Jaqsı isler
Hám Titusqa jazılǵan xat
Titusqa jazılǵan xatqa kirisiw English Standard Version Study Bible (Crossway Books) bizge «Titus kitabınıń teması – isenim menen ámeliyat, isenim menen minez-qulıq arasındaǵı ajıralmas baylanıs» ekenligin aytadı. Hám ol Titusqa jazılǵan xatqa óz túsindirmesinde What The Bible Teaches (Ritchie Pub.) David West bılay deydi: «Bul xat bizge isler haqqında kóp nárse aytadı (ergon) . Bizdi qutqarǵan biz islegen ádillik isleri emes, bálkim Onıń raxmeti edi (Titus 3:5). Titustıń ózi jaqsı islerdiń úlgisi bolıwı kerek edi (Titus 2:7). Biz Máshihtiń óz múlki bolǵan, jaqsı islerge ıshqıpas adamlar bolıwımız kerek (Titus 2:14); biz hár bir jaqsı iske tayın bolıwımız kerek (Titus 3:1), jaqsı islerdi saqlawǵa itibar beriwimiz kerek (Titus 3:8) hám jaqsı islerdi saqlawdı úyreniwimiz kerek (Titus 3:14).»
«Jaqsı isler» basqa Feature jazıwshılar tárepinen tereńnen qamtılǵanlıqtan, bul maqala Titusqa jazılǵan xattaǵı jaqsı islerge itibar qaratadı, ol ulıwma tema retinde «jaqsı islerdi» ámelge asırıwǵa baǵdarlanǵan (Titus 1:16; Titus 2:7,10,14; Titus 3:1, 5, 8,14).
1-bap – Qábiletli aqsaqallar
1-bapta Titusqa hár bir qalada aqsaqallar tayınlaw kórsetpesi berilgen, olardıń ómirleri Shirkew basshılarınan Talap etilgen joqarı standartqa sáykes kelgenligine isenim payda etiw kerek. Birinshi talap – olar ayıpsız yamasa ayıpsız bolıwı kerek (Titus 1:6). Bul olardıń jeke ómirlerinde hám jergilikli shirkewdegi basshılıǵında hesh kimniń olardı ádep-ikramlılıqqa qarsı minez-qulıqta ayıplaw múmkinshiligi bolmawı kerek degen mánisti ańlatadı. Olardıń ómirlerindegi hám xızmetindegi «jaqsı islerdiń» dálili menen olar basqa jámáátke erisiw ushın úlgiler boladı.
Biz Máshihiy xızmetlerdegi kóp basshılar ádep-ikramlılıqta, finanslıq pákemliginde hám maqtanısh hám ózin-ózi joqarı qoyıw tarawlarında júdá úlken qátege jol qoyǵan dáwirde jasap atırmız. Shaytan, gúman joq, televideniyeniń «ataqlılıq» tásirin, bunday baǵdarlamalardı efirge shıǵarıw ushın úlken muǵdardaǵı aqshanı hám maqtanıshqa alıp keletuǵın «rok juldızı» ataqlılıǵın olardıń qulawına alıp keliw ushın paydalanadı. Ataqlı basshılar qátege jol qoyǵanda, bul Máshihtiń atın páseytedi, ergenlerdiń kewlin qaldıradı hám geyde olardı Máshihtiń artınan eriwden uzaqlastıradı. Búgingi kúnde kóp adasqan basshılardıń jolına qarsı, Pawıl basshılıq etiw ushın bul úlgini usınadı: «Men Máshihtiń úlgisine ergenimdey, siz de meniń úlgime eriń» (1 Korinflilerge 11:1 NIV).
