1 Eń basta Quday aspan hám jerdi jarattı. 2 Jer túr-tússiz qańırap atırǵan bolıp, tuńǵıyıq ústin qarańǵılıq qaplaǵan edi. Al Qudaydıń Ruwxı bolsa, suwlardıń ústinde ushıp júr edi.
3 Sonda Quday: «Jaqtılıq bolsın!» – dep buyırdı hám jaqtılıq payda boldı. 4 Quday jaqtılıqtıń jaqsı ekenin kórdi hám onı qarańǵılıqtan ajırattı. 5 Solay etip, Quday jaqtılıqtı «kúndiz», al qarańǵılıqtı «tún» dep atadı. Kesh bolıp, tań attı. Bul birinshi kún edi.
6 Quday: «Suwlar ortasında bir gúmbez payda bolıp, suwlardı bir-birinen ayırıp tursın!» – dep buyırdı. 7 Bul bılay boldı: Quday aspan gúmbezin jaratıp, gúmbez astındaǵı suwlardı gúmbez ústindegi suwlardan ayırdı. 8 Quday gúmbezdi «aspan» dep atadı. Kesh bolıp, tań attı. Bul ekinshi kún edi.
9 Quday: «Aspan astındaǵı suwlar bir jerge toplanıp, qurǵaqlıq kórinsin!» – dep buyırdı. Solay boldı da. 10 Quday qurǵaqlıqtı «jer» dep, al toplanǵan suwlardı «teńiz» dep atadı. Quday bunıń jaqsı ekenin kórdi.
11 Quday: «Jer jasıl shóplerdi, tuqım shashatuǵın ósimliklerdi hám tuqımı miywesinde bolǵan jemis aǵashların túr-túrine qaray óndirsin!» – dep buyırdı hám solay boldı da. 12 Jer jasıl shóplerdi, túr-túrine qaray tuqım shashatuǵın ósimliklerdi hám tuqımı miywesinde bolǵan jemis aǵashların óndirdi. Quday bunıń da jaqsı ekenin kórdi. 13 Kesh bolıp, tań attı. Bul úshinshi kún edi.
14 Quday: «Kúndiz benen túndi bir-birinen ayırıw ushın hám máwsimlerdi, kúnlerdi, jıllardı belgilew ushın, aspan gúmbezinde jaqtırtqıshlar payda bolsın. 15 Olar aspan gúmbezinde turıp, jer júzin jaqtı qılsın!» – dep buyırdı. Solay boldı da. 16 Quday úlken eki jaqtırtqıshtı: kúndizdi basqarıw ushın úlken jaqtırtqıshtı hám túndi basqarıw ushın kishi jaqtırtqıshtı, jáne de, juldızlardı da jarattı. 17-18 Jer júzin jaqtı qılıp turıw ushın, kúndiz benen túndi basqarıw ushın hám jaqtılıqtı qarańǵılıqtan ayırıw ushın, Quday olardı aspan gúmbezine jaylastırdı. Quday bunıń da jaqsı ekenin kórdi. 19 Kesh bolıp, tań attı. Bul tórtinshi kún edi.
20 Quday: «Suwlar janlı janıwarlarǵa tolsın! Jer ústinde aspan gúmbezi boylap quslar ushsın!» – dep buyırdı. 21 Quday aybatlı teńiz janıwarların, suwlarda tolıp tasqan pútkil janıwarlardı hám hár túrli quslardı jarattı. Quday bunıń da jaqsı ekenin kórdi. 22 Quday olardı jarılqap: «Ósip-ónip, kóbeyińler, teńiz suwların toltırıńlar. Jer júzinde quslar kóbeysin!» – dedi. 23 Kesh bolıp, tań attı. Bul besinshi kún edi.
24 Quday: «Jer túrli-túrli janlı janıwarlardı: mallardı, jabayı haywanlardı hám jer bawırlawshılardı óndirsin!» – dep buyırdı. Solay boldı da. 25 Quday túrli-túrli haywanlardı, mallardı hám jer bawırlawshılardı jarattı. Quday bulardıń da jaqsı ekenin kórdi.
26 Quday: «Óz kórinisimizdey qılıp, Ózimizge uqsatıp, adamdı jaratayıq. Olar teńizdegi balıqlar, aspandaǵı quslar, mallar, jer bawırlawshılar hám jer betindegilerdiń hámmesi ústinen hákimlik etsin!» – dedi. 27 Quday adamdı Ózine uqsatıp jarattı. Olardı erkek hám hayal etip jarattı. 28 Quday olardı jarılqap: «Ósip-ónip, kóbeyińler. Jer betin toltırıp, onı iyelep alıńlar. Teńizdegi balıqlar, aspandaǵı quslar, jer betinde háreket etiwshi barlıq haywanatlar ústinen hákimlik etińler!» – dedi.
29 Quday jáne bılay dedi: «Mine, Men sizlerge jer júzindegi tuqım shashatuǵın barlıq ósimliklerdi, tuqımı miywesinde bolǵan barlıq jemis aǵashların berdim. Olar sizlerge azıq boladı. 30 Al jer betindegi jabayı haywanlarǵa, aspandaǵı quslarǵa, jer bawırlawshılarǵa, ulıwma jer betinde tirishilik etiwshi barlıq haywanatlarǵa azıq ushın kók shóplerdi berdim». Solay boldı da.
31 Quday barlıq jaratqanlarına qarap, olardıń hámmesiniń de júdá jaqsı ekenin kórdi. Kesh bolıp, tań attı. Bul altınshı kún edi.
1 Usılayınsha aspan hám jer, olardaǵı pútkil barlıq jaratılıp bolındı. 2 Quday Óz islerin jetinshi kúnge deyin tamamlap, jetinshi kúni barlıq islerinen dem aldı. 3 Ol jetinshi kúndi jarılqap, onı muxaddes etip ayırdı. Sebebi Ol usı kúni Óziniń barlıq jaratıwshılıq islerinen dem aldı.
