Jánnet hám Tozaqtıń Haqıyqatları
Biraq házirgi aspanlar hám jer, sol sóz benen saqlanıp tur, qudaysız adamlarǵa húkim hám joq etiliw kúni ushın otqa saqlanǵan. – 2 Pyotr 3:7 KJV
Biraq biz joq etiliwge sheginetuǵınlardan emes, bálkim jandı qutqarıw ushın isenetuǵınlardanbız. – Evreylerge 10:39
Tozaq, qábir, shúńqır, húkim, jaza, joq etiliw, ot, azaplar, lánet, ekinshi ólim, ot kóli: Injil Qudaydıń aldınan quwılıwǵa qarsı eskertiwlerge bay. Bul sonshalıq qorqınıshlı, kóp sózler tájiriybeni jetkeriw ushın qollanılǵan. Onıń antitezisin súwretlew ushın az sózler bar: jánnet, jánnet hám dańq. Jánnet hám tozaqtıń haqıyqatların salıstırayıq.
Tozaqtıń Haqıyqatı
Búgin tozaq hám ot kóli haqqında waǵızlaw ataqlı emes. Adamlar ólimniń aqıbetleri haqqında jalqaw yamasa aldawda. Ómir tárizi Rimliklerge 1:26 tárepinen anıq ayıplanǵan bir hayal maǵan: «Biz barlıǵımız Qudaydıń balaları» dedi. Men Sodomdıń joq etiliwine ne sebep bolǵanı haqqındaǵı juwabım jaqsı qabıl etilmedi. Ómirdiń qanday biykarshılıǵı, sebebi máńgilik ot adam ushın emes, bálkim shaytan hám onıń perishteleri ushın tayarlanǵan edi (Matfey 25:41). Qudaydıń Sózi ne degenine ápiwayı isenim jandı bunday táǵdirden qutqaradı. «Rabbımız... hesh kimniń joq bolıwın qálemeydi, bálkim barlıǵı táwbe etsin» (2 Pyotr 3:9). Biraq áfsus, «bul ayıplaw, jaqtılıq dúnyaǵa keldi, hám adamlar jaqtılıqtan góre qarańǵılıqtı jaqsı kórdi, sebebi olardıń isleri jaman edi» (Yuhanna 3:19). Injil tozaq hám ot kóli haqıyqatları haqqında ne deydi?
Datan hám Abiram Qudaydıń Óz xalqın Egipetten Wáde etilgen Jerge alıp barıw ushın tayınlaǵan basshıları haqqında shaǵım etkenlerinde, olar hám olarǵa tiyisli barlıq nárseler tiriley shúńqırǵa, yaǵnıy tozaqqa tústi (Sanlar 16:24-33). Ol «túpsiz shúńqır» yamasa abiss (Ashıw 20:3) dep ataladı. Solay etip, tozaq jerde, bálkim jerdiń tartıs kúshi oraylasqan ózekte jaylasqan sıyaqlı, ol jerde hár bir baratuǵın jol joqarıǵa qaray, solay etip shúńqır túpsiz dep esaplanıwı múmkin.
Keleshekte, haywan hám jalǵan payǵambar Másihtiń qaytıwında «kúkirt penen janıp turǵan ot kóline» tiriley taslanadı (Ashıw 19:20), Datan hám Abiramdıń táǵdirine uqsas. Tozaq ólgenler ushın, olar tirilgen dene menen birleskenge shekem, shaytan, ólim hám tozaqtıń ózi, sonday-aq Ómir Kitabında jazılmaǵan barlıq adamlar Másihtiń jerdegi mıń jıllıq húkimranlıǵınan keyin Ullı Aq Taxt húkiminen keyin ot kóline taslanadı (Ashıw 20:10,14-15). Bul tórt márte, barlıǵı Ashıw kitabında aytılǵan ekinshi ólim. Birinshi ólim bizdi bul jerdegi shańaraǵımız hám doslarımızdan ajıratadı; ekinshi ólim bizdi Qudaydan máńgilikke ajıratadı.
