Shákirt – úyreniwshi
Injilde biz ádette shákirtti óz ustazı menen birge kóremiz – onıń menen jasap, onıń hár bir háreketin baqlap hám qolınan kelgeninshe oǵan xızmet etedi. Rabbımız Isa Masihtiń kóp shákirtleri bar edi. Geybirleri qıyınshılıqlar baslanǵansha ǵana Onıń menen birge boldı, al basqaları haqıyqıy qabıl etiwshiler edi (Yuxanna 6:60-69). Óziniń úlken ergenler toparınan Rabbımız Isa Másih on eki adamdı sayladı, olar «elshiler» dep te ataldı (Mark 3:13-19; Matta 10:1-2). Elshi – bul tapsırma yamasa wazıypa menen jiberilgen adam.
Adamnıń Isa Masihtiń elshisi bolıw ushın talaplarǵa tirilgen Masihti kórgen bolıwı (Elshiler 1:22; 1 Korinfliler 9:1) hám Rabbımız Isa Másih tárepinen arnawlı túrde saylanǵan bolıwı kiredi (Efisliler 4:11). Elshiler Rabbımız benen Ol dańqqa kóterilgenshe birge boldı (Elshiler 1:21-22) – Pawıl ǵana birden-bir ayrıqsha jaǵday edi. Sózdiń eń qatań mánisinde, búgingi kúnde bizde elshiler joq, sebebi hesh kim bul talaplarǵa juwap bere almaydı.
Pawıl tirilgen Masihti kórdi hám «waqtınan burın tuwılǵan adam sıyaqlı» gúwa boldı (1 Korinfliler 15:5-8 NKJV). Másih oǵan Arabiyada 3,5 jıl dawamında sabaq berdi (Galatiyalılar 1:15-17). Bul elshi jeke ózi saylanǵan edi – «adamlardan emes, adam arqalı da emes» shaqırıq (1,12-ayatlar).
Matta 28:19-20, «úlken tapsırma» dep atalatuǵın, Rabbımız Isa Masihtiń aspanǵa kóterilmesinen aldın Óz shákirtlerine ne aytqanın jazadı: «Barlıq milletlerdi shákirt etińler». Sol waqıtta Ol Óz elshilerine sabaq bergen edi (10:1-15). Ol sonıń menen birge keleshek shákirtler ushın (16-23-ayatlar) hám házirgi shákirtler ushın (24-42-ayatlar) kórsetpeler berdi. Bul búgingi kúnde Masihtiń izinen eriwdi qáleytuǵın barlıq adamlar ushın anıq kórsetpelerdi óz ishine aladı. Rabbımız Másihke shın beriliwdiń mánisin – Masihtiń haqıyqıy shákirti bolıwdıń ózgesheliklerin hám bahasın kórsetti.
Másih shákirti Masihti úlgi etedi
Matta 10:24-25-ti oqıń: «Shákirt ustazınan joqarı emes, qul da óz iyesinen joqarı emes. Shákirt ushın ustazına uqsaǵanı, qul ushın iyesine uqsaǵanı jetkilikli. Eger úy iyesin Beelzebub dep ataǵan bolsa, Onıń úyindegilerdi qansha kóp ataydı!» Haqıyqıy shákirt óz ustazına hár tárepten uqsaydı. Birinshi Yuxanna 2:6 bizge esletedi: «Kim Onıń ishinde jasayman dese, ózi de Ol qalay júrgen bolsa, sonday júriwi kerek». Yuxanna Injilinde Rabbımız bul haqqında túsinik bergen birneshe orın bar:
«Eger sizler Meniń sózimde qalsańızlar, sizler shın mániste Meniń shákirtlerimsińler» (Yuxanna 8:31).
«Men sizlerge jańa buyrıq beremen, bir-birińizdi súyińler; Men sizlerdi súygenim sıyaqlı, sizler de bir-birińizdi súyińler. Bunıń menen hámme sizlerdiń Meniń shákirtlerim ekenińizdi bile aladı, eger sizlerde bir-birińizge muhabbat bolsa» (Yuxanna 13:34-35).
