Injil
Qudaydıń Qutqarıw Usıń Quwatı
«Sebebi men Injilden uyalmayman, sebebi ol hár bir isengen adam ushın, birinshi náwbette evreyler ushın, keyin basqa xalıqlar ushın da qutqarıw ushın Qudaydıń quwatı.» — Rimliklerge 1:16 ESV
Ayıplaw
Rimliklerge xatınıń dáslepki bablarında elshi Pawıl bizdiń buzılǵan adamzat jaǵdayımız haqqında jazdı. Bul jaǵday Qudaydıń ǵázebine ushıraydı (1:18) hám Qudayǵa múnásip ádillik ómirine qutqarıwǵa umtılıp turadı.
Pawıl Qudaydıń adamlarǵa «haqıyqattı basıp turǵanı» ushın, yaǵnıy Óziniń hám bizdiń umtılıp turǵan jaǵdayımız haqqındaǵı wahiyin biykarlaw, qarsı shıǵıw yamasa biykarlaw arqalı, ózimizdiń gúnákárlıǵımızǵa isenip hám onı qatań túrde ámelge asırıw arqalı ayıplı dep esaplaydı. Biz bunıń qánigelerimiz. Haqıyqattı basıp turıw Qudaydı hám Onıń Jaratıwshı huqıqların biykarlawdan baslanadı. Barlıq jaratılıs Qudaydıń bar ekenligine hám Onıń «máńgilik quwatına hám ilahiy tábiyatına» anıq gúwalıq beredi, bul bizdi Onıń aldında «bahana qaldırmaydı» (1:18-20).
Qudaydı biykarlaw adamzat hám kishi jaratılıslardı yamasa nárselerdi Onıń ornına qoyıw arqalı tómenge qaray spiralǵa alıp keledi. Bul putparastlıq – ózimizdiń oyǵa kelgen joqarı danalıǵımız hám túsinigimiz benen maqtanıw (1:21-23). Qudaydı tán alıwdan turaqlı bas tartıw moral buzılıwın, sociallıq korrupciyanı hám aqır-aqıbeti Qudaydı tolıq biykarlawdı alıp keledi – bul Onıń adamzatı óz tańlawlarına hám olardıń aqıbetlerine taslap ketiwden basqa jol qaldırmaydı (1:24-32). Elshi adamzatqa taǵı da: «Sizlerde bahana joq» (2:1) dep ayǵaylaydı. Bizdiń tuwma ádillik sezimimiz, házir ózimizdiń buzılıwımız benen buzılǵan, ayıplawǵa hám ayıplawǵa batadı. Biz bir-birimizdi sudlaymız, biraq Qudaydıń ádil húkimin tán alıwdan bas tartamız. Taǵı da, Qudaydan aqırǵı, biytárep húkimnen basqa alternativ joq, «hár kimge óz islerine qaray beredi» (2:1-11). Biz barlıǵımız Qudaysızlıqqa hám moral/ruwxıy buzılıwǵa adamzatıń úlken túsip ketiwine qasqana qatnastıq (2:12-29).
Nátiyje? Barlıq adamzat Qudaydıń aldında ayıplı, evrey-basqa xalıq ayırmashılıǵı joq. «Hesh kim ádil emes, hesh kim, hesh kim túsingen joq; hesh kim Qudaydı izlemeydi. Barlıǵı jolınan adastı; birge olar paydasız bolıp qaldı ... Olardıń kóz aldında Qudaydan qorqıw joq» (3:1-18). Hátte Qudaydıń Musa arqalı bergen nızamı da aqlaǵıshsız. Ol tek bizdiń ayıbımızdı ashıp, bizdi ayıplaydı. «Nızam isleri menen hesh bir adam Onıń kóz aldında aqlanbaydı, sebebi nızam arqalı gúná haqqında bilim keledi» (3:19-20). Adamzat jaǵdayı shınında da umtılıp turadı – másele úlken. Qanday kúsh jamanlıqtıń qısımın buzıp, joǵalǵan adamzat náwlin qutqara aladı? Tek Qudaydıń dinamiti!
Qudaydıń Dinamiti
Rimliklerge 1:16 daǵı Qudaydıń «quwatı» ushın grek sózi dunamis, bul sózden biz inglis tilindegi «dynamite» sózin alamız. Biz dinamittiń jarılıwǵa alıp keletuǵın joq etiwshi quwat ekenligin bilemiz. Joq etiw ushın qollanılatuǵın bul tawlardı buzıp, eski imaratlardı qulatatuǵın kúsh. Máshih Injiliniń «dinamiti» eń joqarı dárejede joq etiwshi emes – tek gúnáǵa hám gúnákar turmısqa tásiri jaǵınan. Bul Qudaydıń qutqarıwushın quwatı.
Adamlar úylerin hám kárxanaların dinamit penen jarıp júrgen adam óz jámiyetinde qáwip-qáter bolıp, jasırınıwı kerek edi. Biraq Pawıl Injildiń tábiyattan tıs quwatın uyalmay qollanadı, sebebi bul Qudaydıń qutqarıw, qutqarıw, jańalaw hám ózgertiw ushın quwatı, onıń kúshine hám tásirine isenim menen boysınǵan barlıq adamlar ushın. Injil shınında da (joq etiwshi emes) dinamit!
