Mesih, Dawıttıń Ulı
Mattanıń Injili
Mattanıń injili mına sózler menen ashıladı: «Isa Mesihtiń, Dawıttıń ulı, Ibrahimniń ulı, nesil kitabı» (1:1 ESV). Nesil kitabı súwretlengen adamnıń ata-babalarınıń dizimin beredi hám bul onıń ómirbayanın túsiniwge járdem beredi. «Nesil kitabı» dep awdarılǵan grek sózi «áwlad» degen mánisti de ańlatadı, hám ol geyde Jazıwda solay awdarılǵan. Bunnan tısqarı, bul Bibliyanıń birinshi kitabınıń atı: Jaratıw.
«Isa» atı grek tilinen transliteraciya etilgen Iḕsous, bul Onıń evrey atın bildiredi Yeshua. «Mesih» grek tilinen kelgen Christos, bul «Maylanǵan» degen mánisti ańlatadı, «Mesih» yamasa Mashiach evrey Eski Wásiyatında (mısalı, Zábúr 2:2). Bizge esletiledi, bir ruhaniy Aronnıń shańaraǵınan óz ruhaniy xızmeti ushın maylanǵan, ádette 30 jasında (Shıǵıw 28–29). Geyde bir payǵambar Quday bergen xızmetin baslaǵanda maylanǵan, sonday-aq patsha ruhaniyler nátiyjesiz bolǵannan keyin Quday Óz xalqı ústinen húkim súriw ushın bergen. Quday Sauldi húkim súriw ushın sayladı (1 Samuel 10:1), ol, ókinishke oray, nátiyjesiz patsha boldı, sebebi ol adamnıń qálewlerin izledi. Bul Dawıt penen bolǵan jaǵday emes edi, sebebi ol Qudaydıń júregine sáykes patsha boldı (1 Samuel 16:1-13), hátte onıń nátiyjesizlikleri bolsa da. Bul eki patshanı maylaw ushın qollanılǵan qurallardıń áhmiyetli ayırmashılıǵın bayqaw qızıqlı. Sauldiń jaǵdayında, Samuel sınatuǵın shıshe qollanǵan, al Dawıt ushın, Quday Óz payǵambarına sınbaytuǵın kúsh simvolı bolǵan múyizden maylawǵa baslaǵan (1 Samuel 16:1).
Matta 1 ge qaytıp, Ibrahimniń atı «kóplegen xalıqtıń ákesi» degen mánisti ańlatadı, sebebi Quday onı evrey xalqınıń ákesi etken. Sonlıqtan, Isa «Ibrahimniń Ulı» (Matta 1:1) dep atalǵan. Qudaydıń Óz xalqı ushın rejesin orınlaw ushın patshanıń kúshi kerek edi, hám solay etip Isa da «súyikli» degen mánisti ańlatatuǵın Dawıttıń Ulı edi.
Zábúrlerdiń Qudaydıń júregine sáykes Adamdı súwretlew menen ashılıwı tańqalarlıq, ol «bárekátli» dep ataladı. Neshikke? Sebebi Ol júrmeydi nájistiń keńesinde, ne turmaydı gúnákarlar jolında, ne otırmaydı masqaralawshılar menen (Zábúr 1:1-3). Bul etistikler adamlarǵa tán bolǵan intensivliktiń artqanın kórsetedi. Isa, biraq, barlıq jamanlıqtan kámil ajıratılǵan edi, biraq hárdayım erkin edi, hár qanday mútájlik penen hár kim Oǵan jaqınlasa alatuǵın edi. Ol Qudaydıń hesh qanday huqıqların buzbadı, biraq sol waqıtta Ol kóplegen adamlarǵa járdem berdi hám ǵamqorlıq etti. Pútkil adamzat tariyxında tek bir adam bul súwretke kámil sáykes keledi. Bizdiń Rabbimiz Isa Mesih sol bárekátli Adam!
Siz Onı tanıysız ba; siz Onı súyesiz be?
Rut Kitabı
Boaz benen Ruttiń ájayıp muhabbat tariyxı Qudaydıń Óz xalqı ushın rejesin qalay orınlaǵanın túsiniwge járdem beredi, olardıń júregine sáykes patshanı berip, Rut 4 tiń aqırında oqıǵanımızday. «Boaz Rutti aldı, hám ol onıń hayalı boldı. Hám ol oǵan kirdi, hám Rabbimiz oǵan bala berdi, hám ol bir ul tuwdı. Keyin hayallar Naomiǵa ayttı: ‘Rabbimizge bárekát bolsın, ol seni búgin qutqarıwshısız qaldırmadı, hám onıń atı Izrailde dańqlansın! Ol saǵan ómir qayta tiklewshi hám qartayǵan waqtıńda baǵıwshı boladı, sebebi seni súygen keliniń, jeti uldan da artıq bolǵan, oǵan bala tuwdı.’ Keyin Naomi balanı aldı hám onı tizesine jatqızdı hám onıń emshek anası boldı. Hám kórshiliktegi hayallar oǵan at berdi, aytıp: ‘Naomiǵa bir ul tuwıldı.’ Olar oǵan Obed dep at qoydı. Ol Yesseniń ákesi, Dawıttıń ákesi edi. Endi bular Perezdiń áwladları: Perez Hezrondı tuwdırdı, Hezron Ramdı tuwdırdı, Ram Amminadabdı tuwdırdı, Amminadab Nahshondı tuwdırdı, Nahshon Salmondı tuwdırdı, Salmon Boazdı tuwdırdı, Boaz Obedti tuwdırdı, Obed Yesseni tuwdırdı, hám Jesse Dawıttı tuwdırdı» (13-22-ayátlar).
