Bir neshe jıl aldın shirkewimizdiń “aq baslıları” haqqında birqansha birjaqlama pikirlerim bar edi. Bul birjaqlama pikirlerge, bir neshe istisnalardan tısqarı, jıynalısımızdıń bul qart adamları jańa ideyalarǵa, ásirese muzıkanıń jańa túrlerine ashıq emes degen isenim kirdi. Bul birjaqlama pikir hár sapar kimnidir “Eski gimnlerdi qashan aytamız?” dep sorap atırǵanın esitkenimde kúsheydi. Moyınlawım kerek, bul sorawdı geyde aq baslılar emes, basqalar da beretuǵın edi. Endi men aq baslılardıń bul abıraylı toparınıń aǵzası bolǵanımdan (biraq ózimdi “sarǵısh” dep esaplaǵanımdı qáleymen), jaslıqtaǵı birjaqlama pikirlerimdi qayta bahalap atırman. Men óz úlkenlerime júdá sın kózben qaraǵan edim be?
Xristian lagerindegi óspirimlik jıllarımızda, dosım ekewimiz Amerika ruwxıy muzıkasınıń “jazlanǵan” versiyasın oynap, jaqsı waqıt ótkizip atırǵanımızda, úlken máslahátshi bólmege kirip, “Jukeboxqa kim nikel saldı?” dep soradı. Biz bul úlken adamnıń niyetin durıs túsinbedik pe? Ya bolmasa ol sorawdıń beriliw usılı onıń narazılıǵın bildirdi me? Bálkim ol dosım ekewimizdiń bunnan da jaman nárselerdi hám xristian lagerinen pútkilley basqa ortalıqta oynap atırǵanımızdı hesh qashan túsinbegen shıǵar. Dosım ekewimizdiń muzıka jasawımızdıń bul sın kózben bahalanıwı bizdi Xristian sayaxatımızdan, sonıń ishinde túrli Mesihti shúkirleytuǵın muzıkanı túsiniw hám qollanıwdıń ósiwinen toqtatpaǵanına júdá quwanıshlıman.
Búgingi kúni shirkewde esitip atırǵan muzıkamnıń kóbisi dosım ekewimiz lagerde oynap atırǵan “jukeboxqa nikel” muzıkasınan júdá uzaqta sıyaqlı. Bul muzıkanıń kóbisi jazılǵan kompakt-disklerde, radio stansiyalarda, janlı koncertlerde hám dúkanlarda satıladı. Geyde shirkewde menen bul jańa muzıka stilin diywaldaǵı úlken video ekrandan sózlerin oqıp birge aytıwım kútedi. Geyde ózimnen “Eski gimnlerdi qashan aytamız?” dep sorap atırǵanımdı bayqayman. Geyde óspirimlik jıllarımnıń salmaqlıraq “jazlanǵan, jukeboxqa nikel” muzıkasın da saǵınaman. Biraq keyin 60-jılları Bibliya kolledji fakultetiniń aǵzası bolǵanımda bir ret duwa etken nársemdi esleymen.
Duwa kampusda Xristian xalıq muzıkası máseleleri boyınsha bolǵan qıyınshılıq dáwirinen kelip shıqtı. Fakultettegi “aq baslılardıń” geybirewleri jańa studentler tárepinen shólkemlestirilgen xalıq muzıkası toparına qattı narazılıq bildirdi. Narazılıq sol waqıttaǵı “zamanagóy” stilge tiykarlanǵan muzıkanıń “legitim” Xristian ibadatı ushın, ásirese bizdiń evangelistlik, kvazi-fundamental kolledj kampusımızda yamasa onıń jetkeriw ministrliklerinde durıs emes degen pikirge tiykarlanǵan edi. Geybirewler “durıs” muzıkanıń kóbisi 19-ásirde payda bolǵanın hám sol waqıttaǵı ataqlı vals muzıkasına tiykarlanǵanın umıtqan yamasa esapqa almaǵan sıyaqlı. Men duwa ettim: “Ya Rabbi, sol jasqa kelgenimde hesh qashan bunday jabıq aqılǵa iye bolıwıma jol berme.”
Endi men sol jasta. Biraq, óspirimlik hám jaslıq jıllarımda bolıp ótken waqıyalardı esleymen, olar maǵan ibadat muzıkası stilleriniń ózgeriw hám soraw waqıtlarında meni tiykarlaytuǵın muzıkalıq hám ruwxıy tiykar berdi. Úy shirkewim dástúrli gimnlerdi, 19-ásir injil qosıqların, sonıń menen birge zamanagóy Xristian muzıkasın óz ishine alǵan ibadat formatın usındı. Sol waqıttaǵı zamanagóy Xristian muzıkası 19-ásir injil qosıq stilinen júdá uzaq bolmasa da, ol bizdiń ibadat tájiriybemizdiń dástúrli emes kórsetiliwin támiyinledi.
