Лука 22:14-20 оқың
Бул бап Худайдың әўлийелериниң толық сүўретлемесин береди. Ҳаўарий Петр Мухаддес Руўх тәрепинен жаңадан ийманға келгенлерге жазыўға басланып, оларға берилген көп имканиятларды баян етеди. Ол Ийемиз Ийса Масихқа болған ийман арқалы оларға берилген нығметлердиң уллылығын сүўретлеў ушын айырым атамаларды қолланған. Оның хатының бул бөлиминде он үшиге шамалас атама бар, ҳәм олардың бәршеси Худайдың ҳәр бир әўлийесине тийисли. Атама адамның ким екенлигин сүўретлейди, лаўазым сол адамның атқаратуғын ўазыйпасына байланыслы, ал атама адамның айырым өзгеше қасиетлерин сүўретлейди.
Жаңа туўылған нәрестелер (2-аят)
Бул сүўретлемениң ҳаўарийдиң алдынғы бапта оларға айтқан сөзлеринен келип шыққаны анық. Ол оларға «шорланған туқымнан емес, ал шорланбайтуғын туқымнан, Худайдың мәңги жасаўшы ҳәм турақлы сөзи арқалы қайта туўылғанларын» исендирген еди. Олар бул нығметли орынға ҳеш қандай айрықша нызамды сақлаў яки иудаизмдиң байрамларына ҳәм дәстүрлерине тырысып әмел етиў арқалы ериспеген еди, ал олардың жанларында Худайдың суверенлик күши нәтийжесинде болған толық жаңа жумыс арқалы ерискен еди. Бул инсанның кемисликсизлиги арқалы ерисилген жетискенлик емес, ал Худайдың Мухаддес Руўхының күши арқалы олардың жанларында болған жаңа ҳәм илаҳий жумыс еди. Бул жумыс Мухаддес Руўх тәрепинен Масихтың Инжилде ўағызланған жумысы ҳаққындағы гүўалық арқалы оларда әмелге асырылған еди. Бул жаңа руўхый дүньяда толық жаңа баслама еди, ҳәм сонлықтан ҳаўарий оларға «жаңа туўылған нәрестелер сыяқлы» мүрәжат етеди. Бул руўхый жумыс Худай сөзиниң Руўх күшинде қолланылыўы арқалы әмелге асырылғанлықтан, бул жаңа руўхый тәбият тек ғана сол сөз арқалы азықланыўы мүмкин; сонлықтан Петр оларды «сөздиң таза сүтин қәлеўге, сол арқалы өсиўге» үндейди (2-аят).
Тири таслар (5-аят)
5-аятта ҳаўарий оларды «тири таслар» деп атайды (жанлы сөзиниң жақсырақ аўдармасы тири).
Тири таслар әўлийелерди Масихтың тәбиятына ҳәм өмирине ийе болған, ҳәм усы жаңа «руўхый үйге» өз орнын табыў ушын қәлиплескен адамлар сыпатында сүўретлейди.
Руўхый үй (Ефеслилерге 2:22)
Усы үшинши атама, «руўхый үй», оларды «Руўх арқалы Худайдың жасаў орны ушын бирге қурылған» деп сүўретлейди (Ефеслилерге 2:22).
Мухаддес руўханийлик (5-аят)
5-аятта сондай-ақ «мухаддес руўханийлик» ҳаққында айтылады. Шатлыр ҳәм ибадатханада үй биринши сүўретленеди, соң руўханийлик. Биринши қурылыс, соң Худайдың үйинде, шатлырда яки ибадатханада Худайға жақынласыў ушын мухаддес етилген адамлар топары. Петр өз жазбаларында ибадатхананы «руўхый үйдиң» ҳәм «мухаддес руўханийликтиң» үлгиси сыпатында қарастырады. Ибранийлерге хат жазған адамның (бәлким ҳаўарий Павл) ҳәр дайым шатлырды үйдиң үлгиси сыпатында айтатуғыны, ал Петр сол байланыста ибадатхананы айтатуғыны итибарға ылайық.
Жақынласыў шатлырға байланыслы айрықша имканият болып көринеди, ҳәм көрсетпе ибадатханаға тийисли. Биздиң бабымыздағы ой да усындай, себеби әўлийелер «руўхый қурбанлықлар усыныў» деп айтылса да, олар буны Масихқа гүўалық бериў ушын еткен. Бурын үй материаллық болғанлықтан, Худайға Өз қәлеўи ушын хызмет етиў имканиятына ийе болған руўханийлер топарынан бөлек еди, бирақ бүгин Масихқа тийисли болған әўлийелер үйди де, руўханийликти де қурады. Солай етип, христианлық толық руўхый түсиник болып табылады.
