Móminler sıpatında bizdiń ruwxanıylıǵımız
Melkisedek, sonday-aq «Melkisedek» dep te jazıladı, Bibliyada atalǵan birinshi ruwxanıy bolıp, ol patsha da edi (Jaratılıs 14:18). Bir adamda ruwxanıy hám patsha túsinigi basqa ayatlarda, mısalı, Zábúr 110-da, jáne de rawajlandırılǵan. Jańa Ósiát bul pikirimizdi Rabbımız Isa Máshihtiń ózi menen anıq baylanıstıradı (Evreylerge 6:20–7:22-ni qarap kóriń). Musa nızamı boyınsha bolsa, ruwxanınıń patsha bolıwı qatań qadaǵan etilgen edi
1
yamasa kerisinshe. Mısalı, Patsha Uzzia ruwxanıy sıpatında qasietli orında tútetki tútetpekshi bolǵanda, ol kesellikke ushıraǵan (2 Shejireler 26:18-23).
Bul izertlewde biz móminlerge, Muqaddes Jazıwda «patshalar hám ruwxanıylar» dep súwretlengenlerge (Ashıw 5:10 NKJV) itibar qaratamız. Áke Quday bizdi Ózi ushın ulı etip asırap alǵan hám bizdi Máshihte Isada aspanlardaǵı barlıq ruwxıy bereketler menen sıylaǵan (Efese 1:3-6).
Grekshe Jańa Ósiátta Qudaydıń qasietli orını hám ruwxanıy xızmeti arasında tıǵız baylanıs bar. Eski Ósiátta ruwxanıy ushın evrey sózi kohen, yaǵnıy Qudaydıń aldında xızmet etetuǵın hám Onıń máplerine ǵamxorlıq etetuǵın adam. Ibrahim sonday etken, hám biz onıń haqqında túrli kontekstlerde kóp nárse úyrenemiz, geypara ol Melkisedek tártibi boyınsha bolmasa da. Búgin biz ruwxanıylar sıpatında tiyisli túrde xızmet ete alamız hám móminlerdiń ákesi – Ibrahimnan sabaq ala alamız (Romalıqlarǵa 4:16).
Abramnıń úlgisi hám onıń izbasarları
Óz watanın, onıń butparastlıǵın hám shańaraǵınıń kóp bólegin artında qaldırıp, Abram (keyinirek, Ibrahim) ózin shaqırǵan haqıyqıy hám tirishilik beriwshi Qudaydıń sadıq qulına aylandı. Patriarx bir neshe qurbanlıq orınların qurıp, olarda Qudaydı húrmetlew hám Oǵan tabınıw ushın qurbanlıqlar keltirdi (Jaratılıs 12:1-8, 13:4,18, 22:1-18). Onıń ulı Isaak hám aqlıǵı Yaqub bul ámeliyatlarda onıń izinen erdi, Evreylerge xat avtorı súwretlegenindey (11:8-12). Biz olardıń hámmesinen sabaq ala alamız.
Rabbımız Isa Samariyalılıq hayal menen sóyleskende, ol Onıń aytqan tirishilik suwı haqqında soradı (Yuxanna 4:11,14). Juwap berip, Ol oǵan tabınıwshılardı izleytuǵın Áke haqqında da ayttı, Quday Ruwx ekenin hám Oǵan tabınıwshılar kerek «ruwx hám haqıyqat penen» etiwleri kerek (24-ayat). Bul Qudayǵa tabınıw adamnıń pikirlerin, dástúrlerin yamasa ádetlerin orınlaw emes, bálkim jalǵız haqıyqıy Quday menen shın júrekten qarım-qatnas etiw ekenligin ańlatadı. Bul Oǵan Onıń kim ekenligine (Ruwx) hám Onıń Sózinde (haqıyqat) ashıp bergen nárselerine sáykes juwap beriw.
Áke izleydi Oǵan hám Onıń muhabbatına óz-ózinen juwap beretuǵın tabınıwshılardı (23-ayat). Salıstırǵanda, nızam boyınsha, Quday ádalatlı hám tiyisli talaplarqoydı. Olardı Rabbımız Isadan basqa hesh kim orınlay almadı, Ol Óz jumısın tamamladı (5:17-30). Ol bul bereketli faktı krestte bir sóz benen tastıyıqladı: Tetelestai, bizdiń Bibliyalarımızda «Ol tamamlandı» (19:30) dep awdarıladı hám «tolıq tólenedi» degen mánisti ańlatadı. Solay etip, Qudaydıń barlıq talapları qanaatlandırıldı. Áke endi Óz muhabbatına hám Ulı etken iske juwap izleydi. Tek ǵana Onıń qutqarılǵanları sonday juwap bere aladı, hám olar máńgi beredi!
