Qala shıraqları Lottı ózine tarttı – hám ol úlken qalanıń tartımlılıǵı menen joq bolǵan sońǵı adam emes.
Injildegi eń qayǵılı qaharmanlardıń biri – Lott. Men Lottıń melankolik minezli adam bolǵanın aytqan joqpan. Kerisinshe, men onıń ómiri bir túrli qayǵılı bolǵanın aytaman. Lott jaqsı basladı – biraq hesh nárse menen tamamladı. Biz dáslep úlken abıraylı orında ushıratqan adam, aqır-aqıbetinde hayalınan ayrılıp, qızları menen jalǵız taw úńgirinde jasap atırǵanın kóremiz. Ne bolıp ketti? Lottıń apatınıń sebebin túsiniw bizge óz ómirimizde sol qıyınshılıqlardan qashıwǵa járdem beriwi múmkin.
Siz keshte jarıqqa tartılǵan kóbeleklerdi kórgenbe edińiz? Jaqınlasqan sayın, kóbelek tez arada lampochkanıń átirapında ushıp júredi. Elektr shıraǵı qáwip tuwdırıwı múmkin, biraq sham onnan da jaman. Janıp turǵan sham taza ot, hám eger kóbelek jalınǵa júdá jaqın kelse, ol joq bolıp ketiwi múmkin. Biz jasap atırǵan dúnya sham jalını sıyaqlı, hám biz oǵan kóbelek jarıqqa tartılǵanday tartılamız. Qala shıraqları Lottı ózine tarttı – hám ol úlken qalanıń tartımlılıǵı menen joq bolǵan sońǵı adam emes.
Abıraylı orın
Baslaw ushın, biz Lottıń ómiri haqqında bir nárse túsiniwimiz kerek. Ol 4000 jıldan aslam waqıt burın jasaǵan hám Injilde birinshi ret Jarılıs 11-diń aqırında tilge alınǵan. Onıń ákesiniń atı Haran edi, al babası Terah edi. Terahdıń basqa bir ulı Abram (keyinirek Ibrahim), Injil tariyxınıń belgili adamı edi. Ol Lottıń ákesiniń inisi edi. Lottıń óz ákesi Haran óz watanında qaytıs boldı, biraq Lott jalǵız qalmadi. Onıń babası Terah hám ákesiniń inisi Ibrahim oǵan qızıǵıwshılıq bildirdi hám olar Kanǵa jol alǵanda onı ózleri menen birge alıp ketti. Rabbı Ibrahimdı óz tuwılǵan jerin taslap, belgisiz jerge isenim sayaxatın baslawǵa shaqırǵan edi. Sol shaqırıqqa boysınıp, Ibrahim 75 jasında túrli shańaraq aǵzaları, sonıń ishinde jiyeni Lott penen birge jolǵa shıqtı (Jarılıs 12:1-4).
Kópshilik shańaraq sayaxat etken waqıtta, biz Lottıń ákesiniń inisinen ekspediciyanıń maqseti haqqında sorap atırǵanın kóz aldımızǵa keltire alamız. Ol Ibrahimdıń Rabbıǵa tabınıp, ózi qurǵan qurbanlıq ústinde Onıń atın shaqırǵanın kórgen bolar edi (Jarılıs 12:8). Lott abıraylı orında edi. Ol Quday adamınıń qasında edi.
Búgingi kúnde kóplegen adamlar usıǵan uqsas imtiyazlardan paydalanadı – bálkim bunı túsingen joq. Xristian úyinde tárbiyalanıw hám Rabbıdı súyetin adamlar menen qorshalıw úlken imtiyaz. Siz ushın duwa etetuǵın hám sizdi xristian nárselerine kirgiziwge umtılatuǵın taqıwalı ata-anaǵa iye bolıw imtiyaz, biraq bul óz aldına sizdi aspanǵa alıp barıw ushın jetkilikli emes. Jeke isenim kerek, hám bul jerde biz Lottıń qanday jeke isenimi bar edi dep sorawımız múmkin. Ol ákesiniń inisiniń ruwxıy túsiniwine hám isenimine ǵana súyengenbe edi? Xristian úyinde tuwılıw jetkilikli emes – shirkewge barıw da jetkilikli emes. Isa Masihti ózińizdiń jeke Qutqarıwshıńız retinde iseniw qádemin basıw júdá zárúr.