1 Петр 2:6, 9
Ийман еткен адам
Әўлийелерге Ийемиз Ийса Масихқа байланыслы берилген гүўалыққа ийман еткенлерин еслетип, Петр оларға миллет Оны қәдирсиз деп есапласа да, Худай Оны даңқлылықтың ең жоқары шыңына қойғанын көрсетеди.
Оған ийман еткенлери ушын олар ҳеш қашан уятқа қалмайды, бул сөз «уялыў» дегенди аңлатады. Олар Ийса Масихты Исраил ушын ҳақыйқый Масих сыпатында қабыл еткенлерине ҳеш қашан өкинбейди, бирақ енди олар киргизилген жаңа руўхый үйдеги «мүйеш тасының басы». «Бас мүйеш тасы» сыпатында Масих пүткил имаратты бирге услап турады. Солай етип, ийманға бойсыныў оларды Масихтың барлық қымбатлығы табылған бул жоқары дәрежеге алып келди. Олар «мүйеш тасынан» ҳәм Оның барлық қымбатлығынан өзлерине тән қасиет алды.
Сайланған әўлад
Олардың бул кейинги сүўретлемеси «сайланған нәсилди» көрсетеди. Олар Масихтың қасиетлерин алып жүрген толық жаңа топарға қәлиплескен еди. Қандай ҳүрмет! Масихтың қасиетлерин қайта жаратыў ҳәм солай етип олардың жаңа руўхый нәсилден екенлигин көрсеттиў қандай имканият. Нызам астындағы Исраил Худайға унамлы қасиетлерди жаратыўда толық сәтсизликке ушыраған еди, бирақ енди Масихтың қасиетлерин көрсетип, солай етип Худайдың көзи астында Оның қәлеўи ушын жүрген бул жаңа әўлад бар еди. Бул тек ғана Мухаддес Руўх арқалы әмелге асырылыўы мүмкин еди, ҳәм тек ғана ийман етиў арқалы олар Руўхты қабыл етиўи мүмкин еди. Бирақ олар ийман еткен еди, ҳәм оларда Руўх бар еди, ҳәм Масихтың қасиетлери көрсетилген еди, бул ҳақыйқатта олардың «сайланған нәсил» екенлигин көрсетти (9-аят).
Патшалық руўханийлик
Руўханийлер Худайдың хызметине бағышланған адамлар еди. Патшалық яки патша руўханийлер өзлериниң шақырығының қәдир-қымбатын көрсетеди.
Ҳәр дайым өзлерин Худайдың хызметине бағышлап, Оған хызмет етиў арқалы еткен ислериниң руўханий қурбанлық сыпатында Оған көтерилетуғынын ҳәр дайым есинде тутыў.
Мухаддес миллет
Егер бул жаңа нәсил руўханий топар сыпатында жумыс ислеўи керек болса, бул тек ғана мухаддес шараятларда мүмкин болар еди. «Мухаддес» сөзиниң мәниси – мухаддес етилген яки бөлекленген. Ҳеш гүмансыз, бул гүнакар нәрселерден ҳәм иудаизмнен бөлеклениўди аңлатады, себеби иудаизмде бул руўхый қасиетлердиң ҳеш бири табылмайды. Христиан топары адамды Худайдан узақластыратуғын ҳәм Мухаддес Руўх еркинлигинде Оған хызмет етиўге кесент ететуғын барлық нәрселерден бөлекленген еди. Бул мухаддес жағдай еки түрли қасиетке ийе –Худайға қарсы болған нәрселерден ҳәм Оған унамлы болған нәрселерге. Бул Масих Өз адамларын алып келген еркинликте сақланыўды ҳәм бул жаңа имканияттан раҳатланыўға кесент ететуғын барлық нәрселерден бөлек, жаңа христиан орталығында бастан кеширилген руўхый нығметлерден раҳатланыўды аңлатады. Солай етип, Худайға хызмет еткен миллет сыпатында Исраил орнына басқа келди (9-аят).