Shirkew sonıń menen birge meniń muzıkalıq basshılıqqa jeke qatnasıwıma da úgitledi, qansha tájiriybesiz bolǵan bolsam da. Bibliya kolledjinde hám aspiranturada muzıka boyınsha oqıp, klassikalıq shirkew muzıkasına tereń húrmetke iye boldım. Hátte, birinshi tolıq waqıtlı shirkew jumısımdaǵı maqsetim jıynalıstı muqaddes klassikalıq muzıkadaǵı “eń jaqsı” nárselerdi qádirlewge úyretiw edi. Bunnan kóp ótpey men qubladaǵı Bibliya kolledji kampusında ataqlı Xristian xalıq muzıkasın qorǵap, sonıń menen birge kolledj oratorio xorın basqarıp hám dástúrli gimnologiyanı oqıtıp atırǵan edim.
Bálkim, jıllar dawamında iye bolǵan eń qımbatlı túsinigim, Pawlóshtıń “psalmlar, gimnler hám ruwxıy qosıqlar aytıń” (Ef. 5:19; Kol. 3:16) degen úgitiniń Xristianlardıń eń jaqsı párawanlıǵı ushın niyetlengenligin túsiniw boldı. Quday maǵan klassikalıq, dástúrli hám zamanagóy muzıka arqalı Qudayǵa baǵdarlanǵan maqtaw hám ibadat, sonıń menen birge injil jetkeriwdiń kóplegen joqarı anların berdi, bulardıń bári Pawlóshtıń “psalmlar, gimnler hám ruwxıy qosıqları”n bildiredi.
Endi “aq baslılar toparı”nıń aǵzası sıpatında, teń salmaqlı awqatlanıw den-sawlıqlı fizikalıq dene ushın qanshelli zárúr bolsa, Xristian muzıkalıq kórsetiliwiniń teń salmaqlı menyusı den-sawlıqlı ruwxıy dene ushın da paydalı ekenligin esimde saqlawım kerek. Belgili bir muzıkalıq stil meniń “súyiklim” bolmawı múmkin, biraq eger men oǵan aqılım hám júregimdi ashsań, ol maǵan ruwxıy jaqtan payda keltiriwi múmkin.
Ushıwdaǵı awqatlar bolǵan áyyemgi emes dáwirlerdegi transkontinental ushıwdı esleymen. Menyuda maǵan steyk, tawıq yamasa miywe tárelesi usınıldı. Birinshi tańlawım steyk edi. Aldımdaǵı orınlıqta bul usınıstıń tawsılǵanın kórgenimde, tawıqtı soradım. Biraq maǵan miywe tárelesi berildi, sebebi tawıq ta tawsılǵan edi! Men steyk yamasa tawıq jey almaǵanıma kóńilim qaldı. Biraq, súyiklim bolmasa da, miywe dámli hám fizikalıq jaqtan toq bolıp shıqtı.
Eń az súyikli Xristian muzıkası stilin aytıw dáslep maǵan birqansha kóńil qaldırǵısh bolıwı múmkin. Biraq men ashıq aqıl hám júrek saqlasam, Quday bul stilin qalay bay ruwxıy azıq deregine aylandırǵanına júdá tań qalıwım múmkin. Eń áhmiyetlisi, bul stil aqır-aqıbetinde Qudayǵa baǵdarlanǵan maqtaw hám ibadatımdı bildiretuǵın kóplegen stillerdiń birine aylanadı.
Ibadatta muzıkalıq kórsetiliwdiń bay túrliligin támiyinleytuǵın shirkewdiń bir bólegi bolıw qanshelli quwanıshlı hám paydalı. Bul túrlilik bizdi jeke, teń salmaqlı ruwxıy ósiw menen támiyinlep qoymay, sonıń menen birge Mesihtegi birligimizdi qollap-quwatlaytuǵın shirkew boyınsha, áwladlar aralıq, sotsiologiyalıq aralasıqtı da támiyinleydi. Birge, biz nátiyjeli túrde “Rabbiǵa Onıń atına tiyisli dańqtı beremiz” hám “Rabbiǵa Onıń muqaddesliginiń kórkemliginde ibadat etemiz” (Zabur 29:2 NIV). Hátte túrli muzıka stillerinde Oǵan ibadat etip, Oǵan maqtaw aytıp hám Oǵan shúkirshilik bildirip, jámáátlik júregimizdiń “quwanıshqa tolıp” atırǵanın tabıwımız múmkin (Zabur 28:7).