Baylıqtıń qaqpanı
Lottıń qıyınshılıqları onıń baylıǵınan baslanǵan. Quday tárepinen bereketlengen Ibrahim «mal-múlki, gúmisi hám altınında júdá bay» edi (Jarılıs 13:2 KJV). Lottıń da úlken múlkleri bar edi (Jarılıs 13:5). Ókinishke oray, olardıń múlkleri arasında kelispewshilikke alıp keldi. Olarda sonsha haywan bar edi, jer shańaraqtıń eki tárepin de qollap-quwatlay almadı. Ibrahim jumısqa alǵan malshılar hám Lott jumısqa alǵan malshılar tartısıwǵa basladı – hám jerdi iyelegen Kanǵalılar hám Perizzitler bunıń barlıǵına gúwa boldı (Jarılıs 13:6-7).
Baylıq ele de qáwipli bolıwı múmkin. Birew aytqan: «Aqsha sizge bilim satıp alıwı múmkin, biraq aqıl emes; tósek satıp alıwı múmkin, biraq uyqı emes; tamaq satıp alıwı múmkin, biraq tábet emes; kosmetika satıp alıwı múmkin, biraq sulıwlıq emes; úy satıp alıwı múmkin, biraq úy emes, dári satıp alıwı múmkin, biraq densawlıq emes, kónil ashıw satıp alıwı múmkin, biraq baxt emes; tanıslar satıp alıwı múmkin, biraq doslar emes.» Bizdiń Rabbımız pútkil dúnyanı iyelewdiń, biraq jandı joǵaltıwdıń qáwipi haqqında eskertti (Mark 8:36). Búgingi kúnde, geybir shirkew basshıları Rabbıdı razı etkenler materiallıq jaqtan bereketlenedi dep úyretedi. Bunday tálim qáte.
Eski Ahd dáwirinde Quday Óz xalqın usılayınsha bereketledi. Biraq Jańa Ahd búgingi kúnde múminniń bereketleri aspanlıq, jerlik emes, ruwxıy, materiallıq emes ekenligin anıq kórsetedi. Baylıqtan saqlanıń! Eger siz imansız bolsańız, baylıǵıńız sizdi máńgilikke Qutqarıwshıdan uzaq tutıwı múmkin, bay jas húkimdarǵa bolǵanı sıyaqlı (Mark 10:17-22). Eger siz múmin bolsańız, baylıǵıńız sizdi Rabbı ushın shın mániste paydalı ómirden burıp jiberiwi múmkin.
Úlken tańlaw
Ibrahim miyrimli hám joqarı mártebeli edi. Úlken adam retinde tańlaw onıńkisi bolıwı kerek edi, biraq jiyenine burılıp, Lottan óz qálewin aytıwdı soradı. «Daw bolıwı durıs emes,» dedi ol. «Ekiwimiz ushın da jetkilikli orın bar. Eger sen shepke barsań, men ońǵa baraman. Eger sen ońǵa barıwdı sheshseń, men shepke baraman» (Jarılıs 13:8-9). Tennis analogiyasın qollanıw ushın, top Lottıń kortında edi.
