MÁSEHTIŃ ÓZ XALQÍ MENEN BIRDEY BOLÍWÍ
Simon Piterdiń Másehtiń shákirti sıpatındaǵı ómirindegi eń tereń sabaqlardıń ayırımları balıq tutıw menen baylanıslı edi (Luka 5:1-11; Yuhanna 21:1-8 di qarań). Ol kásibi boyınsha balıqshı edi, hám Rabbımız Isa Óz shákirtine úyretiw ushın onıń jaqsı bilgen nárselerin qollandı. Matta 17 de biz taǵı bir balıq haqqında gúrriń tabamız, biraq bul gúrriń tor emes, bálkim qarmaq penen baylanıslı, hám tiykarǵı itibar balıqqa emes, bálkim balıqtıń awzında tabılǵan nársege qaratılǵan – Másehtiń Óz xalqı menen miyrimli túrde birdey bolıwı haqqında ájayıp sabaq penen.
Taǵı bir baqlanatuǵın jaǵday, bul gúrrińdegi waqıyalar Másehtiń dushpanlarınıń Simon Piterge bergen sorawı menen baslanadı, nátiyjede Piterdiń Rabbımızǵa hesh qashan beriwge múmkinshiligi bolmaǵan sorawı payda boladı. Piterdiń berilmegen sorawına juwap retinde, Rabbımız Isa tárepinen Óziniń shálkesh shákirtine qaratılǵan soraw bar. Bul shálkesh esitiledi, biraq gúrrińdi oqıǵanımızdan keyin barlıǵı anıq boladı. Piterdiń sorawlarınıń Injillerde úlken orın iyelegenin kóriw qızıqlı. Onıń kóp sorawları bar, hám Rabbımızdıń Óz shákirtiniń sorawlarına bergen túrli juwapları biz ushın kóp haqıyqattı ashıp beredi. Piterdiń kóp sorawlar bergenine shúkir!
Piterdiń sorawları Rabbımız ushın kóp Jańa Ósiyet táliymatın, biz birinshi ret esitip atırǵan haqıyqattı kirgiziw ushın múmkinshilik bolıp tabıladı. Injil haqıyqatı tek ǵana Piterdiń sorawları arqalı emes, bálkim onıń bayanatları, moyınlawları, kemshilikleri, shálkeshlikleri hám impulsiv qátelikleri arqalı da kirgiziledi. Bul ullı elshige hesh qanday sın emes. Quday Ruwxı Rabbımızdıń qulı haqqındaǵı bul maǵlıwmatlardı bizdiń paydamız ushın jazıp qaldırǵan. Piter júdá keń júrekli, jıllı júrekli hám adamlarǵa tez arada tartılatuǵın adam bolǵan bolıwı kerek. Hám, men onıń kóp sorawları hám qáteliklerinen sabaq alıwımızdı qálegenine isenimlimen.
Sizdiń oqıtıwshıńız tóleyme?
Biz úyrenetuǵın esabat Matta 17:24-27 de tabıladı. Bir minut waqıt bóleyik hám bul bólimdi oqıyq (NKJV).
Olar Kapernaumǵa kelgende, ibadatxana salıǵın alatuǵınlar Piterge kelip: «Sizdiń Oqıtıwshıńız ibadatxana salıǵın tóleyme?» dedi. Ol: «Ha» dedi. Hám ol úyge kirgende, Isa onıń aldınan shıǵıp: «Simon, ne dep oylaysız? Jer patshaları gúmrük yamasa salıqlardı kimnen aladı, óz balalarınan ba yamasa bóltenlerden be?» dedi. Piter Oǵan: «Bóltenlerden» dedi. Isa oǵan: «Onda balalar azat. Biraq, olardı renjitpewimiz ushın, teńizge barıń, qarmaq taslań, hám birinshi shıqqan balıqtı tutıń. Hám onıń awzın ashqanıńızda, bir tiyin tabasız; onı alıń hám olardıń ushın Men hám siz ushın beriń» (Matta 17:24-27).
Simon Piter oraylıq figura bolǵan bul gúrriń ibadatxana salıǵı máseleesine tiyisli. Ibadatxana xızmetkerleri Piterden: «Sizdiń Oqıtıwshıńız ibadatxana salıǵın tóleyme?» dep soradı. Izraildagi diniy húkimetler geyde shákirtlerden Másehke tuwrıdan-tuwrı hújim etiw ushın sorawlar beretuǵın edi. Bul sonday jaǵdaylardıń biri edi.
