Ashkarıwdaǵı jeti shirkelewge Rabbimizdiń xabarı

Rabbimizdiń jeti shirkelewge xabarı

(Ashkarıw 2-3)

Aldınǵı úsh izertlewimizde biz jaratılıstıń jeti kúni, Rabbimizdiń jeti bayramı hám Matta 13-tegi aspan patshalıǵı haqqındaǵı jeti mısalǵa qısqasha toqtaldıq. Endi biz izertlewimizde Rabbimizdiń Aziyadaǵı jeti shirkelewge jollaǵan xabarlarına ótemiz, bul xabarlar múminlerdi haqıyqıy jeńimpaz bolıwǵa shaqıradı.

Sol waqıtta bul Aziya házirgi Túrkiyadaǵı Rim imperiyasınıń bir wálayatı edi. Rabbimiz (Ashkarıw 2-3) tárepinen atalǵan jıyılıslar1 Pawl Efeste islegen waqıtta baslanǵan edi. Olardı Piter zıyarat etken bolıwı múmkin, hám shama menen 20-25 jıl ótkennen keyin, elshi Yoxan sol aymaqta jasap, xızmet etken.

Ashkarıw kitabı Yoxannıń xızmetiniń bir bólegi bolıp tabıladı, onıń Injili hám úsh xatı da sonday. Olardıń hámmesi Másihniń jeke ullılıǵına ayrıqsha itibar beriw menen xarakterlenedi. Yoxannıń Injili óz jazıwshısınıń atın atamaydı, onıń ornına ol Isa súygen shákirt retinde kórsetilgen,2 Onıń Shaxsınıń ullılıǵın tereń túsinetuǵın. Sonlıqtan, Rabbimiz haqqında sóylegende, biz Onı tómendegishe oqıymız:

Adam Balası Nikodim menen sóylesip atır, oǵan Ózine silteme jasap, «Kim aspanda» (Yoxan 3:13) dep ayta alatuǵın,

• Jalǵız tuwılǵan Bala (Yoxan 1:18), hám
• Qudaydıń máńgilik Balası, Ákeniń Balası hám máńgilik ómir (1 Yoxan 5:20).
• Yoxannıń ayrıqsha wazıypası múminlerge Másihniń ullılıǵın hám dańqın ashıw3 edi, Rabbimiz Isa qabıl etilmegen hám ele de qabıl etilmeytuǵın dúnya sistemasınıń fonında.

Biz bul «qabıl etilmegen,» adamlar tárepinen jek kórilgen hám biykar etilgen (Yoxan 1:10-12; Yesaya 53:1-3) Shaxstıń sol álemge qayta kirgiziletuǵının (Evreyler 1:6) hám hár bir tize Onıń aldında iyeletuǵının (Filipiyalılar 2:10-11) túsinemiz be? Bul ilahiy programma Ashkarıwda ashıladı yamasa ashıladı. Biraq, Yoxan bul haqqında jazıwdan aldın, Másihniń ullılıǵın (Ashkarıw 1) kórsetedi, bul óz aldına bir izertlew. Keyin, sol keleshek waqıyalar haqqında sóylewden aldın, Yoxan Másihniń sózlewshisi bolıp, óz dáwiriniń jıyılıslarına, sonıń ishinde sol waqıttan berli múminlerge – hátte búgin siz benen maǵan da! – múráját etedi.

Ashkarıwdı qalay túsindiriw kerek

Bul haqqında kóp shataqlıq bar, biraq gilt esikte jatır. Ol Ashkarıw 1:19-da tabıladı, bul kitapta úsh tiykarǵı bólim bar ekenligin kórsetedi: ótken, házirgi hám keleshek. 1-bap Másihniń ullılıǵına qaramastan qabıl etilmegen waqıttaǵı Onıń birinshi miyrim menen keliwine silteme jasaydı. Ashkarıw 4-ten baslap sol dańqlı Shaxs qayta kirgiziledi, hám bul process barısında hámmesi tárepinen, qálewi menen yamasa qálewi menen emes, qabıl etiledi. Aralıqta (Ashkarıw 2-3), Rabbimiz jeti shirkelewge múráját etedi.