«Bunıń menen Meniń Ákem dańqlanadı, sizler kóp miywe bergenińizde; sonday etip sizler Meniń shákirtlerim bolasızlar... Men sizlerdi endi qullar dep atamayman, sebebi qul óz iyesiniń ne islep atqanın bilmeydi; biraq Men sizlerdi doslar dep atadım, sebebi Men Ákemnen esitken barlıq nárselerdi sizlerge bildirdim. Sizler Meni saylamaǵan edińiz, biraq Men sizlerdi sayladım hám sizlerdiń barıp miywe beriwlerińiz ushın, hám sizlerdiń miyweńiz qalıwı ushın belgiledim» (Yuxanna 15:8,15-16).
Yuxanna 15-te aytılıwınsha, biz Onıń shákirtleri sıyaqlı miywe bergenimizde, dúnya bizdi jek kóredi, sebebi ol Onı jek kórgen. Bul Onıń Matta 10:25-te aytqan sózleri menen baylanıslı, eger biz Rabbımız Isa Másihke uqsasaq, biz de bul dúnyada Ol sıyaqlı azap shege baslaymız. Biraq, azap shekkenimizde qorqpawımız kerek (26-ayat).
Másih shákirti dúnyadan qorqpaydı
Rabbımız Isa Másih Matta 10:26-31-de úsh ret qorqpawımızdı esletedi. Bul haqıyqıy shákirtliktiń áhmiyetli gilti bolıp, bizdi «Biz adamnan qorqamızba yamasa Qudaydı húrmetleymizbe?» degen soraw menen sınaydı. Nasiyatlar 29:25-te aytılǵan: «Adamnan qorqıw qaqpanǵa alıp keledi, biraq kim Rabbımızǵa isense, aman boladı». Másihke eriwshiler sıpatında bizge Qudaydıń muhabbatı berilgen, ol bizdiń júreklerimizde tógilgen (Rimliklerge 5:5), hám Pawıl Timotiyge ayttı: «bizge qorqıw ruwhı emes, bálkim kúsh, muhabbat hám aqıllı pikir ruwhı berilgen» (2 Timotiy 1:7). Bul kámil muhabbat, bizge aytılǵanınday, qorqıwdı quwıp shıǵaradı (1 Yuxanna 4:18). Sonlıqtan, biz Onıń muhabbatın hám Onıń bizge alıp kelgen barlıq nárselerin jaqsı kórgenimizde, biz moral qayratqa iye bolamız, Onıń dúnyada biykar etilgen jerde Onıń ushın sóylew ushın (Matta 10:26-27). Ol bizge jeke ózi aytqan hár qanday nárseni jámiyetlikke járiyalawdı buyıradı.
Bul qayrattıń sırrı – Onıń qulaǵımızǵa sıbırlaǵan nárseleri menen ishki tárepten bekkemleniw hám kúsheytiliw. Onıń qulları sıpatında bizdiń qulaqlarımız ashıq bolıwı kerek! Yesaya 50-de biz kámil qul, Rabbımız Isa Másih haqqında oqıymız. Ol sonıń menen birge «úyrenilgen tildiń» (4-ayat) mánisinde kámil shákirt edi, waqtında sóz sóylew ushın. Itibar beriń, tek ǵana Onıń tili emes, bálkim Onıń qulaǵı da úyreniw ushın ashıq edi (5-ayat). Moral qayrat Qudaydıń Sózinde bolıwdan hám Qudaydıń Sóziniń bizde bolıwınan keledi!
Moral qayratqa iye bolıw bizdi fizikalıq qayratqa alıp keledi. Rabbımız ayttı: «Tánin óltiretuǵın, biraq jandı óltire almaytuǵınlardan qorqpańlar. Bálkim jandı da, tándi de tamuqta joq ete alatuǵınnan qorqıńlar» (Matta 10:28). Bul kóp adamlarǵa quwǵın hám azapqa shıdaw ushın kúsh beredi. Shákirtliktiń bahasın tólew kerek! Biraq tek Qudaydan qorqatuǵın yamasa Onı húrmetleytuǵın adam hesh qashan adamnan qorqıwı kerek emes. Qudaydan qorqıw – bul basqa barlıq qorqıwdı biykar etetuǵın qorqıw.
