerin bekkem tiykarǵa qurǵanlar tek ǵana Rabbimizdiń sózlerin bilgenler hám olarǵa isengenler emes, al olardı islegenler óz abırayların saqlaydı! GT
JUWMAQ ESLETPE
- Merriam-Webster’s Collegiate Dictionary, Deluxe Edition, Merriam-Webster 1998, p.877 (Qarańız p.958).
- Edwards, Marc; Am. Sci., May-June 2016; p.136.
- Sol jerde. p.135.
- Siddharta Roy; Am. Sci., May-June pp.137
- Sol jerde. p.137.
- Sol jerde. p.138.
Abıray «Abıray menen júrgen adam qáwipsiz júredi; biraq óz jolların buzǵan adam bilinedi.» —Nátiyjeler 10:9 JND «Óz abırayında júrgen kámbaǵal, bay bolsa da, jollarında buzıq, eki júzli adamnan jaqsıraq.» —Nátiyjeler 28:6 «Tuwrılardıń abırayı olardı basqaradı; biraq isenimsizlerdiń qıyısıqlıǵı olardı joq etedi.» —Nátiyjeler 11:3 «Biraq meniń ushın bolsa, Sen meni óz abırayımda qollap-quwatlaysań, hám meni máńgi Óz júzińniń aldına qoyasań.» —Zabur 41:12 «Ol tuwrılar ushın danıshpanlıqtı saqlaydı; Ol abıray menen júrgenler ushın qalqan.» —Nátiyjeler 2:7 «Ádilli óz abırayında júredi: onıń balaları onnan keyin bereketli!» —Nátiyjeler 20:7
