BARUX Járdemshi hám dos
Mine, men qurǵan nárselerdi buzaman, hám men ekken nárselerdi julıp alam, hátte bul pútkil jerdi. Hám sen óziń ushın úlken nárseler izleymenbe? Olardı izleme: sebebi, mine, men barlıq adamzatqa jamanlıq keltiremen, deydi Rabbı: biraq sen qay jerge barsań da, ómirińdi saǵan olja etip beremen. —Yeremiya 45:4-5 KJV
Biz bul jerde ózi qádirlegen barlıq nárselerdiń xaosqa qulap atırǵanın kóremiz. Bir waqıtları onıń shańaraǵı taqıwalı patsha Yosiya dáwirinde joqarı lawazımlarda bolǵan. Sol Yahudiya patshası ólgennen beri, shańaraq baylıǵı tómenlegen hám millet qısqa múddetli ázzilew hám aqılsız adamlar tárepinen basqarılǵan. Jaqsı patsha Yosiyanıń qádiriyatlarına berik turǵanlar húkimran elita arasında ataqlı emes edi.
Qudaydıń nızamı mensinilmegen hám payǵambar Yeremiyanıń, Baruxnıń dosınıń dawısı esitilmegen. Yeremiya Yahudiya húkimdarların Qudayǵa hám jaqınlasıp kiyatırǵan Babilon armiyasına boysınıwǵa shaqırdı. Tek usı jol menen ǵana millettiń joq etiliwi hám tutqınlıǵı aldın alınıwı múmkin edi. Biz patshanıń másláhátshileri Qudaydıń sóylewshisin hám onıń menen birge bolǵanlardı masqaralaǵanın kóz aldımızǵa keltire alamız. Olar hátte, Yeremiya bilmeytuǵınday etip, Babilon barlıq butparastlıq hám buzaqılıqtıń orayı ekenligin kórsetken bolıwı múmkin.
Quday hám Onıń Sózi ushın turaqlı xızmetshi
Barlıq dáwirlerde haqıyqat ushın turǵan taqıwalı er adamlar hám hayallar biykar etilgen hám mensinilgen. Kóplegen adamlar pútkil dúnya olardıń qarsısında turǵanday sezgen. Payǵambarlardıń júdá azı ǵana adamlar tıńlaǵan húrmetli jámiyetlik shaxslar edi. Rabbımız Isa Másihniń Injili ushın turǵanımızda, biz masqaralanıwǵa, kúlki bolıwǵa hám jaman kórilgenge tayın bolıwımız kerek. Rabbı Isa bul eskertiwdi berdi: «Sonıń ushın, mine, men sizlerge payǵambarlar, danıshpanlar hám xatkerler jiberemen: olardıń geybirlerin sizler óltiresizler hám krestke kerisizler; hám olardıń geybirlerin sizler óz sinagogalarıńızda qamshılaydıńız, hám olardı qala-qaladan quwıp júresizler» (Matta 23:34).
Patsha Zidqiyanıń onınshı jılında Yeremiya patshaǵa hám onıń húkimetine babilonlıqlarǵa boysınıwları kerek ekenligi haqqında eskertiw berdi. Payǵambarlıq patsha hám millet ushın úmit xabarın óz ishine alǵan, biraq ol esitilmegen hám Yeremiya Zidqiyanıń buyrıǵı menen túrmege qamalǵan.
Xabar Yeremiyanıń óz ámekisiniń ulı Hanameeldiń jerin satıp alıwı sıyaqlı simvollıq háreket penen birge keldi. Bul Qudaydıń Yeremiyaǵa bergen isenimin kórsetti. Yahudiy nızamı hám ádeti boyınsha jerdi satıp alıw arqalı ol Qudaydıń sózine isengenligin kórsetti – Ol aqır-aqıbet Izraildi óz jerine qaytaradı. Gúwalardıń aldında, bul operatsiya jazıp alındı hám Yeremiyanıń advokatı hám xatkeri sıpatında háreket etken Barux tárepinen tastıyıqlandı. Bul Qudaydıń rahm-shápááti hám Izraildi qayta tiklew rejesi haqqında adamlardı isendiriw ushın júdá jámiyetlik háreket edi (Yeremiya 32:1-16,36-38,43-44).
Kóplegen adamlar bul háreketti pútkilley aqılsızlıq dep bilgen bolıwı kerek. Ókinishke oray, dúnyanıń danalıǵı Qudaydıń Sózin hárdayım aqılsızlıq dep esaplaydı (1 Korinflilerge 1:18-21). Quday ótirik ayta almaydı hám biz Onıń Sózinde aytqanlarına isensek, Ol bizdi hesh qashan túsirmeydi yamasa aldamaydı.
Wazıypanı orınlaw ushın batırlıq
Sol dáwirlerde xatkerler tek oqıw hám jazıwǵa qábiletli bolǵanlar emes edi. Áyyemgi Evrey mádeniyatı júdá sawatlı edi. Barux, shańaraǵınıń bir waqıtları jámiyette iyelegen ornın esapqa alǵanda, nızamda hám Yahudiy dininde tálim alǵan edi. Bul qábiletinde, biz onıń Qudaydıń Yeremiyaǵa sóylew ushın bergen sózlerin jazıp alǵanın kóremiz.