Yuxanna 4:25-26-da Rabbımız Isa qudıq basındaǵı hayalǵa Óziniń «Máshih» (evrey tilinde) yamasa «Máshihti» (grek tilinde) ekenligin tastıyıqladı, bul «Maylanǵan» degen mánisti ańlatadı. Ol hayal sóylesip atırǵan hám kim menen sóylesip atırǵan adam edi. Taǵı bir tańqalarlıq nárse, Ol bul másele haqqında oǵan «Menmen» degen sózlerdi qollanıp qalay xabarladı, «Sizler menen sóylesip atırǵan Menmen». «Menmen» degen sózdi Ol Yuxannıń Injilinde Ózi haqqında sóyleskende kóp márte qollanǵan, hám biz «MENMEN» degen sózdi Rabbımız Musaǵa kóriniwinde Ózi haqqında qollanǵanın esleymiz (Shıǵıw 3:14).
Qutqarıw tabınıwdan aldın keledi
Haqıyqıy tabınıwshılar bolıwımızdan aldın, Qudayımızǵa hám Ákemizge juwap bere alıwımız ushın, qutqarıw máseleleri sheshiliwi kerek. Siz shın mániste qutqarılǵanbız ba? Qalay bilersiz?
Quday qutqarıwdı ámelge asırıw ushın evrey xalqın qollanǵan (22-ayat). Bul olardıń basqalardan jaqsıraq bolǵanı yamasa bul húrmetke ılayıq bolǵanı ushın emes, bálkim Qudaydıń suverenli miyrimi onı sonday etip rejelestirgeni ushın edi. Biz hárdayım Qudaydıń huqıqlarına hám rejelerine bas iyemiz (Romalıqlarǵa 3-ti oqıń).
«Ruwx hám haqıyqat penen tabınıw» durıs, sebebi «Quday Ruwx», hám Ol sonday juwaptı Óziniń kim ekenligine hám ashıp bergen haqıyqatına sáykes beriliwin qáleydi (Yuxanna 4:24). Tabınıw ushın adam jańadan tuwılıwı kerek (3:3-8). Sonnan keyin, bizde durıs kózqaras hám pikirlew bolıwı kerek, Qudayǵa hám Onıń Sózine boysınıwda. Onıń menen haqıyqıy tabınıw haqqında sóylesiwden aldın, Rabbımız bul hayaldıń ar-namısına tiygen edi, hám ol óz jaǵdayın shın júrekten moyınladı (16-19-ayatlar). Ol bul máselelerdi sheshken soń, Rabbımız onıń menen tabınıw ornı hám waqtı haqqında erkin sóylesken – bul sóylesiwdi Ol nızamshılar hám fariseyler menen olardıń isenimsizligi sebepli etpegen bolar edi.
Rabbımız Isa oǵan bul saat házir ekenligin hám Quday qálegen usılda dúnyanıń qálegen jerinde tabınıwǵa bolatuǵının túsindirdi – biraq tek ruwx hám haqıyqat penen (20-24-ayatlar). Házirgi miyrim dáwirinde, dúnyanıń hár jerindegi haqıyqıy móminler Rabbımız Isa Máshih arqalı tabına aladı (Evreylerge 13:15). Rabbımız bul printsipni Yuxanna 14:6-da túsindirdi, Ol ashıp bergenindey, «Men jol, haqıyqat hám ómirmen. Hesh kim Ákege Men arqalı kelmeydi». Bunnan tısqarı, Ol ullı Ruwxanıy (Evreylerge 9:11), Qurbanlıq orın (13:10) hám haqıyqıy Qurbanlıq (12-ayat). Biz Óz juwabımızdı Ákege hám Ulına máńgi maqtaw hám tabınıwda, Muqaddes Ruwxtıń kúshi menen keltire alamız.
Asırap alınǵan ulılar
Barlıq móminlerdiń ruwxanıylıǵı Qudaydıń bizge asırap alınǵan ulılar sıpatında bergen pozitsiyasına tiykarlanǵan. Pawlusuń Romalıqlarǵa xatı Qudaydıń bul nárselerdi qutqarıw arqalı qalay ámelge asırǵanın kórsetedi, bizdi Ózi ushın satıp alǵan. Efese ruwxıy ólimniń aldınǵı jaǵdayımızdı hám Qudaydıń ólim kúshinen shıǵarıp, bizge mol ómir beriw arqalı ájayıp aralasıwın súwretleydi. Ájayıp usıllar menen, Ol bizdi Ózi ushın, evreyler hám basqa milletler arasınan, bir xalıq etip tayarlaǵan hám bizdi Ózine jaqınlastırǵan, Izrailden góre ádewir jaqın, hátte kelesi mıń jıllıqta da.
