Máselemeler ushın ómir kóbinese ádalatsız bolıp kórinedi. Olar Qudaydı shın júrekten húrmet etiwge tırısadı. Olar etken hár bir tańlaw Injil haqıyqatına sáykes keledi. Durıs jol jamanlıq etiw arzanǵa túsken waqıtta da tutıladı. Biraq máselemeler azap shegiwdi dawam ettiriwi múmkin, hám hátte kóbirek qıyınshılıqqa ushırawı múmkin. Máselemeler ómiri usınday bolıwı kerek pe? Kóbimiz jaqsı minez-qulıq penen durıs is etsek, eń jaqsı nátiyje boladı dep oylaymız. Biraq tájiriybelerimiz bunıń hárdayım solay bolmaytuǵının kórsetedi. Ne ushın emes?
Eremya hám Yusuf
Óz xızmetimde geyde Eremya sıyaqlı sezemen. Ol былай dedi: «Sen hárdayım ádalatlısań, Ya Rabbı, men Seniń aldına is alıp kelgenimde. Biraq men Seniń ádalatıń haqqında Seniń menen sóyleskim keledi: Ne ushın jamanlardıń jolı rawajlanadı? Ne ushın barlıq isenimsizler tınısh jasaydı?» (Eremya 12:1). Eremya 40 jıldan artıq Qudayǵa xızmet etti, bes patshanıń tiykarınan apatlı húkimranlıǵı dáwirinde. Reformalarǵa bolǵan ruwxlandırıwshı háreketler umıtsız túrde joq boldı. Eremya dúnyalıq patshalarǵa, payǵambarlarǵa hám ruxanılarǵa qarsı turdı. Bul onıń joldasları hám shańaraǵı tárepinen biykarlawǵa (Eremya 11:18-19; Eremya 12:6; Eremya 18:18), sonday-aq qáwip-qáterler hám qamaqqa alıwǵa alıp keldi (Eremya 20:2; Eremya 36:26; Eremya 38:6). Geyde ol hátte Quday tárepinen biykarlawdı sezdi (Eremya 15:15-18).
Óz ómirimde, ádette birneshe qıyın jıllar ótkeninen keyin, endi tamamlanǵan qıyın waqıyalardı eske alǵan waqıtlar boldı. Sonda, qıyınshılıqlardan ótkenim ushın, Yusuf sıyaqlı seziwim múmkin. Ol ózin 13 jıl aldın qul sawdagerlerine satqan óz aǵa-inilerine былай dedi: «Sizler maǵan zıyan jetkiziwdi qálegen edińiz, biraq Quday onı jaqsılıqqa qálegen edi, házir bolıp atırǵan nárseni, kóp janlardı qutqarıwdı ámelge asırıw ushın» (Jaratılıs 50:20).
Yusuf 13 jıl dawamında aǵa-inileri tárepinen biykarlawdı basdan keshirdi – bunıń ishinde qullıq, jalǵan ayıplaw, nızamsız qamaqqa alıw hám ózi járdem bergen basqalar tárepinen itibarǵa alınbaw (Jaratılıs 37:2-41:40). Tańqalarlıǵı, ol hárdayım hám hár bir jaǵdayda Qudaydı húrmet etti (Jaratılıs 39:2-6; Jaratılıs 39:21-23; Jaratılıs 40:8; Jaratılıs 41:16; Jaratılıs 41:25; Jaratılıs 41:28; Jaratılıs 41:32; Jaratılıs 41:37-40).
Qıyınshılıq hám quwǵın-súrginge ushıraǵanımızda – onıń kóbisi Qudaydı húrmet etiwge tırısıp atırǵanımız ushın kelgeninde – Quday bizden qálegenindey qalay jasay alamız? Ózim ushın men Rabbımız Isa Mesihtiń «Aspandaǵı sıylıǵıńız úlken» degen sóziniń mánisin úyreniwim hám esimde saqlawım kerek, sebebi bul kontekstte payda boladı: «Sizlerdi adamlar Meniń ushın haqáret etse, quwǵın-súrgin etse hám jalǵannan hár túrli jaman sózler aytsa, baxtlısızlar. Quwanıń hám shatlanıń, sebebi aspandaǵı sıylıǵıńız úlken, sebebi sizden aldınǵı payǵambarlardı da solay quwǵın-súrgin etken edi» (Matta 5:11-12).
