Erkin Erk?
Miy hám onıń minez-qulıqqa tásirin úyrenetuǵın filosoflar hám neyroolimler erkin erk tek ǵana illyuziya ekenin hám koinat nızamları oǵan jol qoymaytuǵının aytadı. Olar «sanlı tańlaw tájiriybesi tiykarǵı nerv processleriniń nátiyjesi bolıp, olar adam háreketin payda etedi, emes, al olardıń sebebi emes» dep pikir bildiredi.
Biraq, olar tek ǵana gúna tásirindegi jetilispegen insanlardı esapqa aladı.
Jetilisken Insan
Qulawdan keyin tek ǵana bir jetilisken insan boldı, ol da Rabbimiz Isa Masih edi! Biz Onıń qásiyetleri haqqında ilimiy tájiriybelerden emes, al Muqaddes Jazıwlardıń ashılıwınan bilemiz. Matfey 26:35,39 hám 44, Mark 14:35 hám Luka 22:42 de biz bul jetilisken Adamdı hárekette kóremiz. Onıń insanlıq erkin erki Atasına «Bul keseni Mendan alıp tasla» degeninde kórsetildi. Ol óz erkiniń bolıwın talap etpedi, biraq «Meniń erkime emes, al Seniń erkiń bolsın» (Luka 22:42 NIV) dedi. Usılayınsha biz Rabbimiz Isanıń Atasınıń erkini izlep, keyin onı dárhal óziniki etkenin kóremiz. Bul biz ushın úlgi bolatuǵın jaqsı mısal: máselelerimizdi Qudayǵa alıp barıw, Onıń erkini anıqlaw hám keyin onı orınlaw!
Jetilispegen Insanlar
Bizlerdiń barlıǵımız tábiyiy túrde «gúnalı tábiyatımızdıń qálewlerin qanaatlandırıp, onıń qálewleri hám oylarına erip» jasaymız (Efesslerge 2:3). Biz erkin emesbiz – biz tek ǵana erkinbiz dep oylaymız! Quday usınatuǵın qutqarıw onı qabıl etetuǵınlar ushın erkinlik beredi. Biz qutqarılǵanımızda, bizde sol gúnalı tábiyat boladı, biraq bizge «ómir Ruwxı» beriledi, ol bizdi «gúna hám ólim nızamınan azat ete aladı» (Romalılarǵa 8:2). Sonnan keyin biz «gúnalı tábiyatqa qaray emes, al Ruwxtıń qálewine qaray jasaymız» (4-ayat).
Jámiyet Hám Insan Erki
«Jazalaw jaqsı isleytuǵın jámiyet ushın júdá zárúr,» biraq jazalaw «jınayatlı iskerliktiń aldın alıw hám burınǵı nızam buzıwshılardı nátiyjeli puqaralarǵa aylandırıw» ushın bolıwı kerek, ósh alıw yamasa kek alıw ushın emes. «Insan jámiyetleri tariyx boyınsha qayta-qayta anıqlaǵan [ki] nızamlar ornatılmasa hám qollanılmasa, adamlar ózlerin basqalardan joqarı qoyadı hám barlıq juwapkershilikten qashadı – jalǵan sóyleydi, aldap, urlıq etedi» jámiyetke zıyan keltirip. Sol sıyaqlı, Qudaydıń jazalawı hám jazalaw qáwipi házir ósh alıwdı emes, al hár kimdi «táwbege keliwge» (2 Petrus 3:9) májbúrlewdi maqset etedi. Quday óz Ulıwın bizdiń ornımızǵa jazalanıw ushın jiberiw arqalı adam ushın táwbe etiw hám jazadan qashıw jolın kórsetti. Eger biz táwbe etsek hám Onıń qutqarıw jolın qabıl etsek, biz gúnaǵa qul bolmastan, Masihde erkin jasalaymız. Ol bizdi azat etiwdi qáleydi!
Búgin Onıń erkinlik usınısın qabıl etesińbe? Biz sizge qalay ekenin ayta alamız.
JUWMAQLAWSHI ESLETPELLER
- Shariff, A. F. hám Vohs, K. D.: Scientific American, Iyun 2014, b. 78.
- Sol jerde, b. 79.