Ruwxıy qayrat (29-33-ayatlar), úshinshi túrli qayrat, Qudaydıń sózine iseniw hám Onıń ushın hámme nárseni qurban etiw. Bul qayrat Qudaydıń Sózinde bolıw arqalı rawajlanadı – ashıq qulaqlar menen tıńlaw hám hár bir betinde Masihtiń dańqınıń ullılıǵın izlew.
Bul qayrat Stefan Elshiler 7-de iye bolǵan qayrat edi. Ol Másih shaxsı menen sonsha bánt edi, ol Dańq Qudayı haqqında sóyley basladı, hám aqırında Isa Masihtiń júzinde nur shashıp turǵan Qudaydıń dańqın kórdi. Stefan Másih penen sonsha dárejede bánt edi, ol Onıń ushın óz ómirin beriwge fizikalıq qayratqa iye boldı. Ol sonıń menen birge Másihke uqsaw ushın ruwxıy qayratqa iye boldı, aytıp: «Rabbım, olardı bul gúna ushın ayıplama» (60-ayat). Stefan óz Ustazın úlgi etti hám Onıń aldına kirdi.
Shákirt Quday tárepinen qádirli, ǵamxorlıq etilgen hám qorǵalǵan
Biz bunı Stefannıń ómirinde kórgen edik hám Rabbımızdıń Matta 10:29-31-de úyretkenin kóremiz. Rabbımız Óz shákirtleriniń qádirin atap ótti: «Eki torǵay bir mıstan tiyinǵa satılmaydıma? Hám olardıń hesh biri Ákeńizdiń qálewinen tıs jerge túspeyedi». Luka 12:6-da oqıymız: «Bes torǵay eki mıstan tiyinǵa satılmaydıma? Hám olardıń hesh biri Qudaydıń aldında umıtılmaydı». Másele anıq: Rabbımız hár birine itibar beredi. Másihke eriwshiler qansha kóp qádirli! Ol bizdi súyedi hám bizge támiyinleydi hám ǵamxorlıq etedi (Matta 6:25-26-ǵa qarań). Biz qáweterleniwimiz yamasa qorqıwımız kerek emes.
Shákirt Rabbımızdı moyınlaydı hám Ol tárepinen bahalanadı
Matta 10:32-33-ke baylanıslı kóp túsiniksizlikler boldı. Bul bólimniń qutqarıw emes, bálkim xızmet haqqında ekenin eslep qalıw áhmiyetli. Geybir adamlar Másihke eriwshiler ekenin bildiredi, biraq sınaqlar kelgende, olar qashadı. Basqaları jalǵan payǵambarlar hám shınında da Rabbımızdı biykar etedi, ózlerine joqarı etiwdi alıp keledi (2 Petrus 2:1-2).
Masihti moyınlaw tek ǵana awızeki xızmetten kóp; bul ómir xızmeti. Eger biz Onı moyınlaytuǵın túrde jasasaq, Ol itibar beredi. Bir kúni Rabbımız bizdiń hár bir xızmetimizdi ot penen bahalaydı. Másih dańqı ushın shın mániste islengen nárse ashkaralanadı (1 Korinfliler 3:12-15), hám xızmet ushın sıylıqlar bólistiriledi (2 Korinfliler 5:10; Rimliklerge 14:10). Biraq eger biz Onı biykar etken bolsaq, biz zıyan kóremiz.
Shákirt Másihke eń joqarı orındı beredi
Matta 10-da dawam etip, biz Rabbımızdıń bizge ózgeshe esitiliwi múmkin bolǵan nárselerdi aytqanın esitemiz: «Men jerge tınıshlıq alıp keldim dep oylamańlar. Men tınıshlıq emes, bálkim qılısh alıp keldim. Sebebi Men ‘adamdı ákesine qarsı, qızdı anasına qarsı, hám kelindi qaynanasına qarsı qoyıw ushın’ keldim; hám ‘adamnıń dushpanları óz úyindegiler boladı’. Kim ákesin yamasa anasın Mennen kóp súyse, Ol Meniń ushın múnásip emes. Hám kim ulı yamasa qızın Mennen kóp súyse, Ol Meniń ushın múnásip emes» (34-37-ayatlar). Másih dáwirindegi adamlar Tınıshlıq Shahzadasın izlep júrgen edi (Yesaya 9:6; Zábúr 72). Olar dańqtan aldın, Rabbımızdıń biykar etiliwi hám krestte azap shegiwi kerek ekenin túsingen joq (1 Petrus 1:11). Rabbımız Óz eriwshilerin basında-aq Ózi basdan ótkeretuǵın hám olar qashıp qutıla almaytuǵın dawıs ushın tayarlay basladı.
