Máshihtiń Qurbanlıǵınıń Tábiyaatı: Jarasıw
Jarasılıw degen ne? «Oksford sózligi»niń anıqlaması «doslıq qatnasıqlardı qayta tiklew» – ajırasıw yamasa kelispewshiliklerden keyin qaytadan tınıshlıq ornatıw háreketi; yamasa birewdi jaǵımsız nárse yamasa jaǵdaydı qabıl etiwge májbúr etiw. Sanaat, milliy yamasa siyasiy dawlarda jarasıw ádette jaǵdaydı tınıshlandırıw hám birgelikte tastıyıqlanǵan kelisim yamasa tınıshlıq shártnaması tiykarında jumıs qatnasıqların qayta tiklew ushın eki táreptiń de kompromiss dárejesin qabıl etiwdi óz ishine aladı.
Muqaddes Kitaptaǵı jarasıw ideyası bunnan ádewir keńirek bolıp, ol álbette Quday tárepinen hesh qanday kompromissdi óz ishine almaydı. Bul Quday Ózine qarsı gúna islegenlerdi ádillik penen qayta qabıl etedi degen mánisti ańlatadı. Quday, dúnyaǵa bolǵan ullı muhabbatı menen, insannıń gúnákar jaǵdayına hesh qashan biypárwa bolmaǵan. Adam atanıń hám Hawanıń gúna islegen waqıtınan baslap, Quday Óziniń qutqarıw jobasın ámelge asırıp kelgen. Olardıń gúnası insaniyatı Qudaydan uzaqlastırdı. Sonlıqtan, olar jarasıwǵa mútáj edi, Quday emes! Ózi menen joǵalǵan adamlar arasındaǵı úlken ayırmashılıqtı joq etiw ushın, Quday Óziniń Ulıwın xochta gúna qurbanlıǵı etti. Qudaydıń miyrimi adamlarǵa Máshihtiń gúnálar ushın qurbanlıǵı tiykarında Ózi menen jarasıw ushın imkaniyat beredi. Pawıl былай деп jazdı:
«Sizler bir waqıtları Ózinen ajıralǵan hám dushpan pikirli bolıp, jaman isler islegen edińiz. Endi bolsa Ol óziniń ólimi arqalı, Óziniń denesinde sizlerdi jarastırdı, Óziniń aldında sizlerdi muqaddes, ayıpsız hám ayıpsız etip kórsetiw ushın» (Kolosalıqlarǵa 1:21-22 ESV). Quday Óziniń muqaddesliginde ózgermeydi, sonlıqtan Ol tek gúnásine ókinip – júreklerin/kózqarasların ózgertken – hám Qutqarıwshıǵa isengen adamlarǵa ǵana qabıl etedi.
Isengen hár bir adam dárhal jarasılǵan boladı. Ruwxıy jaqtan olar Odan uzaq bolǵan jaǵdaydan Oǵan jaqın qatnasıqqa alıp kelingen. Olar muqaddes, ayıpsız hám ayıpsız – hesh qanday kemshilik qalmaǵan! Olar muqaddes Quday menen ádil qatnasıqta turadı. Olar menen tınıshlıqta, burın olar «dushpan edi» (Romalıqlarǵa 5:10).
Jarasılıw Qudaydıń Ne Islegenligi Haqqında (2 Korinfliklerge 5:18-6:2).
«Barlıq bul nárseler Qudaydan, Ol Máshix arqalı bizdi Ózi menen jarastırdı hám bizge jarasıw xızmetin berdi.» — 2 Korinfliklerge 5:18
Pawıldıń Qudayǵa xızmet etiwge bolǵan motivatsiyası Rabbiniń qorqınıshın biliwden (5:11) hám Máshixke bolǵan muhabbatınan (14-ayat) kelip shıqtı. Rabbi Isa Óziniń ómiri hám xızmetinde Qudaydıń miyrim-shápáátin kórsetti, Ózi «dúnya Onıń arqalı qutqarılsın dep» jiberilgen edi (Yuxanna 3:17).
