«Bizge bala tuwıldı, bizge Ulı berildi»
«Bizge bala tuwıldı; bizge Ulı berildi.» —Yesaya 9:6 JND «Waqıttıń tolıǵı kelgende, Quday Óz Ulıń jiberdi, hayaldan tuwılǵan, nızam astında kelgen.» —Galatiyalılar 4:4 «Hám biz bilemiz, Qudaydıń Ulı keldi.» —1 Yuhanna 5:20
Mángilik Qudaydıń Ulı bolǵan Onıń bul dúnyaǵa kelip, Adam bolǵanı qanday tańqalarlıq. Biz bunı «inkarnatsiya» dep ataymız. Quday Adam boldı: «Sózi etke aylandı, hám bizdiń aramızda jasadı» (Yuhanna 1:14).
Geyde, ásirese dekabr ayında, waǵızshılar inkarnatsiya haqqında sóylep atırǵanda, Rabbımızdıń adamgershiligine sonday basım jasaydı, olar Onıń qudaylıǵın biykar etiw qáwipine jaqın keledi. Másihtegi bir úlken aǵa kóplegenimizge tómendegi sózdi úyretti, onı jazıwshı paydalı dep taptı:
Ol hesh qashan bolǵan nársesin toqtatpadı, Ol burın hesh qashan bolmaǵan nárse bolǵanda.
Rabbımız Isa hárdayım Quday edi, hám Ol inkarnatsiyadan keyin de Quday bolıp qaldı. Ol Adam boldı, bul Onıń burın hesh qashan bolmaǵan nársesi edi. Quday hám Adam bir qutlı adamda! Bul biz tolıq túsindire almaytuǵın yamasa túsine almaytuǵın úlken sırlı nárse. Biz tek oǵan iseniwge shaqırılǵanbız!
Qudaydıń Úsh Ullı Qásiyeti
Zábúr 139-da Qudaydıń úsh ullı qásiyeti atalǵan. Bul úshewi de Rabbımız Isada kórinedi. Olar:
- Hámme nársen biliw – Ol hámme nársen biledi. Mısalı, Rabbımız Isa adamlar oyın, hátte júrektiń «jaman nárselerin» biledi (Matta 9:4). Ol Natanaeldiń minez-qulqı haqqında Isanıń qasına kelmes burın báriń bildi (Yuhanna 1:46-48) hám keyinirek Pyotrdiń salıq jıynawshılar menen sáwbetin (Matta 17:24-25).
- Hámme jerde bolıw – Ol hámme jerde. Rabbımızdıń Nikodem menen sáwbetinde, Isa Ózi haqqında ayttı: «Hám hesh kim aspanǵa kóterilmedi, tek aspannan túsip kelgen, aspanda bolǵan Adam Ulı ǵana» (Yuhanna 3:13). Itibar beriń, Ol Nikodem menen sóylesip atırǵanda, Ózin «aspanda» dep ayta alatuǵın edi. Ol Quday sıpatında ele de hámme jerde bar.
- Hámme nársege qádirli bolıw – Ol hámme nársege qádirli. Kim dawıldı tınıshlandıra aladı, Qudaydan basqa (Mark 4:35-41)? Rabbımız Isanıń ólim ústinen kórsetken qúdireti, basqalardı yamasa Ózin tiriltiwde bolsın (Rimlikler 1:4; Matta 9:18-26; Luka 7:11-17; Yuhanna 10:17), Onıń Quday ekenin kórsetedi. Ol Qudaydıń Ulı.
- Adamnıń Qásiyetlerine Iye Bolıw Sol waqıtta biz Onıń adamgershiligin tómenletpeymiz. Isa gúnásız haqıyqıy Adam boldı. Ol Óz Ákesine boysındı (Filipiyalılar 2:8). Ulı Óz Ákesine baylanıslı edi hám duwa etiwshi Adam edi (Mark 1:35; Luka 3:21, 5:16, 6:12, 9:18, 22:41-45). Rabbımız ash bolıwdı (Matta 4:2) hám shóllewdi (Yuhanna 4:7, 19:28) bildi. Ol hár tańda úyrenilgen adam sıyaqlı esitiw ushın oyandı (Yesaya 50:4), sharshaǵanlarǵa waqıtında sóz aytıw ushın – bul nárseni Ol da basqadan ótkergen edi (Yuhanna 4:6).
