Jaratılıs tamamlanǵannan keyin, Quday Adam atanı hám Hawanı Edenniń ájayıp ortalıǵına, Óziniń mol neǵmetleri menen jaylastırdı (Jaratılıs 1–2). Biraq, Hawa jılan tárepinen aldanıp, Adam Qudaydıń buyrıǵın buzǵan edi (3:1-6). Olardıń qayǵılı qulawınan kóp ótpey, insan ná́sili ózin buzǵan edi, sonlıqtan Quday pútkil jer júzin húkim etiwge májbúr boldı, Onı Nuh dáwirindegi suw tasqını arqalı ámelge asırdı (6:5-7). Sol waqıttan berli, ókinishke oray, adamnıń júregi ózgermedi (8:21). Qullıq hátte engizildi (9:25-27), bul adamnıń basqa jollar menen de jamanlıǵın kórsetti.
Bulardıń hámmesine qaramastan, Quday qullıq túsinigin alıp, onı jańa, ádewir joqarı dárejege qoydı – Óziniń Ulında, waqıttıń tolıq bolıwında, bul dúnyaǵa kámil Qul retinde jiberilip, tolıq kórsetiliwi ushın (Galatiyalılarǵa 4:4-7 qarań). Onıń keliwinen kóp aldın, Izrail Mısır qullıǵınan qutqarılǵan edi, hám Quday Óziniń oyları boyınsha haqıyqıy qul, xızmetshi yamasa qulshılıqtı engizdi (Shıǵıw 21:2-6).
Insan jámiyetinde qul jek kórilgen bolıwı múmkin, biraq Muqaddes Kitap bul funkciyanı yamasa poziciyanı júdá húrmetli ná́rse retinde qollanadı, ásirese Rabbiy Isaǵa qatnıslı. Bunıń mısallarınan biri men «eń ullı payǵambarlıq» dep atawdı jaqsı kóretuǵın belgili úzindi (Ishaya 52:13–53:12). «Qul» termini geyde «qulshı» dep awdarıladı, ásirese Qul-Ulı ushın qollanılǵanda, Oǵan Muqaddes Ruh kóbinese «Meniń» iyelik almasıǵın qosqan (Ishaya 42:1, 52:13, 53:11 NKJV). Ol Qudayǵa hám Óz xalqına bolǵan haqıyqıy muhabbatı sebepli keldi.
Shirkew dáwiriniń isenimlileri – Húkimetler 2-den kóteriliwge shekem (1 Salonikalılarǵa 4:14-18; 1 Korinflilerge 15:51-58) – házir Onıń ullı muhabbatına xızmet etiw arqalı juwap beredi (Galatiyalılarǵa 2:20; Efeslilerge 5:1-2,25-33). Olar aspanlıq áwliyeler retinde máńgi etedi, olar Onıń menen birge boladı hám Oǵan xızmet etedi (Ashıw 22:3 qarań).
Mıń jıllıq húkimranlıq dáwirinde jer júzindegi isenimliler Rabbiyimiz Isa Má́sihke aspanlıq jámáát penen birge xızmet etedi. Olar Qudayǵa Rabbiyimiz Isa, Kámil Qul-Ulı úlgisi boyınsha xızmet etedi (Filipililerge 2:5-11).
«Xızmet etiw» ushın jiyi qollanılatuǵın terminler
Evrey tilindegi túbir sózge tiyisli barlıq atlıq hám islik formaların sanaw ābad, Eski Ahitte 1,099 ret ushırasadı. Onıń Jańa Ahittegi ekvivalenti grek sózi doúlos, eger onıń baylanıslı qospaları hám islikleri qosılsa, 182 ret ushırasadı. Bul úlken sanlı ushırasıwlar menen, biz dıqqatımızdı bir neshe siltemeler menen sheklewimiz hám bul temanıń tiykarǵı túsinigine itibar qaratıwımız kerek.