4 Mine, aspan hám jerdiń jaratılıw tariyxı usınday.
Quday Iye aspan menen jerdi jaratqanda, 5 jer betinde ele birde bir dala putası yamasa birde bir dala shóbi óspegen edi. Óytkeni Quday Iye ele jerge jawın jawdırmaǵan bolıp, jerdi tárbiyalaytuǵın adam da joq edi. 6 Biraq jerden bulaq suwı shıǵıp, pútkil jer júzin suwǵarıp turatuǵın edi. 7 Sońınan Quday Iye jerdiń topıraǵınan adamdı jaratıp, onıń murnına ómir demin úpledi. Solay etip, adam tiri jan boldı.
8 Quday Iye shıǵısta, Edende bir baǵ ornatıp, Ózi jaratqan adamın sol jerge jaylastırdı. 9 Keyin Quday Iye kózdiń jawın alatuǵın, jewge jaqsı túrli-túrli miywe aǵashların jerden ósirip shıǵardı. Al baǵdıń ortasına ómir teregin hám jaqsılıq penen jamanlıqtı biliw teregin ósirip shıǵardı.
10 Edennen bir dárya aǵıp, baǵdı suwǵardı hám arı qaray tórt tarmaqqa bólinip ketti. 11 Olardıń birinshisiniń atı – Pishon bolıp, ol altın káni bolǵan pútkil Xawila jerin aylanıp aǵadı. 12 Altını jaqsı bolǵan ol jerde xosh iyisli shayır hám oniks tası bar. 13 Ekinshi dáryanıń atı – Gixon bolıp, ol pútkil Kush jerin aylanıp aǵadı. 14 Úshinshi dáryanıń atı Tigr bolıp, ol Ashshurdıń shıǵıs tárepinen aǵıp ótedi. Tórtinshi dáryanıń atı – Evfrat edi.
15 Solay etip, Quday Iye Eden baǵın tárbiyalawı hám ǵamxorlıq qılıwı ushın adamdı sol jerge ornalastırıp, 16 oǵan: «Sen bul baǵdaǵı qálegen teregińniń miywesinen jey alasań. 17 Biraq jaqsılıq hám jamanlıqtı biliw tereginen jeme, jeseń sózsiz óleseń», – dep buyırdı.
18 Sońınan Quday Iye: «Adamnıń jalǵız bolǵanı jaqsı emes, oǵan ılayıqlı járdemshi jarataman», – dedi. 19 Quday Iye jerdegi haywanlardıń, aspandaǵı quslardıń hámmesin topıraqtan jaratıp, olarǵa qanday at beretuǵının biliw ushın, olardı adamǵa alıp keldi. Adam hár birine qanday at qoysa, sol janlı janıwar solay atalatuǵın boldı. 20 Adam barlıq mallarǵa, aspandaǵı quslarǵa hám jabayı haywanlarǵa at qoydı. Biraq adamnıń ózine ılayıqlı járdemshi tabılmadı.
21 Sonda Quday Iye adamǵa tereń uyqı berdi hám ol uyıqlap atırǵanda, onıń bir qabırǵasın alıp, ornın et penen jawıp qoydı. 22 Quday Iye adamnıń qabırǵasınan hayaldı jaratıp, onı adamǵa alıp keldi.
23 Sonda adam bılay dedi:
«Meniń súyeklerimnen alınǵan súyek,
Etimnen alınǵan et minekey-ǵo!
Ol hayal adam dep atalsın,
Óytkeni ol er adamnan alındı».
24 Sonlıqtan er adam ata-anasın qaldırıp, óz hayalına qosıladı hám ekewi bir dene boladı.
25 Adam da, onıń hayalı da jalańash edi, biraq olar bir-birinen uyalmadı.
1 Quday Iye jaratqan jabayı haywanlardıń ishindegi eń hiylekeri jılan edi. Jılan hayaldan:
– Haqıyqattan da, Quday baǵdaǵı hesh bir terektiń miywesinen jemeń dedi me? – dep soradı. 2 Hayal jılanǵa bılay dep juwap berdi:
– Bizler baǵdaǵı tereklerdiń miywelerinen jey alamız. 3 Biraq Quday: «Baǵdıń ortasındaǵı terektiń miywesinen jemeń, oǵan qol tiygizbeń, bolmasa ólip qalasız», – degen edi.
4 Jılan hayalǵa:
– Yaq, hasla ólmeysiz! 5 Sebebi sol terektiń miywesinen jegenińizde kózlerińiz ashılıp, jaqsılıq penen jamanlıqtı biletuǵınıńızdı hám Quday sıyaqlı bolatuǵınıńızdı Quday biledi, – dedi.
6 Hayal terektiń miywesiniń jewge jaqsı hám kózge jaǵımlı ekenin kórip, onnan bilim alıwǵa bolatuǵının bilgenlikten, háwesi keldi. Sonlıqtan ol miyweni úzip alıp jedi hám janındaǵı kúyewine de berdi. Kúyewi de jedi. 7 Sol waqıtta-aq ekewiniń de kózleri ashılıp, ózleriniń jalańash ekenin bildi. Olar ánjir aǵashlarınıń japıraqların bir-birine tigip, ózleri ushın japqıshlar isledi.
8 Olar kúnniń ıssılıǵı qaytqan waqıtta, baǵdıń ishinde Quday Iyeniń júrgenin esitti hám Onnan tasalanıp, baǵdaǵı tereklerdiń arasına jasırındı. 9 Biraq Quday Iye adamdı dawıslap shaqırıp:
– Qay jerdeseń? – dedi.
10 Sonda adam:
– Baǵda júrgenińdi esitkenimde qorqıp kettim. Men jalańash bolǵanlıqtan jasırındım, – dedi.
11 Quday Iye adamnan:
– Jalańash ekenligińdi saǵan kim ayttı? Ya bolmasa, Men jeme dep buyırǵan terektiń miywesinen jediń be? – dep soradı.
12 Adam:
– Sen maǵan bergen hayal terektiń miywesinen berdi, men de jedim, – dep juwap berdi.
13 Quday Iye hayalǵa:
– Bul ne qılǵanıń? – dedi.
Hayal:
– Jılan meni aldadı, sonlıqtan men jedim, – dedi.
14 Sonda Quday Iye jılanǵa bılay dedi:
– Sen bul isiń ushın barlıq mallar hám jabayı haywanlar arasınan shetletilip, náletiy bolasań. Ómiriń boyı jer bawırlap, topıraq jeyseń. 15 Men seniń menen hayaldı, onıń urpaǵı menen seniń urpaǵıńdı bir-birine dushpan etip qoyaman. Onıń urpaǵı seniń basıńdı ezedi, al sen onıń tabanın shaǵasań.
