Apat júz bergende Quday qayerde?
2011-jılı mart ayında Yaponiyanıń jaǵalawın wayran etken jer silkiniwi hám tsunami 28,000 nan artıq adamdı óltirdi yamasa joǵalttı, hám Fukushima atom elektr stantsiyasın ishten shıǵardı. Reaktorıń teńiz diywalı shama menen 14 metr (46 fut) tolqın menen buzıldı.
Qáweterli tábiyiy apatlar wayran etiwdi hám adamlar ómirin joq etedi, kóplegen adamlar óledi. Adamlar gúnasız adamlar azap shegip ólgen waqıtta Quday qayerde dep soraydı? Ol bunday apatlarǵa qalay ruqsat bere aladı? Ol adamlarǵa súyispenshilik etpeyme?
Injildegi Apatlar
Eski Wásiyette kóplegen tábiyiy apatlar jazılǵan. Kópshilik Qudaydıń jazalaw quralları edi. Injil olardıń gúnanıń Qudaydıń húkimi ekenligin aytadı. Mısalı, pútkil dúnya júzin suw basıwı jerdegi úlken jamanlıqtıń Qudaydıń húkimi edi, hám Nuhdıń nasiyatın biykar etken hám gúnalı jollarında dawam etken adamlar (Jaratılıs 6:3-5). Quday Sodom hám Gomorranı jamanlıq sebepli joq etti; Sodomda onnan az ádil adam bar edi (Jaratılıs 18:32).
Quday Mısırlılarǵa juqpalı kesellikler jiberdi, sebebi olar evreylerdi qul sıpatında qıynadı (Shıǵıw 7:14–11:9). Olar qashqannan keyin, eger evreyler Nızamǵa boysınbasa, Quday apatlar wáde etti (Ekinshi Nızam 28:58-63). Olar butparastlıq ushın Qudaydıń jazası bolar edi (Ekinshi Nızam 29:16-29; Yushua 24:20); payǵambar Yeremiya bunı tastıyıqladı (Yeremiya 44:1-23). Evreylerdi Babilonlılar tutqınǵa alǵanda bul apat edi. Quday sonday-aq kóplegen qudaysız milletlerge apatlar wáde etti (Yeremiya 46:21; 49:8,32; 51:2,64). Hám ashlıqlar júz berdi, sonıń ishinde Yusuf Mısırda bolǵan waqıtta da (Jaratılıs 41:53-57; 47:13-25)
Jańa Wásiyette de apatlar júz berdi. Má́sih ólgen waqıtta, Ol qayta tirilgen waqıtta hám Pawl menen Silas túrmede bolǵan waqıtta jer silkiniwler boldı.
Áyyemgi dáwirlerde apatlar tek ǵana óte gúnalı adamlarǵa túsedi dep esaplanǵan. Biraq Isa basqasha úyretti, Ol былай dedi: «Endi sol jerde ... Isanıń Pilat Galileyalıqlardıń qanın olardıń qurbanlıqları menen aralastırǵanın aytqanlar bar edi. Isa juwap berdi, ‘Sizler bul Galileyalıqlar basqa barlıq Galileyalıqlardan jamanıraq gúnakarlar edi dep oylaysızba, sebebi olar bunday azap shekti? Men sizlerge aytaman, joq! Biraq eger sizler táwbe etpeseńiz, sizler de barlıǵıńız joq bolıp ketesizler. Yamasa Siloamdaǵı minara olardıń ústine qulaǵanda ólgen sol 18 adam – sizler olar Ierusalimde jasaytuǵın basqa barlıq adamlardan kóbirek ayıplı edi dep oylaysızba? Men sizlerge aytaman, joq! Biraq eger sizler táwbe etpeseńiz, sizler de barlıǵıńız joq bolıp ketesizler’» (Luka 13:1-5 TNIV). Juwap olar basqalardan kóbirek jazaǵa ılayıq edi degen mánisti ańlatpaydı, sebebi azap gúnaǵa tuwrı proportsional emes.
Apatlar barlıǵımızǵa júz beredi. Barlıǵı gúnakarlar, olar Qudayǵa qaytıwı kerek yamasa tamuqta joq bolıp ketiwi kerek. Ierusalimge ibadat etiw ushın kelgen Galileyalıqlardıń qırǵın etiliwi hám minaranıń qulawı olardıń gúnalıǵına Qudaydıń húkimi emes edi; olar barlıǵına eskertiw edi, eger olar gúnadan táwbe etpese, olar tamuqta máńgilik jazaǵa duwshar boladı. Apatlar Qudaydıń húkimi bolıwı shárt emes, biraq olar biz Quday menen durıs bolmasaq, Onıń kelejaq húkiminiń eskertiwleri.
