Másehiydiń júrgizgen jolları 2-bólim: MÁSEHIYDIŃ ÓMIR JOLIN ÚYRENIW
Búgingi dúnya Másehiymen birge júriwimizge «kesent» etetuǵın qáwipler hám qápeslerge tolı. Sonlıqtan bul joldıń neni qamtıytuǵının Muqaddes Kitap arqalı tekseriw júdá zárúrli. Bul seriyanıń 2-bóliminde biz Másehiyler haqqında eń joqarı haqıyqatlıqlardı qamtıytuǵın Efes kitapshasın kórip shıǵamız. Onda biz «súyispenshilik penen ... nur perzentleri sıyaqlı ... aqıllı» júriwimiz kerek ekenligin tabamız (Efesliklerge 5:2,8,15 NKJV) – dúnya bizdi qansha gárip dep oylasa da, Másehiy imanı boyınsha turaqlı túrde júriwimiz kerek (1 Petrus 4:2-4).
Efes kitapshası Másehiydiń jolları ushın kóp kórsetpeler beredi. Birinshiden, biz Qudaydıń Ózine uqsas bolıwımız kerek, sebebi biz Onıń shańaraǵınıń bir bólegimiz (5:1). Ekinshiden, biz Másehiydi de úlgi etiwimiz kerek (5:2). Efesliklerge 4-bólimde Pawıl bizdi shaqırıǵımızǵa múnásip júriwge hám basqa adamzattan ózgeshe bolıwǵa shaqıradı (4:1,17).
Bul «shaqırıq» Efesliklerge kitapshasınıń 1-3-bólimlerindegi doktrinalıq bóliminiń teması bolıp, Jańa Ósiyette basqa jerlerde «joqarı», «aspanlı» yamasa «muqaddes» shaqırıq dep súwretlengen (Filipiyalılarǵa 3:14; Evreylerge 3:1; 2 Timotiyge 1:9). Bizdiń ómirimiz Qudaydıń bizdi Óz perzentleri, Óziniń asırap alǵan ulı etip shaqırǵanın kórsetiw kerek. Bizdiń jollarımız shaqırıǵımızdı sáwlelendiriwi kerek bolǵanı ushın, Pawıl bul xattıń ámeliy bólimi bolǵan 4-6-bólimlerde «múnásip júriw» degenniń shın mánisin túsindiredi.
1. «Súyispenshilik penen júrińler, Másehiy de bizdi súyip, Ózin bizler ushın Qudayǵa jaǵımlı iyisli qurbanlıq hám sadqa etip berdi» (Efesliklerge 5:2).
«Súyispenshilik penen júriw» Másehiydiń súyispenshiligine bizdiń juwabımız (5:2). Ómirinde hám óliminde bizdiń Qutqarımız Qudaydı pútkil júregi, pútkil ján-táni, pútkil kúshi, pútkil aqılı menen súygenin hám óz qońsısın ózin súygendey súygenin kórsetti (Mark 12:30-31). Óliminde Ol Óz shirkewine bolǵan súyispenshiligin kórsetti (Efesliklerge 5:25). 1 Yoxan 3:16 bizge Másehiylerdiń súyispenshiliktiń shın mánisin qalay biliwimizdi hám aǵa-inilerimizge qurbanlıq súyispenshilik penen qalay juwap beriwimiz kerek ekenligin aytadı. Eger biz Qudaydıń shańaraǵına bolǵan bul súyispenshilik penen júrsek, bul Qudayǵa quwanısh ákeledi. Biz Másehiy sıyaqlı eń joqarı bahadı tólewi múmkin. Biraq Efesliklerge 4:1,2,15 boyınsha biz álbette «bárqulla kishipeyillik hám jumsaqlıq penen, sabırlı bolıp, bir-birimizge súyispenshilik penen shıdamlı bolıp ... haqıyqatlıqtı súyispenshilik penen sóylep» júriwimiz kerek. Biz sonday-aq «Tınıshlıq baylanısında Ruhtıń birligin saqlaw ushın» barlıq kúshimizdi salıwımız kerek (4:3). Bul arqalı Shirkew ózin súyispenshilik penen quradı.
Rimliklerge 12-15-bólimler bizdiń Másehiy jıynalıslarımızdı ishki hám sırtqı jaqtan basqarıwı hám qamtıp alıwı kerek bolǵan súyispenshilikke baǵıshlanǵan. Rimliklerge 12:9-16 Másehiy súyispenshiliginiń qásiyetleriniń keń kólemli súwretin beredi: ol shın júrekten, aqıllı, meyirban hám húrmetli; ol ıqlaslı hám sabırlı, joqarı mártebeli hám miyman dos, jaqsı niyetli hám qayǵıǵa ortaq; ol jaqsı niyet, tatıwlıq hám kishipeyillik penen ajıralıp turadı. Eger hámme bir-birin sonday súyse, shirkewler salamatıraq hám baxtlıraq jámiyetler bolar edi! Bulardıń hámmesi Pawıldıń «aǵa-ini súyispenshiligi», «bir-birine» hám «áwliyeler» sózlerin qollanıwınan anıq (Rimliklerge 12:10,13). Sonnan keyin Pawıl bizge Másehiy súyispenshiliginiń dushpanlarımızǵa bolǵan súyispenshilikti (12:17-21) hám óz qońsılarımızdı ózimizdi súygendey súyiwdi (13:8-10) de qamtıytuǵının aytadı. 14:12-19-da ol basqalardıń ar-namısın esapqa almaw arqalı súyispenshilik penen júrmewdiń qansha ańsat ekenligin kórsetedi.