16 Sońınan Quday Iye hayalǵa:
– Hámiledarlıq waqtıńda awır azap shektiremen, qıynalıp tuwatuǵın bolasań. Sen kúyewińe qushtar bolasań, ol seni basqaratuǵın boladı, – dedi.
17 Al adamǵa bılay dedi:
– Hayalıńnıń sózin tıńlap, Men jeme dep buyırǵan terektiń miywesinen jegeniń ushın, jer sen sebepli náletlenedi. Ómiriń boyı awır miynet etip, jerden azıǵıńdı tawıp jeytuǵın bolasań. 18 Sen dala shóplerin awqat eteseń, jer sen ushın sheńgel hám oshaǵan ósiredi. 19 Jerge qaytqanıńsha, nanıńdı mańlay terińdi tógip tabatuǵın bolasań. Óytkeni sen topıraqsań, topıraqtan jaratılǵanıń sebepli jáne topıraqqa aylanasań.
20 Adam óziniń hayalın Hawa dep atadı, sebebi ol pútkil adamzattıń túp anası boldı.
21 Quday Iye Adam hám onıń hayalı ushın teriden kiyim islep, olardı kiyindirdi. 22 Sońınan Quday Iye bılay dedi: «Mine, adam jamanlıq penen jaqsılıqtı bilip, Bizlerdiń birimiz sıyaqlı boldı. Endi ol ómir teregine qolın sozıp, onıń miywesin alıp jemesin hám máńgilik ómir súrmesin».
23 Solay etip, óz denesi jaratılǵan topıraqtı tárbiyalaw ushın, Quday Iye adamdı Eden baǵınan shıǵarıp jiberdi. 24 Ol adamdı quwıp shıǵarıp jiberdi hám ómir teregine baratuǵın joldı qorǵaw ushın Eden baǵınıń shıǵıs tárepine kerublardı hám hár tárepke aylanıp turatuǵın otlı qılıshtı qoydı.
1 Adam hayalı Hawa menen jaqınlasqannan soń, hayalı hámiledar bolıp, Kaindı tuwdı. Sonda Hawa: «Men Jaratqan Iyeniń járdemi menen adamdı dúnyaǵa keltirdim», – dedi. 2 Sońınan ol taǵı da Kainnıń inisi Abıldı tuwdı. Abıl shopan, al Kain diyxan boldı. 3 Aradan bir neshe waqıt ótkennen soń, Kain jerdiń óniminen Jaratqan Iyege qurbanlıq berdi. 4 Abıl da óziniń súriwindegi tuńǵısh tóllerdiń bir neshesin ákelip, olardıń maylı bóleklerin qurbanlıqqa berdi. Jaratqan Iye Abıldı hám onıń qurbanlıǵın qabıl etti. 5 Biraq Kaindı hám onıń qurbanlıǵın qabıl etpedi. Sonda Kain qattı ashıwlanıp, qabaǵı qarıs jawıldı.
6 Jaratqan Iye Kainǵa:
– Sen ne ushın ashıwlanasań? Nege qabaǵıń qarıs jawıladı? 7 Eger niyetiń jaqsı bolsa, basıńdı kóterip júrmes pe ediń? Biraq, eger niyetiń jaman bolsa, esik aldında gúna jatır. Ol seni ózine tartadı, biraq sen onnan ústem bol, – dedi.
8 Kain inisi Abılǵa:
– Júr, atızǵa barayıq! – dedi.
Olar atızda bolǵan waqıtta Kain inisi Abılǵa topılıp, onı óltirdi.
9 Jaratqan Iye Kainnan:
– Iniń Abıl qay jerde? – dep soradı.
Ol:
– Bilmeymen, men ne inimniń qarawılıman ba? – dep juwap berdi.
10 Sonda Jaratqan Iye bılay dedi:
– Sen ne islep qoydıń? Inińniń qanı Maǵan jerden nala etip atır. 11 Seniń óz qolıń menen óltirgen inińniń qanın ishiw ushın awzın ashqan jerden endi sen quwıp jiberilip, náletiy bolasań. 12 Bunnan bılay, tárbiyalaǵan jeriń ónim bermeytuǵın boladı hám sen jer betinde turaqlay almay, gezendege aylanasań.
13 Kain Jaratqan Iyege:
– Meniń jazam kótere almaytuǵın dárejede awır. 14 Búgin Sen meni bul jerlerden quwıp atırsań, endi men Seniń kózińnen tasa bolıp, bir jerde turaqlay almay, gezendege aylanaman. Meni dus kelgen adam óltirip ketiwi múmkin-ǵo, – dedi.
15 Sonda Jaratqan Iye oǵan:
– Yaq! Eger kim de kim seni óltirse, onnan jeti ese ósh alınadı, – dedi.
Solay etip, Kainǵa duslasqan hesh bir adam onı óltirmewi ushın, Jaratqan Iye oǵan bir belgi saldı. 16 Kain Jaratqan Iyeniń janınan ketip, Edenniń shıǵısındaǵı Nod degen jerge ornalastı.
17 Kain hayalı menen jaqınlasqannan soń, hayalı hámiledar bolıp, Xanoxtı tuwdı. Sol waqıtta Kain bir qala salıp atır edi. Ol qalaǵa ulı Xanoxtıń atın qoydı. 18 Xanoxtan Irad tuwıldı. Iradtan Mexuyael, Mexuyaelden Metushael, Metushaelden Lamex tuwıldı.
19 Lamex eki hayal aldı: birinshisiniń atı – Ada, ekinshisiniń atı – Silla edi. 20 Ada Yabaldı tuwdı. Ol shatırlarda jasawshı sharwalardıń túp babası boldı. 21 Inisiniń atı Yubal edi. Ol barlıq lira hám sıbızǵı shertetuǵınlardıń túp babası boldı. 22 Al Silla Tubal-Qayındı tuwdı. Ol barlıq qola hám temir quralların islewshi boldı. Tubal-Qayınnıń qarındası Naama edi.
23 Lamex hayallarına bılay dedi:
«Háy, Ada hám Silla, meni tıńlańlar!
