SORAW: Quday nege Abeldiń qurbanlıǵın qabıl etti, al Qabildińkin qabıl etpedi? Olar Qudayǵa ne alıp keliw kerekligi haqqında qalay úyretilgen edi?
JUWAP: Quday ádil. Ol barlıq nársege húkimran. Ol hárdayım ádil. Sonıń menen birge, barlıq Muqaddes Jazıwlar 2 Timotiy 3:16 ǵa muwapıq bizdi ádillikte tárbiyalaw ushın berilgen, sonlıqtan bul Qabıl hám Abel haqqındaǵı gúrrińde Qudaydıń bizge úyretiwdi qáleytuǵın bir nárse bar ekenligi anıq.
Qudaydıń adam menen bolǵan qatnaslarınıń eń basında, bizdiń birinshi ata-analarımız, Adam hám Hawa, gúnáǵa batıp qaldı. Hawa shaytan tárepinen aldandı, ol jılan túrinde edi. Rimliklerge 5 te biz Adamnıń gúnáǵa batıwı ushın juwapker ekenligin oqıymız, sebebi ol bilip turıp gúná etti, óz hayalınıń dawısın tıńladı, Qudaydıń buyrıǵın emes.
Adam hám Hawa tıyım salınǵan jemisti jegennen keyin, olar ózleriniń ayıplı ekenligin bildi. Olar Qudaydıń aldınan jasırındı, Ol baǵda kúnniń salqın waqtında olardıń qasına kelgende. Ózleriniń jalanaǵash ekenligin, tolıq ashıq hám Qudaydıń aldında bolıwǵa jaramas ekenligin túsingen soń, olar ózlerin jabıw ushın aldınlıqlar isledi. Bul bir mániste adamnıń óz isleri menen Qudaydıń aldına keliwge ózin jaramlı etiwge birinshi urınısı edi. Bul háreket nátiyjesiz boldı. Quday bul másele menen ádillik penen shugıllanǵannan keyin, ayıplı juplıq ushın teriden kiyimler isledi. Teriden kiyimler islew ushın haywanlar óltiriliwi kerek edi – qan tógildi. Bul sabaq Qudaydıń Sózinde qayta-qayta tákirarlanadı. «Qan tógilmey, keshirim joq» (Evreylerge 9:22 NKJV), bul Qudaydıń Sóziniń ózgermes táliymatı.
Muqaddes Jazıwlar boyınsha, Quday ata-analardıń balaların úyretiwge juwapker ekenligin kórsetedi, ásirese Qudaydıń isleri haqqında. Biz olardıń ulıları ósken sayın, Adam hám Hawa olardıń Quday dáslep olardı jaylastırǵan baǵdaǵı tájiriybeleri haqqında gúrriń bergen dep boljay almaymız ba? Olar jaqsılıq hám jamanlıq bilimlerin alǵannan keyin hám Qudaydıń aldında gúná etkenlerin bilgennen keyin qalay qorıqqanları haqqında, ózleriniń jalanaǵashlıǵın óz kúshleri menen jabıwǵa qalay urınǵanları haqqında aytpaǵan bolar ma edi? Álbette, Adam hám Hawa Qudaydıń olardı jabıw ushın gúnásız haywanlardı óltirgeni haqqında aytqan bolar edi. Balalar er jetken sayın, ata-analarınan Qudayǵa jaqınlaw óz isleri arqalı múmkin emesligin, tek ǵana óliwi kerek bolǵan qurbanlıq arqalı, qanı tógiliwi kerek bolǵan qurbanlıq arqalı múmkinligin úyrenbegen bolar ma edi?
Men aldınǵı abzasta boljaw jasap atırǵanımdı túsindim, biraq bul Muqaddes Jazıwlardıń ulıwma mazmunına sáykes keledi dep esaplayman. Másih Qudaydıń bizge barlıq ashıqlawınıń orayı. «Sebebi Isanıń gúwalıǵı payǵambarlıqtıń ruwxı» (Ashıqlaw 19:10). Muqaddes Kitap Onıń haqqında tikkeley, payǵambarlıqlar yamasa kóp túrler hám kóleńkeler arqalı aytsa da, Quday bizdi Oǵan, Óziniń súyikli Ulına itibar qaratıwımızdı qáleytini anıq. Biz bir gúrrińde biliwdi qáleytuǵın detallar kóbinese berilmeydi, solay etip biz Qudaydıń bizge ashqan nárseleri arqalı ne aytıwdı qáleytuǵına kóbirek itibar qaratamız, óz qızıǵıwshılıǵımızdı qanaatlandırıw ushın emes.
Quday óziniń barlıq islerinde mutlaq durıs. Ol Qabıl hám Abelge ibadat haqqında arnawlı ashıqlawlar beriwge nege májbúr bolıwı kerek, eger olardıń ata-anaları óz tájiriybelerinen Oǵan qalay jaqınlawdıń ápiwayılıǵın úyrete alsa? Ibadat óz-ózinen Jaratıw kitabınıń teması emes. Ol bizge Mısırdaǵı qullıqtan azat etilgen xalıqtı Quday Ózine jaqınlastırıwdı qálegen waqıtta Shıǵıw kitabında gózzal túrde kórinedi. Yuhanna 4 te Rabbimiz Isa Samariyadaǵı qudıq basındaǵı hayalǵa Ákeniń Ózine ruwhta hám haqıyqatta ibadat etetuǵın ibadatshılardı izleytuǵının anıq kórsetedi. Ibadat biz Qudayǵa alıp keletuǵın nárseni bildiredi, Odan alatuǵın nárseni emes. Búgingi kúndegi Xristian dúnyasında yamasa ózin Xristian dep ataytuǵınlarda ibadat dep atalatuǵın nárselerdiń kóbi Muqaddes Jazıwlardaǵı ibadat anıqlamasına sáykes kelmeydi.
Eki aǵa-ini júreklerindegi motivatsiya da esapqa alınatuǵın faktor. Quday júrektiń oyların hám niyetlerin ajıratıwshı. Ol Elshilerdiń isleri 1:24 te barlıq júreklerdi bilgen Adam sıpatında atalǵan. Evreylerge 11:4 te Ol bizge Abeldiń iman menen Qabıldan jaqsıraq qurbanlıq usınǵanın aytadı. Birinshi Yuhanna 3:12 de Qabıldıń jaman adamnan ekenligi hám onıń isleri jaman, al aǵasınıń isleri ádil ekenligi aytılǵan. Bul Qudaydıń bahalawı, Ol Jaratıw 3 hám 4 tegi waqıyalar bolǵannan keyin ásirler ótkennen soń biz benen bólisiwdi qálegen.