Biraz tariyx
Qudaydıń Sózi «xızmet etiw» terminin birinshi ret Adam atanı jaratqannan keyin, Quday Ózi tayarlaǵan jerdiń sulıwlıǵına qaraytuǵın hesh kim joq ekenin kórgeninde aytadı (Jaratılıs 2:5). Sonlıqtan, Ol Adam atanı Edenge onı baǵıw, yamasa islew hám saqlaw ushın qoydı (15-ayat). Bul eki ayatta da termin qollanıladı ābad.
Quday Adam atadan haywanlarǵa at qoyıwdı soradı, Adam ata Quday olardıń hámmesin bir er hám bir hayal juplıǵında alıp kelgenin, al ózi jalǵız ekenin bayqadı (19-20-ayatlar). Keyin Quday oǵan júdá ájayıp túrde sherik berdi, Ózi qurǵan Adam atanıń qabırǵasınan hayal. Onıń bası yamasa ayaǵınan emes, onıń ústinde yamasa astında bolıwı ushın emes, al onıń qaptalınan, oǵan járdemshi bolıwı ushın ekenin esletip ótemiz. Ol Hawanı oǵan alıp keldi (21-25-ayatlar; Efeslilerge 5:22-33 qarań). Adam ata hám Hawa, biraq, Quday bergen baǵdı saqlay almadı, sebebi olar tez arada gúnaǵa batıp, Oǵan qarsı shıqtı (Jaratılıs 3:1-6). Keyin Ol olardı Jánnetten quwıp shıǵardı (3:24) – «Eden» degenniń mánisi. Keyinirek, qızǵanısh sebepli, Adam ata hám Hawanıń úlken ulı Qabıl óz inisi Abeldi óltirdi (4:8).
Kóp ótpey pútkil insan ná́sili emlenbeytuǵın jaǵdayda edi (6:1-7), bul Qudaydıń Nuh dáwirinde suw tasqının jiberiwine sebep boldı (6:13–7:24). Bul pútkil dúnya júzilik húkim Nuh qurbanlıǵına tiykarlanǵan hám Qudaydıń neǵmetleri menen jańa baslanıwǵa alıp keldi (8:20-22, 9:1,9-17). Biraq, Nuh ózin basqara almay, ishimlik iship, óz shańaraǵında máselelerge dus kelgenligi sebepli, taǵı da sátsizlik boldı (9:20-27). Sonıń menen birge, Nuh hám onıń ulıwlarınan 70 millet rawajlandı (Jaratılıs 10). Olardıń hámmesi keleshekte Qudaydıń bul jer júzi ushın rejelari ámelge asqanda, barlıq sátsizliklerine qaramastan, rol oynaydı.
Suw tasqını hám Nuh qurbanlıǵınan keyin, Quday Nuh hám onıń ulıwların neǵmetlep, olardıń miywe beriw, kóbeyiw hám jer júzin toltırıwdı buyırdı (9:1). Áwladlar jer júzine taralıwdı qálemedi (11:4), biraq sol aymaqta qalıp, Babel qalasın hám onıń minarasın qurıwdı basladı, bul túrli butlarǵa xızmet etiw ushın islengen edi. Bul Qudaydıń húkim etiw arqalı aralasıwına alıp keldi, insan ná́silin pútkil jer júzine tarattı (11:5-9), Ol barlıq adamlardı óz jolları menen jiberdi (Romalılarǵa 1:21-32).
Bul xalıq toparlarınıń birinen Quday Abramdı shaqırdı (Jaratılıs 12:1-8), mánisi «joqarılatılǵan ata». Keyinirek Quday oǵan Ibrahim atın berdi (17:5), bul «kóplegenlerdiń atası». Ol Abramǵa onnan kóplegen milletler payda bolatuǵının wáde etti, hátte onıń hayalı bala kótere almasa da (Jaratılıs 15–17). Biraq, Ibrahim Qudayǵa isendi (Romalılarǵa 4), onıń hayalı Sara da isendi (Evreylerge 11:11). Ekewi de bala kóteriwdiń ádettegi jasınan ótken soń (Romalılarǵa 4:19), Quday olardıń bir ulı, Ishak (Jaratılıs 18, 21) berdi, mánisi «kúlki». Ol Abramǵa hám onıń áwladlarına Mısır dáryası menen Evfrat aralıǵındaǵı keń aymaqtı da wáde etti (15:18). Izrail bul úlken aymaqqa ele iyelik etken joq, biraq keleshektegi mıń jıllıq húkimranlıq dáwirinde Rabbiy Isa Má́sih basshılıǵında álbette iyelik etedi. 40 jasında Ishak Rebekkaǵa úylendi, hám 20 jıldan keyin olardıń egizleri – Esaw hám Yaqub boldı (Jaratılıs 25:25-26; Romalılarǵa 9:6-14).