Daniel 12:2 eki tiriliwdi aytadı: «Jer topıraǵında uyqılaǵanlardıń kóbi oyanadı, geybirewleri máńgilik ómirge, al geybirewleri uyatqa hám máńgilik jek kóriwge». Isa bul haqqında Yuhanna 5:29 da tolıq maǵlıwmat beredi, ol jerde eki túrli grek sózi «islegen» dep awdarıladı. «Hám (ólgenler) shıǵadı; jaqsılıq islegenler (poieo, bir is) ómir tiriliwine; hám jamanlıq islegenler (prasso, turaqlı) lánet tiriliwine». Iseniw – gúnákar Qudayǵa qaray isley alatuǵın jalǵız «jaqsılıq». Oǵan isenbew – «jamanlıq» islew, Qudaydı jalǵanshı dep ataw. Birinshi tiriliw «jaqsılıq islegen» barlıq adamlar Quday menen tınıshlıq hám quwanıshta máńgilikke birlesedi. Ekinshi tiriliw tek ǵana «jamanlıq islegen» barlıq adamlar ushın ekinshi ólimge alıp keledi. Ol jerde jılaw hám tis qayraw boladı. Solay etip, házir tozaqta bolǵan barlıq adamlar deneli túrde tirilip, Rabbımızdıń aldınan máńgilikke quwıladı. (poieo, bir is) jaqsılıq, ómir tiriliwine; hám jamanlıq islegenler (prasso, turaqlı) jamanlıq, lánet tiriliwine». Iseniw – gúnákar Qudayǵa qaray isley alatuǵın jalǵız «jaqsılıq». Oǵan isenbew – «jamanlıq» islew, Qudaydı jalǵanshı dep ataw. Birinshi tiriliw «jaqsılıq islegen» barlıq adamlar Quday menen tınıshlıq hám quwanıshqa máńgilikke birlesedi. Ekinshi tiriliw tek ǵana «jamanlıq islegen» barlıq adamlar ushın ekinshi ólimge alıp keledi. Ol jerde jılaw hám tis qayraw boladı. Solay etip, házir tozaqta bolǵan barlıq adamlar deneli túrde tirilip, Rabbımızdıń aldınan máńgilikke quwıladı.
Tozaqtıń eń anıq súwretlemesi Yesaya kitabında: «Olar shıǵadı hám Maǵan qarsı qılmıs islegen adamlar mayıtlarına qaraydı: sebebi olardıń qurtı ólmeydi, hám olardıń otı óshpeydi; hám olar barlıq et ushın jek kóriwli boladı» (Yesaya 66:24). Biz balalıǵımızda ólgenler haqqında bir qosıq aytatuǵın edik, ol «Qurtlar kirip, qurtlar shıǵadı» dep baslanatuǵın edi. Qosıqtıń qalǵan bólegi bunnan da jaman edi. Biraq, bizdiń bul denelerimiz ólgeninde, olar tábiyiy túrde «qurtlar» tárepinen jemiriledi, hám jemiriwge et qalmaǵanda, qurtlar da óledi. Bul tamam! Isa tozaq otınan eskertkeninde, Ol bul Yesaya ayatın úsh márte qollanǵan (Mark 9:44,46,48) Quday tárepinen ayıplanıwdıń qorqınıshın basım etiw ushın. Ólim máńgilik boladı: «olardıń qurtı ólmeydi», hám azapta: «ot óshpeydi». Ólilerden ómir usınısı berilgen, biraq kóbi bas tartadı, hám solay etip olar «Rabbımızdıń aldınan máńgilik joq etiliw menen jazalanadı» (2 Salonikalılarǵa 1:9).
Tozaqtıń eń tolıq súwretlemesi bay adam hám Lazar haqqındaǵı gúrrińde tabıladı (Luka 16:19-31). Bul mısal dep atalmaydı, hám Lazar anıq atalǵan. Bay adam ólgeninde ózin tozaqta tapqanın, tolıq sanalı, óz qábiletlerin tolıq qollana alatuǵın: yad, basqalar ushın birden payda bolǵan qáweter, azap beretuǵın ottan juwanısh tabıwǵa umtılıw, hám qutılıwǵa úmit joq ekenin esleń. Ol bul jerden kete almadı. Ol jerde basqa hesh kim joq sıyaqlı edi, juwanısh bere alatuǵın hesh kim joq edi. Úlken jarlıq onı «Ibrahimdıń kókiregi» dep atalǵan jerden ajıratıp turdı, bul jer oǵan máńgilikke jetispeytuǵın jer edi. Tozaq úlken toy emes. Qudaydı biykar etkenler arasında doslıq joq, hám ekinshi múmkinshilik joq. Ol jerdegi hár bir adam Isa Mesihtiń krestte bolǵan jaǵdayında: pútkilley jalǵız hám qarańǵılıqta taslap ketilgen.
