SORAW:
Maǵan shirkew tártibiniń áhmiyeti haqqında kóbirek túsindirme kerek. Tártiptiń Bibliyalıq jolı qanday? Ne ushın geybir adamlar ózleri islegen qátelikleri ushın tártipke alınbaw ushın bir jıyınnan ekinshisine qashıp júr?
JUWAP:
Bul tema boyınsha kóp nárse jazılǵan. Biz berilgen sorawlarǵa juwap beriw ushın qısqa bolıwǵa háreket etemiz, biraq bunıń ushın Injil Jıyınnıń ne ekenligin hám jergilikli jıyınlar bunıń jaǵdayında qanday bolıwı kerek ekenligin túsiniw áhmiyetli. Baslaǵanımızda, biz barlıq múminler tiyisli bolǵan Jıyındı bas hárip penen jazıp, al qanday da bir orındaǵı jıyındı kishi hárip penen jazıp ajıratıp atırǵanımızdı esletip ótemiz.
Birinshiden, Jıyınnıń baslanıwı Háwaretler 2-bólimde Muqaddes Ruwx Rabbimiz Isonıń 120 shákirtine túsip, olardı bir denede birlestirgen waqıtta bolǵanın atap ótiw áhmiyetli. Bul Injildiń Ruwx penen shomılıw dep ataytuǵın nárse, bul termin búgingi kúnde kóbinese nadurıs qollanıladı. On kún burın aspanǵa kóterilgen Rabbimiz Isa bul Deneniń Bası. Bul evreylerden úsh mıńı, Piterdiń Xuday Isonı ólilerden tiriltip, Óziniń oń qolına kótergenligi haqqındaǵı waǵızın tıńlap, bul sózdi qabıl etti hám shomıldı, hám solay etip Jıyınǵa “qosıldı” (41-ayat NKJV). Waqıt ótiwi menen, Rabbimiz qutqarılǵanlardı Jıyınǵa qostı. Olar qosılmadı: Rabbimiz olardı qostı. Bul jaǵdayda Jıyın tiri organizm sıyaqlı ósti, shólkem sıyaqlı emes, Háwaretler dáwirinde tez ósti, Samariyalılardı hám keyinirek basqa milletlerdi de óz ishine aldı.
Ierusalimde bir dene retinde baslanǵannan keyin kóp ótpey, Jıyın quwǵın hám xushxabardı tarqatıw arqalı dúnya boylap tarqaldı, sonlıqtan kóp orınlarda jıyınlar payda boldı. Biraq, Injil Jıyındı kóp deneler emes, al bir dene retinde kórsetedi. Jergilikli jıyınlar hárdayım ózleriniń Rabbimizge ǵana juwapker bolǵan ǵárezsiz jámáátler emes, al olar Rabbimizdiń Qutqarushı retinde Oǵan isengen adamlar qosıp atırǵan bir Jıyınnıń jergilikli kórinisi ekenligin eslep turıwı kerek. 1 Korinfliler 1:10-13, Efeslikler 4:1-6 hám Xuday Sóziniń basqa da kóp ayattarı bizge úyretkenindey, denominatsiyalar hám denominatsiyalıq jıyınlar (shirkewler) Injilge sáykes emes. Xuday Má́sihshilerdi bir-birinen ajıratatuǵın belgili táliymatlar yamasa ámeliyatlarǵa tiykarlanǵan shólkemlerdi dúziwdi maqullamaydı yamasa qollap-quwatlamaydı.
Bul maqalanı jazıwǵa túrtki bolǵan sorawlardıń aqırǵısına juwap beriw ushın, jergilikli jıyınlar bir-birine ǵárezsiz háreket etip, Jıyınnıń Bası bolǵan Rabbimizge súyeniw arqalı qabıl etilgen sheshimlerdi húrmet etpese, bul adamlarǵa ózleri islep atırǵan qátelikleri yamasa qátelik táliymatları ushın múmkin bolǵan tártipten qashıw ushın bir jıyınnan ekinshisine qashıwǵa jol ashıp beredi. Biz Izrail sudiyaları dáwirindegidey dáwirde jasap atırmız, ol waqıtta Izrailde patsha joq edi hám “hárkim óz kózine durıs kórinetuǵın nárseni isledi” (Sudiyalar 21:25), Xudaydıń Sózinde kórsetilgen Onıń erkine pútkilley itibarsız boldı. Hámmesi ele de “ózlerin izleydi, Isa Má́sihke tiyisli nárselerdi emes” (Filipililer 2:21). Bizdiń qolaylı transport quralları da bizge ata-babalarımızǵa qaraǵanda óz qálewlerimizdi qanaatlandırıw hám basqa jerge barıw ushın jeńillik beredi.
