Nehemiyanıń jumısın túsiniw: Ierusalim diywalların qayta qurıw

Nehemiyanıń jumısın túsinıw

Nehemiyanıń tariyxınıń ruwxıy mánisin túsinıw ushın biz bul adamdı Izrail tariyxına jaylastırıwımız kerek. Ekinshi Shejireler 36-babı Ierusalimniń dushpan qolına ótiwin súwretleydi. Shama menen eramızǵa shekemgi 600-jılı Quday Óz xalqı, yahudiylerdi, Babilonlıqlar tárepinen tutqınǵa alınıwına ruxsat berdi, sebebi olar Onıń erkin buzǵan hám Onıń buyrıqlarına ashıqtan-ashıq boysınbaǵan edi (Ekinshi Shejireler 36:14). Bul olardıń ústine húkim, wayranlıq hám qullıqtı alıp keldi, hám «hech qanday emlew joq edi» (Ekinshi Shejireler 36:15-19). Olar Qudaydıń sabırın tawsıp edi hám endi Onıń muhabbatı olardıń qarsısına isledi. Onıń payǵambarlar arqalı jetkizilgen jaqınlasıp atırǵan húkim haqqındaǵı sózleri orınlandı (Eeremiya 25:8-11).

Bular búgingi kúndegi Qudaydıń xalqı ushın salmaqlı oylar. Biz hesh qashan Qudayımızdıń anıq juwaslıǵına isenbewimiz kerek. Biz hesh qashan gúnáǵa jeńil qaramawımız kerek. Aqır-aqıbetinde Qudaydıń ádalatlı ǵázebi barlıq gúnákar minez-qulıq penen, sonıń ishinde bizdiki menen de, islesedi.

Nehemiya bul tutqınlardıń áwladlarınan biri edi. Ol Babilon patshası Artaxerxeske parsı patshalıq xızmetinde edi. Quday parsılardı Babilonlıqlardı olardıń shápáátsiz jabayı minez-qulqı ushın jeńiw ushın qollanǵan edi. Quday Óz maqsetlerine erisiw ushın hár kimdi qollana aladı. Nehemiya bunı ele bilmese de, Quday oǵan patshaǵa jaqın orın bergen edi, solay etip Ol Óz wayran bolǵan xalqına qutqarıw hám jańalanıw alıp keliw ushın onı qollana aladı. Ol Óz wádelerin hesh qashan umıtpaydı (Eeremiya 25:12-14). Húkimdar Quday qutqarushı da. Ol Óz xalqın Ózi qollana alatuǵın jerge jaylastıradı. Bul fon menen Nehemiyanıń jumısın búgin ózimizge qollanayıq.

Júk

Ierusalim átirapındaǵı jaǵdaydı bilgen bir topar adamlar bar edi. Olar Kir hám Ezra dáwirinde qayta qurıwdıń baslanıwın kórgen tiri qalǵanlar edi (Nehemiya 1:3) (Ezra 1:1; 3:1-3; 3:10-11; 4:24; 6:14-16). Ibádatxana tamamlanǵan hám bir qansha qollanılıp atırǵan edi, biraq qalanıń qorǵanıw diywalları wayran bolǵan edi. Biz Susa qalasınan Ierusalimge waqıt-waqıtı menen «úyge» qaytqan bul qalǵanlar haqqında kóp bilmesek te, Hanani Nehemiya menen bólisken esabat bul ruwxıy adamdı kóp kúnler dawamında Qudaydıń aldında sınǵan etkenin bilemiz (Nehemiya 1:4).

Nehemiya belgili bir orın hám xalıq ushın Qudaydıń erkin bilmekshi bolǵan adamnıń jaqsı úlgisi. Bilimsiz bolıwǵa qanaatlanbay, ol ózin múmkin bolǵanınsha xabardar etti (1:2) hám bar nárselerdi bolıwı kerek bolǵan nárseler menen salıstırdı. Qudaydıń dańqın járiyalawı kerek bolǵan qala wayran bolǵan edi (1:3). Ol sınǵan diywallar haqqında Quday menen sóylesiwge waqıt ajıratqanda, onıń júgi «Qudayım Ierusalim ushın islewge júregime salǵan nárse» boldı (2:12).