«Quday Máshix ishinde dúnyanı Ózi menen jarastırıp atır edi, olardıń gúnáların esapqa almay, hám bizge jarasıw sózin tapsırdı» (2 Korinfliklerge 5:19 NKJV). Biraq Qudaydıń miyrimi kórsetilgenler Onıń Jiberilgenin xochqa qaqtı. Sol waqıtta Qudaydıń jarastırıwshı miyrimi jeńiske eristi, sebebi Máshihtiń qurbanlıǵında «Quday gúná bilmegen [Máshixti] biz ushın gúná etti, biz Onıń ishinde Qudaydıń ádilligi bolıwımız ushın» (21-ayat). Máshix bizdiń Orınbasarımız edi. Ol bizdiń ornımızǵa Qudaydıń húkimin kóterdi. Bizdiń gúnálarımız keltirgen aralıq tolıǵı menen hám máńgilikke joq etildi, hám biz Súyikliniń ishinde qabıl etildik! Qudaydıń gúnáǵa qarsı pozitsiyası ózgermes bolsa da, Óziniń miyrim-shápáátinde Ol bizge «Máshix ishinde» keldi. Bunnan da ájayıpı, «Eger kimde-kim Máshix ishinde bolsa, ol jańa jaratılıs; eski nárseler ótip ketti; mine, barlıq nárseler jańa boldı» (17-ayat).
Quday Máshihtiń shákirtlerine bul xabardı, «jarasıw sózin» (19-ayat) tarqatıw wazıypasın tapsırdı. Pawıl isenishlilerdi «elshiler» hám «Onıń menen birge islesiwshiler» (20-ayat, 6:1) dep ataydı – bul Máshixke hám Qudayǵa dushpan bolǵan basqa dúnyada úlken imkaniyat hám júdá juwapkershilik.
Jarasılıw Qudaydıń Muhabbatına Tiykarlanǵan (Romalıqlarǵa 5:1-11).
«Bizdiń Rabbimiz Isa Máshix arqalı, biz házir jarasıwdı qabıl ettik.» — Romalıqlarǵa 5:11 ESV
Romalıqlarǵa 1:16 dan 5:11 ge shekem sud májilisindey, sońǵı 11 ayat is nátiyjesi bolıp tabıladı. Jarasılıwǵa qatnıslı, Romalıqlarǵa 5-bólimdegi tiykarǵı pikir – isenishliler Qudaydan barlıq bereketlerdi «arqalı» yamasa «menen» Rabbi Isa Máshix arqalı alǵan. 1-ayat «Sonlıqtan, biz isenim arqalı aqlanǵanımızdan keyin» dep baslanadı. «Sonlıqtan» Romalıqlarǵa kitabınıń túrli jerlerinde juwmaq shıǵarıw ushın qollanıladı. Romalıqlarǵa 5:1-11 de, Máshixiy isenishliler ushın Injildiń ótken, házirgi hám keleshek nátiyjeleri kórip shıǵıladı.
Ótken waqıt 6-10-ayatlarda bayan etilgen. Onda kórsetilgen úsh jaǵdaydı qarap kóriń:
- Biz «hálsiz» hám «qudaysız» (6-ayat) edik, ózimizge járdem beriwge kúshimiz joq edi, yamasa Quday ushın jasawǵa yamasa Onıń járdemin sorawǵa hesh qanday qálewimiz de joq edi.
- Biz «gúnákar» (8-ayat) edik, muqaddes Quday menen hesh qanday qatnasıǵımız joq edi.
- Biz Qudaydıń «dushpanları» (10-ayat) edik, Oǵan hám Onıń járiyalanǵan erkiine qarsı belsendi qarsılıq kórsetip atırǵan edik.
Mine, usı kontekstte biz Romalıqlarǵa kitabında birinshi ret jarasıwdıń haqıyqıy sırın ashıp atırmız. Injil Quday nur hám Quday muhabbat dep járiyalaydı. Ájayıpı, Ol Óziniń muhabbatın bizge joǵalǵan jaǵdayımızda usınıs etedi, Onı Óziniń jalǵız Ulıwınıń óliminde kórsetip.
«Quday bizge bolǵan Óziniń muhabbatın kórsetedi, sebebi biz gúnákar bolıp turǵanımızda, Máshix biz ushın óldi» (8-ayat NKJV).