Biz ózimizge esletiwimiz kerek, bul jerde kontekst xızmet haqqında hám Rabbımız Óz shákirtleriniń ómirlerinde Oǵan birinshi orındı beriw kerek ekenin bildiredi. Onıń kresttegi tamamlanǵan jumısı arqalı jańa qatnasıq ornatılǵanın túsiniwimiz de paydalı. Rabbımız bunı Mark 3:35-te atap ótti: «Kim Qudaydıń qálewin orınlasa, Ol Meniń aǵam, Meniń apań hám anam».
Rabbımız Isa Másih, eger biz Onıń shákirtleri bolatuǵın bolsaq, Ol bizdiń ómirimizde baslı orında bolıwı kerek ekenin úyretip atır edi. Kópshilik ret aytılǵan: «Kóp isenimshilerdiń ómirinde Ol bar. Geybir isenimshilerdiń ómirinde Ol kózge kórinedi. Biraq haqıyqıy soraw mına: ‘Ol meniń ómirimde eń joqarı orında turıwıma?’» Basqa barlıq qatnasıqlar ekinshi orında turıwı kerek. Bul shınında da muqaddeslik ideyası.
«Muqaddes etiw» degeni maqset ushın ajıratıw yamasa bóliw degen mánisti bildiredi. Rabbımız «tınıshlıq emes, bálkim qılısh alıp keldim» dedi. Qılısh – bul bóletuǵın nárse (Evreylerge 4:12). Sonıń menen birge, bir shańaraq aǵzası basqasına qarsı boladı: «adam ákesine qarsı, qız anasına qarsı, hám kelin qaynanasına qarsı». «Qarsı» dep awdarılatuǵın sóz, tek ǵana bul jerde qollanılǵan, «eki bólekke kesiw» degen mánisti bildiredi. Bul tolıq hám kóbinese turaqlı ajıratıw ideyasın bildiredi. Hesh kim Rabbımızǵa jartı júrek penen xızmet ete almaydı. Rabbımızdıń bólingen minnetlemesi bar shákirtleri bola almaydı. Ol ayttı: «Hesh kim, qolın sapanǵa qoyıp, artına qarasa, Quday patshalıǵına múnásip emes» (Luka 9:57-62).
Shákirt óz ómirin usınadı
Másih shákirti óz muhabbatın (Matta 10:32-36) hám óz ómirin (38-39-ayatlar) qurbanlıq ústeline qoyıwı kerek. 37-ayattaǵı Másihke bolǵan muhabbat 38-ayat ushın motivatsiya bolıp tabıladı. Krestti kóteriw, ólim haqqında sóylew, ózin Másih iyeligi ushın hesh qanday sheklewsiz qurban etiw degen mánisti bildiredi. Rabbımız bul pikirge Matta 16:24-25-te keńeytti, onı Óz kresti menen baylanıstırdı (21-ayat).
Másihke eriwshi ushın krest – bul Másih ushın ózinde bar barlıq nárselerdi, sonday-aq ómirin de erikli túrde qurban etiw. Ortasha jol joq – yamasa ómirimizdi saqlaymız, yamasa qurban etemiz. Eger óz máplerimizdi qorǵasaq, biz jeńiliske ushıraymız; eger Onıń mápleri ushın jasasaq, biz jeńimpaz bolamız. Pawıl jazǵanda bul nárselerdi názerde tutqan bolıwı múmkin: «Sonlıqtan, aǵayınlar, Qudaydıń rahm-shápáátleri menen sizlerdi jalbaraman, tánińizdi tiri qurbanlıq sıpatında, muqaddes hám Qudayǵa maqul etip usınıńlar, bul sizlerdiń aqıllı xızmetińiz. Hám bul dúnyaǵa uqsamańlar, bálkim aqılıńızdı jańalaw arqalı ózgerińler, solay etip Qudaydıń jaqsı, maqul hám kámil qálewin dáliylley alasızlar» (Rimliklerge 12:1-2).