Айырым халық
«Айырым халық», яки «ийелик ушын халық» деп оқылыўы мүмкин. Олар тек ғана Масихқа тийисли болған нығметлерден ҳәзирги ўақытта раҳатланбастан, ал Худай Өзиники деп таныған халық еди. Ол Өзи ушын бир топарды қәлиплестирген еди, Масихтың қасиетлерин көрсететуғын, Оған руўханийлер сыпатында хызмет ететуғын ҳәм ең биринши Өзиниң халқы сыпатында Өз қәлеўин орынлаўға таяр болған топарды. Бундай халық сыпатында олар Өзлерин «қараңғылықтан Өзиниң ажайып нурына» шақырған Оның мақтаўларын «көрсетиў» имканиятына ийе болды (9-аят). «Мақтаўлар» сөзиниң мәниси – пазыйлетлер яки айрықша қасиетлер. Иудаизм қараңғылық пенен сипатланған еди, Худай Өз сүйиўинде белгисиз еди; бирақ енди олар Өзиниң сүйикли Улы арқалы белгили болған Худайдың ашып берилиўиниң толық нурында еди. Патшалық руўханийлик сыпатында олар адамларға Худайдың айрықша қасиетлерин көрсетип турған еди. Бул жол менен Худай бул дүньяда Өзиниң ийелиги сыпатында олардан раҳатланып турған еди.
Бул қарапайым ойларды есимизде тутыў қаншалық жақсы! Адамлар алдында Худайдың айрықша қасиетлерин көрсетип не ислесек те, ол ҳәр дайым Оған қабыл етилетуғын қурбанлық сыпатында көтериледи. Бул руўханий хызметте ҳәр бир ийманлы, Худай тәрепинен Өзиниң қәлеўи ушын бөлекленген адам сыпатында қатнасыўы мүмкин.
1 Петр 2:10
Худайдың халқы
Егер ҳаўарий Петр бурын яҳудий болғанларға жазып атырғанын есимизде тутсақ, не ушын оның үнеми Ески Ўәсият жазбаларына силтеме ететуғынын түсинемиз, себеби бул жазбалар көбинесе Исраил миллетин нәзерде тутады. Ол солай етип өз жазған әўлийелерге миллеттиң келешек дүньяда ерисетуғын нәрсесине олардың өзлери Ийса Масихқа болған ийман арқалы жоқары ҳәм нығметли жол менен ерискенлерин исендиреди, Оны миллет қабыл етпеген еди.
Олардың «Худайдың халқы» деп сүўретлениўи Хошея 2:23-тен алынған. Худай Исраилди биринши рет «Мениң халқым» деп атағаны Мусаға жанып турған путтан сөйлегенде болған (Шығыў 3:7). Буннан кейин, Фираўынға биринши талап (Шығыў 5:1) «Мениң халқымды қоя бер» болған. Исраилдиң тарийхының басланыўы усындай болған, бирақ кейин Хошея 1:9-да қаншалық қайғылы оқыймыз: «Оның атын Ло-амми деп ата; себеби сизлер Мениң халқым емес сизлер, ҳәм Мен сизлердиң Худайыңыз болмайман». Хошеяның биринши еки бабы толығы менен миллеттиң пүтлерге табыныўға батып, Худайдың халқының қасиетлерин жоғалтыўы менен байланыслы. Бирақ, 2-баптың ақырына қарай, пайғамбар келешек дүньяда олардың қайтадан «Худайдың халқы» сыпатында жәрияланатуғын ўақыт ҳаққында айтады. Бирақ бул Худайдың суверенлик мәрҳаматы негизинде болады, сол ўақытта олар пүтлерден ҳәм оларға табыныўдан тазаланып, қайтадан ҳақыйқый Худайға табынады.
Ҳаўарий Мухаддес Руўх тәрепинен бул ийманлыларға олардың Худай менен Өзиниң халқы сыпатында бул қатнасықта турғанын, Оның енди олардан раҳатлана алатуғынын ҳәм олардан Өзи оларға көрсеткен мәрҳамат ҳәм меҳир ушын шүкиршилик ҳәм мақтаўда жуўап ала алатуғынын исендириўге басланады. Еки нәрсе енди олар ушын «Худайдың халқы» сыпатында ҳақыйқат еди – олар Худай менен қатнасықта илаҳий ықласқа ийе еди, ҳәм олар Оған Өзиниң сүйиў жүрегиниң раҳаты ушын шүкиршилик мақтаўында жуўап бериўге қәбилетли еди.
