«Bul dúnyaǵa uqsamań, bálkim aqılıńızdı jańalaw arqalı ózgeriń, solay etip Qudaydıń jaqsı, maqul hám kámil erkin tábiyatın dálillewińiz múmkin». – Rimliklerge 12:2 NKJV
Qudaydıń Erkin Tábiyatın Biliw hám Orınlaw 3-bólim
Bul seriyanıń 1-bóliminde biz Qudaydıń hákimlik erkin tábiyatı Onıń jasırın rejesi ekenligin kórgen edik, ol bolıp ótken, házirgi hám keleshektegi hár bir nárseni belgileydi. 2-bólimde biz Qudaydıń hár birimiz ushın ashkaralanǵan erkin tábiyatın qarap shıqtıq. Biz Qudaydıń hákimlik erkin tábiyatı menen Onıń ashkaralanǵan erkin tábiyatınıń bir-birine hám bizge qanday baylanıslı ekenligin qaraw menen juwmaqlaymız.
AYIRIM BELGILENGEN SHEKLER ...
Qudaydıń hákimlik erkin tábiyatı menen Onıń ashkaralanǵan yamasa turmıs tárizi erkin tábiyatı ámelde qalay baylanıslı hám bir-birine qosıladı? Bul súwrette (Súwret 1, ońda) úlken sheńber Qudaydıń hákimlik erkin tábiyatın, al kishilew sheńber Onıń turmıs tárizi erkin tábiyatın bildiredi. Kishi hám úlken sheńberdiń ishinde bir-birine qosılıp turǵan aymaq Onıń ilahiy rejesine muwapıq islengen háreketti bildiredi, ol Onıń buyrıǵına boysunadı hám kimdir tárepinen orınlanadı. Bul aymaqqa kiretuǵın háreketlerdiń eki mısalı tómende keltirilgen.
Ibrahimniń Shaǵırıwı:
«Rabbı Ibrahamǵa: «Mámleketten, tuwısqanlarıńnan hám ákeńniń úyinen Men saǵan kórsetetuǵın jerge shıq. Men seni úlken xalıq etemen; Men saǵan báreket beremen hám seniń atıńdı ullı etemen; hám sen báreket bolasań. Men saǵan báreket bergenlerge báreket beremen, al seni qárǵaǵanlardı qárǵayman; hám seniń arqalıńda jer júzindegi barlıq shańaraqlar báreketlenedi», – dedi. Solay etip, Ibraham Rabbı oǵan aytqanday jolǵa shıqtı» (Jaratılıs 12:1-4).
Máshihtiń Qurbanlıǵı:
«Sol sebepli, Ol dúnyaǵa kelgende, Ol: «Qurbanlıq hám sadqa Sen qálemediń, biraq Sen Maǵan dene tayarladıń. Kúydirilgen qurbanlıqlarda hám gúna ushın qurbanlıqlarda Sen razı bolmadıń. Sonnan keyin Men: «Mine, Men keldim – Kitapta Men haqqımda jazılǵan – Seniń erkińdi orınlaw ushın, ey Quday», – dedim» (Evreylerge 10:5-7).
Bul eki jaǵdayda da Qudaydıń ilahiy rejesi ashkaralandı, hám Ibraham menen Isa oǵan ámel etti hám isenim menen boysundı. Ibraham jaǵdayında, bálkim Haranda qartayǵan ákesi Terah ólgenge shekem qısqa waqıt toqtap ótken bolıwı múmkin, biraq ol tańqalarlıq dárejede turaqlı isenim menen boysundı. Hám Isanıń kámil boysunıw ómiri, hátte krestke kerilip eń qorqınıshlı ólimge shekem, Eski Ahıtta anıq boljap aytılǵan edi (Zabur 40:6-8). Ol Ákesiniń tolıq qanaatlanıwı ushın Óziniń kámil erkin tábiyatın orınlaw arqalı Qudayǵa dańq keltirdi. Eki túrli jaǵdayda aspanlar bunı járiyaladı: «Bul Men qálegen Menim súyikli Ulım» (Matta 17:5; 3:17).
Súwret 1-de, oń táreptegi basqa yarım ay tárizli aymaq Qudaydıń ashkaralanǵan (turmıs tárizi) erkin tábiyatın buzıw arqalı islengen, biraq solay da Onıń hákimlik rejesin orınlaǵan bir háreketti bildiredi. Bul jerde eki mısal bar.