Óziniń qolaylı jerinen Lott jerdi kózden ótkerdi. Iordan tegisligi jaqsı suwǵarılǵan kórinip, oǵan Mısırdı esletti – ol jerde ol ákesiniń inisi menen ashlıq dáwirinde bolǵan edi (Jarılıs 12:10). Lottıń onıń aldında da kóplegen malları bar edi, biraq ol «Rabbı baǵı» (Jarılıs 13:10) sıyaqlı bolǵan bul ónimli jerdi kórgen waqıtta, eger ol sol baǵıtqa kóshetuǵın bolsa, onnan da jaqsı nátiyjege erise alatuǵının túsindi. Baylıq endi onıń ómirin qolǵa alǵan edi. Shıǵısqa sayaxat etip, Injil bizge Lottıń «óz shatırın Sodomǵa qaray tiklegenin» aytadı (Jarılıs 13:12). Bul jerde suwıq esletpe qosılǵan: «Sodom adamları Rabbı aldında júdá jaman hám gúnákar edi» (Jarılıs 13:13). Qala shıraqları Lottı ózlerine qaray tartıwǵa baslaǵan edi. Úlken qalalar ele de ózine tartatuǵın kúshke iye. Kóplegen jaslar qalaǵa umtılıp, qanaatlanıw hám baxt tabıwǵa úmit etken, biraq olar ókinishke ushırap, ármanları joq bolǵan.
Búgingi kúnde barlıǵımızda tańlawlar bar. Biz Rabbıdan bizge jol kórsetiwdi soraymızba, yamasa bul dúnyanıń usınıs etken múmkinshiliklerine tartılamızba? Injil bizge aytadı: «Rabbıdan lázzet al, hám Ol seniń júregińniń qálewlerin beredi» (Zabur 37:4). Ol sonday-aq bizge salmaqlı eskertiw beredi: «Dúnyanı súymeń, dúnyadaǵı nárselerdi de súymeń. Eger kim dúnyanı súyse, Ákeniń súyiwshiligi onda joq» (1 Yoxan 2:15).
Miyrimli eskertiw
Jarılıs 14-te baslanǵan urıs haqqında aytıladı. Bul waqıtta Lott Sodomda jasap atırǵan edi. Sodom patshası hám basqa tórt patsha tórt kúshlirek patsha tárepinen hújimge ushıradı. Lott ózin kelispewshilikke aralasqan hám jeńilgen tárepte taptı. Tez arada ol tutqınǵa alındı hám ózin dushpan qolında taptı. Lottqa ne bolǵanı haqqındaǵı jańalıq Ibrahimǵa jetti. Ol óziniń jas jiyenin (ol bunı isley alatuǵın edi) aqılsızlıǵı hám ózi múnásip bolǵan nárseni alǵanı ushın ayıplaw ornına, Ibrahim qutqarıw missiyasına shıqtı. 318 xızmetshisi menen Ibrahim dushpan kúshlerin quwıp jetip, jeńdi, solay etip Lottqa hám onıń shańaraǵına qutqarıw ákeldi.
Quday Lottqa miyrimli boldı, hám ol júdá minnetdar bolǵanı sózsiz. Biraq bul tájiriybede eskertiw joqpa edi? Quday sózsiz bizdiń ómirimizdiń jaǵdayları arqalı sóyleydi. Bul tájiriybe arqalı Lott Sodom onıń jasawı ushın orın emes ekenligin túsiniwi kerek edi. Biraq, biz kóretuǵınımızday, eskertiw esitilmegen sıyaqlı. Geyde biz Qudaydıń bizge úyretiwge háreket etip atırǵan nárselerin úyreniwde júdá áste bolamız.
Eń jaqsı orın
Bir az waqıtqa Lott kóriniwden joq boladı. Biz onıń haqqında keyingi ret oqıǵanımızda, ol «Sodom qapısında» (Jarılıs 19:1) húkimet orınında otırǵan edi. Adamlar onı óz qalasınıń basshılarınıń biri retinde húrmet etetuǵın edi. Biz onı ushıratıp, «Lott, sen bul jerde ne islep atırsań? Sodom júdá jaman qala» dep soray alatuǵınımızdı kóz aldımızǵa keltiriń. Lott qalay juwap bergen bolar edi? Ol «Men bunı bilemen – biraq siz narazı bolıp, hesh nárse islemey otıra almaysız! Sodomdaǵı orınım arqalı men jaǵdaydı jaqsılay alarman» degen bolar edi.