Tozaqtaǵı adamnıń eń ataqlı mısalları Yuda Iskariot, ol qılmıs arqalı «óz ornına barıwı ushın» jıǵıldı (Húkimetler 1:25). Yuda joq etiliw ulı dep ataladı, ele kelmegen Antixristke uqsas (Yuhanna 17:12, 2 Salonikalılarǵa 2:3). Tozaqtaǵı barlıq adamlar «qudaysız adamlar joq etiliwinde», bizdiń baslanǵısh ayatı (2 Pyotr 3:7) kórsetkenindey. Joq etiliw biykarshılıq degen mánisti ańlatadı. Bul jannıń máńgilik joǵaltıwın súwretleydi. Adamlar Qudayǵa dańq hám húrmet alıp keliw ushın jaratılǵanı ushın, hám Onıń hesh kimniń joq bolıwın qálemeytuǵını ushın, «bálkim barlıǵı táwbe etsin» (2 Pyotr 3:9) degeni ushın, ómirdi tozaqta tamamlaw ómirdiń biykarshılıǵı.
«Ólgenler Rabbımızdı maqtawmaydı, hám tınıshlıqqa túsken hesh kim de» (Zabur 115:17). Bul jerde tozaqtıń ádette esapqa alınbaytuǵın bir tárepi bar: Tozaq hám ot kóli azabınıń bir bólegi Rabbımızdı máńgilikke maqtaw múmkinshiliginiń joqlıǵı. Eger jansız «taslar dárhal qıshqırsa» solay etip Ol maqtaw alsa (Luka 19:40), onda Qudaydıń eń joqarı jaratılısları tozaqta tınıshlandırılǵanda qanday boladı? Bul ómirde Onı maqtawǵa nátiyjesiz bolǵan jaratılıslar ushın máńgilikte onıń múmkinshiliginiń joqlıǵın bilgenlerinde qanday jılaw, qanday qayǵı! Shınında da, hár bir tize Oǵan iye boladı, hám hár bir til Isa Másihtiń Rabbımız ekenin moyınlaydı, Áke Qudaydıń dańqına (Filipililerge 2:10), biraq Onnan quwılǵannan keyin, Oǵan húrmet kórsetiwge basqa múmkinshilik bolmaydı.
Jánnettiń Haqıyqatı
Eger tozaq hám ot kóli súwretlemeleri sizdi olardıń haqıyqatlıǵına isendiriw ushın jetkilikli bolmasa, onda, salıstırma ushın, jánnet qanday bolatuǵının oylań.
«Kóz kórmegen, qulaq esitpegen, hám adam júregine kirmegen nárselerdi Quday Ózin súygenler ushın tayarlaǵan» (1 Korinflilerge 2:9). Biz házir Másihtiń qurbanlıǵına qaytıp qaraymız, hám Onı sol ushın súyemiz. Eski Testament dáwirinde, Qudaydıń xalqı Ol Óz tańlaǵan Adamın barlıq nárselerdi durıslaw ushın jiberetuǵın waqıttı kútip turǵanında, «Sebebi dúnya baslanǵannan beri adamlar esitpegen, yamasa qulaq penen qabıl etpegen, yamasa kóz kórmegen, Ey Quday, Senen basqa, Ol Ózin kútip turǵanlar ushın ne tayarlaǵanın» (Yesaya 64:4) dep jazılǵan edi. Qudaydıń tayarlaǵan nárseleri sonshalıq ájayıp, sonshalıq jaǵımlı, hám dańqqa sonshalıq tolı, biz olardı hátte kóz aldımızǵa keltire almaymız. Hátte házir de, «hár bir jaqsı sawǵa hám hár bir kámil sawǵa joqarıdan, nur Ákesinen túsedi, Ol menen ózgeriw yamasa burılıw kóleńkesi joq» (Jaqıp 1:17).