Xronologiyalıq emes, Muqaddes Ruh waqıyalardı moralıq tártipte jazdırdı. Yeremiyanıń sózlerin húkimettiń joqarı lawazımlı adamları aldında oqıw úmit emes, jazanıń xabarı edi. Biz Qudaydıń Óz xalqı menen qalay dáslep názik muǵamelesin kóremiz. Keyin olar óz qozǵalańında qaysar bolǵanda, Onıń xabarı qáweterli boldı. «Sonıń ushın Rabbı Yahudiya patshası Yahoyakim haqqında bılay deydi; Ol Dawıttıń taxtında otıratuǵın hesh kimge iye bolmaydı: hám onıń óli denesi taslap jiberiledi ... Hám men onıń áwladın hám qulların olardıń ayıpları ushın jaza beremen» (Qarań Yeremiya 36:1-24,27-32).
Biz Baruxnıń batırlıǵına tań qalıwımız kerek. Ol aldınnan jınayatshı hám satqın dep esaplanǵan edi, biraq ol payǵambardıń diktovkası menen jazıwǵa hám keyin kitaptı alıp, jerdiń eń joqarı lawazımlı adamları aldında oqıwǵa batırlıq etti. Patsha onı órtep jiberdi. Patsha shınında da Qudaydıń sózlerin óshire alamız dep oylaǵanba? Onıń sózleri máńgi turadı! Biz adamzat aqılsızlıǵınıń tereńligine tań qalamız, biraq biz de sol bir názik ettenbiz hám Qudayǵa jaqın turmasaq, usıǵan uqsas aqılsızlıqqa qábiletlimiz.
Qudaydıń Yeremiya arqalı aytqan sózleri órtenbeytuǵın edi. Yeremiya basqa bir oram aldı hám Barux, onıń sabırlı dosı, payǵambar kórsetkenindey qayta jazdı – geybirde óz ómirinen yamasa erkinliginen qorqıp. Quday hárdayım islegenindey, jaqsı tańlaǵan edi. Turaqlı advokat hám xatker wazıypanı orınladı.
Biz ushın qıyınshılıqlar
Baruxnıń basqa da qásiyetleri bar, biz olardı jaqsı kórip, úlgi etip alıwımız múmkin. Ol Yeremiyaǵa «ekinshi skripka» bolıwdan uyalmadı, eger ol shınında da solay bolǵan bolsa. Kóplegenimiz bunı ózimiz ushın solay kórip, hár qanday adamǵa xızmet etiwden bas tartıwımız múmkin. Biz kóbinese tákabbur bolamız hám ózimizdi kerekten joqarı qoyamız. Baruxnıń óz qábiletleri bar edi. Tálim alǵan advokat sıpatında, ol Izrail nızamın jaqsı bilgen hám jaqsı baylanısa alǵan. Onıń payǵambar qábileti yamasa shaqırıwı joq edi, biraq Quday Óz adamlarına bergen wazıypalarda suveren.
Biz Pawlustıń Damashq jolında Rabbı Isa menen ushırasqanda aytqan sózlerin esimizde saqlawımız kerek: «Sen kimseń, Rabbı?» hám «Sen meniń ne islegenińdi qáleysen?» (Húkimetler 9:5-6). Yeremiya hám Barux ta usıǵan uqsas pikirdegi adamlar edi. Olardıń arasında básekileslik yamasa qızǵanısh joq edi – ekewi de bir-birine qızǵanısh penen qaramastan, óz qábiletlerin qollanıwdan qanaatlanǵan edi.
Hikayanıń aqırında zorlıqshı adamlar Mısırǵa barıwdı rejelestirip atırǵan edi. Yeremiya olardı barmawǵa eskertti, biraq olar onıń másláhátin sorap, Qudaydıń erkini biliwdi qálegen bolsa da, barıwdı talap etti. Olar Yeremiyanı ótirik aytıwda ayıpladı hám keyin Baruxnı Yeremiyaǵa tásir etiwde ayıpladı: «Neriya ulı Barux seni bizge qarsı qozǵatıp atır, bizdi Xaldeylardıń qolına tapsırıw ushın, olar bizdi óltiriwi ushın» (Yeremiya 43:3). Biz Qudaydıń kúshiniń bizdi qollap-quwatlawına ruqsat beriwimiz kerek, bizdiń dushpan aymaqta Onıń elshileri ekenligimizdi túsiniwimiz kerek (2 Korinflilerge 5:20; Efesliklerge 6:20).
Adam ózgeriwshi, emotsionalıq qálewlerge hám pikir ózgerislerine boysınadı. Yeremiya kitabın dawam ettirip, payǵambar hám onıń doslarınıń turaqlılıǵın hám izbe-izligin kóriw qanday qarama-qarsılıq. Ásirese, biz Baruxnıń óz jumısın orınlaǵanda qanday qádirli hám kishipeyil bolǵanın bayqaymız. Biz de, dúnya biz haqqımızda ne oylasa da, Ol sizge hám maǵan bergen wazıypalardı kishipeyillik hám Quday bergen danalıq penen orınlayıq. Rabbı Isanıń sózlerin esimizde saqlayıq: «Meniń atım ushın barlıq adamlar sizlerdi jaman kóredi ... Sonıń ushın kim meni adamlar aldında moyınlasa, men de onı Ákemniń aldında moyınlayman» (Matta 10:22,32).