Quday Nehemiyanıń júregin sınadı, solay etip Ol onı qollana aladı. Onıń atınıń mánisi, «Quday tınıshlandı,» haqıyqatqa aylandı. Onıń ruwxıy sezimleriniń bul waqıtlı keskinlesiwi onıń ómiriniń jumısı ushın háreketlendiriwshi kúsh boldı. Ol ózin Quday tárepinen sınǵanǵa qansha kóp ruxsat berse, onıń kózqarasları sonsha anıq boldı. Qárejet esaplandı hám Nehemiya Qudaydıń jumısın islew ushın bahasına tólewge tayın edi.

Batır isenim

Nehemiya óziniń patshalıq tayınlanıwın patsha ushın óz ata-babalarınıń úyindegi awır jumısqa qurban etti. Ol ele Ierusalimniń wayran bolǵan diywallarınan 800 mil uzaqlıqta edi, biraq qayta qurıw ol óz júreginde bunı islewge qarar etken waqıtta baslandı. Biz onıń duwa etkenin hám Qudaydıń «Olardı ol jerden jıynań hám Men tańlaǵan jerge alıp keliń» degenin oqıymız (1:9). Biz Qudaydıń shaqırıwına boysınamız ba?

Nehemiya bir mútájlikti kórdi. Ol dáslep bul haqqında Qudayǵa bardı, keyin ózin onı qanaatlandırıw ushın qoljetimli etti. Ol sharap quyıwshı bolıp dawam etti hám Qudaydıń júgin kóterip turıp, Qudaydıń waqıtın kútti. Kútiw kóbinese Qudaydıń Óz jumısın baslaw ushın jolı! Qudaydı kútiw hesh nárse islemew emes! Patsha sharap quyıwshı patsha tárepinen baqlanıp atırǵan edi, ol onı adıl hám miynetkesh dep kórdi. Nehemiya húrmet hám isenimge iye bolıp atırǵan edi.

Bul júkti bir neshe ay kótergennen keyin, Quday Nehemiyanıń jaqsı basqarılǵan «júrek qayǵısın» (2:1-2) patshanıń kóz aldına alıp keldi. Nehemiya jeke orında oraza tutqan edi (Matta 6:16-18) hám Quday endi onı ómirindegi eń úlken múmkinshilik penen sıyladı. Patsha oǵan úsh soraw bergeninde: «Neshige? ... Ne? ... Qalay?» (Nehemiya 2:2,4,6) onıń juwapları aldınnan tayın edi – biraq ele de «júdá qorqıp turǵan edi» (2:2). Biraq, ol Ierusalim diywalların qayta qurıw ushın zıyaratqa Qudaydan da, patshadan da qollaw soraw arqalı óziniń úlken isenimin kórsetti (2:3-5).

Qorqıw ruwxıy emes degen nárse joq. Quday islegen waqıtta adamlar kóbinese qorqadı – hátte Qudaydıń xalqı da (Shıǵıw 3:6; Birinshi Shejireler 13:12; Luka 2:10; Mark 16:6). Nehemiya Qudaydıń ózi bergen júginiń orınlanıwı ushın jol ashıwına isenip sóyledi. Onıń duwası hám tayarlıǵı birge islep, «Qudaydıń miyrimli qolın (onıń ústinde hám) patsha onıń barlıq ótinishlerin qabıl etti» (2:8). Húkimet xatları hám kerekli shiyki zatlar menen qurallanǵan Nehemiya ómiriniń Qudaydıń missiyasın basladı.

Qudaydıń jumısı

Ol jaqsı jumısın hám onıń barlıq qawipsizligin taslap, Ierusalimge sayaxat etti. Wayran bolǵan diywallardı túngi razvedkadan keyin, onıń júgi ele de onıń hám Quday arasındaǵı sır edi. Biraq júreginde Qudaydıń keńesi bar adamnıń potencialın hesh qashan tómen bahalamań. Ierusalimniń wayranlıqlarında kóp yahudiyler jasap atırǵan edi, biraq tek Nehemiya ǵana Qudaydan qayta qurıw júgin alǵan edi. Ol qárejetlerdi esaplaǵan, óz variantların qarastırǵan hám tek Quday menen keńeslesken edi.