Biraq házirgi waqıtqa kelsek, 10-ayatta biz Quday menen jarasılǵanımız da aytılǵan. Yaǵnıy, biz dushpanlıq hám ólim aralıǵınan qayta alıp kelindik. Bul Luqa 15-bólimdegi joǵalǵan uldıń mısalında kórsetilgen, ol uzaq mámleketten ákesiniń úyine qaytıp kelgen waqıtta. Jarasılıw bizdi Qudaydıń aldına Onıń menen bizdiń aramızda hesh qanday aralıq qaldırmaydı. Bul miyrim-shápááttiń házirgi jaǵdayı, Onıń múnásip bolmaǵan miyrimi, onda biz Romalıqlarǵa 5:1-11 de kórsetilgen ájayıp ruwxıy bereketlerge iye bolamız. Bul bereketler arasında dúnyadaǵı hár bir adam iye bolǵısı keletuǵın nárseler bar:
- «Quday menen tınıshlıq» (1-ayat) – hesh qanday sheshilmegen máseleler qalmaydı!
- «Isenim arqalı kiriw» (2-ayat) – Qudaydıń miyriminen paydalanıwǵa úzliksiz qábilet. Házir hesh qanday tosqınlıqlar joq!
- Onıń Muqaddes Ruwxınıń sawǵası (5-ayat) – Onıń arqalı biz Qudaydıń muhabbatın bilemiz. Bul tek ǵana dámi emes, al ol bizdiń júreklerimizdi suw basıp, Onıń islegen barlıq nárselerin, islep atırǵan barlıq nárselerin hám biz ushın isleytuǵın barlıq nárselerin qádirley alıwımız ushın!
- Máshihtiń aspanlarda Qudaydıń oń tárepinde ruwxanıy shaǵatlıǵı – biz Onıń sheksiz ómiri menen qutqarılamız (10-ayat)!
- Eń jaqsısı, jarasılǵanımızdan keyin biz Qudayǵa tiri hám haqıyqıy túrde tabınıwımız múmkin – biz Qudayda quwanamız yamasa maqtanamız (11-ayat)!
Jarasılıwdıń keleshek mánisi de bar, bul sońǵı dáwirlerge tiyisli, Quday Óziniń qálegenin Máshix arqalı kórsetedi. Injil tek ǵana úlken qutqarıw emes, geypara 9-ayat «biz Onıń arqalı [Qudaydıń] qáháriden qutqarılamız» dep tastıyıqlasa da. Ol, Injil, jarqın keleshek haqqında: «Qudaydıń dańqınıń úmiti» (2-ayat). Bul haqıyqatlar quwanısh ushın qosımsha sebepler bolıp tabıladı.
Jarasılıw Óziniń Nátiyjelerinde Keń Qamtıwlı (Kolosalıqlarǵa 1:18-23).
«[Máshix arqalı, Quday] barlıq nárselerdi Ózi menen jarastırdı, jerdegi yamasa aspandaǵı nárselerdi, Óziniń xochınıń qanı menen tınıshlıq ornatıp.» — Kolosalıqlarǵa 1:20
Kolosalıqlarǵa 1:21 gúnákar insannıń Quday aldındaǵı jaǵdayınıń tereńligin «óz pikirlerinde hám jaman isleri menen dushpan bolǵan» dep súwretleydi (NKJV). Dúnya óz pikirlerinde de, jaman isleri menen de Qudayǵa dushpan ekenligin jaqsı eslep qalıń. Romalıqlarǵa 1-bólimde bul Onı Jaratıwshı dep tán alıwdan bas tartıwlarınıń tuwrı nátiyjesi ekenligi aytılǵan. Búgin olardıń filosofiyaları hám ilimiy gipotezaları Onı óz pikirlerinen shıǵarıp taslawdı dawam ettiredi, olar qudaysızlıq hám ádep-ikramlıqsızdıqtı qarsılıq penen ámelge asırıwdı dawam ettirgenlikten. Quday olardı jaman nápsilerge, ádep-ikramlıqsız qumarlarǵa hám buzılǵan pikirlerge taslap qoyǵanı tańqalarlıq emes.