Bunnan tısqarı, Ashkarıw Eski hám Jańa Wásiyat payǵambarlıqlarınıń hámmesi sáykes keletuǵın sheńberdi beredi. Bul bizge sol Jazıwlardıń hámmesiniń mánisin hám tártibin túsiniwge járdem beredi. Basqasha aytqanda, bul sheńberge iye bolǵanımızda, biz payǵambarlıqtıń barlıq bóleklerin túsiniwli joba yamasa rejege biriktire alamız.

Sol waqıtta, Ashkarıwdıń tiykarǵı maqseti Rabbimiz Isanıń Óz dańqın kórsetetuǵının kórsetiw arqalı hám ishinde kitapta súwretlengen waqıyalar. Usı sebepten, hátte bul húkimler kitabında da, biz basında úsh márte báhár (Ashkarıw 1:3) hám keyininen túrli kontekstlerde altı báhár haqqında oqıymız. Bul ájayıp hám dańqlı Shaxs penen shuǵıllanıw hám Onıń ullılıǵında Hákim, Patsha, Ruxanıy, Qudaydıń húkimlerin orınlawshı hám úlken aq taxtta otıratuǵın (Ashkarıw 20) retinde qaraw qanday jaqsı. Ol Alfa hám Omega, kim bar hámmesi, sóyleydi hámmesi hám isleydi hámmesi – máńgilik «Men Barman» (Ashkarıw 22:13 NKJV). Kitap sonı da kórsetedi, Ol bizdiń jánlerimizdiń ullı Súygeni, bizdiń Kúyewimiz (Ashkarıw 19, 21-22). Onıń dawısı bul kitaptı oqıytuǵın hám Onı óz Jaratıwshı-Qutqarıwshısı retinde bilgenlerdiń júreklerin tolqıtadı (Ashkarıw 4-5). Sonlıqtan, Ashkarıw kitabınıń Ol atalǵan waqıtta maqtap shıǵıw menen baslanıwı tańqalarlıq emes (Ashkarıw 1:5).

Yoxan jalǵız durıs jol menen juwap berdi: «Onı kórgenimde, men Onıń ayaqlarına ólik sıyaqlı quladım» (Ashkarıw 1:17-19). Basqasha aytqanda, ózlikke, denege, adamnıń dańqına, óz-ózine, adamnıń kún tártibine yamasa basqa hár qanday nársege orın qalmadı. Ólimge uqsas tájiriybesi arqalı Yoxan óz súyikli Ustazı tárepinen kúshlendirilip hám úyretiliw imkaniyatına iye boldı (Ashkarıw 1:19). Usılayınsha ol Rabbimizdiń dańqların bizge hám pútkil álemge jetkeriwge ılayıq boldı.

Jeti xat hám shirkelew tariyxına sholıw

Másihniń birinshi keliwi, «siz kórgen nárseler» (Ashkarıw 1), hám Onıń ekinshi keliwi (Ashkarıw 4-22), yamasa «bunnan keyin bolatuǵın nárseler» arasında, bizde «bar nárseler» (Ashkarıw 1:19) bar. Bul sóz shirkelewdiń jerdegi Másih penen aspanda baylanıslı dáwirin, Húkimler 2-den baslap kóteriliwge shekemgi dáwirdi qamtıydı. Biraq, awıtqıwlar shirkelew tariyxınıń basında-aq baslandı, hátte elshiler ele tiridey hám múminler menen birge bolǵan waqıtta da. Piter ketpes burın óz áwladına – hám tikkeley emes, búgingi bizlerge – Rabbimizge jarmasıwǵa hám Onıń miyriminde hám biliminde ósiwge kórsetpe berdi (iltimas, 2 Piter 1:3-21, 3:18-di oqıń).

Bul kontekstte Yoxannıń xızmeti neni beretuǵının túsinip jetkenimiz áhmiyetli tiykarǵı, múminlerdi Qudaydıń báhárleriniń bilimi hám lázzetinde saqlaw maqsetinde. Bir sóz benen aytqanda, Ashkarıw Másihni tanıstıradı hám bizdi birinshi súyimizge – biz ushın hámmesi bolǵan Rabbimiz Isaǵa qaytaradı. Elshi óz oqıwshılarına aqırına shekem qalatın, bizge jeńimpaz bolıw ushın kerek bolǵan hámmesin beretuǵın Shaxstı usındı – dúnya, shaytan yamasa dene tárepinen jeńilmeytuǵın.