Ishmaildiń Tuwılıwı:
Ibraham menen Sarra xızmetshisi Hagar arqalı perzent kóriw rejesi bul aymaqqa kiretuǵın hárekettiń mısalı. Olardıń islegen isi nadurıs edi, bul isenimniń joqlıǵın kórsetti. Ókinishke oray, aqıbetleri búgingi kúnde de Arablar menen Evreyler arasındaǵı Palestinadaǵı keskinlik Ishmail menen Isaak arasındaǵı dushpanlıqtı sáwlelendiredi, bul Jaratılıs 16-da jazılǵan kemshilikli minez-qulıqtıń nátiyjesi edi. Bul aymaqqa kiretuǵın háreketler uzaq múddetli aqıbetlerge iye boladı.
Máshihtiń Ólimi:
Máshihtiń ólimi – Onıń Yahuda tárepinen satılıwı, nızamsız hám ádilsiz sudlanıwı hám Qudıstıń sırtındaǵı shól tawda krestke keriliwi – nızamsız hám gúnalı háreketlerdiń nátiyjesi edi. Biraq, olar Quday tárepinen aldınnan belgilengen hám Onıń kámil maqsetlerin orınlaw ushın ruqsat etilgen edi. Olar Oǵan dańq, al bizge báreket keltirdi. Petrushtiń bul sózlerin oqıń:
«Ey Izrail adamları, bul sózdi tıńlań: Nazaretlik Isa, Quday Onıń arqalı sizlerdiń aranızda islegen keremetler, tańqalarlıq isler hám belgiler menen dálillengen Adam, sizler ózińiz de bilesiz – Onı, Qudaydıń belgilegen maqseti hám aldınnan biliwi menen berilgen, sizler nızamsız qollar menen alıp, krestke kerip, óltirdińiz; Quday Onı ólim azapların bosatıp tiriltti, sebebi Onıń ólim tárepinen uslap turılıwı múmkin emes edi» (Húwiller 2:22-24).
... QOZǴALISQA ORIN BAR
Bul analizden kelip shıǵatuǵın, danalıq principin qollanatuǵın sheshim qabıllaw ushın ayırım kórsetpeler bar. Bul adam aqılı emes, bálkim joqarıdan Qudaydan múminlerge keletuǵın ilahiy danalıq (Yaqub 3:17).
Biz Qudaydıń hákimlik erkin tábiyatın aldınnan bilmegenimiz (hám bile almaytuǵınımız) ushın, ol bizdiń háreketlerimize tásir ete almaydı, biraq ol bizdiń minez-qulqımızǵa tásir ete aladı (hám etiw kerek). Yaqub óz dáwirindegi qıyınshılıqlarǵa shıdamlı isbilermen er adamlar menen hayallarǵa aytqanday:
«Házir kel, senler: «Búgin yamasa erteń biz anaw yamasa mınaw qalaǵa baramız, ol jerde bir jıl turamız, satıp alamız hám satamız, hám payda tabamız», – degenler; al senler erteń ne bolatuǵının bilmeysizler. Sebebi seniń ómiriń ne? Ol qısqa waqıtqa kórinip, keyin joq bolıp ketetuǵın buw. Onıń ornına senler: «Eger Rabbı qálese, biz jasaymız hám mınaw yamasa anaw islerdi isleymiz», – dewińiz kerek. Biraq házir senler óz maqtanıshıńızda maqtanıp atırsızlar» (Yaqub 4:13-16).
Aldınnan rejelestiriw jaqsı, qısqa hám uzaq múddetli (Pawıl bunı tez-tez islegen), biraq ol maqtanıshsız yamasa ózin-ózi izlemey, óz ómirimiz ushın Qudaydıń rejesin orınlawǵa kishipeyil boysunıwdı kórsetip, shártli tilde aytılıwı kerek.
Injil anıq buyrıq bergen jerlerde, Onıń biz ushın turmıs tárizi erkin tábiyatı tıńlaw hám boysunıw. Onıń Sózi bizdiń qollanbamız, bizge kerekli barlıq kórsetpelerdi beredi. Túrli jaǵdaylar túrli jantasıwlardı talap etedi degen tiykarǵa tiykarlanǵan jaǵday etikasın qollanıwǵa orın joq, hám bir jaǵdayda moral jaqtan nadurıs bolǵan nárse basqa jaǵdayda durıs bolıwı múmkin. Jınıslıq azǵınlıqtan saqlanıw buyrıǵı absolyut, hám mısalı, neke sırtındaǵı qatnasıqtaǵı sheriklerdiń minnetlemesi dárejesi sıyaqlı nárselerge baylanıslı emes.
Hám eger biz óz ómirimiz ushın Qudaydıń erkin tábiyatın shın mániste túsinwdi qálesek, hár qanday túrdegi artıqsha islew (shekten tıs) qadaǵan etiledi.