Kerisinshe, isenishliler jarasılǵan, buzılıwdıń tereńliginen «muqaddes, ayıpsız hám [Qudaydıń] kóz aldında ayıpsız» bolıw ushın alıp kelingen (22-ayat). Bul ózgerisler biz ushın Máshihtiń qurbanlıǵı arqalı ámelge asırıldı – «[Máshihtiń] denesiniń ólimi arqalı» (22-ayat) hám «Onıń xochınıń qanı arqalı» (20-ayat). Rabbi Isa Óziniń miyrim-shápáátinde biz benen Ózin adam bolıp tanıttı, solay etip Ol Óz ómirin berip, qayta tiriliwde onı qayta ala aldı. Óz erkine qaray Ol Óz denesin gúná ushın qurbanlıq etip usındı. Xochta Quday gúnáǵa húkim shıǵarıw ushın háreket etti, hám Máshix hár bir dushpan ústinen jeńiske eristi. Onıń Ulıwınıń xochtaǵı ólimi arqalı, adamlarǵa qarsı shekten tıs zorlıq kórsetilgen jerde, Quday házir isengen hár bir adamdı jarastıra aladı. Bul jarasıw olardıń jaman, gúnákar jaǵdayınan hám pozitsiyasınan; ol Isanıń qayta tiriliwi arqalı, hám olardı «Máshix ishine» jaylastıradı. Olar ne bolǵan bolsa, tolıǵı menen joq etildi. Isenishlilerdiń jarasıwınıń bul keń qamtıwlı nátiyjeleriniń geyparaları Kolosalıqlarǵa 2:11-14 te súwretlengen.
Biraq Quday, Máshix arqalı, keleshekte – keleshek dúnyada hám máńgilik jaǵdayda kóbirek isleytuǵın boladı. Ol Óziniń jańa jaratılısınıń baslanǵıshı bolǵan Birinshi menen jańadan basladı (1:18). Máshihtiń qurbanlıǵı, Onıń qımbatlı qanınıń qádiri, Qudaydıń «bársha nárselerdi Ózi menen jarastırıwı ushın... jerdegi yamasa aspandaǵı nárselerdi» (20-ayat) ádil tiykar beredi. Biraq, «jer astındaǵı nárselerdiń» jarasıwı joq. Filipililerge 2:10 da, «jer astındaǵılar» Shaytandı ergen barlıq isenishsizler hám qulaǵan ruwxıy jánlikler. Olar Quday Ákeniń buyrıǵı menen Rabbi Isaǵa moyınsınıwǵa hám tize búgiwge májbúr boladı.
Kolosalıqlarǵa 1:20 degeni, gúná buzǵan hár qanday nárse hám gúná kirgen hár bir jer tazalanadı. Quday buyırǵanda, barlıq jamanlar Qudaydıń qáháriden azap shegiw ushın máńgilik húkim ornına jiberiledi. Sonnan keyin, aspan hám jerdegi barlıq nárseler Onıń menen jarasılǵanda, Qudaydıń qálegenligi hám dańqı jańa aspanlardı hám jańa jerdi Máshix arqalı, Onıń eń joqarı Birinshi arqalı toltıradı. Jarasılıwdıń keń qamtıwlı nátiyjeleri isenishlilerdi jańa jaratılıs bereketlerine alıp keledi, onda Quday barlıq nárselerde barlıǵı boladı (1 Korinfliklerge 15:28)!
ESLETPE
- Gúnálar ushın qurbanlıq Muqaddes Kitapta Máshihtiń óliminiń sol tárepin kórsetedi, onıń arqasında Qudaydıń muqaddes hám ádil minezi tastıyıqlanǵan, hám onıń kúshi menen Ol pútkil dúnyaǵa miyrimli yamasa shápáátli bola aladı. Gúnálar ushın tólem kóbirek qanaatlanıw bolıp tabıladı. Birew qáhárdı qabıl etedi, arnalǵan, lánetlengen hám gúnákar ushın orınbasar boladı, solay etip ol erkin boladı. («Qısqasha Bibliya Sózligi, beyimlengen).»
