SORAW:
Másihiy adamlar ruwxıy máselelerge baylanıslı «shınıǵıw» sózin qollanǵanda neni názerde tutadı? Bunday «shınıǵıw» Injilde qaysı jerlerde ushırasadı?
JUWAP:
Ximiya, dıyqanshılıq, medicina, siyasat, muzıka, injenerlik yamasa basqa bilim tarawlarınıń hár biriniń óziniń arnawlı texnikalıq terminler sózligi bar. Waqıt ótiwi menen terminler óz mánisin ózgertedi, jańa terminler qosıladı, al eski terminler óz paydalılıǵın joǵaltıp, joq bolıp ketedi. Diniy máseleler de bunnan tısqarı emes, hám soraw beriwshi durıs aytqanday, ruwxıy máselelerge baylanıslı terminler ádette Injilden kelip shıqqan boladı.
«Shınıǵıw» sózi Injildiń Avtorizaciyalanǵan Patsha Jeyms Nusqasında tek bir neshe ret ushırasadı. Bul Injildiń túp nusqa evrey hám grek tekstindegi bir neshe túrli sózlerdiń awdarması. Strongtıń Tolıq Konkordansına qaraǵanda, bul sózlerdiń geybirleri keń mániske iye, al basqaları anıq. «Húkimet» yamasa «basshılıq» yamasa «kúsh»ti «shınıǵıw» basqalardı basqarıw yamasa olardıń ústinen húkimranlıq etiw mánisinde bir neshe ret qollanıladı. Bul bizdiń tilimizde bul terminniń ele de salıstırmalı túrde ulıwma qollanılıwı. Rabbimizdiń «meyirbanlıq kórsetiw»i yamasa zulumker adamlar «talawshılıq etiw»i Rabbimizdiń meyirbanlıq kórsetkenin yamasa zulumker adamlar talawshılıq etkenin aytıwdıń eski usılı dep túsiniliwi múmkin.
Geybir máasiy adamlar bul termindi ele de qollanıw usılına jaqınlaw kelip, bizde tómendegiler bar: Dawıttıń sózi, «men ózimdi úlken islerde shınıqtırmayman» (Zabur 131:1 KJV); Sulaymannıń sózi, «bul awır miynet Alla tárepinen adam balalarına onı menen shınıǵıw ushın berilgen» (Eklesiast 1:13); Paweldıń sózi, «men bunda ózimdi shınıqtıraman, hárdayım Allaǵa hám adamlarǵa qarsı ayıpsız ar-namısqa iye bolıw ushın» (Hákimlerdiń isleri 24:16); Paweldıń sózi, «ózindi qudaylıqqa shınıqtır» (1 Timoteyge 4:7); «paydalanıw sebepli jaqsılıq penen jamanlıqtı ajıratıw ushın sezimlerin shınıqtırǵanlar» (Evreylerge 5:14) degen sóz; hám «sol arqalı shınıqqanlarǵa» (Evreylerge 12:11) degen sóz.
The Jańa Patsha Jeyms Nusqası bul úzindilerdiń kópshiliginde «shınıǵıw» sózin saqlap qalǵan, al Jańa Xalıqaralıq Nusqa «umtılıw» yamasa «úyretiw» sıyaqlı terminlerdi qollanadı yamasa bul sózlerden pútkilley bas tartadı.
Búgingi kúnde máasiy adamlar – ásirese jası úlken máasiy adamlar yamasa konservativ usıllarda tárbiyalanǵanlar – bir nárseden «shınıǵıw» yamasa bir nárseni islewge «shınıǵıw» haqqında sóyleskende, olar ádette bir nárseden qáweterlenip atırǵanın yamasa bir nárseni islewge kúshli ruwxıy sezimge iye ekenin názerde tutadı. Bir mániste «shınıǵıw» yamasa «shınıqqan» sózleri evfemizmlerge aylanadı; olardıń oyında «men shınıqqanman» óz qáweterin yamasa qálewin bildiriwdiń ruwxıyraq usılı. Bul termindi qollanıw olar bildiretuǵın sezim yamasa qálew tek ǵana ózleriniń sezimi yamasa qálewi emes ekenin názik túrde kórsetedi – «shınıǵıw» bul pikir Allahtan kelgenin bildiriwdiń kishipeyil usılı.
Kishkene balalar ádette ózleriniń qanday sezimge iye ekenligi hám neni qáleytuǵınlıǵı haqqında anıǵıraq hám tuwrıraq bolǵanı sıyaqlı, jańa yamasa jas máasiy adamlar da ruwxıy máselelerde «shınıǵıw» sózin qollanıw menen baylanıslı «ruwxıy jetiklikke» iye emes. Bárinen de, bul sózdi qollanatuǵınlardıń óte azı onıń kelip shıǵıwı yamasa onıń artında ne jatqanı haqqında oylanǵan. Bul olar úyrenisken sóz, jası úlken máasiy adamlar qollanıwǵa beyim bolǵan sóz, hám olardıń oyında hesh kimge óz erklerin májbúrlewge urınıp atırǵanday tásir qaldırmaydı.
Elshi Paweldıń iláhıy ilham menen Korinfliklerge jazǵanların esimizde saqlayıq:
Eger siz til menen túsinikli sózlerdi aytpasańız, ne aytılǵanı qalay bilinedi? (1 Korinfliklerge 14:9 NKJV)
Juawap bergen Yevgeniy P. Vedder, Jr.