Lamextiń hayalları,
Sózime qulaq salıńlar!
Meni jaraqatlaǵanı ushın bir er adamdı,
Urǵanı ushın bir jas jigitti óltiremen.
24 Eger Kain ushın ósh alınsa jeti ese,
Lamex ushın ósh alınar jetpis ese».
25 Adam hayalı menen taǵı jaqınlasqannan soń, hayalı bir ul tuwdı. Ol: «Quday Kain óltirgen Abıldıń ornına maǵan basqa perzent berdi», – dep, balaǵa Shet dep at qoydı. 26 Shetten de bir ul tuwılıp, onıń atın Enosh dep qoydı.
Adamlar sol waqıttan baslap Jaratqan Iyeniń atın aytıp shaqıra basladı.
1 Adamnıń shejiresi mınaday:
Quday adamdı jaratqanda, onı Ózine uqsatıp jarattı. 2 Olardı erkek hám hayal qılıp jarattı hám sol kúni olardı jarılqap, olarǵa «adam» dep at qoydı.
3 Adam bir júz otız jasqa shıqqanda, ózine uqsas, óziniń biynesindey bir balalı bolıp, oǵan Shet dep at qoydı. 4 Shet tuwılǵannan soń, Adam jáne segiz júz jıl jasadı. Onıń basqa da ulları hám qızları boldı. 5 Adam barlıǵı bolıp toǵız júz otız jıl ómir súrip, qaytıs boldı.
6 Shet bir júz bes jasqa shıqqanda, ulı Enosh tuwıldı. 7 Enosh tuwılǵannan soń, Shet jáne segiz júz jeti jıl jasadı. Onıń basqa da ulları hám qızları boldı. 8 Shet barlıǵı bolıp toǵız júz on eki jıl ómir súrip, qaytıs boldı.
9 Enosh toqsan jasqa shıqqanda, ulı Kenan tuwıldı. 10 Kenan tuwılǵannan soń, Enosh jáne segiz júz on bes jıl jasadı. Onıń basqa da ulları hám qızları boldı. 11 Enosh barlıǵı bolıp toǵız júz bes jıl ómir súrip, qaytıs boldı.
12 Kenan jetpis jasqa shıqqanda, ulı Mahalalel tuwıldı. 13 Mahalalel tuwılǵannan soń, Kenan jáne segiz júz qırıq jıl jasadı. Onıń basqa da ulları hám qızları boldı. 14 Kenan barlıǵı bolıp toǵız júz on jıl ómir súrip, qaytıs boldı.
15 Mahalalel alpıs bes jasqa shıqqanda, ulı Ered tuwıldı. 16 Ered tuwılǵannan soń, Mahalalel jáne segiz júz otız jıl jasadı. Onıń basqa da ulları hám qızları boldı. 17 Mahalalel barlıǵı bolıp segiz júz toqsan bes jıl ómir súrip, qaytıs boldı.
18 Ered bir júz alpıs eki jasqa shıqqanda, ulı Enox tuwıldı. 19 Enox tuwılǵannan soń, Ered jáne segiz júz jıl jasadı. Onıń basqa da ulları hám qızları boldı. 20 Ered barlıǵı bolıp toǵız júz alpıs eki jıl ómir súrip, qaytıs boldı.
21 Enox alpıs bes jasqa shıqqanda, ulı Metushelax tuwıldı. 22 Metushelax tuwılǵannan soń, Enox úsh júz jıl dawamında Quday menen tıǵız baylanısta jasadı. Onıń basqa da ulları hám qızları boldı. 23 Enox barlıǵı bolıp úsh júz alpıs bes jıl jasadı. 24 Ol Quday menen tıǵız baylanısta jasadı. Sońınan ol jer betinen ǵayıp boldı. Óytkeni Quday onı Óziniń janına alǵan edi.
25 Metushelax bir júz seksen jeti jasqa shıqqanda, ulı Lamex tuwıldı. 26 Lamex tuwılǵannan soń, Metushelax jáne jeti júz seksen eki jıl jasadı. Onıń basqa da ulları hám qızları boldı. 27 Metushelax barlıǵı bolıp toǵız júz alpıs toǵız jıl ómir súrip, qaytıs boldı.
28 Lamex bir júz seksen eki jasqa shıqqanda, bir balalı boldı. 29 Ol: «Jaratqan Iyeniń náletlegen jeri sebepli shekken azabımızdı hám miynetimizdi bul bala jeńilletip, ráhát beredi», – dep balaǵa Nux dep at qoydı. 30 Nux tuwılǵannan soń, Lamex jáne bes júz toqsan bes jıl jasadı. Onıń basqa da ulları hám qızları boldı. 31 Lamex barlıǵı bolıp jeti júz jetpis jeti jıl ómir súrip, qaytıs boldı.
32 Nux bes júz jıl jasaǵannan soń, ulları Sam, Xam hám Yafet tuwıldı.
1 Jer betinde adamlar kóbeye basladı. Olardan qızlar da tuwıldı. 2 Iláhiy barlıqlar adamlardıń qızlarınıń sulıw ekenin kórip, ózleri unatqanların hayallıqqa aldı. 3 Sonda Jaratqan Iye: «Meniń Ruwxım adamzatta máńgi qalmaydı, óytkeni olar barı-joǵı bir adam. Adamnıń ómiri bir júz jigirma jıl boladı», – dedi.
4 Iláhiy barlıqlar adamlardıń qızlarına úylenip, balalı bolǵan kúnlerde hám sol kúnlerden keyin de jer júzinde dáwler bar edi. Olar áyyemgi zamannıń ataqlı qaharmanları hám ataqlı adamları boldı.
5 Jaratqan Iye qarap, jer júzinde adamzattıń jaman isleriniń kóp ekenin, olardıń kewlindegi oy-niyetleriniń bárhama jawızlıqqa tolı ekenin kórdi. 6 Ol jer betinde adamzattı jaratqanına ókinip, júregi ǵamǵa toldı. 7 Sonda Jaratqan Iye bılay dedi: «Ózim jaratqan adamzattı, haywanlardı, jer bawırlawshılardı hám quslardı jer betinen qırıp taslayman. Sebebi Men olardı jaratqanıma ókinemen». 8 Biraq Nux Jaratqan Iyeniń miyrimine eristi.