Shirkelew ózin kórsetiwshi dene retinde bul «birinshi súyis» sezimin joǵalttı (Ashkarıw 2:4). Hátte onnan da jamanı, ol – haqıyqıy múminlerdi de qosqanda – sol súyisti taslap ketti. Bul biz qutqarıwımızdı joǵaltamız degen mánisti ańlatpaydı, biraq bul biz onıń lázzetini joǵaltamız degen mánisti ańlatadı. Siz benen men haqqında ne aytıwǵa boladı?

Jámiyetlik gúwalıqta yamasa hár qanday kontekstte sátsizlik bolǵan waqıtta, Yoxannıń jazıwları hár bir jeke múminge tıńlawdı úyretedi. Bul onı belgili bir shirkelew iyerarxiyasına yamasa adam tárepinen belgilengen sistemaǵa sáykes keltiriw maqsetinde emes, bar bolıwı múmkin bolǵan barlıq jaqsı niyetler menen. Joq, bul hár bir múminni birinshi súyis jaǵdayına qaytarıw hám onı bul jaǵdayda hám qatnasta aqırına shekem – yaǵnıy shirkelewdiń kóteriliwine shekem – saqlaw ushın.

Ashkarıw bizdiń ne bolatuǵını yamasa Rabbimiz qalay qaytıp kelip jámiyetlik kórsetiwde húkim súretuǵını haqqındaǵı qızıǵıwshılıǵımızdı qanaatlandırıw ushın arnalmaǵan. Kerisinshe, bul kitap Másihniń dańqınıń ashılıwı haqqında bolıp, bul dańq moral nátiyje beredi, shirkelewdi Kúyew ushın tayarlaw ushın, sonlıqtan Rux hám kelin «Kel» (Ashkarıw 22:17) dep ayta aladı. Qızıǵıwshılıq menen, «kel» pútkil kitapta kelinniń jámiyetlik túrde aytatuǵın jalǵız sózi. Bul qálew, saǵınısh, súyis hám sabırsız kútiwdiń ańlatpası.

Waqıyalar tártibi

Ashkarıw 2-3-te tabılǵan shirkelew tariyxı tómendegishe qısqasha bayanlanıwı múmkin:

Ne jazılǵan bolsa Efeske biz shirkelewdiń pútkilley óz birinshi súyisin taslap ketkenin kóremiz. Tarixıy jaqtan, bul birinshi ásirdiń aqırında júz berdi.