Isa sonday-aq hawa-rayı ayırmashılıq etpeydi dedi. Ol shákirtlerine dushpanların súyiwdi úyretkende, Quday «Óz quyashın jamanlarǵa hám jaqsılarǵa shıǵaradı, hám ádillerge hám ádilsizlerge jawın jiberdi» dedi (Matta 5:45). Quday Óz súyispenshiligin barlıq adamlarǵa ayırmashılıqsız kórsetedi.
Apatlar Gúnadan Keyin Keledi
Quday kúnshilikti jaratqannan keyin, Injil былай deydi: «Quday Ózi jaratqan barlıq nárselerdi kórdi, hám ol óte jaqsı edi» (Jaratılıs 1:31). Dáslepki jaratılısta hesh qanday apatlar, azap yamasa awırıw joq edi. Biraq Adam hám Hawwa gúna islegeninen keyin, Quday Adamǵa былай dedi: «Sen hayalıńdı tıńlaǵanıń hám men saǵan ‘Sen onnan jemeseń’ dep buyırǵan terekten jemis jegeniń ushın, jer seniń sebepli qárǵıslanǵan; awır miynet penen sen ómirińniń barlıq kúnleri onnan tamaq jeseń. Ol saǵan tikenekler hám tikenekli ósimlikler óndiredi ... Seniń mańlayıńdıń teri menen sen jerge qaytqanıńsha tamaǵıńdı jeseń ... sebebi sen topıraqsań hám topıraqqa qaytasań» (Jaratılıs 3:17-19). Radikal ózgeris júz berdi: Qudaydıń jaratılısı qárǵıs astına alındı. Ósimlikler ósti, hám tábiyat teń salmaqlıqtan shıqtı. Adam tamaq ushın islewge májbúr boldı. Ólim kirgizildi. Haywanlar hám adamlar qartayıp óldi. Bul qárǵıs sebepli bizde búgin jer silkiniwler, tsunamiler, suw tasqınları, orman órtleri hám qurǵaqshılıqlar bar. Dúnya tábiyiy apatlarǵa tolı, sebebi gúna bizdiń bir waqıtları kámil dúnyamızdı lastaladı. Bul Qudaydıń rejesi emes edi, biraq bul bizdiń qarsılıǵımız hám gúnalıǵımızdıń aqıbeti.
Pawl bunı былай súwretledi: «Men házirgi azaplarımızdı bizde ashılatuǵın dańq penen salıstırıwǵa arzimaydı dep esaplayman. Sebebi jaratılıs Qudaydıń balalarınıń ashılıwın asıǵıslıq penen kútedi. Sebebi jaratılıs óz qálewi menen emes, bálkim onı oǵan boysındırǵan bir adamnıń qálewi menen qıyınshılıqqa ushıradı, úmit penen, jaratılıstıń ózi buzılıw qullıǵınan azat etilip, Qudaydıń balalarınıń erkinligi hám dańqına alıp kelinedi. Biz pútkil jaratılıstıń házirgi waqıtqa shekem tuwıw awırıwları sıyaqlı inlep atırǵanın bilemiz. Tek ǵana solay emes, bálkim biz de, Ruwxtıń dáslepki jemislerine iye bolǵanlar, ulıq bolıwımızdı, denelerimizdiń qutqarılıwın asıǵıslıq penen kútip, ishimizde inleymiz» (Rimliklerge 8:18-23). Bul jerde qárǵıstıń kóbirek belgileri bar: pútkil jaratılıs «buzılıw qullıǵı» astında hám ol tuwıwshı hayal sıyaqlı inlep hám azap shegip atır. Kólem «pútkil jaratılıs» bolǵanı ushın ol má́sihshilerge hám Qudaydıń qalǵan jaratılısına tásir etedi.
Adamlar «Súyispenshilikli Quday bunday dúnyanı qalay jarata aladı?» degende, olar tariyxtı bilmeytuǵının kórsetedi. Quday onı solay jaratqan joq! Biz Adam hám Hawwa ekken nárselerdi orıp atırmız. Ómir barlıq jaratılıs ushın gúres, sebebi biz qulaǵan dúnyada jasaymız. Bul Qudaydıń niyet etkeni emes. Gúnalı dúnyada apatlar qashıp qutılmas (Yuxanna 16:33).