Bul qısqa nesil kitabınıń aqırǵı sózi Rut Kitabınıń giltin bildiredi, sebebi ol barlıǵı súyikli Dawıt haqqında. Bul búgingi kúndegi biz ushın áhmiyetli sabaqtı ańlatadı: bizdiń itibarımız siyasiy yamasa sociallıq máselelerge emes, al Rabbimiz Isaǵa qalay juwap bergenimizge qaratılıwı kerek!
Siz Onı ózińizdiń Qutqarıwshıńız sıpatında tanıysız ba? Eger sonday bolsa, siz Onı ózińizdiń Rabbimiz sıpatında húrmetleysiz be?
Ishayanıń Payǵambarlıǵı
Payǵambar Ishayanıń jazǵanın qarap shıǵıń:
Qarańǵılıqta júrgen xalıq ullı nur kórdi; tereń qarańǵılıq jerinde jasaytuǵınlarǵa nur jarqıradı. Sen xalıqtı kóbeyttiń; sen onıń quwanıshın artırdıń; olar seniń aldında oraq waqtındaǵı quwanısh sıyaqlı quwanadı, olar oljanı bóliskende quwanǵanday. Sebebi onıń júginiń boyıntırıǵın, hám onıń iynine arnalǵan tayaqtı, onıń qısımshısınıń tayaǵın, sen Midian kúni sıyaqlı sindirdiń. Sebebi urıs gúriwinde basıp ótetuǵın jawıngerdiń hár bir etigi hám qanǵa batqan hár bir kiyim otın ushın janadı. Sebebi bizge bir Bala tuwıldı, bizge bir Ul berildi; hám húkimet Onıń iyninde boladı, hám Onıń atı Ájayıp Keńesberiwshi, Qudiretli Quday, Máńgilik Áke, Tınıshlıq Ámirshisi dep ataladı. Onıń húkimetiniń hám tınıshlıǵınıń artqanına shek bolmaydı, Dawıttıń taxtında hám onıń patshalıǵı ústinde, onı ornatıw hám onı ádillik hám tuwrılıq penen házirgi waqıttan baslap máńgilikke qollap-quwatlaw ushın. Áskerler Rabbiniń ıqlası bunı isleytuǵın boladı (Ishaya 9:2-7).
Quday Ishayaǵa bul ájayıp payǵambarlıqtı jazıwǵa berdi. Bul búgingi kúndegi biz ushın áhmiyetli sabaqlardı ańlatadı, sonday-aq Quday saylaǵan Patsha húkim súretuǵın keleshek dúnyanıń payǵambarlıq súwretin beredi. Házirgi waqıtta Ol, Dawıttıń Ulı, bul dúnyaǵa jasırınǵan, biraq biz Onı – házirgi waqıtta da – «dańq hám húrmet penen táj kiygizilgen» (Evreyler 2:9) kóremiz. Bul dańq aldın sol payǵambar tárepinen boljanǵan edi (Ishaya 6:1-7), biraq Mesih Óz xalqı tárepinen biykar etiliwi kerek edi (9-13-ayátlar). Izrailniń qattı júrekli bolıwı máseleleri sonshalıq áhmiyetli, biz onı Jazıwda jeti retke jaqın atalǵanın tabamız. Matta 12 Rabbimiz Isanıń ullılıǵın súwretleydi, Shabbat kúnen de ullı, Yunustan da ullı, Sulaymandan da ullı. Biraq, Ol Óz xalqı tárepinen biykar etildi!
Búgingi kúndegi biz haqqında ne aytıwǵa boladı? Eger biz ózimizdi qattı júrekli etip, Onı biykar etsek, házirgi hám keleshek ushın júdá salmaqlı aqıbetler boladı. Bizde sezgir júrekler bolsın hám qaysar bolmayıq, Ózimizdi Onıń astında kishireytiyik (1 Peter 5:6-11).
Adam Ulı Shabbat kúni de Rabbimiz. —Matta 12:8 NKJV
Nineviya adamları bul áwlad penen birge húkimde turadı hám onı ayıplaydı, sebebi olar Yunustıń waǵızınan keyin táwbe etti; hám shınında da Yunustan da ullıraq adam bul jerde. —Matta 12:41
Qubla patshası bul áwlad penen birge húkimde turadı hám onı ayıplaydı, sebebi ol jerdiń shetinen Sulaymannıń danalıǵın esitiw ushın kelgen edi; hám shınında da Sulaymandan da ullıraq adam bul jerde. —Matta 12:42