Taǵı da aytamız, bul úlken sırlı nárse! Onıń haqıyqıy qudaylıǵın Onıń haqıyqıy adamgershiligin (gúnásız) biykar etiw ushın qollanbayıq, yamasa kerisinshe, al ekewine de isenip, tabınayıq! Jazıwlarda aytılǵanǵa berik bolıń!
Eski Testament Payǵambarlıǵı
Onıń birinshi keliwin aldınnan aytqan geybir payǵambarlıqlardı qarastırayıq. Birinshi wáde hayaldıń Ulı haqqında edi, Ol jılan basına zıyan keltiredi yamasa maydalaydı, biraq Onıń ókishesi zıyan kóredi (Jaratılıs 3:15). Qulawdan keyingi sánelerden baslap, Adam menen Hawwa hám olardıń áwladları keletuǵın Qutqarǵısh haqqında úmit etken. Olar bul Adamnıń azap shegiwi kerek ekenin de bilgen: Onıń ókishesi maydalanadı.
Yesaya 7-de Yahowa Dawıt úyine wáde berdi, «Rabbı Ózi sizlerge belgi beredi: Mine, bir qız bala boyına aladı hám ul tuwadı, hám Onıń atın Immanuel dep ataydı (14-ayat KJV). «Immanuel» «Quday biz benen» degen mánisti bildiredi. Bul ayat bizge bul keletuǵın Qutqarǵısh, keyinirek Izrail Másihi dep atalǵan, bul dúnyaǵa qalay keletinin aytadı. Ol qız baladan tuwıladı, bul burın hesh qashan bolmaǵan nárse!
Yesaya 9-da taǵı bir tańqalarlıq payǵambarlıq berildi: «Sebebi bizge Bala tuwıldı, bizge Ulı berildi» (6-ayat). Bala qız baladan tuwıladı, biraq Ulı beriledi. Jańa Testament bul eki haqıyqattı da tastıyıqlaydı. Bala tuwıldı, Matta 1:18,25 tastıyıqlaǵanday. Birinshi Yuhanna 4:14 Ulıń berilgenin, sebebi «Áke Ulıń dúnya qutqarǵıshı bolıw ushın jiberdi» dep gúwalıq beredi.
Mika 5-te, keletuǵın qutqarǵısh hám Másih tuwılatuǵın orın bizge berilgen. «Hám sen, Betlehem Efrah, … senen Izrailde Hákim bolatuǵın Ol Maǵan shıǵadı: Onıń shıǵıwları ázelden, máńgilik kúnlerinen» (2-ayat JND).
Hoseya 11:1 bizge Quday Óz Ulıń «Mısırnan» shaqıratuǵının aytadı. Bunıń orınlanıwı Matta 2:19-21-de Yusuf, Maryam hám jas Bala Mısırnan qaytqanda berilgen.
Waqıttıń Tolıǵı
Biz Eski Testamenttıń keletuǵın Másih yamasa Kristus haqqında payǵambarlıq etkenin kórgenbiz. Adam menen Hawwadan baslap kóplegen aralıq jıllar dawamında, bul Qudayǵa isengen barlıq adamlar ushın úmit edi. Keyin, birinshi wáde berilgennen 40 ásir ótkennen keyin, Qudaydıń Másihi bul dúnyaǵa kórindi. Waqıttıń tolıǵında Quday Óz Ulıń jiberdi, hayaldan tuwılǵan, nızam astında tuwılǵan (Galatiyalılar 4:4). Áke Ulıń tek Yahudiylerdiń emes, al dúnyanıń qutqarǵıshı bolıw ushın jiberdi (1 Yuhanna 4:14). Ol keldi!