Súyispenshilik xarakteriniń eń tolıq súwretlemesi 1 Korinfliklerge 13-bólimde berilgen. Onda bizge onıń «iman» hám «úmit»ten de úlken ekenligi aytılǵan (13:13). Bul «anaǵurlım jaqsı jol» (12:31) bolıp, hár bir jergilikli shirkew óz qábiletlerin durıs qollanıw arqalı isley alıwı ushın turaqlı túrde izleniw kerek (14:1). Bálkim Pawıl ózin qansha kóp súyse, olar onı sonsha az súyetinlerge súyispenshilikti hám onıń qalay háreket etetinin tolıq súwretlep beriw kerek dep sezgen shıǵar (2 Korinfliklerge 11:11; 12:15).
Súyispenshilik sonday-aq Quday adamı ıqlas penen izlewi kerek bolǵan taqıwalıqtıń zárúrli bólegi (1 Timotiyge 1:5; 6:11). Efesliklerge 5:1-degi sózler boyınsha, bizdiń súyispenshiligimizdiń xarakteri hám sapası Qudayǵa uqsas bolıwı kerek.
2. «Sebebi sizler bir waqıtları qarańǵılıq edińiz, biraq házir Rabbıda nurdıń perzentlerisiz. Nur perzentleri sıyaqlı júrińler» (Efesliklerge 5:8).
Efesliklerge 5:10-da Pawıl bizdi «Rabbıǵa jaǵımlı bolǵan nárseni» – yaǵnıy Rabbıǵa ne jaǵımlı ekenligin biliwge shaqıradı. Óziniń shın tábiyatında Quday súyispenshilik sıyaqlı nur da bolıp tabıladı (1 Yoxan 1:5; 1 Yoxan 4:8). Eger biz Qudaydı bilsek, biz nurda júremiz. Eger bizdiń Másehiyligimiz tek ǵana kásip bolsa, ol jalǵan hám biz shınında qarańǵılıqta júremiz (1 Yoxan 2:11). Biraq hár bir shın ıymanlı «nurda» jasaydı yamasa júredi (1 Yoxan 1:7), yaǵnıy Qudaydıń pútkil tábiyatı hám xarakteriniń Onıń Ulı, Rabbı Isa Másehiy arqalı tolıq ashılǵan biliminde. 1 Salonikalılarǵa 2:12-de ıymanlılar nur bolǵan Qudayǵa «múnásip júriwge» talap etiledi. Ómirimizdiń hár bir tarawında biz barlıq jamanlıqlardan saqlanıwımız kerek. Qudaydıń xalqı arasında jınıslıq azǵınlıq, hár qanday nájislik, ádep-ikramlılıqqa jatpaytuǵın sóz, aqılsız gáp, qopal házil yamasa ashqózliliktiń izi de bolmawı kerek; hám biz putparast bolmawımız kerek (Efesliklerge 5:3-7). Pawıl Efesliklerge 5:9 hám 14-te nurdıń jemisi «bárqulla jaqsılıq, ádillik hám haqıyqatlıqtı» kórsetiw ekenligin; hám biz bul nurdı Másehiydiń Ózinen aspanǵa Oǵan qaraw arqalı alıwımız múmkin ekenligin túsindiredi.
Biz nurdıń perzentleri sıyaqlı júrgenimizde, bizdiń minez-qulqımız gúnákar dúnyanıń qarańǵı jolların áshkara etedi hám ayıplaydı (5:11-13). Basqasha aytqanda, ıymansızlar bizdiń aralarında jasawımızdıń taqıwalı jolınan gúná neni ańlatatuǵının túsine aladı. Rabbı Isa zınaqorlıqta uslanǵan hayal jaǵdayında bunı isledi (Yoxan 8:1-12). Ol hayaldı Oǵan alıp kelgen kitapshılar hám fariseylerdiń eki júzliligin jerge jazıw arqalı áshkara etti (Yoxan 8:6-9; Yeremiy 17:13). Sonnan keyin Ol oǵan: «Bar, endi gúná etpe» dedi hám ómirin qalay ózgertiw múmkinligin túsindirdi: «Men dúnyanıń nurıman. Kim Maǵan erse, qarańǵılıqta júrmeydi, bálkim ómir nurına iye boladı» (8:11-12). Biz «kúndizgidey durıs júriwimiz kerek, toy-tamasha hám ishimlikte emes, azǵınlıq hám nápsilikte emes, jánjel hám qızǵanıshlıqta emes. Biraq Rabbı Isa Másehiydi kiyińler, hám nápsiniń qálewlerin orınlaw ushın oǵan hesh qanday múmkinshilik bermeńler» (Rimliklerge 13:13-14). Bizdiń ómirimiz dúnyanıń Nurın shın júrekten sáwlelendiriwi kerek, Ol bizdiń nurlarımızdı adamlar aldında jarqıratıwımız kerek dedi (Matta 5:14-16). «Nurdıń perzentleri sıyaqlı júriw» waǵız etiwdiń barlıq uyatlı hám jasırın usılların biykar etiwdi; hám Qudaydıń Sózin úyretkenimizde onı buzıp kórsetpewdi qamtıydı. Biraq «haqıyqatlıqtı anıq bayan etiw arqalı biz ózimizdi hár bir adamnıń ar-namısına Qudaydıń aldında usınamız» (2 Korinfliklerge 4:2 NIV).