Ol óziniń jeke ergenlerge qızıqpaytuǵının, bálkim tek ǵana Injildi Muqaddes Ruhtıń kúshi menen usınıp, tıńlawshıların Máshihtiń artınan eriwge baǵıtlaytuǵının anıq aytadı. «Sebebi bizdiń shaqırıǵımız qátelikten yamasa taza emes niyetlerden kelip shıqpaydı, biz sizdi aldawǵa háreket etip atırǵan joqpız. Kerisinshe, biz Injilge isenip tapsırılǵan, Xuday tárepinen maqullanǵan adamlar retinde sóyleymiz. Biz adamlarǵa jaǵıwǵa háreket etip atırǵan joqpız, bálkim júreklerimizdi sınaytuǵın Xudayǵa jaǵıwǵa háreket etemiz. Siz bizdiń hesh qashan maqtaw sózlerin qollanbaǵanımızdı, yamasa ashgózlikti jasırıw ushın maska kiyip alǵanımızdı bilersiz – Xuday bizdiń gúwamız. Biz adamlar tárepinen maqtaw izlemeytuǵın edik, sizden yamasa basqa birewden emes» (1 Salonikalılarǵa 2:3-6).
Pawıl Titusqa Kritliklerdiń isleri Injilge qarsı ekenligin eskertedi. Olar «boysınbawshı, bos sóylewshiler... uyatlı payda ushın sabaq beriw arqalı pútkil shańaraqlardı buzıp atır... jalǵanshılar, jaman haywanlar, jalqaw tamashılar» (Titus 1:10-12). Olar Rabbimiz aytqan adamlarǵa uqsas: «Bul adamlar Meni awızları menen húrmetleydi, biraq olardıń júrekleri Menen uzaqta. Olar Maǵan biykarǵa tabınadı» (Mark 7:6-7). Basqasha aytqanda, olar tek ǵana sóyleydi, sebebi olardıń isleri olardıń Xudaydan uzaqta ekenligin kórsetedi. Pawıl aytqan Kritlikler tek ǵana isenim bildiretuǵın, biraq ámel etpeytuǵın isenimliler: «Olardıń aqılları da, ar-namısları da buzılǵan. Olar Xudaydı bilemiz dep dawalaydı, biraq óz háreketleri (isleri) menen Onı biykar etedi. Olar jek kórińishli, boysınbawshı hám hesh qanday jaqsı is islewge jaramas» (Titus 1:15-16).
Jergilikli shirkewde ruwxıy basshı Xuday hám adamlar aldında úlgili ómir súriwi kerek. «Ózińizge tapsırılǵan Xudaydıń qoyların baǵıń, baqlawshılar retinde xızmet etiń – májbúr bolǵanıńız ushın emes, bálkim Xudaydıń qálewi boyınsha, qálewińiz benen; aqshaǵa ashgóz bolmay, bálkim xızmet etiwge ıshqıpas bolıń; ózińizge tapsırılǵanlar ústinen húkimranlıq etpey, bálkim qoylarǵa úlgi bolıń» (1 Petrus 5:2-3).
2-bap – Máshihiy minez-qulıqlar
Bul bapta Pawıl aldınǵı baptaǵı jalǵan oqıtıwshılarǵa qarsı Máshihiy turmıstaǵı durıs minez-qulıqlar hám principlerdi qarastıradı. Titusqa Krittegi jumısı tiykarınan pastoral bolıp tabıladı, hám Pawıl oǵan túrli adamlar menen – kekse er adamlar, kekse hayallar, jas hayallar, jas er adamlar hám qullar menen turaqlı túrde sóylesiwdi esletedi (Titus 2:1-10). Onıń oqıtıwı «saw aqıdaǵa» sáykes bolıwı kerek, Kritliklerdińkine uqsas emes. Titustıń ózi jaqsı islerdiń úlgisi bolıwı kerek, solay etip ol Injilge namıs keltirmeydi. «Hár bir nársege jaqsı islerdi islew arqalı olardıń aldında úlgi bolıń. Oqıtıwıńızda pákemlikti, jiddiyilikti hám ayıplanbaytuǵın sóylewdi kórsetiń» (Titus 2:7-8).
Shirkewdegi kekse er adamlar ámelge asırıwı kerek bolǵan «jaqsı islerdiń» dizimi bar: «Kekse er adamlarǵa salmaqlı, húrmetke ılayıq, ózin-ózi basqara alatuǵın hám isenimde, súyispenshilikte hám shıdamlılıqta bekkem bolıwdı úyretiń.» (Titus 2:2) Bul isler jetiklikti kórsetedi hám jergilikli shirkewge teń salmaqlılıq beriwge járdem beredi – búgingi kúnde júdá kerekli nárse.