Isa Mesihtiń sebebinen bolǵan quwǵın-súrgin hám azap bul dúnyadan kózdi alıp, aspan haqqında oylaw ushın bir sebep. Bul fokus ómirimizge durıs kózqaras beredi. Bul ómirde qıyınshılıqlar ushın hesh qashan ótem bolmawı múmkin. Sawlıq, baylıq hám párawanlıq wáde etetuǵın xristianlıq Jańa Testament isenimlileri basdan keshirgen nárse emes.
Yuhanna, Stefan hám Pawıl
Shomıldıruwshı Yuhanna óz ómir súriw tárizi menen hám adamlarǵa táwbe etiw kerek ekenin waǵızlaw arqalı Qudayǵa sadıq túrde ergen (Matta 3:2). Isa Yuhannanı Ullı Eski Testament payǵambarlarınıń aqırǵısı hám Quday Patshalıǵınıń tańlanǵan kirgiziwshisi dep kórgen (Luka 16:16). Biraq ol túrmede bası kesilgen. Ol keleshek Patshalıq ushın jasap hám ólgen.
Stefan Shirkeniń birinshi xızmetker-administratorlarınıń biri edi (Húkimler 6:5). Ol «isenim hám Muqaddes Ruwhqa tolı» edi. Ol óz xızmetin («táj» degen mánisti ańlatadı) batırlıq penen gúwalıq beriw arqalı juwmaqladı (Húkimler 6:8-10). Ol ushıraǵan qarsılıq onıń erte ólimine alıp keldi; biraq ol ólmesin burın Sanhedrin, Yahudiy húkimran keńesine sóylew múmkinshiligine iye boldı. Ol adamlar Qudaydıń isin qalay turaqlı túrde biykarlap atırǵanın batırlıq penen bayan etti (Húkimler 7). Ol Isa haqqında sóyledi, biraq onıń tıńlawshıları tıńlawdan bas tarttı hám onı tas penen urıp óltirdi (Húkimler 7:57-60). Stefan aspan haqqında oylap ólgen, jerdegi azabı haqqında emes.
Pawıl Yahudiy dinge tiyisli bolǵannan Xristian dinge ótkizilgen adam edi. Ol kóp máselemelerge keltirgen quwǵın-súrgindi (Húkimler 8:3; Húkimler 26:9-11) endi ózi basdan keshirdi (Húkimler 9:22-24; Húkimler 9:28-29). Waǵızlawı dawamında ol fizikalıq hújim qáwipinde jiyi boldı (Húkimler 13:49-50; Húkimler 14:5-6; Húkimler 14:19; Húkimler 17:13; Húkimler 19:26-32). Ol birneshe ret qamaqqa alınǵan (Húkimler 16:22-24; Húkimler 21:27-36; Húkimler 23:10-11; Húkimler 27:1-2; Húkimler 28:16). Rim úy qamaǵında bolǵan waqıtta, ol ózin zıyarat etken hár bir adam menen Isa Mesihti erkin bólisti (Húkimler 28:30-31).
Jańa Testament shirkesi azap shekti. Isa Óziniń dáslepki shákirtlerine bul jerde bolǵan waqıtta bolatuǵının aldınan eskertken edi (Matta 5:11-12). Dáslepki isenimliler jerdegi sıylıq ushın emes, al aspanlıq sıylıq ushın jasaytuǵın edi. Rabbımız keleshek tárepinen házirgi waqıtta basqarılatuǵınlıqtıń eń úlken mısalı edi. Ol Xochta azap shegip ólgen waqıtta Ákeniń erkiniń orayında edi. Evreylerge 12:2 былай deydi: «Kózimizdi Isaǵa, isenimimizdiń avtorı hám jetilistiriwshisine qaratayıq, Ol óziniń aldına qoyılǵan quwanısh ushın xochtı basdan keshirdi, onıń náwbetin mensinbey, hám Quday taxtınıń oń tárepinde otırdı.»
Isa bizge dıqqatımızdı aspanǵa qaratıwdı ayttı: «Aspandaǵı sıylıǵıńız úlken.» Aspanda ne bolatuǵını haqqındaǵı oy-pikir júreklerimiz, ármanlarımız hám denelerimiz sınǵan waqıtta da júzimizde kúlkiler payda ete aladı.
