Китаптың көлеми ҳәм мақсети
Naqıl sózler kitabı aspanlar menen jerdi jaratqan danalıqtıń bul shataqlıq hám jamanlıq dúnyasındaǵı turmıs detallarına qollanılıwın beredi. Bul oy bul jerde ashılǵan miyrimdiliktiń sheksizligin kórsetedi. Quday Óz danalıǵın bizdiń ámeliy turmısımızdıń jaǵdaylarına qollanıwǵa razı boladı, hám bizge Óz aqılı menen adam júriwi múmkin bolǵan barlıq jollarınıń aqıbetlerin kórsetedi. Sebebi, Naqıl sózler kitabındaǵı bayanlar kóbinese bilim jolı menen, buyrıq jolı menen emes, usınıladı. Bul dúnyanıń labirintinde, qátesiz qádem sonday ashshı aqıbetlerge alıp keliwi múmkin bolǵan jerde, prudensiya hám ómir jolın kórsetetuǵın kitap penen támiyinleniwi úlken baxt; hám bul Qudaydan kelgen danalıq penen baylanıslı.
Аспанлық даналық бул дүньяда әмел етилген ҳәм қолланылған
Naqıl sózler kitabınıń bul dúnya haqqında hám Qudaydıń basqarıwı haqqında sóz etetuǵının eslep qalıw jaqsı, oǵan sáykes adam ózi ekkenin oradı. Bul hárdayım durıs, bizge bul dúnyadan tıs hám sheksiz joqarı nárselerdi beretuǵın suveren miyrimdilik qanday bolmasın.
Súleymen joqarıdan kelgen danalıq penen tolǵan edi, biraq ol bul dúnyada óz iskerligin kórsetken hám oǵan qollanılǵan edi; yaǵnıy, ol Qudaydıń barlıq nárselerge qaraytuǵın jolın, kún sayın onda rawajlanıp atırǵan barlıq nárselerdiń haqıyqatın túsingen edi. Biz bul jerde Qudaydıń jolların, adam minez-qulqınıń ilahiy jolın, adam júreginiń ne islep shıǵaratının hám onıń aqıbetlerin túsiniwdi; hám de — sózge boysınǵan adam ushın — óz erigi hám óz aqılsız júreginiń jolınan qashıw ushın qurallardı (ol ózine usınıs etetuǵın kóplegen háreketlerdiń mánisin túsine almaydı), hám bul, onı moralıq kámillikke qaytarıw arqalı emes — sebebi bul Naqıl sózlerdiń maqseti emes; bálkim oǵan kóplegen qátelerden qashıwǵa hám Quday aldında jiddiy júriwdi hám Onıń aqılına ádetiy boysınıwdı saqlawǵa múmkinshilik beretuǵın danalıq hám prudensiyaǵa. Bul kitaptıń buyrıqları bul dúnyada jer ústindegi qatnasıqlardı Qudayǵa sáykes óz pútinliginde saqlaw arqalı ámeliy baxttı ornatadı. Endi adam prudensiyası hám aqılı buyrılmaydı. Danalıqtıń baslanıwı bolǵan Rabbıdan qorqıw bul jerdegi tema. Men bul jerde «Rabbı» sózin ulıwma qollanılıwshı ańlatpa retinde qaldırdım, biraq Yahve Izrailde hárdayım Onıń atı, hám basqarıw atı, tek bir neshe jaǵdayda Adonay (Rabbı, onıń durıs atawshı qollanılıwında) qollanılǵan jaǵdaylardan tısqarı. Biraq Yahve Naqıl sózler kitabında qollanılǵanın atap ótiw kerek, sebebi ol belgili qatnasıqlarda avtoritetli túrde úyretiwshi; Eklesiastta hesh qashan qollanılmaydı, ol jerde Quday adamǵa qarsı, jerde óz tájiriybesine iye bolǵan retinde. «Quday» abstrakt túrde Naqıl sózler kitabında tek bir ret qollanılǵan (Naqıl sózler 25:2). Naqıl sózler 2:17-de «onıń Qudayı» bar.