9 Nuxtıń ómir tariyxı mınaday: Nux zamanlasları arasında haq hám minsiz adam bolıp, Quday menen tıǵız baylanısta jasaytuǵın edi. 10 Ol Sam, Xam hám Yafet degen úsh ullı boldı.
11 Qudaydıń kóz aldında jer júzi buzılıp, jawızlıqqa tolǵan edi. 12 Quday jer júzine qarap, onıń sonshelli buzılǵanın kórdi. Óytkeni adamlar joldan shıqqan edi. 13 Sonda Quday Nuxqa bılay dedi: «Men pútkil adamzattı joq etemen, óytkeni olar sebepli jer jawızlıqqa toldı. Men olarǵa qosıp, jer betin de joq etemen. 14 Sen ózińe gofer aǵashınan bir keme soq. Onı bólmelerge bólip, ishi-sırtın qara may menen mayla. 15 Sen kemeni bılay soǵıwıń kerek: onıń uzınlıǵı úsh júz shıǵanaq, eni eliw shıǵanaq, biyikligi otız shıǵanaq bolsın. 16 Al bastırmasın bir shıǵanaq joqarı qılıp isle. Qapısın qaptaldan qoy hám kemeniń tómengi, ortanǵı hám joqarǵı qabatları bolsın. 17 Minekey, Men jer júzine topan suwın jiberip, aspan astındaǵı hámme tiri jandı joq etemen. Jerdegi barlıq nárse qırılıp qaladı. 18 Biraq Men seniń menen Óz kelisimimdi dúzemen: sen óz ullarıń, hayalıń hám kelinleriń menen birge kemege kir. 19 Aman qalıwı ushın, óziń menen birge kemege barlıq janıwarlardıń erkek hám urǵashısınan jup-juptan alıp kir. 20 Aman qalıwı ushın, quslardıń, haywanlardıń hám jer bawırlawshılardıń hár qıylı túrleri jup-juptan saǵan keledi. 21 Ózińe hám olarǵa azıq bolatuǵın hár qıylı awqatlıq zatlardı jetkilikli etip jıynap qoy».
22 Nux Qudaydıń buyırǵanlarınıń barlıǵın orınladı.
1 Jaratqan Iye Nuxqa bılay dedi: «Pútkil xojalıǵıń menen kemege kir. Óytkeni Men zamanlaslarıń ishinde tek seniń ǵana Meniń aldımda haq ekenińdi kórdim. 2 Óziń menen birge hadal dep esaplanǵan haywanlardıń túrlerinen, erkek hám urǵashısınan jeti juptan, haram dep esaplanǵan haywanlardıń túrlerinen, erkek hám urǵashısınan eki juptan al. 3 Jáne de, tuqımı jer betinde saqlanıp qalıwı ushın, quslardıń hár qıylı túrlerinen erkek hám urǵashısınan jeti juptan al. 4 Óytkeni Men jeti kúnnen keyin jerge qırıq kún, qırıq tún jawın jawdıraman. Ózim jaratqan hár bir tiri jandı jer betinen qırıp taslayman».
5 Nux Jaratqan Iyeniń buyırǵanlarınıń barlıǵın orınladı.
6 Jerdi topan suwı basqanda, Nux altı júz jasta edi. 7 Nux, onıń ulları, hayalı hám kelinleri topan suwınan qutılıw ushın kemege kirdi. 8-9 Qudaydıń Nuxqa buyırǵanınday, hadal hám haram dep esaplanǵan hár túrli haywanlar, quslar hám jer bawırlawshılardıń erkegi hám urǵashısı jup-jup bolıp Nuxqa kelip, kemege kirdi. 10 Jeti kúnnen soń, jer betin topan suwı qaplay basladı.
11 Nux altı júz jasqa tolǵan jıldıń ekinshi ayınıń on jetinshi kúninde tereń tuńǵıyıqtıń barlıq bulaqlarınan suw atlıǵıp, aspan qaqpaqları ashılıp ketti. 12 Jer júzine qırıq kún, qırıq tún jawın jawdı.
13 Tap sol kúni Nux, onıń ulları Sam, Xam, Yafet, Nuxtıń hayalı hám úsh kelini kemege kirdi. 14 Barlıq jabayı haywanlardıń, mallardıń, jer bawırlawshılardıń, barlıq quslardıń hám qanatlılardıń da hár qıylı túrleri olar menen birge kirdi. 15 Hár túrli janlı janıwarlar jup-juptan Nuxqa kelip, kemege kirdi. 16 Kemege kirgen haywanlar Quday Nuxqa buyırǵanınday erkek hám urǵashı edi. Sonnan keyin, Jaratqan Iye Nuxtıń izinen kemeniń qapısın japtı.
17 Topan suwı qırıq kún dawam etti hám suwlar tasıp, kemeni jerden joqarıǵa kóterdi. 18 Suw jer betinde sonshelli kóbeyip joqarı kóterilgenlikten, keme suw betinde júze basladı. 19 Suwlardıń kóterilgeni sonshelli, jer betindegi barlıq bálent tawlar suw astında qaldı. 20 Kóterilgen suwlar tawlardıń ústin on bes shıǵanaq joqarı qapladı. 21 Jer júzindegi barlıq tirishilik: quslar, mallar, jabayı haywanlar, jer bawırlawshılar hám barlıq adamlar qırılıp qaldı. 22 Qurǵaqlıqtaǵı tiri jannıń hámmesi ólip qaldı. 23 Jer júzindegilerdiń hámmesi: adamlardan baslap mallarǵa deyin, jer bawırlawshılardan baslap quslarǵa deyin nabıt boldı. Tek Nux hám onıń menen birge kemede bolǵanlar ǵana aman qaldı. 24 Topan suwı jer júzin bir júz eliw kún qaplap turdı.
1 Biraq Quday Nuxtı hám onıń menen birge kemede bolǵan jabayı haywanlar menen mallardı esine túsirip, jer betine samal estirdi. Sonda suwlar azaya basladı. 2 Tuńǵıyıqtıń bulaqları hám aspannıń qaqpaqları jabılıp, jawın tındı. 3 Suwlar áste-áste jer betinen qayta basladı hám bir júz eliw kúnnen keyin azayıp qaldı. 4 Keme jetinshi aydıń on jetinshi kúni Ararat tawları ústinde toqtadı. 5 Suwlar onınshı ayǵa shekem azayıp, onınshı aydıń birinshi kúninde tawlardıń tóbeleri kórine basladı.