Yaqub hám Petrus
Yaqub былай jazdı: «Aǵa-inilerim, hár túrli sınawlarǵa ushıraǵanıńızda, onı taza quwanısh dep esaplań, sebebi sizler isenimińizdiń sınawı shıdamlılıqtı rawajlandıratuǵının bilesizler. Shıdamlılıq óz isin tamamlawı kerek, sonlıqtan sizler jetilisken hám tolıq bolıwıńız kerek, hesh nárse jetispeytuǵın» (Yaqub 1:2-4). Geyde qıyınshılıq bizge gúnalıǵımız ushın emes, al sadıqlıǵımız ushın keledi! Tiri Quday menen qatnasımız bolıwı bizdi jaman nárselerden qorǵamaydı, biraq ol bizge olarǵa qalay juwap beriwdi biliwge járdem beredi.
Xartumda jasaǵanımda, geyde Nil dáryasınıń batıs jaǵasındaǵı qayıq qurılıs orınlarına baratuǵın edim. Ol jerde isleytuǵın adamlar aǵashtı qayıq qurıw ushın paydalı etiw ushın ne etiwdi biletin edi. Aǵash kúshlendiriw ushın qurıtılǵan edi. Ol ólshemine sáykes kesilgen edi. Ol tegis bolıw ushın zımpara qaǵazı menen islengen edi. Ol suw ótpeytuǵın bolıw ushın jabılǵan edi. Eger aǵashta sezimler bolıp, sóyley alsa, ol: «Toqtań! Ne ushın meni bunday qıyınshılıqqa salıp atırsız?» der edi.
Álbette, juwap mına bolar edi: «Eger qayıq sıpatında paydalı bolıwdı qáleseń, bul processlerdiń barlıǵın basdan keshiriwiń kerek, olar awır bolsa da.»
Azap shekkenimde, ómirimdi Bas Usta, Rabbım Isa Mesihtiń qolına tapsırǵanımdı esimde saqlawǵa tırısaman. Ol ne jaqsı ekenin bilgenine isenimli bola alam. Ol bir reje boyınsha islep atır. Aqırǵı ónim álbette ájayıp boladı. Oyım bunıń ústine qoyılǵan bolsa, men qáwipsizmen.
Petrus máselemeler quwǵın-súrgin qáwip salǵanda qalay juwap bere alatuǵının atap ótedi. «Sonda, Qudaydıń erkine sáykes azap shegetuǵınlar ózlerin sadıq Jaratıwshısına tapsırıwı hám jaqsılıq etiwdi dawam ettiriwi kerek» (1 Petrus 4:19).
«Sonda» bul ayattı pútkil xatqa baylanıstıradı. Petrus dúnya boyınsha tarqalǵan máselemelerge jazıp atır edi (1 Petrus 1:1), olardı awır sınawlarına tańqalmawǵa shaqırıp atır edi (1 Petrus 4:12).
«Azap shegetuǵınlar» degen sóz geybirleri basqalardan kóbirek azap shegetuǵının ańlatadı, biraq Qudayǵa sáykes jasaytuǵın barlıq adamlarǵa bir dárejedegi quwǵın-súrgin wáde etilgen (2 Timotiy 3:12).
«Qudaydıń erkine sáykes» úlken tınıshlıq beredi. Bul Qudaydıń erki bolǵanı ushın, aqır-aqıbetinde bizdiń jaqsılıǵımız ushın boladı (Rimliklerge 8:28). Quday bizdi onıń arqasınan alıp ótedi hám onıń qashan hám qalay tamamlanatuǵının tańlaydı. Waqıyalar baqlawdan tıs emes, al Qudaydıń baqlawında. Men onıń arqasınan kúshlirek, Isa Mesihteyirek bolaman, sebebi Quday meniń ústimde islep atırǵan usta. Basqalar meniń ishinde Onı kórip járdem alıwı múmkin.
«Kerek» durıs hám nadurıs juwaplarǵa múmkinshilik beredi. Máselemelerge tiyisli juwap hám máselemelerge tiyisli emes juwap bar.
«Ózlerin tapsırıw» kem degende bir isenim qádemin, bálkim birneshe qádemdi óz ishine aladı. Qudayǵa dıqqat awdarıń, qıyınshılıqqa emes. Ózińizdi hárdayım Qudaydıń qolına tapsırıń: «Biz quwǵın-súrgin etilgenimizde, biz oǵan shıdaymız» (1 Korinflilerge 4:12).