Yaqubdan on eki qáwim payda boldı, olar Mısır qullıǵında 400 jıl qaldı, Quday Ibrahimǵa aldınnan aytqanday (Jaratılıs 15:13). Onıń waqtı kelgende, Quday Musanı shaqırdı, Onıń arqalı Ol Izraildi «temir peshten» qutqardı (Ekinshi Nızam 4:20) hám milletti Óziniń «ulı» retinde qabıl etti (Shıǵıw 4:22-23; Hoseya 11:1) – bul jerde Izrail Rabbiy Isanıń bir túri (Matta 2:15).
Adam atanıń, Nuhıń, Ibrahimnıń hám onıń áwladlarınıń, sonday-aq Izrail milletiniń barlıq kemshiliklerine qaramastan, 4000 jıllıq insan tariyxınan keyin Quday Óziniń súyikli Ulıwın jiberdi. «Sóz et boldı hám aramızda jasaydı, hám biz Onıń dańqın, Atadan bolǵan jalǵız Ulıwınıń dańqın kórgenbiz, neǵmet hám haqıyqatqa tolı» (Yuhanna 1:14). Ol Qudaydıń kámil Qulı edi, jalǵız Ózi. Birinshi adam hám onıń áwladları kóplegen túrli jollar menen hám kóplegen sınaqlarda sátsizlikke ushıraǵan jerde, Ekinshi Adam hesh qashan sátsizlikke ushıramadı, al hámme waqıt Qudaydı razı etti (Matta 3:17; Yuhanna 8:28). Sonıń ushın Quday Onı «Meniń Qulım» dep atadı, sadıq hám basqalardan pútkilley ózgeshe (Ishaya 40–53).
Má́sih Isa... Qudaydıń formasında bolǵanı menen, Quday menen teń bolıwdı urlıq dep esaplamadı, al Ózin hesh qanday abırayǵa iye emes etip, qul formasın alıp, adamlarǵa uqsap keldi. Hám adam sıpatında tabılıp, Ózin páseytip, ólimge shekem boysındı, hátte krest ólimine de. Sonlıqtan, Quday da Onı joqarı kóterdi hám Oǵan hár bir attan joqarı at berdi, Isa atına aspanlıqlar, jer júzindegiler hám jer astındaǵılar hár bir tize búgiwi ushın, hám hár bir til Isa Má́sih Rabbiy ekenin moyınlawı ushın, Atamız Qudaydıń dańqı ushın (Filipililerge 2:5-11).
Kámil Qul
Rabbiy Isa Óziniń «xızmet etiw ushın emes, al xızmet etiw hám kóp adamlar ushın Óz ómirin tólem retinde beriw ushın kelgenin» ayttı (Mark 10:45). Bul úzindi Mark injilinen alınǵan bolıp, Ol Óz xızmetiniń baslanıwınan aqırına shekem kóp detalların, sonday-aq Óz azapların da súwretleydi. Bul Onıń tiriliwinen hám joqarılatılıwınan keyin, shákirtleri menen birge xızmet etip, sózbe-sóz «olar menen birge islep» (16:20) turǵanın kórsetedi. Bul Onıń aspanlardan ele de xızmet etip atırǵanın, isenimliler menen birge islep hám olardıń járdemlesip atırǵanın bildiredi. Keleshektegi dúnyada Ol húkimranlıq etedi, biraq Ol barlıq haqıyqıy shákirtlerge xızmet etedi, sebebi olar Onıń menen birge aspanda boladı. «Qulıqlar, Master kelgende, olarǵa qarap turǵanlardı tabadı. Haqıyqattan da, men sizlerge aytaman, Ol Ózin belbew menen baylap, olardı otırıwǵa shaqıradı hám kelip olardıń xızmetin etedi» (Luka 12:37). Bul keleshektegi neǵmet Isanıń biykar etilgen waqıtı boyınsha Oǵan sadıqlıq penen qarap hám xızmet etkenler ushın.