Eger qoylar jaqsı azıqlansa hám sergek, súyikli qoylıqshılar tárepinen durıs baǵılsa hám támiyinlense, olar adasıwǵa azıraq beyim boladı. Piter óziniń basqa aǵalarınıń “arańızdaǵı Xudaydıń úyirin baǵıń, májbúriy emes, al erikli túrde, nadurıs payda ushın emes, al ıqlas penen baqlawshı bolıp xızmet etiń; sizge isenip tapsırılǵanlar ústinen húkimranlıq etpeń, al úyirge úlgi bolıń” (1 Piter 5:2-3) dep kórsetpe beredi. Biraq, Rabbimiz Luqa 15-bólimdegi mısalında kórsetkenindey, 99 qoy baxtlı túrde adaspaǵan waqıtta da, hárdayım bir qoy adasıp ketedi. Injil túrli túrdegi ashıtqılar haqqında aytadı – hárdayım jamanlıqtıń bir túri. Xatlar ásirese Má́sihshilerdi Galatiyalılar 5-bólimdegi jalǵan táliymat ashıtqısına hám 1 Korinfliler 5-bólimdegi ádep-ikramlıqqa qarsı minez-qulıq ashıtqısına qarsı eskertedi. Eger qadaǵalanbasa, ekewi de kóbinese bir-birine alıp keledi.
Onıń kóp táriypleriniń ishinde, Injil Jıyındı Má́sih denesi (1 Korinfliler 12), Má́sih kelini (Efeslikler 5), muqaddes ibadatxana hám Xudaydıń Ruwhta jasaw orayı (Efeslikler 2), hám úlken bahalı marjan (Matta 13) retinde kórsetedi. Bulardıń hámmesinde taza bolıw júdá áhmiyetli. Biz Rabbimiz Isonı yamasa Muqaddes Ruwxtı jamanlıq penen qalay baylanıstıra alamız? Rabbimiz Óz Jıyının Sóz arqalı suw menen juwıp, tazalap atır, Onı Ózine dańqlı Jıyın etip kórsetiw ushın, daqsız, tirtiqsız, muqaddes hám kemshiliksiz.
Jıyınnıń jergilikli kórinisi bolǵanlıqtan, hárbir jıyın óziniń belgili átirapında Rabbimizdiń gúwalıǵı bolıp tabıladı. Sonlıqtan ol táliymatta da, ádep-ikramlıqta da tazalıqtı saqlawǵa umtılıwǵa juwapker. Dúnya jıyında ne bolıp atırǵanın biz oylaǵanımızdan da kóbirek biledi. Bul tártiptiń zárúrligi ushın birinshi sebep: Má́sihshi jıyını óz jámiyetinde Rabbimiz Isonı kórsetedi. Onıń mápleri hám Onıń atınıń muqaddesligi tártipke salıw háreketinde eń áhmiyetli bolıwı kerek. Zabur 93:5-ayatında muqaddeslik Rabbimizdiń úyine máńgi sáykes keledi delingen.
Biraq Rabbimiz sıyaqlı, Jaqsı Qoylıqshı, Óz qoylarınıń kereklerin, olardıń hárbiri bir-birinen ózgeshe bolǵan halda, Óziniń súyikli júreginde saqlaydı, sol sıyaqlı jıyın ishinde tártip hárbir jaǵdayǵa qaray ózgerip turadı. Onıń maqseti jekeni ózine zıyanlı bolatuǵın nárselerden saqlaw; yamasa eger qátelik bolǵan bolsa, tikleniwge umtılıw. Jazalaw yamasa jamanlıqtı jámiyet aldında ashıw tártiptiń maqseti emes, biraq tártipke alınǵan adamǵa sonday kóriniwi múmkin. Onnan qashıwǵa háreket etiw onıń basqa jerge barıwǵa umtılıwınıń sebebi bolıwı múmkin.
Jámáátten shıǵarıw – adamdı jámáátten shıǵarıw – bir mániste adamǵa járdem beriw ushın barlıq háreketler nátiyjesiz bolǵanın, adamnıń jaman adam ekenligin kórsetkenin moyınlaw. Bul baslanǵısh qádem emes hám másele payda bolǵanda birinshi qaralatın nárse bolmawı kerek. Bul zárúr bolǵan jaǵdayda, jıyın adamnıń júregin hám ar-namısın jeńe almaǵanlıǵı ushın óz hálsizligin seziwi kerek, hám Rabbimiz aldında tereń kemsitiw hám qayǵı menen bas iyip turıwı kerek.
