"Түндеги аянлар" Биринши бөлим Қудайдың бәрин толық қадағалаўында екенлигин еслетиў менен жуўмақланды; бул ҳәр қандай қыйыншылықта жердеги азап шегип атырған әўлиелер ушын үлкен жуўаныш.
Пайғамбар Закарияға бир түнде сегиз аян берилиў бахты нәсип етти. Биринши бөлимде қаралған дәслепки үш аян берекетлердиң сыртқы, көринетин, материаллық тәрепин береди. 3-6-баптардағы қалған аянлар аянлардың тереңирек, ишки, руўхый мәнисин қарайды.
3-бап - 4-аян - Бас руўханий Ешуа
Пасха Қозысының қаны арқалы халықтың дәслепки тазаланыўы тийкарында, Исраил халқы Мысыр ҳәм Фираунның қолынан азат етилген еди. Олардың Қудай менен туўры қатнасығы бар еди, бирақ гүнаның нәтийжесинде пайда болған нәпаклик ҳәм булғаныў жағдайы да бир мәрте ҳәм мәңгиге шешилиўи керек еди. Бул жерде олардың Қудай алдындағы судлық жағдайы емес, ал олардың мораллық жағдайы мәселеси тур.
1-аятта бизде Бас руўханий Ешуа Қудайдың алдында тур. Шайтан, Қудай халқының душпаны, әдеттегидей, Қудайға қарсылық көрсетип тур. 2-аятта Қудай былай дейди:
Бул оттан суўырып алған шоғым емес пе? Мен оны керек болған нәрсени ислеў ушын қолланбақшыман.
Ешуа бул жерде өзин көрсететуғын жеке адам сыпатында турған жоқ. Ол пүткил халықты көрсетип тур. Ол сондай-ақ Мәсихтиң сүўрети, Ол ақырында Ешуа нышанлаған ролди орынлайды.
Бириншиден, терис зәрүрлик бар. Ешуаның кир кийимлери шешилиўи керек. Буны тек Қудай ғана ислей алады. Оның үстине әдалатлылық шапаны кийгизилиўи ушын оң зәрүрлик те бар. Буны тек Қудай ғана ислей алады. Кир кийимлер не? Өзи ислеген кийимлер. Өз-өзин әдалатлы санаў. Адамларды таң қалдырыўы мүмкин, бирақ Қудайдың көзинде ҳеш қандай қәдири жоқ нәрселер. Адам өзиниң тәбийғый жағдайында Қудайға мақул емес. Қанша урынсақ та, оны оңласақ та, жуўсақ та, безесек те, ол еле де өзимиздиң кийимимиз, өзимиз ким екенимиз. Қудай Ешуаны тазалады, оған Қудайдың әдалатлы стандартларына муўапық мораллық жағдай берди. Ешуа енди тек Бас руўханий сыпатында хызмет етиўге қәбилетли болып қалмастан, ол буны ислеў ушын лайықлы мораллық жағдайда еди.
8-аятта Қудай итибарымызды Мәсихке, «Мениң Қулым, Бүрше»ге, жети көз бенен сүўретленген жоқары ақылға ийе болғанға қаратады. Ол Исраилдиң берекети ҳәм дүньяның ҳүкимети тийкарланатуғын жалғыз исенимли тийкар. Тек ғана Хожамыз Ийса Мәсих, Қутқарыўшымыз ҳәм Хожамыз, бул ролди орынлай алады. Ол күш ҳәм үлкен даңқ пенен келгенде (Матфей 24:31), Ол жеке өзи берекетти киргизеди ҳәм Мухаддес Жазыўда көрсетілген мың жыллық дәўирде дүньяны әдалатлылық пенен басқарады.
9 ҳәм 10-аятлар пайғамбарлық сүўретти қысқаша баянлайды:
- Наҳақлық жоқ етиледи.
- Қудайдың ҳүкимети Ерусалимде орнатылады.
- Тынышлық, молшылық ҳәм гүллениў Хожамыз Ийса Мәсих, Тынышлық Әмириниң патшалығында орнатылады ҳәм сақланады.