Shákirt basqalardıń báreketi
Isa Masihtiń haqıyqıy eriwshisi basqalar ushın báreket bolıp tabıladı. Bul Matta 10-nıń qalǵan ayatlarında kórinedi: «Kim sizlerdi qabıl etse, Meni qabıl etedi, hám kim Meni qabıl etse, Meni jibergen Onı qabıl etedi. Kim payǵambardı payǵambar atı menen qabıl etse, payǵambar sıylıǵın aladı. Hám kim ádalatlı adamdı ádalatlı adam atı menen qabıl etse, ádalatlı adam sıylıǵın aladı. Hám kim bul kishkentaylardan birine tek bir stakan suw berse, shákirt atı menen, shınında da, men sizlerge aytaman, ol óz sıylıǵın hesh qashan joǵaltpaydı» (40-42-ayatlar). Rabbımızdıń qulların qabıl etetuǵın adam Rabbımız Isa Masihti hám Onı jibergen Ákeni de qabıl etedi (Yuxanna 13:20).
Biz bul jerde Rabbımızdıń sóylewshilerinen birin qabıl etken hár kim sıylıq alatuǵının úyrenemiz. Bul Qudaydıń sheksiz miyrim-shápááti. Ol tek ǵana payǵambardı óz sadıqlıǵı ushın sıylamaydı, bálkim payǵambardı qabıl etken hár kimdi sıylaydı – hátte oǵan payǵambar sıylıǵın beredi. Ol bunnan keyin Másih ushın isenimshini qabıl etken hár kim sıylıq alatuǵının aytadı. Rabbımız bunnan da arı barıp, «bul kishkentaylardan birine tek bir stakan suw berse, shákirt atı menen» (Matta 10:42) sıylıq bar ekenin aytadı. Bul «kishkentaylar» termini áhmiyetsiz hám zárúr emes bolıp kórinetuǵınlardı bildiredi (Matta 18:1-3, 25:31-46-ǵa qarań).
Másihke eriwshiler sıpatında biz basqalardı Rabbımız Isa Másihke alıp keliw ushın Onıń elshilerimiz: «Endi barlıq nárseler Qudaydan, Ol bizdi Isa Másih arqalı Ózine jarastırdı, hám bizge jarasıw xızmetin berdi, yaǵnıy, Quday Másihte dúnyanı Ózine jarastırıp atır edi, olardıń gúnaların esapqa almay, hám bizge jarasıw sózin tapsırdı. Endi, biz Másih ushın elshilermiz, Quday biz arqalı jalbarıp atırǵanday: biz sizlerdi Másih atınan jalbaramız, Quday menen jarasıńlar. Sebebi Ol gúna bilmegen Onı biz ushın gúna etti, solay etip biz Onıń ishinde Qudaydıń ádalatlılıǵı bolıwımız ushın» (2 Korinfliler 5:18-21).
Quday beriwdi jaqsı kóredi. Ol eń úlken sawǵanı berdi: Óziniń súyikli Ulı, Rabbımız Isa Másih! Ol Óz Ulı qabıl etkenlerdi báreketlep, hár bir ruwxıy báreket penen (Efisliler 1:3) beriwdi dawam etedi. Shınında da, «hár bir jaqsı sawǵa hám hár bir kámil sawǵa joqarıdan, nurlar Ákesinen túsedi, Ol menen hesh qanday ózgeris yamasa burılıw kóleńkesi joq» (Yakob 1:17). Keleshek kúnde Rabbımız Isa Másih Oǵan xızmet etken hám Onıń máplerin júreginde tutqan barlıq adamlarǵa sadıqlıǵı ushın sıylıq beredi.