Apatlarǵa Qudaydıń Juwabı
Quday kámil dúnyanı jarattı, onda apatlar joq edi, sebebi gúna joq edi. Bul dúnya adamzat gúna islegen waqıtta ózgerdi. Biz házir qárǵıs astında jasaymız, baǵdan tıs jerde hár túrli apatlar bar. Biz qulaw hám qayta tikleniw arasında jasaymız. Biraq Quday Óz Ulıń jiberdi, ol biz ushın ólip, gúna ushın jazanı aldı. Onıń qutqarıw rejesin qabıl etkenler Onıń jańa jaratılısınıń bir bólegi boladı, onda apatlar bolmaydı, sebebi gúna bolmaydı. Gúna bar jerde, qárǵıs bar.
Quday azap-aqıbet joq jańa jaratılıs wáde etken bolsa da, nege azap-aqıbetke ruqsat beredi? Piter былай dep jazdı: «Biraq bul bir nársen umıtpań ... Rabbı ushın bir kún mıń jıl sıyaqlı, hám mıń jıl bir kún sıyaqlı. Rabbı ... sizlerge sabırlı, hesh kimniń joq bolıp ketiwin qálemeydi, bálkim hár kimniń táwbe etiwine kelisin qáleydi» (2 Piter 3:8-9). Nege keshigiw? Bizge uzaq waqıt bolıp kóringen nárse Quday ushın uzaq waqıt emes. Sebebi Ol hár kimniń táwbe etip, jańa jaratılıstan lázzet alıwın qáleydi, Quday húkimdi keshiktirdi. Bul waqıt ishinde biz gúnalarımızdı moyınlap, Oǵan qaytıw arqalı Qudaydıń húkiminen qashıwımız múmkin, Isa bizdiń jazamızdı aldınnan alǵanın túsiniwimiz kerek.
Sol waqıtta biz má́sihshiler denelerimizdiń qutqarılıwın asıǵıslıq penen kútemiz hám Rabbıdıń jer ústindegi kelejaq húkimranlıǵın kútemiz (Rimliklerge 8:19,23). Ol Óz patshalıǵın ornatıw ushın qaytıp kelgende, jaratılıs qárǵıstan azat etiledi hám jáne de «óte jaqsı» boladı. Baǵ qayta tiklenedi, qárǵıs biykar etiledi hám endi azap-aqıbet hám apatlar bolmaydı (Húwiller 3:21; Ashıw 22:3).
Rimliklerge 8:28 haqqında ne deymiz?
Rimliklerge 8:28 bizge qıyın waqıtlarda járdem beriw ushın kontekstte berilgen: «Biz bilemiz, barlıq nárselerde Quday Ózin súygenlerdiń jaqsılıǵı ushın isleyedi, olar Onıń maqsetine sáykes shaqırılǵan.» Qudaydıń maqseti, keyingi ayatta berilgen, bizdi «Óz Ulıń súwretine» sáykes etiw. Quday bizdi Isaǵa uqsas etiwdi qáleydi, solay etip biz Onıń minez-qulqın bólisemiz. Ol ómirlerimizdiń ózgeriwin qáleydi (2 Korinflilerge 3:18). Hámme nárse bul maqsetke iye, sonıń ishinde apatlar hám azap-aqıbet. Apatlar bizdiń ilahiy tábiyatımızda ósiw hám Má́sihke kóbirek uqsas bolıw ushın múmkinshilikler beredi (Efislilerge 4:22-24).
Biraq ómirdiń fizikalıq hám ruwxıy táreplerin teń salmaqlıqta saqlaw qıyın. Pawl Qudaydıń «bizdi aspanlıq álemlerde Má́sihde hár bir ruwxıy páziylet penen sıylaǵanın» ayttı (Efislilerge 1:3). Bul jerde biz imanıylarǵa wáde etilgen páziyletlerdiń ruwxıy, fizikalıq emes ekenligin kóremiz. Apatlar hám azap-aqıbet bizdiń fizikalıq múlklerimizdi joq etse de, olar bizdiń ruwxıy páziyletlerimizdi alıp ketpeydi. Quday bizge qálegenimizdi emes, kerekli nárselerdi beredi. Isa bizdiń ruwxımızdı hám janımızdı qutqarıw ushın óldi, denemizdi emes. Tiriliwde Ol bizge jańa deneler beredi. Biz Qudaydıń bizdi súygenin bilemiz, ómir qalay ótip atırǵanı ushın emes, bálkim Má́sihdiń Golgofadaǵı ólimi ushın.