6 Qırıq kúnnen soń, Nux ózi soqqan kemeniń áynegin ashtı. 7 Ol bir ǵarǵanı ushırıp jiberdi. Jer betindegi suwlar qurıǵanǵa deyin ǵarǵa ushıp kelip-ketip turdı. 8 Sońınan Nux jer betindegi suwdıń qaytqan-qaytpaǵanın biliw ushın bir kepterdi ushırıp jiberdi. 9 Biraq kepter qonatuǵın jer taba almay, jáne Nuxqa, kemege qaytıp keldi. Sebebi ele jer betin suw qaplap tur edi. Nux qolın sozıp, kepterdi óz janına, kemege kirgizip aldı. 10 Jeti kún kútip, Nux kepterdi kemeden jáne shıǵarıp jiberdi. 11 Kepter keshte qaytıp kelgende, onıń tumsıǵında záytún aǵashınıń jańa julınǵan bir japıraǵı bar edi. Sonda Nux jer betindegi suwdıń qaytqanın túsindi. 12 Nux jáne jeti kún kútkennen soń, kepterdi qaytadan shıǵarıp jiberdi. Bul ret kepter qaytıp kelmedi.
13 Nux altı júz bir jasqa tolǵan jıldıń birinshi ayınıń birinshi kúni jer betindegi suwlar qurǵadı. Nux kemeniń tóbesin ashıp, jerdiń qurǵaǵanın kórdi. 14 Ekinshi aydıń jigirma jetinshi kúni jer tolıq qurǵadı.
15 Sonda Quday Nuxqa bılay dedi: 16 «Hayalıń, ullarıń hám kelinleriń menen birge kemeden shıq. 17 Óziń menen birge barlıq janıwarlardı: quslardı, haywanlardı hám jer bawırlawshılardı da shıǵar. Olar jer júzine taralıp, jer betinde ósip-ónip, kóbeysin».
18 Nux hayalı, ulları hám kelinleri menen birge kemeden shıqtı. 19 Barlıq haywanlar, jer bawırlawshılar, quslar – jer betinde tirishilik etiwshilerdiń hámmesi túr-túri boyınsha kemeden shıqtı.
20 Nux Jaratqan Iyege arnap qurbanlıq orın qurdı. Sol jerde ol hadal dep esaplanǵan haywanlardıń hám quslardıń hámmesinen alıp, olardı qurbanlıqqa shalıp, jaǵıp jiberdi.
21 Jaratqan Iye jaǵımlı iyisti unatıp, Óz kewlinde bılay dedi: «Men endi jerdi adamlar sebepli náletlemeymen. Óytkeni adamnıń kewlindegi niyetler balalıǵınan-aq jaman boladı. Men usı islegenimdey, endi hesh qashan pútkil tirishilikti joq qılıp jibermeymen.
22 Endigiden bılay, dúnya turǵansha, egin egiw, onı orıw, ıssı hám suwıq, jaz hám qıs, kúndiz hám tún bola beredi».
1 Quday Nuxtı hám onıń ulların jarılqap bılay dedi: «Ósip-ónip, kóbeyińler hám jer júzin toltırıńlar. 2 Jerdegi haywanlardıń, aspandaǵı quslardıń, jer júzindegi tiri janlardıń hám teńizdegi balıqlardıń hámmesi sizlerden qorqıp, úrketuǵın bolsın. Olar sizlerdiń biyligińizge berilgen. 3 Barlıq tiri janıwarlar sizlerge awqat boladı. Ósimliklerdi bergenim sıyaqlı, Men sizlerge hámmesin berip atırman.
4 Biraq olardıń qanın shıǵarmay turıp, góshin jemeń. Sebebi jan qannan ibarat. 5 Eger sizlerdiń de qanıńız tógilse, haqıńızdı sózsiz talap etemen. Adam janın qıyǵan hár qanday adam hám haywannan Men esap talap etemen. 6 Kim adamnıń qanın tókse, onıń óziniń qanı da basqa adam tárepinen tógiledi. Sebebi Quday adamdı Ózine uqsatıp jarattı. 7 Al sizler ósip-ónip, kóbeyińler hám jer betine tarqalıp, artıp barıńlar».
8 Quday Nuxqa hám onıń ullarına bılay dedi: 9 «Men sizler menen, sizlerdiń keleshek urpaǵıńız benen kelisim dúzemen. 10 Jáne de, sizler menen birge bolǵan barlıq janlı janıwarlar: quslar, mallar, jabayı haywanlar hám sizler menen kemeden shıqqan jer betindegi barlıq haywanlar menen kelisim dúzemen. 11 Sizler menen dúzetuǵın kelisimim mınadan ibarat: endigiden bılay, pútkil tirishilik topan suwı menen joq etilmeydi hám jer júzin joq etetuǵın topan suwı endi qaytıp bolmaydı».
12 Quday sózin dawam etip bılay dedi: «Meniń sizler hám hár bir janlı janıwar menen barlıq keleshek urpaqlar ushın máńgige dúzip atırǵan kelisimimniń belgisi mınaw: 13 Men Óz ayqulaǵımdı bultlarǵa jaylastıraman hám ol Meniń menen jerde jasawshılardıń arasındaǵı dúzgen kelisimimniń belgisi boladı. 14 Men jer ústine bult jibergenimde, bultlarda ayqulaq payda boladı. 15 Sonda Men sizler menen hám hár bir tiri jan menen dúzgen kelisimimdi eske alaman. Pútkil tirishilikti joq etiwshi topan suwı endi qaytıp bolmaydı. 16 Qashan bultlarda ayqulaq payda bolsa, Men onı kórip, jerde jasawshılardıń hámmesi menen Ózim dúzgen máńgilik kelisimimdi eske alaman».
17 Sońınan Quday Nuxqa: «Meniń jerde jasawshı hár bir tiri jan menen dúzgen kelisimimniń belgisi – usı», – dedi.
18 Nuxtıń kemeden shıqqan ulları – Sam, Xam hám Yafet edi. Xam Qanannıń ákesi edi. 19 Bular Nuxtıń úsh ulı edi. Jer júzindegi barlıq xalıqlar olardan tarqadı.