4-бап - 5-аян - Алтын шамдан Еки зәйтүн тереги
1-7-аятлардағы шамдан ҳәм 11-14-аятлардағы зәйтүн тереклери екеўи де жарық ушын күшти, дүньяға жарық алып келиўди, Қудайдың уллылығына берилген гүўалықты ҳәм Оның беретуғын берекетин көрсетеди.
Бирақ, 6-аятта биз оқыймыз:
күш пенен емес, қуўат пенен де емес, ал Мениң Руўхым арқалы, дейди Хожа.
7-аят бизге Қудай Руўхының иси нәтийжесинде, Қудайдың ақырында алып келетуғын нәрсеси Нызамның ҳуқықый талапларын қанаатландырыў ушын емес, ал толығы менен мәрҳамлық сызығында болатуғынын айтады. Солай етип, Исраил Қудайдың дүньяға жарық алып келиўшиси сыпатында қайта тиклениўи керек.
14-аятта еки майланған адам Мәсихте айқын көринетин еки өзгешеликти көрсетеди. Ол тек ғана ҳүким сүретуғын Патша емес. Ол сондай-ақ Қудайға жақынласыўға мүмкиншилик берилген Руўханий. Сол ўақытта, Зеруббабел ҳәким патшалық әўладына тийисли еди; Ешуа Бас руўханий еди. Ақырында, еки өзгешелик те Хожамыз Ийса Мәсихте толық ҳәм кемшиликсиз көринеди.
Қалдық затлардың ҳақыйқый жағдайын мораллық жақтан баҳалаўға алып келинеди. Солай етип, олар пүткил халықтың жағдайына гүўалық бере алады. Олар халықтың Қудайдың берекетине миллий дәрежеде кириўи ушын ақырында неге келиўи керек екенлигиниң сүўрети.
5-бап - 6-аян - 1-4-аятлар Ушып баратырған орама
3-аятта еки түрли гүнаға силтеме жасалған. Бириншиден, «ҳәр бир урлық ислеўши». Қоңсыға қарсы гүна. Бул ЖАМАН. Екиншиден, «ҳәр бир ант ишиўши». Қудайдың атын бийкарға алыў. Қудайға қарсы гүна. Бул ӘДЕЎИР ЖАМАНЫРАҚ. Исраил халқына, халық ақырында берекетке кириўи ушын, олар Қудай менен ҳәм қоңсылары менен туўры болыўы, ҳәр бир нәрсе ҳәм ҳәр бир адам менен әдалатлы тийкарда ис көриўи керек екенлиги айтылған.
Бул ушып баратырған орама сыпатында алып барылатуғын гүўалық болады, ол керек болған жерге алып барылады, гүўалығы ҳәм өмири алып баратырған хабарына сәйкес келетуғынлар тәрепинен алып барылады ҳәм бериледи. Бабылдан қайтып келген ўақыттағы қалдық буны кишкене дәрежеде әмелге асырды.
Шерков Раптурада кеткеннен кейин, Исраил халқы ушын жағдайлар бара-бара қыйынласқанда, ҳақыйқый болған кишкене азшылық болады. Олар исенимли гүўалық береди. Сол қалдық, ҳәм кейин пүткил Исраил халқы, Қудайдың сөзин қолланған ҳәм әмелге асырған дүньядағы мораллық күш болады. Бул ушып баратырған орамада нышанланған.
5-бап:5-11 - 7-аян - Ефа.
4, 5 ҳәм 6-аянларда сүўретленген ўақыялар ҳәм жағдайлар киргизилместен алдын, жаманлықты тазалаў керек. Басқа бир өлшем киргизиледи, бул жолы сыйымлылық, бир талант қорғасын алып барады. 8-аят буны түсиндиреди:
Бул жаманлық.
Соңынан, 10-аяттың ақырында, «Олар ефаны қайда алып барады?» Жуўап – «Шинар жеринде оған үй қурыў ушын». Мухаддес Жазыўда Шинар қай жерде айтылса да, ол путпарастлық ҳәм Қудайға қарсы бас көтериў дереги сыпатында көриледи.