Sol sıyaqlı, kekse hayallar jas hayallarǵa óz erlerine qalay járdemshi bolıwdı, sonday-aq Balalardı Sózge sáykes tárbiyalaytuǵın jaqsı analar bolıwdı úyretiw arqalı ruwxıy jetiklikti kórsetiwi kerek. Usı jol menen Xudaydıń «jumısı» mensinbey qoyılmaydı. «Sol sıyaqlı, kekse hayallarǵa ómir súriw tárizinde húrmetli bolıwdı, geybetshi bolmawı yamasa kóp sharapqa qul bolmawı, bálkim jaqsı nárselerdi úyretiwdi úyretiń. Sonnan keyin olar jas hayallardı óz erlerin hám balaların súyiwge, ózin-ózi basqara alatuǵın hám taza bolıwǵa, úyde bánt bolıwǵa, meyirban bolıwǵa hám óz erlerine boysınıwǵa úyrete aladı, solay etip hesh kim Xudaydıń sózin jamanlamaydı» (Titus 2:3-5).
Jas jigitler ózin-ózi basqarıwǵa shaqırıladı (Titus 2:6); gúman joq, Pawıl jaslıqtıń kóp asıǵıs háreketlerine silteme jasap atır edi. Menimshe, ol jeke pákemlikke bolǵan mútájlik haqqında, ásirese olardıń jas hayallarǵa bolǵan múnásebetine qatnaslı sóylep atır edi. Jas Timotiyge jazǵan xatlarında Pawıl bılay jazadı: «Jaslıqtıń jaman qálewlerinen qashıń, hám ádillikti, isenimdi, súyispenshilikti hám tınıshlıqtı izleń» (2 Timotiyge 2:22); hám ol Timotiyge «jas jigitlerge aǵa-ini sıyaqlı, kekse hayallarǵa ana sıyaqlı, hám jas hayallarǵa apalar sıyaqlı, pútkilley pákemlik penen múnásebet jasawdı» (1 Timotiyge 5:1-2) tapsırdı. Xudaydan qorqatuǵın jas jigitler pákemlik hám tazalıqtıń jaqsı islerin ámelge asırıwı kerek, óz jas hayal doslarına Rabbimizdi razı etiw hám basqalarǵa úlgi bolıw ushın húrmet penen múnásebet jasawı kerek. «Hesh kim jas bolǵanıńız ushın sizdi mensinbesin, biraq sóylewde, ómirde, súyispenshilikte, isenimde hám tazalıqta isenimlilerge úlgi bolıń» (1 Timotiyge 4:12).
Qullar, xızmetshiler hám jallanba jumısshılarǵa olardıń jumıs islew tárizi «Xuday Qutqarımız haqqındaǵı oqıtıwdı tartımlı etiw kerek» (Titus 2:10) dep aytılǵan. Biz ózimizge bul sorawlardı beriwi múmkinbiz: Biz jumısta qandaymız? Biz pákemizbe? Biz Máshihiy etikanı ámelge asıramızba? Biz shıǵımsız jumıs islep atırmızba? «Ne isleseńiz de, onı pútkil júregińiz benen isiń, Rabbimiz ushın islegen sıyaqlı, adamlar ushın emes» (Koloselilerge 3:23).
