Injil úyretedi, hám hár jerdegi haqıyqıy masihiyler barlıq Injil Qudaydıń ilhamı menen berilgenine kelisedi. Olar sonday-aq Qudaydıń Óz Sózinde aytılǵan oylarında ǵana emes, bálki bul oylardı aytatuǵın tilde de maqsetli ekenine kelisedi. Ol sheber kommunikator hám Onıń principleri universal hám áhmiyetli. Olar hár bir tilde kóp túrli usıllar menen aytılıwı múmkin. Biraq, Quday olardı bizge 21-ásirdiń texnologiyalıq jargonında beriwdi tańlamadı – bul dúnyanıń 6,5 milliard adamınıń kópshiligi túsinew qıyın bolǵan – bálki 2000-4000 jıl aldın Jaqın Shıǵıstıń tilinde berdi.
Bul adamlar ushın Quday Ózin aytqan súwretler anıq túsinikli edi. Bizdiń mádeniy ortalıǵımız kóp jaǵdaylarda ózgergen bolsa da, bul súwretler biz ushın ádette ele de anıq. Quday Óz Sózinde kóp sóz figuraların qollanadı, biraq bul maqalada biz ózimizdi Injildiń pastoral súwretlerine shekleyik – qoylar, qozılar, qoylı, jaylaw, qoylı, qora, qasqırlar hám adasıw sıyaqlı ańlatpalar.
Qoylılar Hám Qoylar
“Qoylı” termini – mal baǵıw kásibin bildiretuǵın – Injil sózligine Tek Ǵalabalıq 46:32 de kiredi, sol waqıtta Yusuf óz aǵa-inilerin Faraonǵa mınaday súwretledi: “Bul adamlar qoylılar, óytkeni olardıń kásibi mal baǵıw bolǵan.” Biraq Injil Adam hám Hawanıń ekinshi ulı Abeldiń “qoy baǵıwshı” bolǵanın jazadı, bul júdá ápiwayı termin (Ǵalabalıq 4:2 NKJV). Ol qoy baqtı hám “ózińniń qoylarıńnıń birinshi tuwılǵanlarınan hám olardıń mayınan” qurbanlıq usındı (Ǵalabalıq 4:4). Sonlıqtan biz Injildiń eń basında qoylardı baǵıw kerek ekenin, hám olardıń tiykarǵı maqseti Qudayǵa qurbanlıq etiw ekenin kóremiz.
Injil kóbinese qoylardı adamlarǵa tuwrıdan-tuwrı salıstıradı, oń hám teris mániste de. Mine, hár biriniń mısalları: “Biz Onıń xalqımız hám Onıń jaylawınıń qoyları”, hám “Biz barlıǵımız qoylar sıyaqlı adastıq; hár birimiz óz jolımızǵa burıldıq” (Zabur 100:3; Ishaya 53:6). Ezekiel 34 Qudaydıń qoylarınıń geybir máselelerin anıq kórsetedi. Olar ájiz, awırǵan, sınǵan, quwılǵan, joǵalǵan, tarqalǵan, adasqan hám hátte jabayı haywanlar ushın azıq bolıwı múmkin. Kúshli qoylar jaylawlardı basıp, suwlardı laylastırıp, ájizlerdi itip, súzip hám tarqatıp jiberiwi múmkin. Geybir qoylılar qoylarǵa tek azıq hám kiyim ushın sıyaqlı qaraydı, biraq Quday Óz qoylarına qalay názik gám kóretuǵının hám olardıń jaqsılıǵın izleytuǵının kórsetedi.
Qudaydıń jerdegi xalqınıń kópshiligi, Izraillikler, qoylılar edi. Olardıń arasında Yusufdıń aǵa-inileri bar edi. Qoylılar Mısır xalqı ushın jiyrenishli bolǵanı ushın (Ǵalabalıq 46:34), Izraillikler Faraon Mısır xalqınan olardıń pulları tawsılǵanda azıq-awqat ushın alǵan úlken qoylılar ushın ańsatlıq penen qoylı boldı. Qoylı qoylar menen jumıs islemey, olardıń iyisin almay qıyın. Bul júdá tábiyiy sebepke qosımsha, Mısır, Qudaydan maqtanıshlı ǵárezsizliginde dúnyanıń injil súwreti, ǵárezsiz ómir súriw qıyın bolǵan haywanlarǵa gám kórgen qoylılardı qádirlemeytuǵın edi.