20 Nux jerdi tárbiyalap, júzim egiwge kiristi. 21 Ol sharap iship, más bolıp qaldı hám óziniń shatırında jalańash jattı. 22 Qanannıń ákesi bolǵan Xam ákesiniń jalańash jatırǵanın kórdi hám sırtqa shıǵıp, bul haqqında eki tuwısqanına aytıp berdi. 23 Sonda Sam menen Yafet bir shapandı iyinlerine tasladı da, teris qarap júriwi menen ishke kirip, ákesiniń jalańash denesin shapan menen japtı. Olar ákesiniń jalańash ekenin kórmew ushın júzlerin basqa tárepke burdı.
24 Másligi tarqaǵannan soń, Nux kishkene ulınıń ne islegenin bilip, 25 bılay dedi:
«Qananǵa nálet jawsın!
Ol tuwısqanlarınıń qullarınıń qulı bolsın!»
26 Ol jáne bılay dedi:
«Samnıń Quday Iyesine alǵıslar bolsın!
Al Qanan Samnıń qulı bolsın!
27 Quday Yafettiń jerlerin keńeytsin!
Ol Samnıń shatırlarında jasasın!
Al Qanan Yafettiń qulı bolsın!»
28 Nux topan suwınan soń jáne úsh júz eliw jıl ómir súrdi. 29 Ol barlıǵı bolıp toǵız júz eliw jıl jasaǵannan soń, qaytıs boldı.
1 Nuxtıń ulları Sam, Xam hám Yafettiń shejiresi mınaday: topan suwınan keyin olardan balalar tuwıldı.
2 Yafettiń ulları: Gomer, Magog, Maday, Yawan, Tubal, Meshex hám Tiras.
3 Gomerdiń ulları: Ashkenaz, Rifat hám Togarma.
4 Yawannıń ulları: Elisha, Tarshish, Kittim hám Dodanim.
5 Bulardan teńiz jaǵalarında jasawshı xalıqlar órbidi. Olar óz úlkelerinde hár qıylı tillerde sóylep, xalıqları hár qıylı qáwimlerge bólindi.
6 Xamnıń ulları: Kush, Mısır, Put hám Qanan.
7 Kushtıń ulları: Seba, Xawila, Sabta, Raama hám Sabtexa.
Raamanıń ulları: Sheba hám Dedan.
8 Kushtıń jáne Nimrod degen de bir ulı bar edi. Ol jer júzindegi birinshi kúshli jawınger boldı. 9 Nimrod Jaratqan Iyeniń aldında kúshli ańshı bolǵanlıqtan: «Jaratqan Iyeniń aldında Nimrod sıyaqlı kúshli ańshı», – degen sóz kelip shıqqan. 10 Ol dáslep Shınar jerindegi Babıl, Erex, Akkad hám Kalne qalalarında patshalıq etti. 11 Sońınan ol sol jerden Ashshurǵa ketip, Nineviya, Rexobot-Ir, Kalax qalaların, 12 sonday-aq Nineviya menen Kalax arasındaǵı Resen qalasın qurdı. Ol ullı qala boldı.
13 Mısırdan lud, anam, lehab, naftux, 14 patrus, kaslux hám kaftor xalıqları, al kaslux xalqınan filist xalqı kelip shıqtı.
15 Qanannan tuńǵısh ulı Sidon, keyin Xet tuwıldı. 16 Sonday-aq ebus, amor, girgash, 17 xiw, arq, sin, 18 arwad, semar hám xamat xalıqları da Qanannan kelip shıqtı. Keyin ala qanan qáwimleri átirapqa tarap jayılıp ketti. 19 Qanan xalqınıń jerleri Sidonnan Gerar tárepke qaray Gazaǵa shekem, onnan Sodom, Gomora, Adma, Seboyım tárepke qaray Leshaǵa shekem sozılıp jattı.
20 Bular óz úlkelerinde hám xalıqlarında hár túrli qáwimlerge hám tillerge bólingen Xamnıń urpaqları edi.
21 Yafettiń ájaǵası Samnıń da balaları boldı. Ol barlıq Eber urpaqlarınıń túp babası boldı.
22 Samnıń ulları: Elam, Ashshur, Arpaxshad, Lud hám Aram.
23 Aramnıń ulları: Us, Xul, Geter, Mash.
24 Arpaxshadtan Shelax, Shelaxtan Eber tuwıldı.
25 Eberdiń eki ulı bolıp, olardıń biriniń atı Peleg edi, óytkeni sol waqıtta jerler bólingen edi. Al ekinshisiniń atı Ioqtan edi.
26 Ioqtannan Almodad, Shelef, Xasarmawet, Erax, 27 Hadoram, Uzal, Dikla, 28 Obal, Abimael, Sheba, 29 Ofir, Xawila hám Iobab tuwıldı. Bulardıń bári Ioqtannıń ulları edi.
30 Olar shıǵısta, Meshadan Sefarǵa shekem sozılǵan tawlı úlkede jasaytuǵın edi.
31 Bular óz úlkelerinde hám xalıqlarında hár túrli qáwimlerge hám tillerge bólingen Samnıń urpaqları edi.
32 Topan suwınan soń, pútkil jer júzine xalıq-xalıq, urıw-urıw bolıp taraǵan bul adamlar Nuxtıń urpaqları edi.
1 Sol waqıtları dúnyadaǵı barlıq adamlar bir tilde sóylep, birdey sózlerdi qollanatuǵın edi. 2 Adamlar shıǵısta kóship júrgende, Shınar jerinde bir tegislik taptı hám sol jerge ornalastı.
3 Adamlar bir-birine: «Kelińler, ılaydan gerbish quyıp, olardı otqa pisireyik», – dedi. Olar tastıń ornına gerbish, ılaydıń ornına qara may qollandı. 4 Sońınan olar: «Ózimizge bir qala qurayıq hám tóbesi aspanǵa jetetuǵın bir minara tiklep, dańqımızdı shıǵarayıq. Sonda bizler jer júzine tarap ketpeymiz», – desti.