3-bap – Barlıq ushın jaqsı isler
Úshinshi bap barlıq isenimliler ámelge asırıwı kerek bolǵan «jaqsı islerdi» quraytuǵın isenimniń ulıwma háreketleri menen shuǵıllanadı. Húkimetke boysınıw zárúrli «jaqsı is» bolıp tabıladı (Titus 3:1). Titus kitabınıń birinshi babı kórsetkenindey, Xuday jergilikli shirkewge dúzilis hám tártipti saqlaw ushın basshılıqtıń bir bólegi retinde aqsaqallardı qoyǵan. Biz olarǵa boysınıwımız kerek, solay etip jergilikli shirkew unamlı, jemisli túrde isley aladı. Evreylerge jazılǵan xatta bılay delingen: «Basshılarıńızǵa boysınıń hám olardıń húkimetine boysınıń. Olar sizlerdi esap beriwge tiyis adamlar retinde baqlaydı. Olarǵa boysınıń, solay etip olardıń jumısı júrekten quwanıshlı bolsın, júk emes, sebebi bul sizge hesh qanday payda keltirmeydi» (Evreylerge 13:17). Hám Salonika shirkewine Pawıl bılay jazadı: «Endi biz sizden, aǵa-iniler, aranızda qattı jumıs isleytuǵınlardı, Rabbimizde sizden joqarı turǵanlardı hám sizge eskertiw beretuǵınlardı húrmet etiwdi soraymız. Olardı óz jumısları ushın súyispenshilikte eń joqarı dárejede qádirleń» (1 Salonikalılarǵa 5:12-13). Aqsaqallar jergilikli shirkewdi qurıwǵa járdem beredi, hám biz olarǵa boysınıp, olardıń basshılıǵı astında jumıs islegenimizde, biz sol jumıstıń bir bólegi bolamız.
Titus 3 bizge Injil xabarınıń qızıqlı súwretin beredi. Ol adamnıń gúnalı, qayta tuwılmaǵan hám qádirsiz jaǵdayınan baslanadı (Titus 3:3), keyin Xudaydıń meyirbanlıǵı hám súyispenshiligi bizge kórsetken ullı hám kámil qutqarıwdı usınadı (Titus 3:4-5), onnan keyin Muqaddes Ruhtıń qayta tuwılıw hám Qutqarımız Isa Máshiyt arqalı ishki kúsh jumısı (Titus 3:5-6), hám nátiyjede raxmet arqalı aqlanıwımız hám házirgi úmitimiz benen tawsıladı (Titus 3:7). Mine sonıń ushın biz ózimizdi «jaqsı islerdi islewge» arnawımız kerek (Titus 3:8). Bul tek ǵana tolıq waqıtlı Máshihiy jumısshılar ushın emes, bálkim «bul nárseler hár kim ushın da jaqsı hám paydalı» (Titus 3:8).
Jaqsı isler birneshe arnawlı háreketler menen sheklenbewi kerek, bálkim biz isleytuǵın barlıq nárselerdiń ajıralmas bólegi bolıwı kerek. Rabbimiz ushın jasaw hám jemisli ómirden zıyat hesh nárse joq, hám bul bizdiń Rabbimizdiń bizde hám biz arqalı óz rejesin orınlawına múmkinshilik bergenimizde bizdiń tájiriybemiz bolıwı múmkin. «Hám biz bunı siz Rabbimizge ılayıq ómir súriwińiz hám Onı hár tárepleme razı etiwińiz ushın duwa etemiz: hár bir jaqsı iste jemis beriw arqalı» (Koloselilerge 1:10).
Jaqsı isler ádetin rawajlandırıw
Eger biz jaqsı isler ádetin qáliplestirsek, Máshihtiń jolı ápiwayılasadı. Bul bir qanday da bir ayrıqsha nárse islew, keyin kúnniń qalǵan bóleginde ózin-ózi qádirlewge qaytıw máselesi emes. Haqıyqıy Máshihiy hesh nárse onıń tezligin ózgertpeytuǵın, tek ǵana maqsetke qaray qádemlerin áste-aqırın tezletetuǵın qatańlıq penen alǵa basadı. Menimshe, Pawıl bılay jazǵanda onıń oyında sol bar edi: «Bul isenimli sóz, hám men sizden bul nárselerdi turaqlı túrde tastıyıqlawıńızdı qáleymen, Xudayǵa isengenler jaqsı islerdi saqlawǵa itibar beriwleri kerek» (Titus 3:8). Pawıl ájayıp úlgi menen tezlikti belgiledi, hám men isenimmen, bizge onıń menen birge bolıw qıyın, biraq háreket etiw úlken nárse.