3. «Sonlıqtan, aqılsızlar sıyaqlı emes, bálkim danıshpanlar sıyaqlı, waqıttı qádirlep, aqıllı júriwge itibar berińler, sebebi kúshler jaman» (Efesliklerge 5:15-16 NKJV).
«Aqıllı» dep awdarılǵan sóz «anıq» yamasa «normaǵa qatań sáykes» degen mánisti ańlatıwı múmkin. Másehiyler Rabbı bizden ne qáleytuǵının kórsetetuǵın Muqaddes Jazıwlarǵa sáykes «júriwi» kerek. Bul sonday-aq «itibar menen» degen mánisti ańlatadı. Iymanlılar ómir súriwimizge itibar hám duwa menen kúsh salıwı kerek – sonlıqtan biz Efesliklerge 5:15-ti «itibar menen hám danıshpanlıq penen júrińler» dep qayta aytıwımız múmkin. Muqaddes Jazıwlardı tolıq hám turaqlı oqıw arqalı, hám duwa arqalı, hár bir ıymanlı Rabbı bizden ómirdiń túrli tarawlarında hám qatnasıqlarında ne qáleytuǵının túsinedi: shirkewde; shańaraqta (er/hayal, ata-ana/balalar); jumıs ornında (jumıs beriwshi/jumısshı); hám Másehiy urısında (dos/dushpan). Rabbıdıń erkini Efesliklerge 5:19-6:21-de hám Muqaddes Jazıwdıń basqa bólimlerinde kórsetilgen. Atap aytqanda, ıymanlılar Rabbı tárepinen bizge berilgen ómirdi jasawı kerek: «Quday hár kimge qalay bólistirse, Rabbı hár kimdi qalay shaqırsa, solay júrsin» (1 Korinfliklerge 7:17); hám itibar beriń, 1 Korinfliklerge 7-bólim úyleniw yamasa boydaq qalıw haqqında!
«Danıshpanlıq penen júriwdiń» sırrı Ruh penen tolıw hám Oǵan ómirimizdi basqarıwǵa múmkinshilik beriw (Efesliklerge 5:18; Galatiyalılarǵa 5:25). Bizdiń oylarımızdı hám háreketlerimizdi Ruh emes, bálkim nápsi basqarıwı júdá ańsat. «Men Rabbıdıń mendan qáleytuǵını usı dep sezem» dep ózimdi qansha ret isendiremen, al shınında bul meniń gúnákar tábiyatımnıń isendiriwi boladı.
Biz waqıttı qádirlewge, yaǵnıy danıshpanlıq penen júriw ushın ótkizip jiberilgen múmkinshiliklerdi qaytarıp alıwǵa hám Rabbıǵa xızmet etiw ushın kóp waqıt qalmaǵanın túsiniwge shaqırılamız: «Bile turıp ... házir uyqıdan oyanatuǵın waqıt keldi; sebebi bizdiń qutqarıwımız ıyman etkenimizden de jaqın. Tún kóp ótti, kún jaqınlastı; sonlıqtan qarańǵılıq islerin taslayıq ... Kúndizgidey durıs júreyik, toy-tamasha hám ishimlikte emes, azǵınlıq hám nápsilikte emes, jánjel hám qızǵanıshlıqta emes. Biraq Rabbı Isa Másehiydi kiyińler, hám nápsiniń qálewlerin orınlaw ushın oǵan hesh qanday múmkinshilik bermeńler» (Rimliklerge 13:11-14).
Quday menen júriw Quday menen júriw – Qudaydıń júziniń nurında júriw – barlıq nárseniń biz benen birge júrgen Onıń kózlerine ashıq hám áshkara ekenligin esleytuǵın adamlar sıyaqlı jasaw, qarańǵılıq Onıń menen qarańǵılıq emes; hám bunı eslep, júreklerdiń ullı Izlewshisiniń aldında uyalıwımız kerek bolǵan hesh nárseni oylamawǵa yamasa aytpawǵa yamasa islemewge umtılıw. Quday menen júriw – Ruhqa eriw – Muqaddes Ruhtı ózimizdiń Ustazımız dep biliw, kúsh ushın Oǵan súyeniw, nápsige isenbew, mehir-muhabbatımızdı joqarıdaǵı nárslerge qoyıw, olardı jerdegi nárslerden ajıratıw hám ruwxıy pikirli bolıw. J. C. Ryle (1816-1900) tárepinen
