Jalǵız Quday
«Jalǵız Quday bar» (Rimliler 3:30 NKJV).
«Quday jalǵız» (Galatiyalılar 3:20).
«Jalǵız Quday bar» (1 Timotiy 2:5).
Quday Ózin Rabbimiz Isa, Qudaydıń Ulı túrinde ashıwdı qáledi. Rabbimiz Isa Qudaylıqtaǵı jalǵız shaxs bolıp, ol insan bolıp keldi, «adamlarǵa uqsas bolıp keldi» (Filipiyalılar 2:7). Biz Quday Ata hám Quday Muqaddes Ruh haqqında Quday Ulınan basqa bilmes edik. «Hesh kim Qudaydı hesh qashan kórgen emes. Atanıń kókireginde bolǵan jalǵız tuwılǵan Ul, Ol Onı járiyaladı» (Yoxan 1:18). Rabbimiz Isa ayttı: «Meni kórgen Ataǵa kórgen» (Yoxan 14:9).
Biz Muqaddes Jazıwdan jalǵız Quday bar ekenin kórgenbiz. Biz sonday-aq Qudaylıqta úsh bólek shaxs bar ekenin bilemiz: Ata, Ul hám Ruh. Rabbimiz Isada «Qudaylıqtıń barlıq tolıqlıǵı denede jasaydı» (Kolosiyalılar 2:9). Ol Immanuel, «Quday biz benen» (Matta 1:23).
Qudaylıqtaǵı shaxslar máńgilik. «Máńgilik Quday seniń panahıń hám astında máńgilik qollar bar» (Yewdiler 33:27). Rabbimiz Isa «máńgilik Ruh arqalı Ózin Qudayǵa nársesiz qurban etti» (Evreyler 9:14).
«Basında Sóz bar edi, hám Sóz Quday menen edi, hám Sóz Quday edi. Ol basında Quday menen edi» (Yoxan 1:1-2). Sóz Rabbimiz Isa. Ol Máńgilik Sóz, Máńgilik Ul. Sonlıqtan máńgilikte úsh bólek, máńgilik ilahiy shaxs bar edi.
Máńgilik Maqset
Máńgilikte máńgilik maqset ornatıldı: Qudaydıń máńgilik maqseti. Bul elshi Pawılǵa ashıldı, hám Efesliklerge jazǵanda ol bul haqıyqattı olar menen bóliwisiwge erkin edi. Ol ayttı,
«Men, barlıq áwliyelerdiń eń kishisinen de kishi bolǵanǵa, bul meyir berildi, men basqa milletler arasında Másihniń izlenbeytuǵın baylıqların waǵızlawım kerek, hám hámmeniń kórsetiwim kerek, áyyemgi dáwirlerden baslap barlıq nárseni Isa Másih arqalı jaratqan Qudayda jasırın bolǵan sırrıń sherikligin; házir Qudaydıń kóp túrli danalıǵı shirkew arqalı aspan orınlarındaǵı baslıqlarǵa hám kúshlerge belgili bolıwı ushın, Ol Rabbimiz Isa Másihte orınlaǵan máńgilik maqsetke sáykes» (Efeslikler 3:8-11).
Bul máńgilik maqset máńgiliktegi Qudaylıqtıń rejesi edi. Bul Qudaylıq belgilegen hám ornatqan nárseni bildiredi. «Rejeler máslahát penen ornatıladı» (Nátiyjeler 20:18). Qudaylıqtaǵı shaxslar birge máslahátlestiler, Úsh Birde. «Men qalay maqset etken bolsam, solay turadı» (Ishaya 14:24). «Men onı ayttım; men onı ámelge asıraman. Men onı maqset ettim; men onı orınlayman» (Ishaya 46:11). Elshi Pawıldıń Efeslikler hám Kolosiyalılar menen bólingen nárseni Qudaydıń keyingi oyları emes edi. Ol waqıtta oylanılǵan emes; ol dúnyanıń tiykarınan aldın edi.
Ey Quday! Bul oy Senińki edi ... Sebepshiler de Senińki, Reje, máslahát, Senińki! Seniń Ulıń ushın jaratılǵan, Onıń súyeginen súyek, Dańqta jarqıraw ushın. —George V. Wigram (1805-1879)
Máńgilikte belgilep qoyılǵan edi, waqıtta – ólshengen dáwirlerde – Rabbimiz Isa Óz jaratılısına keledi, azap shegedi, qanı tógiledi hám óledi. Onıń qabırǵası tesiledi. Ol úshinshi kúni ólgenler arasınan tiriledi hám keyin Óz dańqına kiredi. Másih dańqlanǵannan keyin, Muqaddes Ruh Pentekost kúni túsip, barlıq múminlerdi bir denege shómdirdi. Bul Shirkewdiń qáliplesiwi edi. Shirkew bir denede Yahudiy hám Basqa milletlerden ibarat. Bul Qudayda jasırın bolǵan, biraq házir tolıq ashılǵan sır. Bul Qudaydıń máńgilik maqseti edi, Ul ushın bir topar bolıwı kerek edi. Yahudiyler hám Basqa milletlerden alınǵan bul ózgeshe tirishilik organizmi bir denede birlesken, onıń bası Másih. Bul aspan orınlarındaǵı baslıqlar hám kúshler Qudaydıń kóp túrli, yamasa kóp qırlı, danalıǵın úyrenip atırǵan ıdıs.
Rabbimiz Isa «Ózi bizdiń tınıshlıǵımız, Ol ekewin bir etken, hám aralıqtaǵı bóliwshi diywaldı buzǵan, Óz etinde dushpanlıqtı, yaǵnıy nızamlardaǵı buyrıqlar nızamın biykar etken, Ózinde ekewden bir jańa adam jaratıw ushın, solay etip tınıshlıq ornatqan» (Efeslikler 2:14-15). Shirkew «Bir Jańa Adam,» pútkilley jańa. Qudaydıń maqsetinde ol Onda jasırın edi, biraq házir ol tolıq ashılǵan, tolıq belgili etilgen.
Tereń, máńgilik máslahátta, Dúnya jaratılmas burın, Onıń tereń tiykarları Hesh nársede qoyılmas burın, Quday bizdi bereket ushın maqset etti, Hám Óz Ulında sayladı, Oǵan uqsas bolıw ushın, Bizdiń jolımız tamamlanǵanda. —George W. Frazer (1830-1896)
Qudayǵa shúkir, biz Rabbimiz Isaǵa isengenler hám Qudaydıń máńgilik maqsetiniń subyektlerimiz!
Túsiniw múmkin bolmaǵan danalıqtıń eń joqarı kórsetpesi Qudaydıń máńgilik maqsetin orınlaw ushın qabıl etilgen jolda kórinedi. Xoch onıń orayı (Hákimler 2:23). Bul baxtlı álemniń ullı birlestiriwshi kúshi. Adam bolıw arqalı, Ul máńgilik qatnasıqtı adamlıqqa alıp keldi, sebebi Ol Adam bolǵanda Ul bolıwdı toqtatpadı. Ul, tábiyatı hám qatnasıǵı máńgilik bolǵan, óliw ushın Adam boldı, ilahiy muqaddesliktiń talapları ulıwlıqqa aldınnan belgilenen miyrasxorlarda orınlanıwı ushın. Joqarıda dańqlanǵan, Ol kóp aǵa-inilerdiń Tuńǵıshı. —James McBroom (1934, beyimlestirilgen).