Бейтаныс адамлар (11-аят)
«Бейтаныс адамлар» (11-аят) ҳаўарий қолланған кейинги атама болып, оларға өзлериниң аспанлық шақырық пенен шақырылғанын еслетеди. Бейтаныс адам – ол өзи жасап атырған жерге тийисли болмаған адам. Петр бул әўлийелерге олардың Понт, Галатия ҳәм т.б. сыяқлы жасаўға мәжбүр болған аймақларда бейтаныс екенлерин еслеткен еди, бирақ бул аяттағы бейтаныс адамлар ҳаққындағы ой буннан әдеўир тереңирек.
Рим провинцияларында олар сол жерлердиң әдет-дәстүрлерин қабыл еткен ҳәм өзлери жасаған адамлардың қасиетлери менен сипатланған болыўы мүмкин. Сонлықтан бул үндеў бейтаныс адамлардың қасиетлерин алып жүреди, ҳәм солай етип жанларына қарсы гүресетуғын тән қәлеўлеринен тыйылыўды аңлатады. Бул наҳақ адамлар өз өмирлерин ҳәм раҳатланыўларын табатын барлық нәрселерден бөлек турыўды аңлатады. Бейтаныс адамлар сыпатында олар өз өмирлериниң тәризи менен жүреклериниң жоқарыдағы жарық нәрселерге бағышланғанын көрсетиўи керек еди! Солай етип, олардың жүрис-турысы Масихтың тирилгени ҳаққындағы гүўалықларын қоллап-қуўатлайды.
Зыяратшылар (11-аят)
«Зыяратшылар» (11-аят). Бундай адамлар өзлери жүрип баратырған жолдың ақырына қарайды, Ийелериниң келиўинде қабыл етилетуғын аспанда өз орынлары бар екенин биледи. «Бейтаныс адамлар» әтираптағынәрселер менен байланыслы болады; «Зыяратшылар» алдындағынәрселер менен. Бейтаныс адам – ол өзи жасап атырған жерге тийисли емес екенин көрсететуғын адам, ал зыяратшы алдындағы нәрсеге қарай саяхат етип атырғанын көрсетеди, сол жерге жеткенше жайласыўды қәлемейди. Исраил Мысырда бейтаныс адамлар еди; шөлде зыяратшылар еди. Солай етип, ҳаўарий бул ийманлыларды әтираптағы дүньядан бөлек болыўға ҳәм алдындағы мақсетке қарай умтылыўға руўхландырыў ушын қолланған терминлер усындай. Бул нәрселерди үнеми есимизде тутыў биз ушын қаншалық жақсы, алдымыздағы даңқты умытып, бул ҳәзирги дүньяда жайласып қалмаў ушын.
Худайдың хызметшилери (16-аят)
«Худайдың хызметшилери» (16-аят). Бул ҳаўарийдиң бул бапта қолланған атамаларының ең ақыры болып көринеди, ҳәм ол алдынғы барлық нәрселерди қамтыйды. «Хызметшилер» деп аўдарылған сөз ҳақыйқатында «қуллар» дегенди аңлатады, ҳәм Худайдың қәлеўине толық бағышланған адамлар ҳаққында айтады. Бул сүўретлемениң табылған байланысларын ҳәм оны қоршаған буйрықларды итибарға алыў биз ушын қаншалық үйрениўли: «Өзиңизди… патшаға… ҳәкимлерге бағышлаң» (13-14-аятлар); «Ҳәммеге ҳүрмет етиң»; «Бирәдарлықты сүйиң»; «Худайдан қорқың»; «Патшаны ҳүрмет етиң» (17-аят); «Хызметшилер өз хожайынларыңызға бойсының» (18-аят). Қай жерде болсақ та, ҳәм қандай орталықта табылсақ та, биз Худайдың хызметшилери сыпатындағы орнымызға сәйкес жүрис-турыс пенен сипатланыўымыз керек екенлиги анық. Егер бул гейде азап шегиўди аңлатса, Худай оны «шүкиршиликке ылайық» деп есаплайды.
Баптың қалған аятлары көрсетеди, егер биз Масихтың аты ушын азап шегиўге шақырылсақ, Масихтың Өзиниң қасиетлери бизди Худайға тийисли адамлар сыпатында белгилейди. Келиң, бул барлық қасиетлерге тырысып итибар берейик, сонда олар бул дүньядағы өмиримизде бизди дурыс белгилесин – Худай бизди «қараңғылықтан Өзиниң ажайып нурына» шақырғанына адамларға гүўалық болсын (9-аят). Худайымызға раҳатланыў бериў ушын буннан артық не болыўы мүмкин?