Eger biz nátiyje alatuǵın hár bir jaqsı nárse Qudaydan kelse, Onıń óziniń bar bolıwı qansha ájayıp boladı! Pawel ol jerge qalay barǵanın anıq bilmedi, biraq qanday da bir jol menen «ol jánnetke kóterildi, hám aytıp bolmaytuǵın sózlerdi esitti» (2 Korinflilerge 12:4). Ol jerde Quday hár bir kóz jasın súrtedi: «Sebebi taxttıń ortasındaǵı Qońır qoy olardı jemleydi, hám olardı tirilgen suw bulaqlarına alıp baradı: hám Quday olardıń kózlerinen barlıq kóz jasların súrtedi... hám endi ólim bolmaydı, qayǵı da, jılaw da bolmaydı, hám endi hesh qanday awırıw bolmaydı: sebebi burınǵı nárseler ótip ketti» (Ashıw 7:17, 21:4). «Senıń aldında quwanısh tolı; Senıń oń qolıńda máńgilikke jaǵımlılıqlar bar» (Zabur 16:11).
Dawıt Qudaydıń onıń janın tozaqta qaldırmaytuǵının ayttı, biraq Qudaydıń júregine jaqın adam ólgeninde jazalaw ornına barmadı (Húkimetler 13:22; Zabur 16:10, 23:6). Dawıt, sonday-aq barlıq Eski Testament áwliyeleri «Ibrahimdıń kókiregi» dep atalǵan jerge bardı (Luka 16:22). Isa kresttegi jınayatshıǵa sol kúni Onıń menen «jánnette» bolatuǵının ayttı.
Úsh kúnnen keyin Ol aspanǵa Ákege kóterilgeninde, «Ol tutqınlıqtı tutqın etti» (Yuhanna 20:17; Efessiliklerge 4:8). Keyin kútip turǵan barlıq adamlar – olardıń gúnáları aqırında tek ǵana qurbanlıqlar menen jabılǵan emes, bálkim Másihtiń qurbanlıǵı menen tolıq alıp taslanǵan kún ushın – Onıń menen birge kóterildi. Hám sol kúnnen beri, Másih Isa ishinde «uyqılaǵan» barlıq adamlar jánnette dárhal orınǵa iye. Olar házir «deneden joq» hám «Rabbımız benen bar», birinshi tiriliwdi bildiretuǵın karnaydı kútip turıptı (2 Korinflilerge 5:8; 1 Salonikalılarǵa 4:13-18).
Birinshi tiriliw waqtında Másihtiń tirilgen áwliyeleri de jánnet ushın kiyimlenedi: «Ol kóriniwinde, biz Oǵan uqsas bolamız; sebebi biz Onı qanday bolsa, solay kóremiz» (1 Yuhanna 3:2). Biz aq zıǵır kiyim menen kiyimlenemiz, Qudaydıń Ulı sıyaqlı etilgen: «Hám (Qozınıń hayalına) taza hám aq zıǵır kiyim kiyiwge ruqsat berildi: sebebi taza zıǵır kiyim áwliyelerdiń ádalatlılıǵı» (Ashıw 19:8).
Onıń áskerleri Hosanna dep qıshqırǵanda, aspannan túsip Dańqlanǵan áwliyeler hám perishteler menen birge, Basında miyrim menen, dańq halqası sıyaqlı, Isa «Óz adamların» qabıl etedi. — H. L. Turner
Jánnet pe yamasa Tozaq pa boladı?
Yekinshi nızam 30:19 ta tańlaw sizdińki dep aytılǵan: «Men búgin aspan hám jerdi sizge qarsı gúwalıqqa shaqıraman, men sizdiń aldınıza ómir hám ólimdi, párawanlıq hám lánetti qoydım: sonlıqtan ómirdi tańlań». Qarańǵılıq sizdiń jolbasshıńız bolmasın, biraq Yosua menen birge aytıń: «Men hám meniń úyim Rabbımızǵa xızmet etemiz» (Yosua 24:15).
Tom hám Susan Steere tárepinen