Onıń waqıttıń tolıǵında keliwi ne degen mánisti bildiredi? Eski Testamenttıń hár bir oqıwshısı Qudayımızdıń adamdı kóplegen túrli jollar menen sınap kórgenin kóre aladı, eger qulǵan adam óz basına qayta tiklene aladı ma. Suw tasqınınan burın, adamzat óz basına hám óz ar-namısına qaldırılǵan edi. Biz zorlıq hám buzılıw jerdi toltırǵanın oqıymız (Jaratılıs 6:5,11). Sonlıqtan, ar-namıs adamǵa járdem bere almadı.
Keyin biz suw tasqınınan keyin, Nuhda, Quday adam húkimetin ornatqanın oqıymız. Bul adamǵa Qudayǵa qaytıwǵa járdem berdi me? Joq, Nuh ózi iship mas boldı hám ózin basqara almadı. Adamlar Babelde minara qurıwǵa da urındı. Qudaydı ulawdı izlew ornına, adam ózin ulawdı qáledi (Jaratılıs 11:4). Bul, payǵambarlıqqa qaray, azap dáwirinde húkimetke qatnasatuǵın túrli adamlar minez-qulqı boladı (Daniyel 11:36; Ashıqlaw 13:6,14-ke qarań).
Keyin biz Qudaydıń Ibrahımdı Xaldeylerdiń Urınan shaqırıp, oǵan wádeler bergenin oqıymız. Onıń áwladı Yaqup: «Men Seniń barlıq miyrimlerińniń hám Seniń haqıyqatıńnıń eń kishisine de ılayıq emespen» (Jaratılıs 32:10 KJV) dep moyınlawǵa májbúr boldı. Bunnan keyin Musa nızamı keldi, hám Jańa Testament bizge nızam isleri menen hesh bir et Quday aldında aqlanbaytuǵının isentiredi (Rimlikler 3:20).
Sonlıqtan, ar-namıs astında, húkimet astında, wáde astında yamasa nızam astında bolsın, adamnıń óz basına Qudayǵa qayta tiklenbeytuǵını tolıq dálillendi. Eger adamzat Quday menen jarasıwı kerek bolsa, Quday Ózi háreket etiwi kerek edi. Sonlıqtan, waqıttıń tolıǵı adamzat ushın basqa úmit bolmaǵan waqıt, tek Quday Óz Ulıń jiberse ǵana!
Matta Kitabındaǵı Bayan
Matta xush xabarı bizge Rabbımız Isanı Patsha sıpatında usınadı, baslap: «Isa Másih, Dawıt Ulı, Ibrahım Ulı áwladları kitabı» (1:1 JND) dep aytadı. Dawıt Ulı sıpatında, Ol taxtta otıradı. Ibrahım Ulı bolǵanı ushın, Ol barlıq wádelerdiń «Áwe» hám «Ámin» i (2 Korinfliler 1:20-ǵa qarań). Muqaddes Ruw basshılıǵında, Matta keyin bizge shıǵıstan kelgen danıshpanlardı Yahudiyler Patshası bolıp tuwılǵan Adamdı húrmetlew ushın kelgenin usınadı. Danıshpanlar Rabbımız Isanıń tuwılǵanınan keyin bir waqıt shıǵıstan kelgen sıyaqlı. Herodtıń eki jasqa shekemgi barlıq er balalardı óltiriwdi qálewi, danıshpanlardıń Rabbımız bul dúnyaǵa Adam bolıp tuwılǵannan keyin Betlehemde dárhal bolmaǵanın kórsetedi. Olar Rabbı menen Ol jasırınǵan jerde emes, al úyge kirdi (Matta 2:11) – Yusuf menen Maryam danıshpanlar kelgen waqıtta úyde jasap atırǵan edi.
Olar ne ushın «Onıń juldızın» (2-ayat) izlep Ierusalimge uzaq jolǵa keldi? Olar Daniyel jasaǵan Parsı aymaǵınan kelgen dep usınıs etilgen. Daniyel, álbette, Vavilon hám keyinirek Parsı imperiyalarındaǵı danıshpanlardan yamasa máslahátshilerden biri edi.