Quday Óz xalqınıń keleshek basshıların qoylı sıpatında qayta-qayta úyretti, Musa hám Dawıt tiykarǵı mısallar boldı (Shıǵıw 3:1-12; Zabur 78:70-72). Eń áhmiyetlisi, Rabbı Isa Ózin On'n'shı Qoylı sıpatında aytadı, ol óz ómirin qoylar ushın beretuǵın edi (Yuhanna 10:11). Zabur 23 qoylıdı óziniń súyikli qoylarınıń kózleri arqalı kóredi hám bizge On'n'shı Qoylıdıń Óz qoylarına gám kóretuǵın kóp túrli usıllarınıń ájayıp súwretin beredi. Injildegi basqa kóp súwretler, olardıń arasında Ezekiel 34 hám Ishaya 40:11, bul súwretlewdi tolıqtıradı. Bul súwretlewlerdiń tiykarǵısı sonda, haqıyqıy qoylı, sabırlı muhabbat penen, ózin óz qoyları ushın beredi, al paydasız qoylı tek qoylardan ne alıwı múmkin ekenin kóriwge umtıladı.
Qozılar jas qoylar. Olarǵa ayrıqsha kútim, ayrıqsha azıq-awqat kerek dep qaraladı, olar ayrıqsha súyikli, hám gúnahsızlıq hám ájizlik súwreti (Ishaya 40:11; Yuhanna 21:15; 2 Samuel 12:3; 1 Samuel 7:9). Qozı qurbanlıq ushın qollanılǵan tiykarǵı haywan edi. Quday Ózi ushın kúydirilgen qurbanlıq ushın qozı beredi, Ibrahim óz ulı Ishaqqa ayttı; Izraillilerdiń hár bir úyi Mısırdaǵı Paskalda kemshiliksiz qozı qurbanlıq etiwge májbúr edi; hám bul súwretler aqırında “dúnyanıń gúnahın alıp ketetuǵın Qudaydıń Qozısı”nda orınlandı (Ǵalabalıq 22:8; Shıǵıw 12:3-5; Yuhanna 1:29).
Qoylıǵa Gám Kóriw
Álbette, on'n'shı qoylılar óz qoylıların jasıl, jaqsı suwǵarılǵan jaylawlarǵa alıp barar edi, Injil kóbinese bul jaylawlardı shólde súwretlese de. Qoydıń mútájligi, qoylıdıń qolaylıǵı emes, hárdayım kriteriy edi. Injil qoylıdı samanda yamasa qurǵaq jemde baǵıwdı názerde tutpaydı. Zabur 23:2 bizge on'n'shı qoylıdıń ájayıp támiyinlewin súwretleydi: “Ol meni jasıl jaylawlarda jatqızadı.” Jasıl jaylawlarda jatıw qoylar ushın bar bolǵan molshılıqtı kórsetedi. Qoylar júrekleri qálegeninshe otlaǵannan keyin, olar shópti shaynaw ushın jatadı.
Bul ayattıń ózi sonday-aq: “Ol meni tınısh suwlar qasına alıp baradı”, – deydi. Tınısh suwlar qasına alıp barıw qoylıdıń kútiminiń tınıshlıǵın kórsetedi, óytkeni qoylar tez aǵıslı dáryadan ishiwden qorqadı. Bul dúnyada biz shóldemiz, biraq bizdiń On'n'shı Qoylımız bul jerdegi hár bir mútájligimizden jaqsı xabardar hám Onıń meyirban támiyinlewi tawsılmas. Oǵan qoylı sıpatında xızmet etetuǵın barlıq adamlar Onnan Ózi qayta-qayta “Meniń qoylarım” hám “Meniń qoylım” dep ataytuǵınlarǵa qalay gám kóriwdi úyrensin (Ezekiel 34:6-31).
Qoylı óz qoyların jemlep hám suwǵarıp ǵana qoymaydı, bálki olardıń qorǵanıwı haqqında da gám kóredi. Jabayı haywanlar shólde jasırınadı, biz Ǵalabalıqta kóremiz (31:39; 37:33). Dawıt ákesiniń qoyların shólde baǵıp júrip arıslan hám ayıwdı óltirdi (1 Samuel 17:34-35). Rabbı qasqırdıń qoylardı tutıp, tarqatıp jibergeni haqqında aytadı (Yuhanna 10:12), hám Pawıl Efes aǵalarını eskertip: “Men ketkenimnen keyin sizlerdiń aranıza jabayı qasqırlar kiredi, olar qoylıǵa ayawshılıq etpeydi” (Húkimetler 20:29), – dedi.