Búgingi kúnde kóplegen xristianlar birdey qátege jol qoyadı. Biz óz nurımızdı shıǵarıwımız kerek bolsa da, bizge jámiyetti jaqsılaw ushın siyasatqa yamasa jergilikli húkimetke aralasıw aytılmaǵan. Bizdiń juwapkershiligimiz adamlar júregin ózgerte alatuǵın Injil xabarın járiyalaw! Lott Sodom qapısındaǵı orınǵa kóteriliw arqalı bir nársege eristi me? Jarılıs 19-dıń qalǵan bólimi bul sorawǵa juwap beredi. Eki perishte qalaǵa húkim xabarı menen kelip, Lottqa qaladan qashıwdıń zárúrligin aytqanda, ol óz shańaraq aǵzalarına jaqınlastı, biraq «ol kúyew balalarına masqaralaǵan adam sıyaqlı kórindi» (Jarılıs 19:14). Olar onıń sózin jiddiy qabıl etiwden bas tarttı. Bereketke aparatuǵın jol hesh qashan kompromiss jolları emes. Jer júzinde xristian hesh qashan barmawı kerek bolǵan orınlar bar. Lott qáte orında edi. Ol hesh qashan Sodomda bolmawı kerek edi.
Hesh nárse menen
Tań atqanda perishteler Lottı Sodomnan dárhal ketiwge shaqırdı, áytpese ol qalanı qorshap alatuǵın joq etiwde joq bolıp ketiwi múmkin edi, biraq Lott keshikti (Jarılıs 19:15-16)! Ol jaǵdaydıń zárúrligin túsine almadı. Sodom onıń úyi edi. Onıń barlıq múlkleri sol jerde edi. Oǵan barlıq nárselerdi artqa taslap ketiw soralıp atırǵan edi! Biz Qutqarıwshımızdıń sózlerin jaqsı esley alamız:
Ózińiz ushın jerde baylıq jıynamań... biraq ózińiz ushın aspanda baylıq jıynań (Matta 6:19-20).
Eger biz Lott sıyaqlı dúnyanı súysek, onı taslap ketiwge qayǵıramız. Biz óz súyiwshiligimizdi joqarıdaǵı nárselerge qaratıwdı úyreniwimiz kerek, bul dúnyanıń nárselerine emes (Koloslıqlar 3:2).
Rabbı miyrimli boldı, hám perishteler Lottıń qolınan uslap, onı, onıń hayalın hám eki qızın joq bolatuǵın qaladan alıp shıqtı. Ókinishke oray, onıń hayalı Sodomnan azıraq aralıqta qaytıs boldı, sebebi ol kórsetpeni boysınbay, úyine umtılıp artqa qaradı. Biz Lottıń sońǵı ret kórgenimiz júdá qayǵılı. Sodom qapısında otırǵan adam endi eki qızı menen taw úńgirinde jasap atır. Onıń barlıq múlkleri joq bolǵan – hám bulardıń barlıǵı Lott qáte tańlaw islegenligi sebepli boldı.
Sol ádalatlı adam
Eger bizde tek Eski Ahd bolǵanda, Lottıń múmin bolǵan-bolmaǵanlıǵına gúman etken bolar edik. Biraq Jańa Ahd kóbirek aytadı. Petrus, Muqaddes Ruwhtıń ilhamı menen, Lottıń shın mániste ádalatlı adam bolǵanın aytadı. Ol Sodomda kórgen hám esitken nárseler onı júdá qıyın jaǵdayǵa saldı. Sheksiz Sodomlıqlardan ayrıqsha, Lottıń ádalatlı janı bar edi (2 Petrus 2:7-8). Lottıń qátesi olardıń arasında jasawdı tańlaǵanında edi.
Ózimiz haqqında ne aytamız? Biz átirapımızdaǵı ózgermegen adamlardan ayrıqshamızba, yamasa barlıq basqalar menen aralasıp ketemizbe? Rabbı Isaǵa ergenler Oǵan uqsas bolıwı kerek. Bul dúnyanıń jarqıraǵan shıraqlarına tartılmań. Dúnyanıń usınıs etken barlıq nárseleri waqıtsha – ótip ketedi. Esleń «kórinbeytuǵın nárseler máńgilik» (2 Korinflikler 4:18).