Nehemiya menen diywallardı teksergen bir neshe adam ele onıń jobasın bilmeytuǵın edi (Nehemiya 2:12). Ol olardıń mútájligin kórsetti, Qudaydıń olardı óz júgin bólisiwge shaqırıwına isendi. Jergilikli húkimetler ele qatnaspaǵan edi (2:16). Tek júkli jumısshılar komandasın tańlaǵannan keyin ǵana joba ashıldı. Qudaydıń jumısın asıǵıw wayranlıqqa alıp keliwi múmkin. Aqıllı qurıwshı Quday menen bir qatarda boladı (Rimliklerge 13:1-5).

«Tekseriw» sózi (2:13,15) zıyan kólemin anıqlaw ushın jaranı tekseriw ushın medicina termini. Bul process dawamında Quday Nehemiyanıń komandası júreklerinde islep atırǵan edi, solay etip olar onıń sıyaqlı qáweterli bola aladı. Qáweter minnetleniwge alıp keledi. Biz basshınıń mútájlikti kórsetip, onı menen birge ekenin kóremiz: «Biz qanday qıyınshılıqta ekenimizdi kórip turıpsız ... wayranlıqlar ... ot penen kúydirilgen» (2:17). Ol olardı ózi menen birge islewge shaqırǵanda, olardıń juwabı: «Qayta qurıwdı baslayıq» boldı (2:18). Qudaydıń adamları Onıń jumısın orınlaw ushın Onıń qural-jabıqların qollanǵanda, «masqaralaǵan hám kúlgen» (2:19) adamlar tárepinen hesh qashan jolınan taydırılmaydı. Tek Qudaydıń hám Onıń tayınlanǵan basshılarınıń sózleri ǵana áhmiyetli.

Basqalar menen qurıw

«Keliń, qayta qurayıq,» dep shaqırdı ol (2:17). «Qayta qurıwdı baslayıq,» dep juwap berdi olar (2:18). «Biz (Qudaydıń) qulları qayta qurıwdı baslaymız» (2:20). Duwaǵa juwap retinde, Quday Nehemiyaǵa júk, qurıwshılar komandası hám batırlıq bergen edi. Úshinshi bap qayta qurıw jumısın qısqasha bayanlaydı.

Qudaydıń jumısı kóp adamlar menen kóp awır jumıstı óz ishine aldı. Quday jumıs islep atırǵanı ushın biz hesh nárse islemewimiz kerek dep oylaytuǵınlar bul bapdan kóp nárse úyreniwi kerek. Quday Ierusalim diywalların Óz xalqınıń terin tógiw arqalı qayta qurıp atırǵan edi. Qurılıs sózleri otız eki ayatta qırq eki ret ushırasadı. Hám basqa bir topar sózler qayta qurıwshılar ushın bir-birine «jaqın» islew qanshelli áhmiyetli ekenin aytadı. Diywaldaǵı hár qanday boslıq basqa hár kimniń barlıq jumısın qádirsiz etedi. Men bunı jergilikli shirkewge qatnasıw haqqındaǵı túsindirme dep bilemen, ol «hár bir bólek óz jumısın islegen sayın, muhabbat penen ózin ózi óstiredi hám quradı» (Efessliklerge 4:11-12,16). Qudaydıń basshılıǵı astında juwapkershilikler Onıń qul-basshıları arqalı bólistiriledi.

Jáne bir áhmiyetli pikir – hár bir qayta qurıwshınıń «aldında ... jaqınında ... úyiniń qasında» islew pikiridir (3:23). Qudaydıń hár bir jumısı úyde baslanıp, sol jerden baslap isleniwi kerek. Qonshımızdı súyiw bul sózdiń «kelesi esik» mánisi menen baslanadı. Biz kóshede, kolledj jatagında, ofiste, zavodta yamasa túrme kamerasında – Quday bizdi qayerge jaylastırǵan bolsa, sol jerde qayta qurıwdı baslawımız kerek.