Adamnıń tendenciyası qaraw emes, on qızǵa bolǵan jaǵdaydaǵıday (Matta 25:1-13). Nátiyjede olar xızmet etpedi, sebebi olar tayar emes edi. Siz tayarmısız?
Rabbiy barlıq haqıyqıy shákirtlerdi xoshametleydi: «Eger kim Meniń xızmetim etse, ol Meniń artımsha erisin; hám men qay jerde bolsam, Meniń xızmetshim de sol jerde boladı. Eger kim xızmet etse Meni, onı Meniń Atam húrmetleydi» (Yuhanna 12:26). Rabbiy bul ayatta qollanǵan kursiv penen jazılǵan terminler «diyakon» sóziniń túbirinen kelip shıqqan, geyde «ministr» dep awdarıladı. Bul sózler qáte túsiniliwi múmkin, sebebi bunday terminlerdi shirkewlerdegi rásmiy poziciyalar yamasa dárejeler menen baylanıstırıw tendenciyası bar. Biraq, Muqaddes Kitap haqıyqatqa itibar qaratadı. Rásmiy poziciyalardı izlew ornına, Rabbiy bizdiń Oǵan haqıyqıy táwelsillikte hám Onıń menen birge xızmet etiwimizdi yamasa ministrlik etiwimizdi qáleydi.
Hámme waqıt Qudayǵa táwelsil bolıw
Kámil Qul retinde, Isa hámme waqıt Qudaydıń basshılıǵına súyendi, Yuhanna 11 bunıń ájayıp mısalların súwretleydi. Óz dosı Lazarusdıń nawqas ekenligi haqqında xabar alǵanda, onıń apaları Onıń kelip onı emlewin soradı. Biraq Isa Yudeadagı Betaniyaǵa barıwdan aldın eki kún kútti (6-ayat). Neshige? Rabbiyimiz ol jerge jetip kelgende, Lazarus ólgen hám qábirde tórt kún bolǵan edi (39-ayat). Quday bul jaǵdaydı Óz dańqın kórsetiw ushın (4,39-40-ayatlar) Óziniń ólim ústinen jeńisli kúshin kórsetiw ushın qollanadı (43-44-ayatlar).
Evrey teologiyasına kóre, ólgen adam qayta tiriltiliwi múmkin, biraq bunday mújize adam ólgennen keyin úsh kún ishinde júz berse ǵana. Rabbiy bunı aldın da islegen edi, Ol Yairustıń qızın qayta tiriltken (Luka 8:41-42,49-56), sonday-aq Naindegi jas jigitti, ol tabıtta jerlewge alıp barılıp atırǵan edi (7:11-17). Fariseyler adam ólgennen keyin úsh kún ótse, ólgen adam aqırǵı kúnlerdiń tiriliwin kútiwi kerek dep úyretken. Sonıń ushın Rabbiy Isa dáslep Martaǵa, keyinirek Maryamǵa: «Men tiriliw hám ómirmen» dedi (Yuhanna 11:25). Bul Onıń Fariseylerdiń qaǵıydaları yamasa túsindirmeleri menen sheklengen emesligin bildirdi.
33 hám 38-ayatlar Rabbiy ólim kúshi menen ushırasqanda Onıń ruhtaǵı kúshli úlkesin súwretleydi, hám Ol Lazarus ushın qayǵırıp jıladı (35-ayat). Bul fonǵa qarsı, Isanıń tiriliw kúshi Lazarusdı qayta tiriltiwge qábiletli ekenligi menen kórsetildi. Bul úlken mújize arqalı Quday dańqlandı, Rabbiy Isa húrmetlendi, hám ólim kúshi jeńildi. Aqır-aqıbetinde Ol krestte ólimdi jeńdi (Koloselilerge 2:15) hám Óz tiriliwinde Óz jeńisin kórsetti.