• Efeste bolǵan waqıyalar sebepli, Rabbimiz quwǵın-súrginlerge ruqsat berdi – shaytan gúrildewshi arıslan sıyaqlı háreket etti (1 Piter 5:8) – ásirese ekinshi hám úshinshi ásirlerde. Smirna «mirra» degen mánisti ańlatadı, hám bul sol ásirlerdegi kóp azaplarǵa sáykes keledi.
• Bálkim kóp sadıq sheyitler sebepli hám shirkelew ósiwdi dawam ettirgenligi sebepli, shaytan oǵan basqasha jol menen hújim etti, óz strategiyasın ózgertti. Ol nur perishtesi sıyaqlı háreket etti (2 Korinfliler 11:14), «eger olardı qarsılasa almasań, olarǵa qosılıwǵa háreket et» degen rejesi menen. Bul arqalı, Rim imperatorı ózin kórsetiwshi shirkelewdiń baslıǵı bolǵanda, múminler dúnyanıń qorǵawına alındı. Bul qayǵılı rawajlanıw xatta Pergamosqajazılǵan, bul «qorǵan» degen mánisti ańlatadı, tariyxıy jaqtan tórtinshi ásir hám keyingi waqıyalarǵa sáykes keledi.
• Dúnya menen baylanıs áste-áste ózin kórsetiwshi shirkelewdiń dúnyaǵa húkimranlıq etiw qálewin payda etti. Bul ambitsiya Tiyatirada (qurbanlıq, azap iyisi) júzege astı. Bul 12-ásirge hám onnan keyingi dáwirge baylanıslı, sol waqıtta papalıq sistemanıń absolyut húkimranlıǵı shıńına shıqtı hám moral buzılıw kúsheydi. Aqırǵı shıń kóteriliwden keyin Ashkarıw 17-18-degi ullı Vavilon boladı.
• Sardiste Sardiste, «qutılıw» degen mánisti ańlatadı, qaldıq degeneratsiyalanǵan sistemadan shıǵarıldı, tımsal retinde 16-ásirdiń basındaǵı Reformatsiya sıyaqlı. Biraq, Rabbimizdiń Sardiske xabarı Reformatsiyadan keyin shama menen 100 jıl ótkennen keyin bolǵan jaǵdayǵa múráját etti, sol waqıtta ruwxıy páseńlewdiń ulıwma jaǵdayı ózlerin Rimge qarsı narazılıq retinde kóbinese Protestant dep ataǵan milliy shirkelewlerdi xarakterledi. Tiridey yamasa óliklerden tirilgen haqıyqıy múminler Ol kelgende Rabbimiz benen birge baradı, biraq imansızlar bul jerde qaladı.
• Suveren miyrimde Rabbimiz ruwxıy ólikler arasınan bir qaldıqtı kóteredi, tımsal retinde Filadelfiyada (tuwısqanlıq súyis) kórsetilgenindey. Bul shirkelew Ózi ushın jalınǵan oyanıw hám gúwalıq edi, biraq adamnıń sátsizligi sebepli kúshi az edi. Ol gúwalıq boldı hám Onıń atına hám Qudaydıń Sózine sadıqlıǵı menen ajıralıp turdı, bul 19-ásirde de kórsetildi, Onıń keliwin kútip atırǵanda (1 Salonikalılar 4:16-18).
• Keyin biz bul rawajlanıwdıń sońǵı basqıshına kelemiz: Laodikiya, «xalıq sheshedi» degen mánisti ańlatadı. Bul jerde Rabbimiz, Filadelfiya ushın hámmesi bolǵan – birinshi súyisqa jámáátlik qayta tikleniw bolǵan shirkelew – ketiwge májbúr boldı. Sırtında, Ol ele de jetisiw ushın esikti qaǵıp tur. Shirkelewdiń páseńlewin bilsek te, hám onıń uzaq tariyxınıń aqırına jaqınlasıp atırǵanımızdı bilsek te, Rabbimizdiń sırtında turǵanın kóriw bizdi shokqa salmaydı ma?
• Áhmiyetli esletpe Haqıyqıy múmin Laodikiyaǵa da birinshi súyisqa qayta tikleniw múmkin, biraq imansızlar húkim kúni kelgenshe ózleriniń qattılıǵın dawam ettiredi. Haqıyqıy múminler tórt túrli topta, Pergamosdan keyin rawajlanıp, Laodikiya arqalı ótedi. Hár bir top ózgeshe, biraq olar Másihte bir hám birge kóteriledi. Imansızlar, Rabbimizge haqıyqıy isenbeytuǵın ózin kórsetiwshi xristianlardı da qosqanda, azap dáwirinde jerde qaladı. Biz hárdayım haqıyqıy shirkelew menen tek ǵana ózin kórsetiwshi shirkelew arasında ayırmashılıq qılıwımız kerek. Kóteriliwde bul sońǵılar jerde «qalıp ketedi» hám ullı Vavilonǵa aylanadı.

Ele bir neshe másele

Jeti shirkelewdiń jobasın usınıwda biz Jazıwdıń tálimin (Ashkarıw 2-3) waqıyalarǵa shekleymiz. Rabbimizdiń jeti xabarınıń hár biri shirkelew tariyxınıń hár qanday waqıtında hár bir múmin ushın. Xatlar haqqında kóp kitaplar jazılǵan hám ele de jazılıwı múmkin bolǵan úlken baylıqtı óz ishine aladı.

Basqa bir basım jasaw kerek bolǵan másele, bul jeti jergilikli jıyılıslar yamasa shirkelewler, ózleriniń barlıq ózgeshe qásiyetleri menen Yoxan jazǵan waqıtta birge bar edi. Biraq olardıń hámmesi joq bolıp ketti, bul bizdi tek Rabbimizdiń sadıq ekenligi hám sadıq bolıp qalatınlıǵı máseleesine qaytaradı. Onıń menen hesh qanday sátsizlik yamasa kemshilik joq!