«Ózleriniń sadıq Jaratıwshısına» degen sóz Qudaydıń minez-qulqın biliwdi ańlatadı. Bul azap shekken waqıtta úlken járdem. Quday jaqsı, muqaddes, miyrimli hám rahm-shápáátli (Shıǵıw 15:11; Rimliklerge 11:22; Zabur 106:1; Efesliklerge 2:4-5). Ol Óz wádelerin orınlawda sadıq (Yekinshi Nızam 32:3-4). Quday hesh qashan Óz minez-qulqına qarsı kelmeydi, hesh kim menen isleskeninde.
«Hám jaqsılıq etiwdi dawam ettiriń» degen sóz hesh qanday sıltaw qabıl etilmeydi, hesh qanday istisna etilmeydi degen mánisti ańlatadı. Isa jaqsılıq etip júrgen (Húkimler 10:38), hám biz de solay etiwimiz kerek – hátte dushpanlarımızǵa da (Luka 6:27). Ol biykarlawǵa ushıraǵan hám xochqa mıqlanǵan. Biz jaman qatnasqa ushırawımızdı kútiwimiz kerek.
Petrustıń birinshi xatınıń barlıǵın kórip shıǵıp, biz azap haqqında mınanı úyrenemiz: ol waqıtsha (1 Petrus 1:6); ol shın isenimdi jaqsılaydı (1 Petrus 1:7); ol bizdi kórinbeytuǵın Qudayǵa qaratadı (1 Petrus 1:8); ol wáde etilgen (1 Petrus 1:11); ol aqıl-oy minez-qulqı menen jeńiledi (1 Petrus 1:13); ol jeke gúwalıq tańlawı (1 Petrus 2:11-12); ol kóbinese ádalatsız (1 Petrus 2:19); Quday onıń haqqında xabardar (1 Petrus 2:20); Isa Mesihtiń mısalına eriw kerek (1 Petrus 2:21); Ol ósh almadı, geyde ala alsa da (1 Petrus 2:23); ol miyras sıpatında qaralıwı kerek (1 Petrus 3:14); oǵan durıs minez-qulıq átirapımızdaǵılarǵa gúwalıq beredi (1 Petrus 3:15); durıs yamasa nadurıs, ol Qudaydıń erki bolıwı múmkin (1 Petrus 3:17); oǵan bolǵan reakciyamız ruwxıy ómirimizdiń fizikalıq ómirimizden áhmiyetlirek ekenin kórsetedi (1 Petrus 4:1); ol kútiliwi kerek (1 Petrus 4:12); ol Isa Mesihtpen birge bolıw (1 Petrus 4:13); ol arnawlı miyras alıp keledi (1 Petrus 4:14); ol Qudaydı maqtaw ushın jaqsı sebep (1 Petrus 4:16).
Biz ne úyrenemiz
Eremya, Yusuf, Yuhanna, Stefan, Pawıl, Yaqub hám Petrus biz sıyaqlı adamlar edi. Olar ómirlerinde Qudaydıń Muqaddes Ruwhınıń bar ekenin biz sıyaqlı bilgen. Olar kúndelikli sheshimlerinde Oǵan boysınǵanda, Ol olardı adamlar awlawshılarına aylandırǵan. Bul Injil adamları geyde ashıwlanǵan. Basqa waqıtlarda olar jalǵız sezgen. Waqıt-waqıt Injil olardıń geybirleriniń ne durıs, ne nadurıs ekeni haqqında Quday menen tartısqanın jazadı.
Biraq biz bul tema boyınsha Injildiń geybir táliymatların kórip shıqqanımızda, olardıń barlıǵına ortaq bolǵan biykar etip bolmaytuǵın temadı bayqaymız. Quwǵın-súrgin hám azap shın mániste awırtadı. Biraq biz Rabbımızǵa ergen máselemeler sıpatında oǵan shıdawǵa shaqırılǵanbız. Bul kúndelikli xochımızdı kóterip, Isa Mesihtke eriwdiń bir bólegi (Luka 9:23). Isa Mesiht xochta ólgeninde bizdiń gúnálarımız ushın tólegenligi sebepli, Oǵan húrmet etip jasawımız ushın tóleytuǵın hesh qanday joqarı bahası joq.