Biraq, Rabbiydiń dushpanları jek kóriwge qozǵaldı hám, kózleri kór bolǵanlıqtan, hátte Lazarusdı óltiriwdi qáledi (Yuhanna 12:10), sebebi olar Isanıń ullı mújizesine qaramastan, Onı pútkilley biykar etti. Biraq evreyler arasında kóp adamlar Oǵan isendi (11:45). Evrey keńesiniń rásmiy májilisinde, evrey basshılıǵı Isanı ayıpladı, biraq ózleriniń jek kóriwlerinde olar Qudaydıń kóp aldın boljaǵan ná́rselerin ǵana orınladı (46-57-ayatlar).
Xızmet etiw ushın basqa terminler hám olardıń Rabbiy menen baylanısı
Basqa ābad, qul retinde xızmet etiw yamasa islew ushın ádettegi termin, evrey tilinde basqa bir adamnıń mútájliklerine xızmet etiw yamasa qaraǵıw ushın basqa sóz bar. Bul shārat, islik yamasa atlıq retinde 100 ret ushırasadı, er adam yamasa hayal xızmetshige qatnıslı bolıwına qaramastan. Yusuf Faraonnıń gvardiya baslıǵı Potifarǵa xızmet etti (Jaratılıs 39:1-4), hám keyinirek túrmede Faraonnıń ol jerge qoyǵan eki baslıǵına (40:1-4). Basqa bir mısal – Shunemlik Abishag, ol qartayǵan waqtında Patsha Dawıtqa xızmet etti (1 Patshalar 1:1-4,15). Kóp aldın, Musanıń jeke xızmetshisi retinde, Yusha oǵan xızmet etti (Shıǵıw 24:13, 33:11; Sanlar 11:28; Yusha 1:1). Sol termin bas ruhaniy Harunnıń Qudaydıń qutsal jayındaǵı xızmetine, hám onıń ulıwları hám miyrasxorlarına qatnıslı qollanıladı (Shıǵıw 28:35,43, 29:30, 30:20). Ol sonday-aq Levilerdiń ruhaniylerge xızmet etiwine (Sanlar 1:50, 3:6, 16:9, 18:2) hám pútkil Levi qáwimine qatnıslı qollanıladı (Ekinshi Nızam 10:8). Olardıń hám Rabbiy Isa arasında parallelizm bar bolsa da, Jańa Ahit, ásirese Evreylerge, úlken qarama-qarsılıqlardı atap ótedi.
Jańa Ahitte grek sózi eń jiyi qollanıladı doulos, «xızmetshi» yamasa «qul» degen mánisti ańlatadı, hám onıń sáykes isligi douleuō Rabbiy Isa, eń jaqsı Qul yamasa basqalardan jaqsıraq. Ministrlik hám xızmet haqqında taǵı bir neshe terminler bar, olardı biz, ásirese Rabbiy Isa menen baylanıslı bolǵanlıqtan, qarap shıǵıwdı qáleymiz.
Birinshiden, diyakon sózi (grekshe: diákonos) hám onıń baylanıslı terminleri: diyakon retinde islew, xızmet yamasa ministrlik. Onıń óz úlgisin hám táliymatın esleyik: «Eger kim Meniń xızmetim etse, ol Meniń artımsha erisin; hám men qay jerde bolsam, Meniń xızmetshim de sol jerde boladı. Eger kim Meniń xızmetim etse, onı Meniń Atam húrmetleydi» (Yuhanna 12:26). Aspannan, Ol házir dańq hám húrmet penen táj kiygen jerden, Rabbiy Isa ullı Qul/Diyakon retinde jer júzindegi Óz xızmetshilerine Óz úlgisine qalay erisiw, Oǵan xızmet etiw hám mútáj xalqına qollaw yamasa jeńillik beriw haqqında kórsetpeler beredi.