Nehemiya 3-babı sonday-aq qayta qurıw jumıslarınıń «ruwxaniyler ... zergerler, atır islewshiler ... hám sawdagerler» tárepinen islengenin aytadı (3:28-32). Hesh kim «Bul meniń qábiletim emes» yamasa «Men óz isimdi qaldıra almayman» dep ayta almadı. Bir neshe húkimdarlar, húkimdarlardıń balaları hám jámiyet basshıları – mısalı, diywaldıń óz bólimin «ıntalı túrde ońlaǵan» Barux sıyaqlılar (3:17-21) – Quday ushın jańa rol alǵanlardıń úlgileri retinde kórsetildi. Ókinishke oray, geybir «ásilzádalar» ózlerin baqlawdan joqarı dep esapladı. Olar qayta qurıwǵa qáwip edi, sebebi olar «jumısqa iykemlespegen edi» (3:5). Olar adam dárejesin Quday ushın xızmetten joqarı qoydı.

Ierusalim diywalı haqıyqıy jámiyetlik háreket edi, kópshilik jaqsı birge isledi. Geybirleri eskisin qayta qurǵan bolsa, basqaları jańasın baslap qurǵan edi. Bul búgingi kúndegi shirkewlerimizge úlgi bola aladı. Neshige azǵana itibar menen «ekewi de» birge xızmet ete alatuǵın bolsa, nege tek «eski» yamasa tek «jańa» bolsın?

Qarsılıq penen gúresiw

Tórtinshi bapta burın aytılǵan qarsılıq (2:10,19) keńeytiledi. Shaytan Qudaydıń jumısın toqtatıw ushın jumısshılardıń sırtında hám ishinde adamlar qollanǵan. Ol hátte bizdiń Qutqarushımızdı jerdegi qutqarıwshı ómiriniń basında da sınadı (Matta 4:1-11). Ol hújim etken waqıtta, Muqaddes Ruwhtı hám Qudaydıń Sózin ruwxıy gúreste bizdiń qorǵanıw hám hújim etiwshi qurallarımız ekenin esleń (Efessliklerge 6:10-18). Men Nehemiya ushın bir neshe gúreslerdi kórip turıppan.

Insanǵa qarsı iláhıy:

Birinshisinde, Sanballat hám Tobiah patsha haqqında insanıylıq penen oylap atırǵan edi, al Nehemiyanıń júregi hám aqılı iláhıy, suveren Qudayǵa baǵıshlanǵan edi (2:19-20). Qudaydıń qulları Qudaydı anıq kóz aldında tutıwı kerek (Evreylerge 12:2-3). Dúnya nárselerdi Qudaydan basqasha kóredi.

Masqaralawǵa qarsı qayta qurıw:

Ekinshi qarama-qarsılıq masqaralawǵa tiykarlanǵan edi (4:1-6). Sanballat hám Tobiah esitken nárse durıs edi; olardıń qızǵın juwabı olardıń qálewleri Qudaydıń jumısı tárepinen sınap atırǵanın kórsetti. Olar Nehemiya, onıń komandası hám olardıń jumısı haqqında jaman sózler ayttı. Olar Nehemiyanıń dıqqatın Qudaydan basqa nárselerge burıwdı qáledi. Biraq Qudaydıń jumısshıları Máshihtiń minez-qulqına iye bolıwı kerek: Ol «Ózin hesh nárse etpedi» hám «Ózin tómenletti» (Filippiliklerge 2:5-8). Biz quwǵınǵa ushırawımızdı kútiwimiz kerek dep eskertilgenbiz (Matta 5:10; Rimliklerge 8:35-37). Nehemiyanıń juwabı qarsılıqqa qaramastan duwa etiw hám qayta qurıwdı dawam ettiriw boldı (Nehemiya 4:4-6).

Jaman awqamǵa qarsı jaqsı qorǵaw:

Úshinshi qarama-qarsılıq «qıyınshılıq tuwdırıwǵa umtılǵan ... hám jumıstı toqtatıwǵa» umtılǵan jamanlıq awqamı menen boldı (4:7-11). Qarsılıq úlken kóringenine qaramastan, Nehemiya duwa etiw hám qorǵawshı qoyıw arqalı juwap berdi. Bul isenimsizlik emes, bálki jumısshılardı ruwxlandıratuǵın ruwxıy aqıl edi. Olar máselelerdi Qudaydıń qolında saqlawǵa hám Óz qolların Onıń jumısı ushın qollanıwǵa qarar etti.