Biraq, bul qáwip-qáterlerge qaramastan, biz: “Hátte ólim sayası ózeni arqalı júrsem de, men hesh qanday jamanlıqtan qorqpayman; óytkeni Sen menen birgeseń; Seniń tayagıń hám Seniń hasań, olar meni tınıshlandıradı. Sen meniń dushpanlarım aldında stol tayarlaysan” (Zabur 23:4-5), – dep quwanǵan qanaatlanǵan qoylar menen birge quwanıwımız múmkin.
Qoy Qorası
Olardı qorǵaw ushın, ásirese túnde, qoylı kóbinese óz qoylıǵın qoy qorasına alıp barar edi. Iordan dáryasınıń shıǵıs tárepinde qalǵan Izraildiń eki yarım qáwimi óz malları ushın qoy qoraları qurıwdı qáledi (Sanlar 32:16,24). Bul qoy qoraları anıqraq turaqlı imaratlar edi, túndegi waqıtsha shóplerden islengen qoralar emes. “Sen menen birgeseń” bul jerde de durıs edi, óytkeni qoylı ádette qoranıń jalǵız kirisiw jeri boylap uyqlar edi. “Men qoylardıń esigimen”, – dedi Isa, bul ádetke shúbhesiz isharat etip. Ol sonday-aq urlılar hám qaraqshılar basqa jol menen kiriwge urınıwı múmkin bolsa da, qoylardıń qoylısı esikten kirgenin kórsetti (Yuhanna 10:7,1-2).
Biraq qoylar qoy qoralarında qısqa waqıt ǵana boldı. Olar hesh qashan turaqlı túrde qamalǵan joq. Kúndiz qoylı “óz qoyların atı menen shaqıradı hám olardı shıǵaradı.” Olar oǵan eredi, hám ol olardı jaylawǵa alıp baradı (Yuhanna 10:3-9). Bul Rabbıdıń óz qoyları ushın mol támiyinlewden quwanıwı.
Bir mániste Izrail qora edi. Quday Óz qoylıǵın dúnyadaǵı qáwip-qáterlerden qorǵawdı qáledi. Qayta-qayta 4-11 Onıń olarǵa Nızamdı bergenin kórsetedi, bunı olardıń óz paydası hám qorǵanıwı ushın isledi. Biraq Rabbı Isa bunnan da asıp ketti, Izrailden ádewir uzaqqa jetip. Ol bul evrey qorasınan emes basqa qoyları bar ekenin ayttı. “Olardı da alıp keliwim kerek”, – dedi Ol, “hám olar Meniń dawısımdı tıńlaydı; hám bir qoylı hám bir Qoylı boladı” (Yuhanna 10:16).
Bizdiń On'n'shı Qoylımız
Biz búgingi masihiyler Gentile yamasa evrey tegisinen bolıwımız múmkin, biraq biz bir tárepten qoraǵa qamalǵan emesbiz yamasa ekinshi tárepten onnan shıǵarılǵan emesbiz. Biz biyǵanelerdiń dawıslarına qızıqpaymız, bálki bizdiń On'n'shı Qoylımızdıń dawısı menen tartılamız hám Oǵan eremiz. Ol bizdi biledi hám bul ómirdegi barlıq mútájliklerimizdi támiyinlep ǵana qoymaydı, bálki Ol bizge máńgilik ómir beredi, hám biz hesh qashan joq bolmaymız yamasa hesh kim bizdi Onıń qolınan tartıp almaydı (Yuhanna 10:27-28). Bizdiń úlesimiz qanday ullı! Biz hárdayım On'n'shı Qoylımızǵa jaqın bolayıq!
Álbette, bunday ájayıp Qoylı bizdi hesh qashan adasıwdan saqlaw ushın jetkilikli bolıwı kerek. Biraq geyde bizdiń kózimiz Oǵan qadalmaǵan bolıwı múmkin. Biz biyǵane tárepinen qızıqtırılıwımız múmkin yamasa, Ishaya 53:6 bizge aytqanday, “biz hár birimiz óz jolımızǵa burıldıq.” Qudayǵa shúkir, bizdiń On'n'shı Qoylımız Óziniń adasqan qoyların bizdi tapqansha izleydi. Ol bizdi tapqanda, quwanıp, Óz iyinlerine salıp, úyge alıp baradı. Haqıyqatında da, Ol bizdi “Óz dańqınıń aldında kemshiliksiz, sheksiz quwanısh penen” usınadı (Luka 15:3-7; Yahuda 24).