Daniyel kitabında keletuǵın Másihke birneshe siltemeler bar. Ol qol menen kesilmegen Tas (2:45) hám «Adam Ulı … Oǵan húkimet, dańq hám patshalıq berildi» (13-14-ayatlar). Biz anıq bilmeymiz, biraq bálkim bul olardı Yahudiyler Patshasın tabıw ushın sayaxatqa baslaǵan bir bólim edi. Itibar beriń, Jazıw bizge olar Shıǵısta kórgen juldızdıń olardı Ierusalimge alıp kelgenin hám keyin Betlehemdegi úy ústinde bolǵanın aytadı.
Olar Yusuf menen Maryam hám jas Isa turǵan úyge kelgenlerinde, danıshpanlar ózleriniń sawǵaların usındı: altın, xoshboy tútin hám mirra (Matta 2:11). Bul úsh nárse de Rabbımız Isanıń dańqı haqqında sóyleydi:
- Altın Onıń qudaylıǵı haqqında sóyleydi. Ol Quday, geyde etke kórsetilgen bolsa da. Yesaya aytqanday, «Bizge bala tuwıldı, bizge Ulı berildi» (9:6).
- Xoshboy tútin Onıń hárdayım Óz Ákesine xoshboy bolǵan kámil ómiri haqqında aytadı. Rabbımız durıs ayttı: «Men hárdayım Oǵan unaytuǵın nárselerdi isleyin» (Yuhanna 8:29). Quday aldında gúnákar adamnıń 4000 jıllıq sáwlesinen keyin, hámme nársede Oǵan xoshboy bolatuǵın qutlı Adamnıń bolǵanı qanday tańqalarlıq!
- Mirra Onıń azapları hám ólimin kórsetedi – ol tatlı iyis beredi, biraq dámi óte ashshı. Rabbımızdıń ómiri, qanday tańqalarlıq bolsa da, bizdi qutqara almadı. Ol krestti basqadan ótkeriwi, bizdiń gúnálarımız ushın húkimdi shegiwi hám ólimge kiriwi kerek edi. Ol «hár bir nárse ushın ólimdi» tatıp kórdi (Evreyler 2:9).
- Onıń Jerde Adam sıpatındaǵı ómiriniń basında, biz Onıń shaxsın (altın), Onıń kámil ómirin (xoshboy tútin) hám Onıń azapları menen ólimin (mirra) kóremiz. Danıshpanlar Onı tapqanda «úlken quwanısh penen quwanǵanı» (Matta 2:10) tańqalarlıq emes. Másih penen shugıllanıw sınaqlar hám azaplar ortasında da quwanısh beredi. Biz hámme Onıń menen kóbirek shugıllanaylıq!
Luka Xush Xabarı
Malaki 3:16-18-de biz Rabbıǵa sadıq bolǵan Yahudiylerdiń kishkene qaldıǵın tabamız, kóplegenlerdiń ortasında olar lastı qurbanlıqlar alıp kelip (1:7-8) hám Rabbınıń atın jek kórgen edi (6-ayat). Luka xush xabarınıń dáslepki eki bólimin baslaǵanımızda, biz Rabbı menen júrip, Qudaydıń Ulıń keliwin kútip turǵan ele de bir qaldıq bar ekenin tabamız. Zaxariya, Elizabet, Yusuf, Maryam, Simeon hám Anna biz ushın atalǵan. Basqalar da bar edi, sebebi Anna «Ierusalimde qutqarıwdı izlegen barlıq adamlarǵa» (2:38) sóyledi.
Luka xush xabarı Rabbımız Isanıń haqıyqıy adamgershiligin basım jasaydı. Ol Adam Ulı. Bunıń menen birge, bizge Onıń bul dúnyaǵa tuwılıwın qorshaǵan waqıyalardıń kóplegen detalları berilgen, sonday-aq Onıń aldınnan júriwshisi: Yuhanna Shomıldıruwshı haqqında detallar. Yuhanna tuwılǵannan keyin, onıń ákesi Zaxariya Muqaddes Ruw menen tolıp, payǵambarlıq sóz ayttı (1:67-79). 67-75-ayatlarında ol óz dushpanlarınan qutqarıw haqqında sóyledi, keyin 76-79-ayatlarında Zaxariya olardıń gúnálarınan qutqarıw haqqında ayttı. Qádirli oqıwshı, siz isenim arqalı gúnálarıńız keshirilgenin bilesiz be? Bul Rabbımız Isanıń dúnyaǵa keliwiniń bir sebebi.