Háwariyl Pavlus húkimet Qudaydıń xızmetshisi ekenin (Romalılarǵa 13:1-4) hám barlıq má́sihshiler húkimetke boysınıwı kerek ekenin úyretti. Háwariyl sonday-aq isenimlilerdiń túrli funkciyaları bar ekenin hám Rabbiyge, sonday-aq bir-birine xızmet etiwi múmkin ekenin túsindirdi (1 Korinflilerge 3:5, 12:5, 16:15).
Muqaddes Ruh ta Óz ministrligi menen Diyakon retinde kórsetilgen (2 Korinflilerge 3:8). Pavlus ministr, sózbe-sóz diyakon edi (1 Timotiyge 1:12; 2 Korinflilerge 8:20; Efeslilerge 3:7; Koloselilerge 1:23,25), onıń úlgisine biz erisiwimiz kerek (1 Korinflilerge 11:1), sol dáwirde basqalar da erisken (Koloselilerge 4:7,17; 1 Timotiyge 4:6). Biz jasap atırǵan páseńlew dáwirinde, bunday ministrlik yamasa xızmet ele de múmkin, Timotiy ushın da (2 Timotiyge 4:5) hám qayta tiklengen xızmetshi Mark ushın da (11-ayat) durıs edi. Hátte jańa qutqarılǵan Onesimus ta xızmet etiw ushın paydalı boldı, dáslep Pavlusqa Rim túrmesinde, keyinirek, óziniń burınǵı baslıǵı Filemonǵa hám sol jerdegi jergilikli jıyınǵa (Filemon 13). Bul keń tema, qullar retinde xızmet etiw jaǵdayındaǵıday.
Evrey xalqı arasındaǵı isenimlilerge bunday xızmetti dawam ettiriw ushın xoshamet kerek edi. «Sebebi Quday sizlerdiń islerińizdi hám Onıń atına kórsetken muhabbatıńızdı umıtıw ushın ádilsiz emes, sizler áwliyelerge xızmet ettińiz hám xızmet etip atırsız» (Evreylerge 6:10). Usıǵan uqsas xoshamet háwariyl Petrus tárepinen berildi: «Hár kim qanday sawǵa alǵan bolsa, onı bir-birine xızmet etiw ushın qollansın, Qudaydıń túrli neǵmetleriniń jaqsı basqarıwshıları sıyaqlı. Eger kim sóylese, Qudaydıń sózleri sıyaqlı sóylesin. Eger kim xızmet etse, onı Quday bergen qábilet penen etsin, barlıq ná́rselerde Quday Isa Má́sih arqalı dańqlansın, Oǵan máńgi-máńgi dańq hám húkimranlıq tiyisli. Awmiyn» (1 Petrus 4:10-11). Qanday sulıw, hátte búgin de, biz hámmemiz diyakon yamasa ministr retinde, jaqsı basqarıwshılar retinde, Quday bizge isenip tapsırǵan ná́rselerdi bir-birimizdiń paydamız ushın hám Onıń dańqı ushın qollanıwımız múmkin. Atlıqlar diákonos (diyakon) hám diakonia (ministrlik, xızmet), sonday-aq diakonein isligi (diyakon retinde xızmet etiw) Jańa Ahitte 100 ret ushırasadı.
Aqırında, azıraq qollanılatuǵın bir neshe terminlerge qaraymız. Birinshiden, leitourgos hám leitourgia, eki grek atlıǵı arnawlı jámiyetlik xızmetti bildiredi, onıń leitourgein isligi. Bul hám basqa sózlerdiń Rabbiydiń jer júzindegi Qul retindegi hám aspandagı házirgi ministrliginiń bir ná́rselerin súwretleytuǵının úyreniw qızıqlı hám xoshametleydi. «Liturgy» sózi bul grek sózinen kelip shıqqan, hám onıń isligi bunday jámiyetlik xızmetti etetuǵın adam ushın qollanıladı. Quday bergen iudaizm kontekstinde, biz Zaxariyanıń ibadatxanada ruhaniy retinde islegenin oqıymız. Tekst bul arnawlı islikti qollanadı (Luka 1:23; Evreylerge 9:21, 10:11 qarań).