Piter, Rabbısınıń jaqsı evrey sıpatında kórinisin qálep, olardıń sorawına tez arada kúshli «Ha» dep juwap berdi. Biraq haqıyqatında ol juwaptı bilmeytuǵın edi. Ol unamlı juwap berdi, sebebi ol Rabbısınıń jaman jaqtan kórinisin qálemeytuǵın edi. Piter durıs juwaptı biliw ushın kóp kútpewge májbúr boldı. Máseh Piterdiń oyların hám onıń menen diniy basshılar arasında ne bolǵanın bilgen.
Piter Rabbımızdıń ibadatxana salıǵın tólegen-tólemegenin soraw ushın Onıń menen jeke qalıwdı kútpewge májbúr boldı. Biraq úyge birge kirgende, Piter hesh nárse ayta almasınnan aldın, Rabbımız «onıń aldınan shıqtı», bul inglis tilinde aytqanımızday, «Ol Piterden aldın shıqtı» degen mánisti ańlatadı. Ol bárinen xabardar Rabbımız sıpatında barlıq nárselerdi bilgen. Piter óz sorawın bermesten aldın, Máseh onıń ushın soradı: «Jer patshaları gúmrük yamasa salıqlardı kimnen aladı, óz balalarınan ba yamasa bóltenlerden be?» Piter durıs juwap berdi: «Bóltenlerden». Ádette Piter sorawlar beretuǵın edi, biraq endi Máseh soraw berip atırǵan edi. Rabbımızdıń túsindirmesi: «Onda balalar azat». Biraq basqalardı renjitpew ushın, Rabbımız Isa derlik qostı: «Piter, siz balıq tutıwǵa barıwıńız kerek». Ol Piterge «teńizge barıń, qarmaq taslań, hám birinshi shıqqan balıqtı tutıń. Hám onıń awzın ashqanıńızda, bir tiyin tabasız; onı alıń hám olardıń ushın Men hám siz ushın beriń» dep buyırdı.
Balalar azat
Bunıń barlıǵınıń mánisi anıq hám tereń. Máseh, ullı Patshanıń Ulı (5:35), Piterdi Ózi menen birge ul sıpatında anıqladı. Keyin Máseh, jaratılıstıń Rabbısı, ibadatxana salıǵı ushın anıq summanı balıqtıń awzınan támiyinledi. Biz Rabbımızdıń bárinen xabardar ekenligin Simon Piterdiń oyların bilgeninde kórgen edik (17:25), biraq bul jerde biz Onıń bárqúdiretliligin balıqtıń awzında tiyin menen támiyinley alǵanında kóremiz. Haqıyqatında da tiyinniń qádiri eki adam ushın bul salıqtı tólew ushın anıq durıs summa edi! Ol pulı bar balıqtı qay jerden tabıwdı bilgen; eki adam ushın durıs summa; hám bunnan tısqarı, Ol balıqtı Piterdiń qarmaǵına keremet túrde baǵıtladı.
Máseh bul gúrrińde Piter menen ájayıp hám miyrimli túrde Ózin birdey etip kórsetti, aytıp: «Men hám siz ushın» (27-ayat). Bul sabaq tek Piter ushın emes, bálkim biz ushın da edi. Biz balalarmız (Galatiyalılarǵa 3:26) hám biz azatmız! Ol tuńǵısh Ul hám Ol bizdi asırap alıw Ruwxı arqalı balalar etedi (4:5-6; Efesliklerge 1:5; Rimliklerge 8:29 dı qarap kóriń). Solay etip Ol bizdi tiriliwde Óz súwretine ózgertpesin aldın da, biz házirde Onıń menen birdey etip anıqlanǵanbız: «Ol qanday bolsa, biz de bul dúnyada sondaymız» (1 Yuhanna 4:17). Ájayıp haqıyqat!
Biz ushın taǵı bir áhmiyetli sabaq bar: biz óz erkinligimizdi Rabbımızdıń dańqı ushın qollanıwımız kerek. Rabbımız Isa Piterge «balalar azat» (Matta 17:26) salıq tólewden dedi. Balalar azat, sebebi Quday olardıń Ákesi. Monarxiyalarda patshalar óz balalarınan salıq almaydı. Biraq Máseh áhmiyetli bayanat qosadı: «Olardı renjitpewimiz ushın» (27-ayat). Basqasha aytqanda, biz azat bolsaq ta, dúnya húkimetlerin renjitpewge itibar beriwimiz kerek. Piter keyinirek óziniń birinshi xatında bul haqqında jazadı, dúnya húkimetlerine kelsek, bizde erkinlik bar, biraq biz ózimizdi «Rabbımız ushın hár bir adam nızamına boysındırıwımız kerek... azat sıpatında, biraq óz erkinligimizdi gúná ushın «jabıw» sıpatında qollanbay» (1 Piter 2:13,16; Rimliklerge 13:1-7; Titus 3:1 di de qarań).