Zaxariya tárepinen berilgen payǵambarlıq pikirlerden shama menen altı ay ótkennen keyin, qutlı Rabbı – Yahudiyler Másihi hám dúnya Qutqarǵıshı – keldi. Biz bolǵan waqıyanıń jazbasın jaqsı kóremiz, mısalı Luka 2:10-11: «Hám perishte olarǵa ayttı: Qorqpań, sebebi mine, men sizlerge úlken quwanıshlı jaqsı xabar aytaman, bul barlıq xalıqlar ushın boladı; sebebi búgin sizlerge Dawıt qalasında Qutqarǵısh tuwıldı, Ol Másih Rabbı.» Bul ullı waqıyanı – Onıń keliwi hám tuwılıwın – qorshaǵan ayatlar kóbinese Rojdestvo waqıtında oqıladı, biraq olar jıl boyı bizdiń oylanıwımızǵa ılayıq!
Lukada biz danıshpanlardıń Rabbıǵa úyde barǵanın oqımaymız. Onıń ornına, biz qoy shıbarların Rabbı menen Ol tuwılǵannan keyin dárhal ushırasqanın tabamız. Qanday durıs, sebebi Rabbı Ózi Óz qoyları ushın ómirin beretuǵın Jaqsı Qoy Shıbarı sıpatında keldi! Perishteniń kórsetpesine qaray, olar Rabbı menen Ol tuwılǵannan keyin kóp ótpey ushırasıw ushın keldi, Ol jasırınǵan jerde jatırǵan edi. «Qoy shıbarları qayttı, esitken hám kórgen barlıq nárseleri ushın Qudaydı dańqlap hám maqtaǵan halda, olarǵa aytılǵanday» (20-ayat). Eger biz búgin Qudaydıń Ulıń bul dúnyaǵa kelgenin bilsek, biz qoy shıbarlarınıń quwanıshın hám maqtawın jaqsı túsinemiz. Biz olarǵa tabınıwda qosılayıq!
Bunnan keyin bizde Rabbımız Isanıń ibadatxanaga súnet etiw ushın alıp kelingenligi haqqında bayan bar, «Rabbı nızamında jazılǵanday» (23-ayat). Bul bizge Yusuf menen Maryam Quday Sózine boysınıwǵa itibar bergenin kórsetedi. Biz olardan búgin bizde bar bolǵan tolıq Sózdi qádirlewdi hám boysınıwdı úyreneliq. Olar ol jerde turǵanda, Simeon atlı bir adam jaqınlastı hám Rabbımız Isanı qolına aldı. Oǵan «Muqaddes Ruw tárepinen ilahiy túrde xabar etilgen edi, ol Rabbınıń Másihin kórmey ólimdi kórmeydi» (26-ayat), Ol Qudaydıń Másihi. Simeon Rabbımız Isanı qolında ustap turıp ayttı: «Meniń kózlerim Seniń qutqarıwıńdı kórdi, Sen onı barlıq xalıqlar aldında tayarlaǵan ediń; Yahudiy emeslerdi ashıqlaw ushın nur hám Seniń xalqıń Izrail dańqı» (30-32-ayatlar). Ol Qudaydıń qutqarıwın ustap turǵanı qanday tańqalarlıq! Jaratılıs 3-ke qaray wáde etilgen hayaldıń Ulı, Yesaya 9-daǵı Bala hám Ulı, keldi!
Bizdiń Qudayımız hám Ákemiz Óz wádelerin orınlawǵa sadıq. Qádirli oqıwshı, biz Oǵan isene alamız – siz isenesiz be?