Má́sih jer júzindegi xızmetin hám kresttegi tamamlanǵan isin orınlaǵannan keyin, Ol aspanlıq shatırınıń Ministri boldı (8:2), aldınǵı jer júzilik sistemadan jaqsıraq ministrlik penen (6-ayat), Quday onı waqıtsha bergen edi. Rabbiy Isa házir aspanlarda jámiyetlik túrde, úzliksiz, Qudaydıń tikkeley aldında xızmet etip atır, jer júzindegi bas ruhaniyden parıqlı, ol jılına bir kún ǵana Eń Muqaddes jerge kiriwge ruqsat etilgen edi (9:7).
Bunnan tısqarı, biz jasap atırǵan neǵmet dáwirinde, Rabbiy Isa jer júzinde Óz wákillerine iye, biz bunı Húkimetler 13-te kóremiz. Qudaydıń arnawlı qábiletli bir neshe adamları Antioxiyanıń ataqlı qalasındaǵı jıyında jámiyetlik túrde xızmet etip atır edi (sol grek terminleri) (1-2-ayatlar). Rabbiy Isa olardıń arasınan eki adamdı – Barnabas hám Sawldı – Muqaddes Ruh arqalı jiberiw ushın sayladı. Bul olardıń Húkimetler 13–14-te súwretlengen arnawlı missionerlik xızmeti ushın edi, olar onı shama menen 18 ayda tamamladı (14:26-27).
Pavlus óziniń úshinshi missionerlik saparınıń aqırında Rabbiy isindegi iskerlikleri ushın (Romalılarǵa 15:16) hám Filipidegi isenimlilerdiń óziniń birinshi Rim túrmesindegi waqtında oǵan kórsetken ǵamqorlıǵı ushın (Filipililerge 2:17,25,30) usıǵan uqsas terminologiyanı qollanǵan. Ol sonday-aq basqa milletler arasındaǵı isenimlilerdiń óz evrey áwladlarına járdem beriw ushın kórsetken qollawın súwretlegende de qollanǵan (Romalılarǵa 15:27; 2 Korinflilerge 9:12 qarań). Sol grek terminleri perishtelerdiń xızmeti (Evreylerge 1:7,14) hám húkimet rásmiyleriniń xızmeti ushın da qollanıladı (Romalılarǵa 13:6).
Aqırında, islikke qaraylıq latreuō, Jańa Ahitte 21 ret ushırasadı. Ol Qudayǵa xızmet etiwdi tek Onı ǵana húrmetlew mánisinde bildiredi, Rabbiy Isa Shaytan tárepinen sınaqqa alınǵanda tastıyıqlaǵanday (Matta 4:10; Luka 4:8). Quday Izraildiń Oǵan qalay xızmet etiwdi qálegenligi usılay edi (Luka 1:74), olar keleshektegi mıń jıllıq dáwirde de sonday etedi. Biz bunı jası úlken Anna (2:37), qutqarılıwınan aldın Tarsuslı Sawl (Húkimetler 24:14) hám Izrail on eki qáwimi arasındaǵı sadıqlar (26:7) jaǵdayında kóremiz. Biraq, Izrail qayta-qayta sátsizlikke ushırap, butparastlıqqa (7:42) hám/yamasa qozǵalańǵa túsip, Qudayǵa xızmet etip atırǵanın dawaladı.
Bul fanatik quwǵınshı Sawldıń Má́sihke zulım etip atırǵanda dawalaǵan ná́rsesi edi, Ol qamaqqa alǵan isenimlilerde islep atır edi (9:4). Sonıń menen birge, qutqarılǵan hám ózgergen, qayta tuwılǵan isenimli retinde, Sawl / Pavlus haqıyqıy Qudayǵa pútkilley jańa jolda xızmet etiwdi baslaǵan edi. Bul ózgeris Damashqqa sapar etip atırǵan kúni baslandı, ol Rabbiy Isa Má́sih, Yeshua Hamashiach (9:3) menen ushırasqan edi, Ol oǵan aspanlardan kórindi hám oǵan sóyledi. Sol waqıttan baslap hám Rimge barıp atırǵan kemede sóylegenge shekem (27:23), háwariyl barlıq isenimliler ushın – sonday-aq búgin siz hám men ushın da – sabaq boldı. Qızıqlı! Ol ózin páseytiwdi hám tek Qudaydı húrmetlewdi hám Oǵan xızmet etiwdi úyrengen edi (2 Timotiyge 1:3), óz isenimin dańqlanǵan Rabbiyimiz Isaǵa qoyıp (Filipililerge 3:3) hám etke yamasa ózine emes.