Jergilikli jıyındaǵı tártip haqqında kitaplar jazılǵan. Qáteliktiń tábiyatına hám qatnasqan adamnıń minez-qulqına qaray tártiptiń túrli dárejeleri usınıs etilgen. Olarǵa tómendegiler kiredi:
- Jeke qátelik jaǵdayında Rabbimiz bergen qádemlerdi orınlaw (Matta 18);
- Xudaydıń Sózinde úyretilgen durıs táliymatqa qarsı bólinisler hám qátelikler keltirip shıǵarıp atırǵan adamlardan qashıw (Rimliklerge 16);
- Tártipsizlerge eskertiw beriw (1 Salonikalılarǵa 5);
- Injilde berilgen kórsetpelerge boysınbaǵan adamnan uzaqlasıw hám onı menen birge bolmaw (2 Salonikalılarǵa 3);
- Gúná islegen aǵalardı jıyın aldında ashıq túrde ayıplaw (1 Timotiyge 5);
- Eger jıyın háreket etpese, ózin húrmetsiz idıslardan jeke tazalaw (2 Timotiyge 2:19-21);
- “Awızları jabılıwı kerek” bolǵan adamlar menen islesiw (Titusqa 1:11);
- Birinshi hám ekinshi eskertiwden keyin óz pikirin májbúrlewdi dawam etken adamdı qabıl etpew (Titusqa 3).
Bul qádemlerdiń geybirleri jaman adam retinde jámáátten shıǵarıw sıyaqlı aqırǵı qádemge barıwdan aldın sınap kóriwge sáykes keledi.
Atap ótiw kerek, bir aǵa yamasa apa jámáátten shıǵarıw jazasına tússe de, olar apa yamasa aǵa retinde emes, al jaman adam retinde shıǵarıladı. Jámáátten shıǵarıw eń salmaqlı háreket, Xudaydıń Sózine boysınıwda qollanılıwı kerek bolǵan hár qanday jıyındı kemsitiwi kerek. 2 Korinfliler 7-bólimde bunday júdá salmaqlı háreketti islegen soń jıyınnıń ózin tazalawı qansha áhmiyetli ekenligin kóremiz. Jekeniń tikleniwi ushın shın júrekten duwa etiliwi kerek, biraq Muqaddes Ruwx Óziniń iláhıy tikleniw jumısın islew kerek, hám bul waqıt alıwı múmkin.
1 Korinfliler 5:11-de jámáátten shıǵarılıwı kerek bolǵan adam menen awqatlanbaw haqqındaǵı kórsetpe, bunday adam menen normal jámiyetlik qatnaslardıń dawam ete almaytuǵının anıq kórsetedi. Eger jámáátten shıǵarıw durıs qollanılsa, qushaqlasıw hám ópiw, hátte qol berip sálemlesiw de orınsız, sonday-aq onı aǵa yamasa apa dep ataw da. Jámáátten shıǵarıw, biraq, shańaraqlıq qatnaslardı hám olardıń sáykes juwapkershiliklerin buzbaydı, biraq bularda qıyınshılıqlar tuwdırıwı múmkin. Er óz hayalın súyiwge, hám hayal óz erkege boysınıwǵa, hám balalar óz ata-analarına boysınıwǵa ele de juwapker.
Juwmaqta, eger jıyındaǵı ruwxıy adamlar miyrimlilik ruwxında, Galatiyalılar 6:1-de úgitlengenindey, ózleri de qátelikke túsip qalıwı múmkin ekenligin esapqa alıp, qátelikke túsip qalǵan áwliyanı súyikli túrde tiklewge háreket etse, qansha jaqsı bolar edi! Hám gúnáǵa batqan adamnıń óz qátelik jolın dawam ettiriw niyetinde dúzetiwden qashıw ornına, oǵan járdem beriwge umtılıp atırǵanlardıń háreketlerine minnetdar bolıp boysınsa, qansha jaqsı bolar edi! Hárbir haqıyqıy múmin Jıyınnıń áhmiyetli aǵzası bolǵanlıqtan, jergilikli jıyınlar Jıyınnıń Bası, Rabbimiz Isa Má́sih basshılıǵında islengen basqa jıyınlardıń háreketlerin húrmet etiwleri kerek, hám ózleriniń jalǵan táliymatları yamasa jaman minez-qulqınıń aqıbetlerinen qashıwǵa háreket etip atırǵanlar ushın pana bolmawı kerek.