Apatlar Menen Gúresiw
Biz barlıǵımız qanday da bir apatlarǵa hám erte me, kesh pe ólimge ushıraymız. Injil былай deydi: «adamlar bir ret óliwge, hám onnan keyin húkimge ushırawǵa belgilengen» (Evreylerge 9:27). Isa ayttı, eger biz táwbe etip, Qudayǵa qaytpasaq, tamuqta joq bolıp ketemiz. Biz apatlarǵa hám ólimge tayınbızba? Hesh qanday apatqa Qudaydıń bul jer júzindegi húkimi dep aytıw biz ushın ózinshelik. Biz bunı anıq aytalmaymız, sebebi Quday bizge aytqan joq. Piter aqırǵı waqıtlar haqqında jazǵanda, olar apatlar menen xarakterlenedi, ol bizge duwa etiwdi dawam etiwdi, mútájlerge járdem beriwdi hám basqalarǵa xızmet etiw ushın sawǵalarımızdı qollanıwdı máslahát berdi (1 Piter 4:7-11). Apatlar járdem beriw, teselli beriw hám duwa etiw ushın múmkinshilikler beredi.
Apatlarda Quday Biz Benen
Evreyler Eski Wásiyette apatlarǵa ushıraǵanda, Quday былай dedi: «Suwlar arqalı ótkenińizde, men siz benen bolaman» (Yesaya 43:2). Dawıt былай dedi: «Qarańǵı ózennen ótsam da, men jamanlıqtan qorqpayman, sebebi Sen men benen; Seniń tayagıń hám Seniń hasań, olar maǵan teselli beredi» (Zabur 23:4). Dawıt ólim sayası ózeni haqqında jazıp atırǵan edi – úlken qorqıw waqtı. Biraq ol Qudaydıń ózi menen ekenligin túsingen waqıtta, ol tesellendi. Apatlar imanıylardı Qudaydan ajıratpaydı. Hesh nárse «bizdi Qudaydıń súyispenshiliginen ajırata almaydı» (Rimliklerge 8:35-39).
Eń Jamanı Eń Jaqsısı
Pawl «ólimniń shaqqısı gúna» dep ayttı, bul moyınlanbaǵan hám keshirilmagan gúna (1 Korinflilerge 15:56). Rabbı imanıylardıń gúnaların keshirgenligi ushın, ólimniń shaqqısı alıp taslandı. Onıń ornına, imanı ushın, ólim máńgilik ómirdiń baslanıwı. Eger biz gúnalarımızdıń keshirilgenin bilsek, ólimge isenim menen qaray alamız. Dawıt sıyaqlı, biz Qudaydıń «ólim ózeni» arqalı biz benen ekenligin bilemiz. Ólim shınında da bizdi Qudaydıń aldına alıp keledi, bul bolıwı múmkin bolǵan eń jaqsı nárse! Pawl «óliw payda» dedi, sebebi bul biz Isamen birge bolamız degen mánisti ańlatadı (Filipililerge 1:21). Biraq imansızlar ushın ólim máńgilik jazanıń baslanıwı, hám bul qorqınıshlı. Biraq Quday adamlarǵa Oǵan qaytıw ushın jetkilikli waqıt berip atır (2 Piter 3:9).
Biz Usıń Sabaqlar
Búgin apatlar Qudaydıń kelejaq húkiminiń eskertiwleri. Olar bizge Onıń menen durıs bolıwımız kerek ekenligin esletedi. Olar bizge ómirdiń bir sániyada alıp taslanıwı múmkinligin hám hesh qashan erteńgi kún bolmawı múmkinligin esletedi. Yakob eskertedi: «Sizler erteń ne bolatuǵının bilmeysizler de. Ómirińiz ne? Sizler bir az waqıtqa kórinip, keyin joq bolıp ketetuǵın tuman sıyaqlısızlar» (Yakob 4:14). Biz belgisiz dúnyada jasaymız. Apat hám qayǵı bizge hár qanday waqıtta tásir etiwi múmkin. Bolıp atırǵan hár bir nárse, sonıń ishinde apatlar da, bizdi Má́sihke alıp keliw hám bizdi Oǵan kóbirek uqsas etiw ushın. Bizde Onıń menen durıs qatnas barma?
Sonda apat júz bergende Quday qayerde? Ádettegidey, Ol Óz taxtında, barlıq jaratılıstı basqarıp, bizdi súyip hám máńgilik ushın tayarlap atır.