Insan tárepinen aytqanda, onıń ózine iseniwge kóp sebep bar edi – hátte óz etine de. Sawl óziniń tábiyiy adam retinde Qudayǵa ne usına alatuǵını haqqında maqtanıwǵa kóp sebep bar dep oyladı (3:4-6). Biraq ol Rabbiy Isa Má́sih penen ushırasqannan hám Onıń házir aspanlarda qanday ekenin kórgennen keyin, Sawl ushın hámme ná́rse ózgerdi. Birinshiden, ol úsh kún dawamında jalǵızlıqta boldı (Húkimetler 9:8-9), hám sol jerde ol hámme ná́rselerdi jańa kózqaras penen qayta bahalawdı basladı, barlıǵın basqa standart penen ólshep (Filipililerge 3:4-11). Endi onıń eń úlken qálewi oǵan kóriniw bergen hám onı ózgertiwdi baslaǵan Birin bilip alıw edi – Tarsuslı Sawl, diniy fanatik, iudaizmdiń eń jaqsı adamı. Ol óz ómirine kiriwge qábiletli Bolǵan Birinshi adam ǵana jasawǵa arziytuǵın Birinshi adam ekenin túsindi, hám bul ómir boyı hám tolıq minnetlemeni bildirdi (12-14-ayatlar).
Búgin siz hám men haqqında ne aytıwǵa boladı? Biz Rabbiy Isanı bilip hám Oǵan – hám tek Oǵan ǵana – xızmet etiwge sonday minnetli bolǵanbız ba?
Mark 1-de, Patsha búgin de kúshinde bolǵan ná́rselerdi járiyaladı: «Tawbe etińler, hám injilge isenińler» (15-ayat KJV). Rabbiy bul qıynawshı shaqırıwǵa berilgen juwaptı hár bir adamnıń júreginde oqıydı. Keyin Oǵan tıńlaǵan hám Onı qabıl etkenlerge, Ol basqa bir jeke shaqırıw, Oǵan xızmet etiw hám Oǵan erisiw shaqırıwın beredi. «Meniń artımsha kelińler» (17-ayat). Bul shaqırıw áhmiyetli edi. Adam óz erkine qaray, Qudayǵa: «Men ózimdi Saǵan beremen» dep ayta almaydı. Hámme ná́rselerdi bilgen Rabbiy: «Men seni Óz xızmetime alamın» dep sheshedi. Shákirtler sıyaqlı, biz de Ózimizdi qıynap atırǵan hár qanday ná́rse haqqında Oǵan sóyleseyik (30-ayat). Simonnıń qaynanı, Rabbiy tárepinen emlengen, Oǵan hám Onıń izbasarlarına xızmet etiwge asıqtı. Ol óz kózleri aldında eń ullı xızmettiń úlgisin kórmedi me? Úydegi keshte dawam etti, biraq bunday Qul ushın kún tamamlanǵan joq. Ol ózine kelgenlerdi emlewdi dawam etti. Bul ájayıp iskerliktiń sırrı ne edi? Rabbiy Isa bunday kúsh-quwattı qay jerden aldı, ol úzliksiz jańalanıp turdı? Ol Quday menen birge bolıwdan keldi (35-ayat). Bul kámil Adam óz kúnin qalay baslaǵanın kóriń? Biraq keyin, Óziniń ataqlılıǵı haqqında aytılǵanda, Ol basqa jerge injildi waz etiwge ketti (Mark 1:37-38). —Jan Koechlin, Kún sayın (beyimlestirilgen)