Bunnan tısqarı, Rabbimizdiń sabırlılıǵın, Onıń turaqlı túrde esikti qaǵıp turǵanın (Ashkarıw 3:19-20) bayqaw ruwxlandırıwshı emes pe? Ol ózin ishke májbúrlep kirgizbeydi. Ol jılamaydı yamasa baqırmaydı (Matta 12:19-ǵa qarań), biraq Ol sabırlılıq, miyrim, jumsaqlıq, sadıqlıq, ǵamxorlıq hám súyisti kórsetedi. Ol «joqarıdan kelgen Dana» (Yaqub 3:17), bizge kerek bolǵan kóp ájayıp qásiyetler menen.

Bul qıyın xabar, «Mine, men esikte turıppan...», Filadelfiyanı xarakterlegen oyanıwdan keyin berilgeni qanday salmaqlı – Másih hámmesi hám kóteriliwge shekem sonday bolıp qala beredi. Biraq Laodikiyaǵa kelgende, adam resursları, sheshimleri, usılları hám oylap tabılǵan nárseler áste-áste Onıń ornın iyeledi.

Búgin Rabbimiz bizdi júrek hám ar-namısımızda ózimizdi tekseriwge shaqıradı, maqset bizdi birinshi súyisqa qaytarıw hám Ózine qaytarıw, sonlıqtan Ol biz ushın hámmesi bolıwı múmkin – jańa, taza, janlı hám ájayıp. Qudaydıń oyları hám jollarına boysınıw arqalı, biz Rabbimizdiń ullılıǵın tán alıwǵa alıp kelinemiz, Ayub kóp jıllar aldın basdan keshirgenindey. Biz Laodikiya menen Eski Wásiyattıń sońǵı payǵambarı Malaxiy dáwirleri arasında parallel kóriwimiz múmkin, ol Qudaydıń xalqınıń sátsizligine múráját etti, olar Vavilon tutqınlıǵınan Qudaydıń ózi saylaǵan jasaw ornı bolǵan Ierusalimge qaytıp kelgen edi. Olar durıs orında edi, yamasa durıs pozitsiyada, biraq olar durıs ruwxıy jaǵdaydaemes edi, Qudaydıń miyrimi menen payda bolǵan qaldıqtan basqa (Malaxiy 3:16-ǵa qarań). Bizdiń báhárli Rabbimiz qálewshi júreklerden juwap kútip tur, súyis penen Onıń jumsaq qaǵıwına juwap beretuǵın múminlerden, olardıń juwabı hálsiz bolıwı múmkin bolsa da. «Rabbim, bizge járdem ber!»

AQIRǴI ESLETPEELER

1. «Jıyılıs» «shaqırılǵanlardıń jámááti» degen mánisti ańlatadı – butparastlıqtan, iudaizmnen yamasa basqa hár qanday -izmnen shaqırılǵanlar. Tilge kelsek, «shirkelew» sózi «Rabbimiz» sózi menen baylanıslı.
2. Yoxan jerde bolǵan waqıtta Isanıń kókireginde dem alıw imkaniyatına iye boldı hám Rabbimiz benen eń jaqın tanıs bolǵan shákirt edi. Ol «Isa súygen shákirt» (Yoxan 21:20) retinde Onı tınısh ǵana ergen hám Isa haqqında «Eger men Onıń kelgenime shekem qalıwın qálesem, bul saǵan ne?» (Yoxan 21:22) degen shákirt edi. Bul shákirttiń Rabbimizdi barlıq ullılıǵında – keleshek Hákim hám Patsha retinde hám házir Ashkarıw 2-3-tegi shamdanlar arasında júrgen Shaxs retinde kórgeni sáykes kelmey me?
3. Grek sózi «apokalipsis» kóbinese «ashkarıw» dep awdarıladı, hám ol «ashıw» dep te awdarılıwı múmkin. Bul kitapta Rabbimiz Ózi jasırınǵan, ótken, házirgi hám keleshek nárselerdi ashıqlaydı, biz haqqımızda, dúnya haqqında yamasa Ózi haqqında boladı ma.

Keleshek basılımlar ushın basqa bir seriyanı tayarlaǵanımızda biz ushın duwa etiń.