Men hám siz ushın
Balıqtıń awzındaǵı tiyin haqqındaǵı bul gúrriń Mattaǵa ǵana tán. Mattanıń qızıqlı teması – Rabbımızdıń Ózin biz benen birdey etiwdi qálewi. Bul Injilde biz Másehti «biz benen» Quday sıpatında (1:23), birge biz benen Oqıtıwshı sıpatında (11:29-30), bizdiń «ortamızda» Onıń atı menen jıynalǵanda (18:20), hám «siz benen hárdayım... dáwirdiń aqırına shekem» tirilgen Rabbımız sıpatında kóremiz (28:20). Bul basım biz qarap atırǵan bólimde anıq kórinip tur, biz Másehtiń Piterge aytqan sózlerin esleymiz: «Men hám siz ushın» (17:27).
Piterdiń ómirindegi bul ózgeshe hám qızıqlı tájiriybeni juwmaqlay otırıp, biz Rabbımızdıń tawda ózgergenligi menen juwmaqlaymız (1-8-ayatlar). Ol jerde biz Musa hám Iliyanı Rabbımız benen dańqta payda bolǵanın kóremiz. Imanı bar adamnıń keleshegi qanday súwret, biz Rabbımız benen Onıń patshalıǵınıń dańqında payda bolǵanımızda (2 Piter 1:16-18; Kolosiyalılarǵa 3:4). Solay etip eki esabattı biriktirip, biz Rabbımızdıń bizdi dańqta Ózi menen baylanıstıratuǵının úyrenemiz, hám balıqtıń awzındaǵı tiyin haqqındaǵı gúrriń menen, biz Rabbımızdıń Ózin bul jerdegi jaǵdayımızda biz benen birdey etip kórsetkenin kóremiz. Házir yamasa keleshektegi dańqta bolsın, Rabbımız Isa bizdi Ózi menen baylanıstıradı – qanday miyrim! Men hám siz ushın!
ESKERTPELER
- Bul Rimge tólenetuǵın salıq emes, bálkim 20 jastan asqan hár bir evrey tólewi kerek bolǵan salıq edi. Bul «yarım shekel» edi, onı Eksodus 30:13-14 ten, «tólem» pulı yamasa «ibadatxana shekeli» dep tabıw múmkin. Ol Másehtiń dáwirinde ibadatxananı saqlaw ushın qollanılǵan. Balıqtıń awzında tabılǵan jalǵız tiyin, Darby Injiline qaraǵanda, eki didraxma yamasa bir stater qádirinde edi. Ol bir shekelge teń edi, hám ibadatxana salıǵı bir adam ushın yarım shekel bolǵanı ushın, tiyin eki adam ushın salıqtı qaplaǵan.
Rabbımız Isa Óz huqıqlarınan bas tartqan bolsa da – Ol huqıq boyınsha sheksiz ullı – shákirtler patshalıqta basqalardan joqarı huqıqlardı qálep, kerisinshe minez-qulıq kórsetti. Bul olardıń patshalıqta kim ullıraq degen sorawında anıq kórinip tur (Matta 18:1). Olardıń barlıǵına Rabbımız bergen obyekt sabaǵı kerek edi. Kishi balanı shaqırıp, ol boysınıp kelgende, Ol olardıń ullılıqtı qáleytuǵın adam patshalıqqa kirmeytuǵının, onıń ishinde ullı bolıwı ulıwma múmkin emesligin ayttı. Olar ózgeriwi kerek edi, olardıń minez-qulqı ózin-ózi izlewden kishi balanıń ata-anasına súyengenindey, tómen táwekelilikke ózgeriwi kerek edi, ata-anasına húkim etiwdi izlemey.
Solay etip, kishi bala sıpatında ózin-ózi erikli túrde tómenletiw minez-qulqı aspan patshalıǵında ullıraq bolıwdı quraydı. Bul olar oylap atırǵan ullılıq túri emes, biraq Quday ruwxıy xarakterde ullılıq dep esaplaǵan nárse. Ol bunıń ústine, kimde-kim sonday kishi balanı Onıń atı menen qabıl etse, Onı qabıl etken boladı (5-ayat) dedi. Bul ázziler hám táwekelilerdi esapqa alıw adamnıń Másehke qaraǵan haqıyqıy oylarınıń kórsetkishi. —Leslie Grant, Mattaǵa túsinikler, turaqlı túrde.