«Sol sebepli aqılsız bolmań, bálkim Rabbıdıń erkin tábiyatı ne ekenligin túsiń. Hám ishimlik penen mas bolmań, onda azǵınlıq bar; bálkim Ruwhtan tolıń» (Efislilerge 5:17-18). Jańa Ahıtta Ruwhtan tolıw haqqındaǵı jalǵız silteme bul jerde, kóplegen jámiyetlerde keń tarqalǵan hám ásirler dawamında bolǵan bul artıqsha túrine baylanıslı ekenligi tańqalarlıq.
Yuhanna aytqanda
«Kishkene balalar, ózińizdi butlardan saqlań» (1 Yuhanna 5:21),
ol gúnalı dúnyada Qudaydı biliw ómirimizde ayırım ajıratıw háreketin talap etetuǵının názerde tutqan; bul tek ǵana Onıń haqqında ne bilgenimizge baylanıslı emes. Bul sol bilimge qaray qalay ózimizdi tutqanımızǵa hám Onı súygenimizden ne nárselerdi alıp taslawǵa ruqsat bergenimizge baylanıslı.
Injilde anıq buyrıq berilmegen jerlerde, bizdiń sheshim qabıllawımızda «qozǵalıs ushın orın» bar. Bul jerde de danalıq principi qollanılıwı kerek. Biz qabıl etken ayırım tańlawlar jaman bolıp shıǵıwı múmkin, hám ayırım jaqsı tańlawlar basqalarǵa qaraǵanda jaqsıraq. Biz bunı túsinwden baslawımız kerek
«Rabbıdan qorqıw danalıqtıń baslanıwı» (Nasiyatlar 9:10).
Bizdiń sheshimlerimizdiń basında, úlken yamasa kishi bolsın, Jaratıwshı Qudayǵa húrmet sezimi hár bir nárseniń tiykarında bolıwı kerek ekenligin túsinemiz. Hám Yaqub aytqanday,
«Eger sizlerden kimde-kim danalıqtan jetispewshilik tapsa, ol barlıqqa joqarı dárejede hám ayıplamasız beretuǵın Qudaydan sorasın, hám oǵan beriledi. Biraq ol isenim menen, hesh qanday shúbhesiz sorasın» (Yaqub 1:5-6).
Isenim – Qudaydıń bizge hesh qashan zıyan keltiretuǵın nárse bermeytuǵınına iseniw. Máshihiylerde bizdi durıs isenimge hám tiyisli háreketlerge baslawdı qáleytuǵın Ishki Muqaddes Ruwh bar:
«Ol, haqıyqat Ruwhı kelgende, Ol sizlerdi barlıq haqıyqatqa baslaydı» (Yuhanna 16:13).
Bul «qozǵalıs ushın orın» ásirese kúndelikli jaǵdaylarǵa qollanıladı, olardıń tikkeley ruwxıy aqıbetleri joq, mısalı, kiyim tańlawımız, mebel hám úy buyımların satıp alıwımız, hám túrli dem alıw iskerlikleri. Bul jerde kóplegen variantlar bar, olar qabıl etiliwi yamasa biykar etiliwi múmkin. Duwa, Qudaydıń Sózi, doslardan keńes, hám húkim súrip turǵan jaǵdaylar, bunday sheshim qabıllawǵa barlıq kirisler bolıwı múmkin.
Biraq hárdayım eń joqarı principi danalıq bolıwı kerek. Danalıq tek ǵana informaciyadan kóp; ol hátte bilimnen de kóp, ol óz-ózinen bizdi maqtanıshlı etiw múmkin. Qudaydıń danalıǵı Onıń menen jeke tájiriybeden keledi. Solay etip, «Menim Háreketlerim» sózlerin óz ishine alǵan oval (Súwret 2, shepte) sheptegi qos sheńberde bekkem saqlanıwı kerek, hám oń táreptegi yarım ay tárizli aymaqqa shıǵıp ketpewi kerek (Súwret 3, ońda). Bul tek ǵana ómirimizdiń kóbirek duwa etiwshi, sezgir, isenimli hám danalı bolǵanımızda qanday bolıwı múmkin edi degen ókinish sezimin keltiriwi múmkin.
Quday bizge barlıq sheshim qabıllawımızda danalıq principin qollanıwǵa járdem bersin, solay etip biz Qudaydıń erkin tábiyatın bilemiz hám orınlaymız. Dáslepki shákirtler sıyaqlı, biz sırtqı dúnyaǵa «Isa menen birge bolǵanımızdı» kórsetiwimiz kerek (Húwiller 4:13).