Matta 10-daǵı bul bólimniń shákirtlik haqqında, ulıwlıq haqqında emes – qutqarıw emes, bálkim xızmet haqqında ekenin ózimizge taǵı bir ret esletiw jaqsı. Biz Rabbımız Isa Másihke iseniw arqalı Qudaydıń balaları bolamız. Biz Oǵan sadıqlıq penen ergenimizde hám boysınǵanımızda Onıń shákirtlerimiz. Ulıwlıq hesh qashan ózgermeydi, biraq shákirtler sıpatında qalay xızmet etiwimiz ózgeriwi múmkin. Haqıyqıy hám sadıq shákirtlerge úlken mútájlik bar. Siz Másihten úyrenetuǵın hám Ol ushın jasaytuǵınlar arasında bolasızba?
Búgingi kúnde shákirtler qalay tayarlanadı?
Meni «shákirt» sóziniń Elshiler kitabınan keyin hesh qashan qollanılmaǵanı tań qaldırdı. Xatlarda Másihke eriwshiler Másihshiler, aǵayınlar, áwliyeler, isenimshiler hám Shirkew dep ataladı, biraq hesh qashan shákirtler dep atalmaydı. «Úlken tapsırma» da Xatlarda hesh qashan qaytalanbaydı, geybirewde Injildi waz etiw buyrıǵı bar (2 Timotiy 4:2).
Biz Pawıldıń Elshiler 14:21-de shákirtler tayarlaǵanın kóremiz: «Hám olar sol qalaǵa Injildi waz etip, kóp shákirtler tayarlaǵannan keyin, Lystraǵa, Ikoniyǵa hám Antioxiyǵa qayttı». Biraq Pawıl hesh kimge bunı islewdi úyretpedi, buyırmadı yamasa úgit-nasiyat etpedi. Neden? Bul shákirtler qalay tayarlanǵanın oylań. Bul Pawıl hám Barnabastıń Injildi waz etiwiniń, Qudaydıń Sózin úyretiwiniń tuwrı nátiyjesi edi. Elshilerde bul túrli usıllar menen islendi, sonıń ishinde tartısıwlar, talqılawlar hám isenimshiler menen sáwbetlesiwler. Barlıq waz etiw hám úyretiw minberden islenbeytuǵının eslep qalıw jaqsı.
Úyretiw Xatlarda qayta-qayta atap ótilgen. Másihke eriwshilerge Qudaydıń Sózi úyretiliwi kerek – olar úyreniwshiler bolıwı kerek. Pawıl waz etken hám shákirtler tayarlaǵan qalalarǵa qaytqanda, ol isenimshilerdi úyretiwdi dawam ettiretuǵın aǵayınlardı belgiledi.
Aǵayındıń wazıypası jergilikli jıyılısta áhmiyetli, hám úyretiw qábileti talaplardan biri (1 Timotiy 3:2). Ol «ózine úyretilgen sadıq sózge bekkem turıwı kerek, solay etip ol durıs táliymat penen úgit-nasiyat ete aladı hám ayıplay aladı» (Tit 1:9). Pawıl Efesten ketip atırǵanda, aǵayınlarǵa úgit-nasiyat etip ayttı: «Ózińizge hám barlıq úyirge itibar berińler, Muqaddes Ruwh sizlerdi olarǵa baqıwshı etip belgiledi, Ol óz qanı menen satıp alǵan Qudaydıń shirkewin baǵıw ushın. Sebebi men bilemen, men ketkenimnen keyin sizlerdiń arańızǵa jırtqısh qasqırlar kiredi, úyirdi ayamaydı. Sonıń menen birge ózińizdiń arańızdan adamlar kóteriledi, buzaqı nárselerdi sóylep, shákirtlerdi ózleri artınan eritiw ushın... Sonlıqtan, aǵayınlar, men sizlerdi Qudayǵa hám Onıń miyrim-shápáát sózine tapsıraman, ol sizlerdi bekkemley aladı hám muqaddes etilgen barlıq adamlar arasında miyras beredi» (Elshiler 20:28-32). Bul eskertiw búgingi kúndegi Shirkewdi súwretleydi.
Rabbımız haqqıyqıy shákirtlerdiń ózgesheliklerine iye bolǵanlardı, sonday-aq jergilikli jıyılısta Qudaydıń úyirin úyretiw hám bekkemlew ushın adamlar tayarlasın.