Insan qáwip-qáterlerine qarsı Qudaydıń kepilligi:

Tórtinshi qarama-qarsılıq kóbirek ruwxlandırmaytuǵın qáwip-qáterlerden keldi (4:11-23). Juwap retinde, Nehemiya jumısshılarǵa «Ullı hám qorqınıshlı bolǵan Rabbıńızdı esleń» dedi (4:14). Olardıń dıqqatı Qudayǵa bekkem baǵıshlanǵan bolǵanı ushın, adamlar saqlanıw sharaların kórip, jumısların dawam ettirdi (4:16-18). Eger jumıs toqtasa, shaytan jeńedi. Nehemiyanıń ruwxlandırıwshı xabarları hám jeke úlgisi onıń komandasına isenim berdi (4:19-23).

Kelisiwge qarsı isenim:

Besinshi qarama-qarsılıq Sanballat hám onıń joldasları Nehemiyaǵa basqa joba usınǵanda boldı: «Keliń, ushırasayıq» (6:2). Biraq Nehemiya «olar maǵan zıyan keltiriwdi joybarlap atırǵanın» kórdi (6:2). Basshılıqtaǵı jetikliktiń eń úlken belgilerinen biri «Joq» dep ayta biliw. Tamshılaǵan suw sıyaqlı, qarsılıq Nehemiyanı kelisiwge májbúrlewge tırıstı. Ashıq xat arqalı asıra siltegen gápler tarqaldı (6:7). Jumısshılar dushpannıń nıshanına aylandı, sebebi Nehemiyanı jeńiw múmkin emes edi. Ol barlıq nárseni biliwshi Qudaydan «qollarımı kúsheytiwdi» soradı (6:9). Ol haqıyqıy kúsh hám húkimet qayerde ekenin bildi.

Qorqıwǵa qarsı isenim:

Aqırǵı qarama-qarsılıq (6:10-14) ruwxıy jaqtan jańǵırǵan basqa variant edi: «Keliń, Qudaydıń úyinde ushırasayıq ... sebebi adamlar seni óltiriwge kelip atır» (6:10). Onıń ómiri qáwip astında edi, biraq ruwxıy túsiniw onıń bul jalǵan payǵambarlıq ekenin juwmaqlawına alıp keldi (6:12-13). Ol Qudaydıń payǵambar arqalı sóyley alatuǵının bildi, biraq ol hár bir payǵambarlıqtıń Qudaydan emes ekenin de bildi (6:14; Birinshi Yuhanna 4:1). Juwap berilgen duwa hám Qudaydıń jumısta ekenin biliw Nehemiya hám onıń komandasına jumıstı «elw eki kúnde» tamamlawǵa múmkinshilik berdi (6:15-16). Dushpandı jeńiwdiń eń jaqsı jolı – jumıstı izbe-iz orınlaw.

Nátiyjelerdi kóriw

Diywal Qudayǵa gúwalıq boldı, átiraptaǵı milletler tárepinen de kórildi hám húrmetlendi: «Dushpanlarımız bunı esitkenlerinde, barlıq átiraptaǵı milletler qorıqtı hám óz-ózine isenimin joǵalttı, sebebi olar bul jumıstı Qudaydıń járdemi menen islengenin túsinip jetti» (6:16). Keyinirek Pawl sıyaqlı, Nehemiya hám diywal qayta qurıwshılar ayta aladı: «Men óz ázziligim haqqında quwanısh penen maqtanaman, solay etip Máshihtiń kúshi meniń ústimde tura bersin ... Máshihtiń háwesine, men ázziliklerde, haqáretlerde, qıyınshılıqlarda, quwǵınlarda, qıyınshılıqlarda quwanaman. Sebebi men ázzilengenimde, sol waqıtta kúshlimen» (Ekinshi Korinfliklerge 12:9-10).