Izraildiń ótkeninde, Quday Ózine xızmet etiw ushın bir qáwimdi – Levini sayladı. Bul qáwimnen Ol Harun hám onıń shańaraǵın ruwxanıylar sıpatında xızmet etiw ushın sayladı (Shıǵıw 28:1). Bul shól saparı waqtında, olar Faraonnıń kúshinen qutqarılǵannan keyin bir jıl ishinde boldı. Olardıń Levit xızmeti Qudaydıń Musaǵa kórsetkenindey, shatır menen baylanıslı edi (Sanlar 1:50). Wáde etilgen jerde, Quday shatır ornına ibadatxananı hám onıń xızmetin qoydı (1 Shejireler 6, 2 Shejireler 5-ti salıstırıń).
Bul kelisimlerge qarama-qarsı, bizdiń ruwxanıylıǵımız dańqlanǵan Rabbımız Isa hám aspanlıq qasietli orın menen baylanıslı, oǵan biz erkin kire alamız, hátte biz ele bul jerde jasasaq ta (Evreylerge 10:19-22). Biz Qudayǵa ruwxanıylar sıpatında qálegen elde xızmet ete alamız, biraq bul dúnyaǵa tiyisli emes, mısalı, Húkimetler 14:13-te súwretlengen butparastlıq sistemalarına qarama-qarsı. Biz basqalardan jaqsıraq bolǵanımız ushın emes – sebebi biz emes – bálkim Qudayımızdıń miyrimi sebepli xızmet etemiz.
Dawamlı juwap
Quday Ózi islegen barlıq nárselerge hám Rabbımız Isa orınlaǵan nárselerge juwap izleydi. Qudaydıń bizdiń qáweterli jaǵdayımızǵa bolǵan miyrimi hám shápááti Onı Óz Ulıń jiberiwge alıp keldi. Ol bizdiń qutqarıwımız hám azat etiliwimiz ushın kerek bolǵan barlıq nárselerdi orınladı. Sonday-aq, Ol bizdi Qudayǵa ruwxanıylar sıpatında Oǵan maqul bolatuǵın usılda xızmet etiwge múmkinshilik berdi. Quday atınan, elshi Pawlus bizden ózimizdi «tirishilik qurbanlıǵı» sıpatında usınıwımızdı ótinish etti (Romalıqlarǵa 12:1). Sol ayatta, Ol qurbanlıqtıń «muqaddes» ekenligin, Qudaydıń muqaddesligine hám huqıqlarına sáykes Oǵan ajıratılǵanın jáne de túsindirdi.
Bul Rabbımız tólegen bahasına juwap retinde «qurbanlıq» ekenligin umıtpayıq. Bizdiń xızmetimiz Ol ushın, hám bul biz qaytarıp ala almaytuǵın nárse. Bunnan tısqarı, bul «tiyisli» nárse, Quday bizden shın mániste mánisi bar usılda kúte aladı. Ol bizdi Qudaydı húrmetleytuǵın bahada satıp aldı, sonday-aq denemiz benen de (1 Korinfliklerge 6:19-20). «Sol sebepli, tuwısqanlar, Qudaydıń miyrimleri menen sizlerden ótinish etemen, denelerińizdi tirishilik qurbanlıǵı sıpatında, muqaddes, Qudayǵa maqul, bul sizdiń tiyisli xızmetińiz. Hám bul dúnyaǵa sáykes kelmeń, bálkim aqılıńızdıń jańalanıwı menen ózgeriń, solay etip Qudaydıń jaqsı hám maqul hám kámil erkin dálilleń» (Romalıqlarǵa 12:1-2). Bul ayatlar haqqında kóp nárse aytıwǵa boladı. Biz olardı oylap, Qudaydıń qálewlerine muhabbat penen hám Muqaddes Ruwxtıń kúshi menen juwap beremiz.
Ruwxanıy xızmetimizdi durıs kózqarasqa qoyatuǵın basqa bir ayattı qarap kóreyik: «Sizler Oǵan kelgenińizde, adamlar tárepinen biykar etilgen, biraq Qudaydıń kózinde saylanǵan hám qımbatlı tirishilik tası sıpatında, ózińiz de tirishilik tasları sıpatında ruwxıy úy bolıp qurılıp atırsız, muqaddes ruwxanıylıq bolıw ushın, Isa Máshih arqalı Qudayǵa maqul ruwxıy qurbanlıqlar keltiriw ushın» (1 Petrus 2:4-5 ESV). Bizdiń ruwxanıylar sıpatındaǵı xızmetimiz tek bul dúnyada bolǵan waqıt ushın emes, bálkim Qudaydıń rejeleri bizdi Ózi ushın máńgi sonday etip saqlaw.