5 Jaratqan Iye adamlar qurıp atırǵan qalanı hám minaranı kóriw ushın tómenge tústi 6 hám bılay dedi: «Mine, olar bir xalıq bolıp, bir tilde sóylegenlikten, usı isti basladı. Bunnan bılay olar oylaǵan oyların júzege asırmay qoymaytuǵın boladı. 7 Qáne, tómenge túseyik, olar bir-birin túsinbey qalıwı ushın tillerin aralastırıp taslayıq».
8 Solay etip, Jaratqan Iye olardı jer júzine taratıp jiberip, qala qurılısın toqtatıp tasladı. 9 Sonlıqtan bul qala Babıl dep ataldı. Sebebi Jaratqan Iye sol jerde barlıq adamlardıń tillerin aralastırıp taslap, olardı pútkil jer júzine taratıp jibergen edi.
10 Samnıń shejiresi mınaday: topan suwınan eki jıl ótkennen soń, Sam júz jasta bolǵanda, ulı Arpaxshad tuwıldı. 11 Arpaxshad tuwılǵannan soń, Sam jáne bes júz jıl jasadı. Onıń basqa da ulları hám qızları boldı.
12 Arpaxshad otız bes jasqa shıqqanda, ulı Shelax tuwıldı. 13 Shelax tuwılǵannan soń, Arpaxshad jáne tórt júz úsh jıl jasadı. Onıń basqa da ulları hám qızları boldı.
14 Shelax otız jasqa shıqqanda, ulı Eber tuwıldı. 15 Eber tuwılǵannan soń, Shelax jáne tórt júz úsh jıl jasadı. Onıń basqa da ulları hám qızları boldı.
16 Eber otız tórt jasqa shıqqanda, ulı Peleg tuwıldı. 17 Peleg tuwılǵannan soń, Eber jáne tórt júz otız jıl jasadı. Onıń basqa da ulları hám qızları boldı.
18 Peleg otız jasqa shıqqanda, ulı Reu tuwıldı. 19 Reu tuwılǵannan soń, Peleg jáne eki júz toǵız jıl jasadı. Onıń basqa da ulları hám qızları boldı.
20 Reu otız eki jasqa shıqqanda, ulı Serug tuwıldı. 21 Serug tuwılǵannan soń, Reu jáne eki júz jeti jıl jasadı. Onıń basqa da ulları hám qızları boldı.
22 Serug otız jasqa shıqqanda, ulı Naxor tuwıldı. 23 Naxor tuwılǵannan soń, Serug jáne eki júz jıl jasadı. Onıń basqa da ulları hám qızları boldı.
24 Naxor jigirma toǵız jasqa shıqqanda, ulı Terax tuwıldı. 25 Terax tuwılǵannan soń, Naxor jáne bir júz on toǵız jıl jasadı. Onıń basqa da ulları hám qızları boldı.
26 Terax jetpis jasqa shıqqannan soń, onnan Ibram, Naxor hám Haran degen ullar tuwıldı.
27 Teraxtıń urpaqlarınıń tariyxı mınaday: Teraxtan Ibram, Naxor hám Haran tuwıldı. Al Harannan Lut tuwıldı. 28 Ákesi Teraxtıń kóziniń tirisinde, Haran óziniń tuwılǵan jeri bolǵan kaldeylerdiń Ur qalasında qaytıs boldı. 29 Ibram da, Naxor da úylendi. Ibramnıń hayalınıń atı Saray, al Naxordıń hayalınıń atı Milka edi. Milka Iskanıń ákesi Harannıń qızı edi. 30 Saray násilsiz bolıp, balası joq edi.
31 Terax ulı Ibramdı, Harannıń ulı bolǵan aqlıǵı Luttı hám Ibramnıń hayalı bolǵan kelini Saraydı alıp, Qanan jerine barıw ushın kaldeylerdiń Ur qalasınan jolǵa shıqtı. Biraq olar Xaran jerine jetkende, sol jerge ornalasıp qaldı.
32 Terax eki júz bes jıl ómir súrip, Xaranda qaytıs boldı.
14 Sonda Quday Iye jılanǵa bılay dedi:
– Sen bul isiń ushın barlıq mallar hám jabayı haywanlar arasınan shetletilip, náletiy bolasań. Ómiriń boyı jer bawırlap, topıraq jeyseń. 15 Men seniń menen hayaldı, onıń urpaǵı menen seniń urpaǵıńdı bir-birine dushpan etip qoyaman. Onıń urpaǵı seniń basıńdı ezedi, al sen onıń tabanın shaǵasań.
16 Sońınan Quday Iye hayalǵa:
– Hámiledarlıq waqtıńda awır azap shektiremen, qıynalıp tuwatuǵın bolasań. Sen kúyewińe qushtar bolasań, ol seni basqaratuǵın boladı, – dedi.
17 Al adamǵa bılay dedi:
– Hayalıńnıń sózin tıńlap, Men jeme dep buyırǵan terektiń miywesinen jegeniń ushın, jer sen sebepli náletlenedi. Ómiriń boyı awır miynet etip, jerden azıǵıńdı tawıp jeytuǵın bolasań. 18 Sen dala shóplerin awqat eteseń, jer sen ushın sheńgel hám oshaǵan ósiredi. 19 Jerge qaytqanıńsha, nanıńdı mańlay terińdi tógip tabatuǵın bolasań. Óytkeni sen topıraqsań, topıraqtan jaratılǵanıń sebepli jáne topıraqqa aylanasań.
17 Al adamǵa bılay dedi:
– Hayalıńnıń sózin tıńlap, Men jeme dep buyırǵan terektiń miywesinen jegeniń ushın, jer sen sebepli náletlenedi. Ómiriń boyı awır miynet etip, jerden azıǵıńdı tawıp jeytuǵın bolasań. 18 Sen dala shóplerin awqat eteseń, jer sen ushın sheńgel hám oshaǵan ósiredi. 19 Jerge qaytqanıńsha, nanıńdı mańlay terińdi tógip tabatuǵın bolasań. Óytkeni sen topıraqsań, topıraqtan jaratılǵanıń sebepli jáne topıraqqa aylanasań.
Jaratılıs 1–11 · Jaratılıs 3:14–19 · Jaratılıs 3:17–19 · QrqMK22