Бул жерде, халық Бабыл тутқынлығынан азат етилгенине қуўанып баслаған еди. Қалдық қайтып келген, Ерусалимдеги ибадатхананы қайта қурыўды баслаған, бирақ еле тамамламаған еди. Олар Бабыл сыяқлы жаман еди. Олар үнеми түсип қалған путпарастлықтың тамыры Шинарда, путпарастлық жаманлығының баслаўы ҳәм дерегинде. Бул танылып ҳәм мойынланбағанша берекетке үмит жоқ.
Уәделер бар. Олар орынланады, бирақ дәслеп халық ислеген гүналары ушын миллий тәўбеге келиўи керек.
6-бап:1-8 - 8-аян - Төрт арба
Қудай жердеги халқының ақырғы берекети ушын бәрин қадағалайды. Ол төрт үлкен путпараст патшалықтың хызметин қолланбақта. Ол олардың ис-ҳәрекетлериниң нәтийжеси, бирақ ис-ҳәрекетлердиң толық мағлыўматлары емес, Оның қәлеўине муўапық екенлигин тәмийинлейди. Ол оларды Өзиниң сүйкли халқына қалай мәмлекети ушын Өзине жуўапкер етип қояды. Ол булардың бәрине рухсат береди, сонда Оның халқы руўхый ҳәм мораллық жағдайға келип, ақырында Ол олар ушын белгилеген берекеттен баҳра алады.
6-бап:9-15 - Ақырғы жоба
Қудайдың қәлеўи «Аты Бүрше деп аталатуғын» Адам (яғный, Ийса, Хожамыз, Лука Инжилинде толық баянланған) арқалы орнатылады ҳәм толық әмелге асырылады. Ол Қудай атынан миллий, кейин пүткил дүньялық берекет системасын киргизип, сақлай алатуғын жалғыз Адам.
Итибар бериң. Ол өсип, Хожаның ибадатханасын қурады. Тынышлық кеңеси екеўиниң арасында болады (Яҳўа ҳәм Мәсих «жолдаслар», Шахс жағынан тең; 12-13-аятлар). Ол Өзиниң Крестин көтерип шықты (Юханна 19:17). Ол олардың атларын Өзиниң ийни ҳәм көкирегинде көтереди (Шығыў 25:12, 29). Ол ақырында даңқты көтереди (13-аят), буны ислеўге лайық, себеби Ол олардың гүналарын көтерди (Ишая 53:5). Ол тахтқа отырып, Патша сыпатында ҳүким сүреди ҳәм Өзиниң тахтында Руўханий болады (13-аят). Ол Қудай атынан затларды туўры ретлейди. 14-аятта биз келешек дүньядағы он еки қабиле ҳаққында кишкене сүўретти көремиз, олар Мәсих күш ҳәм үлкен даңқ пенен келгенде, оларға берилген барлық уәделердиң орынланыўынан баҳра алады. 15-аятта биз «узақтағыларды» көремиз. Яғный, Мәсих Өзиниң туўры орнына қойылғанда, Исраил халқы Өзиниң туўры жағдайында болғанда, тек сонда ғана путпараст халықлардың өзи туўры жол менен берекетленеди.
Жуўмақ
Адамның гүналары, Қудайдың әдалатлы жаратылысындағы теңсалмақлықты бузып, тек ғана өнимдеги теңсалмақсызлықты емес, сондай-ақ өнимди басқарыўды да бузады. Бирақ Мәсих қадағалаўды қолға алғанда, ҳәм берекет Исраил халқы арқалы тарқатылғанда, усыныс ҳәм талап толық теңсалмақлықта болады. Берекет Исраилдиң жағымлы жери менен шекленбейди, ал жер жүзиниң барлық жеринде көриледи ҳәм баҳра алынады, себеби ҳәмме нәрсе туўры перспективада болады, себеби ҳақыйқый Патша ҳәм Руўханий Өзиниң тахтында болады.
