SORAW: Jańa Testamenttaǵı tómendegi nızamlardı túsiniwge járdem beriń: erkinlik nızamı (Yakob 1:25); hám Ruwhtıń nızamı, kúná nızamı hám ólim nızamı (Rimliklerge 8:2).
JUWAP: Aldın, Bibliyada nızam haqqında oqıǵanımızda ádette ne haqqında oylaytuǵınımızdı qısqasha kórip shıǵayıq. Biz dárhal On buyrıqtı (Shıǵıw 20:2-17) esleymiz, olar anıq túrde «Sen etesiń» yamasa «Sen etpeysiń» dep aytadı. Bulardıń ústine Quday Óz xalqına, Izrailliklerge, qurbanlıqlar, bayramlar hám basqa diniy máseleler haqqında, sonday-aq olardıń kúndelikli ómirdegi qatnasıqların basqarıwshı tolıq kórsetpeler berdi. Sol arqalı Quday Óz saylap alǵan xalqınıń Ózin razı etiw ushın qalay jasawın qálewın anıq kórsetti. «Bunı etiń hám jasaysız» (Luka 10:28 NKJV), shınında da, «Jer júzinde uzaq jasaysız» degen mánisti bildirdi.
Biz ádette «Musa nızamı» dep ataytuǵın nársege arnawlı túrde qarap atırǵan edik. Quday bul nızamdı Izrailge Mısırdaǵı qullıqtan qutqarılǵannan keyin shól arqalı sayaxat etip atırǵanda berdi; bul Shıǵıw, Lewi, Sanlar hám Yechim kitaplarında jazılǵan. Bul nızamǵa qaray otırıp, Yakob 2:10 da mınaday túsindirme berilgen: «Kim pútkil nızamdı saqlasa, biraq bir jerde súrinse, ol hámme nárse ushın ayıplı». Bir buyrıqtı buzıw da adamdı nızam buzıwshı, qılmısker etedi. Bunıń ústine, Rabbı Isa Matta 5 te biz hátte pikirlerimiz menen de kúná ete alatuǵınımızdı kórsetti. Yakob 4:17 bizge mınanı aytadı: «Kim jaqsılıq etiwdi bilse hám etpese, ol ushın bul kúná». Shınında da, bizdiń qutqarılıwshı Rabbımız Isa Máshih, biz ushın óliwi ushın Adam bolǵan Qudaydıń Balasınan basqa hesh kim nızamdı hesh qashan tolıq saqlamaǵan.
Biraq, pútkil Eski Testament, bizge bunnan da kóbirek nárse aytadı: «Kúná etken jan óledi» (Ezekiel 18:4,20). Dıqqat etiń, «kim kúná etse». Kúná etiw nızamdı buzıwdan da kóbirek, sebebi adamzat nızam berilgennen ádewir aldın kúná etken – sonsha kóp kúná etken, Quday jer júzinen buzılǵan, zorlıqshı, jaman adamzatı joq etiw ushın suw tasqının jibergen (Jaratılıs 6–8). Pútkil Eski Testament anıq túrde mınanı aytadı: «Kúná etken jan óledi». Rimliklerge 3:22-23 adamzat tariyxınıń shama menen 4000 jılın qısqa gáp penen juwmaqlaydı: «Sebebi ayırmashılıq joq; sebebi hámme kúná etti hám Qudaydıń dańqınan kem boldı». 6:23-bapta mınaday qosımsha berilgen: «Sebebi kúnánıń haqısı ólim». Bul kúná hám ólim nızamı, biz kúná etkenimizde – hám kúnákarlar bolǵanımız ushın kúná etiw bizdiń tábiyatımız – nátiyjesi qashan da ólim boladı degen prinsip. Ózimizde biz bunı ózgertiwge kúshsizbiz, hátte qálesek te.
Bul ólim birinshi náwbette ruwxıy ólim. Quday Adamǵa mınanı ayttı: «Sen [jaqsılıq hám jamanlıq biliminiń terekten] jegen kúni, sen álbette óleseń» (Jaratılıs 2:17). Qadaǵan etilgen jemisten jegenlerinde, bizdiń dáslepki ata-analarımız dárhal fizikalıq jaqtan ólgen joq. Biraq, olar baǵda Qudaydıń dawısın esitkenlerinde qorıqtı hám Onnan jasırınıwǵa háreket etti. Biz qutqarılǵanǵa shekem biz qátelikler hám kúnálarda óli edik, Efesliklerge 2:1 bizge aytadı, biraq 2-3-ayatlar bizdiń bir waqıtları bul kúnálarda qalay júrgenimizdi súwretleydi. Bul Quday bizdi shápáát penen qutqarǵanǵa shekem edi, bizdi «Máshih penen birge tiriltti» (5-ayat). Adamnıń kúnáda júriw ómiri erte me, kesh pe fizikalıq ólim menen tawsıladı. Imandılar ushın bunıń ájayıp istisnası raptura boladı, Rabbı olardıń barlıǵın ózine birden alıp ketedi (1 Salonikalılarǵa 4:13-18-ge qarań).
Rabbıǵa isengen adam Isa Máshihde, hám ol ushın endi ayıplaw joq (Rimliklerge 8:1). Ol Yoxanna 5:24-ke muwapıq «ólimnen ómirge ótti». «Isa Máshihdegi ómir Ruwhınıń nızamı [onı] kúná hám ólim nızamınan azat etti» (Rimliklerge 8:2). Muqaddes Ruwh onıń ishinde jasaydı, oǵan erkinlik, quwanısh hám aqıl beredi, onı Qudaydı razı etiwge múmkinshilik beredi. Onıń tek ǵana qálewi emes, al endi onıń Qudaydı razı etiw ushın bul jańa kúshi bar. Qudaydıń Ruwhı onıń ómirinde bul maqsetke turaqlı túrde jumıs isleytuǵın boladı.
Imandıda ele de óziniń eski tábiyatı, «et» dep atalatuǵın nárse bar, ol Ruwhqa qarsı gúresedi. Biraq Ruwh etke qarsı gúresedi, imandını durıs jollarǵa, Rabbıǵa unaytuǵın jollarǵa baslawdı qáleydi. Endi kimge boysınasız?
Erkinlik nızamı Yakob 1:25 te atap ótilgen bul nárselerdi tastıyıqlaydı. Men ele de joǵalǵan kúnákar bolǵanımda, mende tek ózin razı etetuǵın eski tábiyat bar edi, sebebi ette bolǵanlar Qudaydı razı ete almaydı. Hátte imansızdıń adamdı tań qaldıratuǵın jaqsı isleri de Qudaydıń aldında óli isler. Yesaya 64:6 anıq túrde mınanı járiyalaydı: «Barlıq ádilliklerimiz kir shúberekler sıyaqlı». Olar álbette muqaddes Qudayǵa Onıń qabıl etiliwin qazanıp beriw ushın jaramaydı. Biraq, erkinlik nızamı maǵan Qudaydı razı etiwdi, Onıń Sózinde bizge qoyǵan nárselerdi orınlawshı bolıwdı tańlaw múmkinshiligin beredi. Qudayǵa shúkir, imandı endi kúnáǵa qul emes, al Qudaydıń Ruwhı arqalı Olǵa unaytuǵın nárselerdi etiwdi tańlay aladı! Biz imandılar bul erkinlik nızamın bereket ushın qollansaq eken!