Bul máńgi, sebebi Ol «bizdi patshalar hám ruwxanıylar etip jarattı Óz Qudayına hám Ákesine» (Ashıw 1:6 NKJV). Ashıw 5:9-10 (ESV) de sonday pikir aytılǵan:
«Hám olar jańa qosıq ayttı, aytıp: «Siz kitapshanı alıwǵa hám onıń múrlerin ashıwǵa ılayıqsız, sebebi Siz óltirildińiz, hám Sizdiń qanıńız benen Siz hár bir qáwimnen, tilden, xalıqtan hám milletten adamlarǵa Quday ushın tólem tóledińiz.»
Ashıw 20:6-da biz «Qudaydıń hám Máshihtiń ruwxanıyları» sıpatında kórsetilemiz, aspanlardan patshalar sıpatında húkim súremiz2, Máshih penen birge 1000 jıl dawamında!
Parallel hám qarama-qarsılıqlar
Evreylerge xat Eski hám Jańa Ósiát tabınıw tártipleri arasında parallel hám qarama-qarsılıqlardı kórsetedi. Birinshi tártip bul jer menen baylanıslı bolıp, Quday tárepinen Musa arqalı berilgen. Ekinshi tártip Máshihtiń orınlaǵan jumısına tiykarlanǵan. Ol biz házir kórgenindey, «dańq hám húrmet penen táj kiygizilgen» (Evreylerge 2:9) Onıń menen baylanıslı jańa tabınıw tártibin bildiredi. Evreylerge xatta «ruwxanıy» sózi 14 (2x7) márte ushırasadı, ádette Harun menen, geyde bolsa Máshihtiń jańa tártibin aldınnan kórsetken ruwxanıylıqtı bildiretuǵın Melkisedek penen baylanıslı. Bunnan tısqarı, Evreylerge xattıń aqırında biz oqıymız: «Bizde Qudaydıń úyi ústinen ullı Ruwxanıy bar» (10:21 ESV).
Bul jańa tártip ornatılǵanǵa shekem, Rabbımız Isa aspan menen jer arasında krestte ilinip turǵan edi. Ol jerde Ol basqa hesh kim isley almaytuǵın jumıstı orınladı, Qudaydıń dańqı ushın hám bizdiń qutqarıwımız ushın. Ol kámil Gúna qurbanlıǵı edi hám Qudaydıń ádalatlı hám muqaddes talapların qanaatlandırdı, biz olardı hesh qashan orınlay almas edik. Sol waqıtta, Ol Bas Ruwxanıy edi, Ol Kúnádi juwıw kúni jumısın orınladı (Levitler 16-ǵa qarań), basqa hesh bir ruwxanıy onı hesh qashan tamamlay almas edi, sebebi onı hárdayım qaytalaw kerek edi. Biraq, Máshih Óz jumısın tamamladı hám házir Qudaydıń oń tárepinde otır,3 hám Óziniń orınlaǵan jumısı sebepli jańa ruwxanıylıq tártibin bildiredi. Ol onıń qaytalanbaytuǵınlıǵınıń tirishilik dálili, Evreylerge xat hám basqa kóp Muqaddes Jazıwlar anıq kórsetkenindey.
Oǵan máńgi húrmet hám tabınıw!
ESLETPE
- Patsha rásmiy túrde ruwxanıy bola almas edi, biraq geypara jaǵdaylarda biz patshanıń ruwxanıy sıpatında háreket etkenin oqıymız, mısalı, jámiyetlik namaz hám tabınıwda.
- Biz ruwxanıylar sıpatında xızmet etemiz hám patshalar sıpatında húkim súremiz, al házir biz Oǵan Onıń gúwaları hám shákirtleri sıpatında xızmet etemiz, biykar etilgen Máshih penen baylanıslı.
- Tarsuslı Sawl Rabbımızdı Damashqqa baratuǵın jolda ushrattı, Ol onı aspanlardan shaqırǵanda (Húkimetler 9). Sawldıń ózgeriwi Jańa Ósiátta jeti márte atalǵan. Máshihtiń Qudaydıń oń tárepindegi házirgi pozitsiyası Xristianlıqtı xarakterleydi (Húkimetler 7:56). Pawlusuń Evreylerge xattı jazǵanına isenip, ol onı jeti márte atadı (Romalıqlarǵa 8:34; Efese 1:20; Koloselilerge 3:1; Evreylerge 1:3, 8:1, 10:12, 12:2) hám Petrus onı tastıyıqladı (1 Petrus 3:22) Máshihtiń orınlaǵan jumısınıń xarakteristikası sıpatında. Qudayǵa maqtaw!