Ózgeris
Qudaydıń dinamiti adamzat jámiyeti ushın ádetiy islerge joq etiwshi, yamasa kem degende buzıwshı tásir etedi. Salonikada Pawıl hám Silas «dúnyanı tóńkerip taslaǵanı» ushın qamaqqa alındı (Elshilerdiń isleri 17:6), tek tóńkerilgen dúnyanı «tuwrılaǵan» Injildi waǵızlaw arqalı. Keyinirek Salonikada, sol Injil kóplegen puqaralardı «putlardan tiri hám haqıyqıy Qudayǵa xızmet etiwge, hám Onıń aspanan kelgen Ulına kútiwge» burdı (1 Salonikalıqlarǵa 1:9-10).
Pawıldıń ózi ushın bul dinamit onı «gúnákarlar arasında birinshi» (1 Timotiyge 1:15) bolǵan, márt ólim dushpanı hám máshihshilerdi qatań quwǵın etiwshiden, máshihshi qaharmanǵa aylandırǵan edi! Tańqalǵan máshihshiler gúwalıq berdi: «bizdi quwǵın etken adam endi ózi joq etiwge urınǵan isenimdi waǵızlap atır» (Galatiyalıqlarǵa 1:23).
Belgili evangelist Charles Colson 2012-jılı qaytıs boldı. 1970-jıllarda Chuck siyasiy jaqtan qatań kúsh, Prezident Nixonniń «balta adamı» (siyasiy mániste jaza orınlawshı) sıpatında Aq úyde qorqınıshlı figura edi. Colson prezident ushın óz ájesiniń ústinen basıp ótetinin jazdı. Watergate jánjelindegi qatnası ushın ol federal túrmege húkim etildi. Túrmege túsiriliwinen az waqıt burın ol ruwxıy kriziske ushıradı hám bir dosı arqalı Isa Máshihniń ayaqlarına iykiliwge alıp kelindi. Onıń ózgeriwi haqqındaǵı jańalıqqa úlken skeptitsizm menen qaraldı, biraq tez arada onıń shınında da ózgergenligi anıq boldı. Quday Colsonniń túrme tájiriybesin onı túrmedegilerge hám olardıń shańaraqlarına ómir boyı xızmet etiwge, hám Máshih ushın ashıq sóylewshi dawısqa baǵıtladı. Injil onıń tóńkerilgen ómirin tuwrıladı hám Qudaydıń dańqı ushın onı ayaqqa turǵızdı.
1969-jıldıń jazında, Amerika Qurama Shtatlarında nızamlı abort ushın esiklerdi ashqan Joqarı Suddıń Roe v. Wade qararı menen jaqsıraq tanılǵan «Jane Roe» atlı Norma McCorvey hámiledar edi hám abort izlep júrgen edi. Aborttı qollawshı háreket onı óziniń «cause célèbre» hám sudlar aldındaǵı talapkeri sıpatında «qabıl etti» hám onıń isiniń nátiyjesinde tariyxıy sheshim qabıl etildi. McCorvey ózi abort etpedi, biraq balasınıń asırap alınıwına berdi. (Onıń hámileligi aborttı qollawshı is ushın sonshalıq áhmiyetli edi, sonlıqtan sudlar máslahátlesip atırǵanda onıń abort etiwine ruqsat berilmedi, hám ol aqır-aqıbeti balasını tuwdı.) Biraq ol aborttı qollawdı dawam etti, kóplegen jıllar dawamında abort klinikasında isledi.
Ol kúndelikli gúwalıq etken qırǵın onıń ar-namısın mazalawdı basladı. Onıń klinikası qasında, ómirge qarsı oray ashıldı hám onıń jumısshılarınıń biriniń qızı Normaniń kózine hám júregine túsip qaldı. Waqıt óte kele, bul Normaniń ózi dawam ettiriwge járdem berip atırǵan qorqınıshlı jaǵdayǵa kózlerin ashıwǵa járdem berdi. Bul gúnásiz kishkene qızdıń tereń sorawları hám súyispenshilikli doslıǵı hám qızdıń anasınıń meyirimi arqalı, Norma McCorvey basqıshpa-basqısh jeńip shıǵıldı hám Qutqarushısı sıpatında Rabbimiz Isa Máshihni qabıl etti. Bir kúni ol abort klinikasınan jumıstan ketti hám qasındaǵı ómirge qarsı orayda isley basladı. Búgingi kúnde ol ómirge qarsı shıǵıp, ómirdi qollawdı hám ilgeri súriwdi dawam etpekte. Injil dinamiti ólim quralın joq etti, onı ómir hám tınıshlıq quralına aylandırdı.
William J. Murray – Madalyn Murray O’Hairdiń ulı, ol ateist aktivist bolıp, jámiyetlik mekteplerde namaz hám Injil oqıwdı qadaǵan etiw ushın tabıslı túrde sudqa bergen edi. Bill, student, talapker edi. Onıń anasınıń Injildiń klassta dawıslı oqılıp atırǵanına ashıwlanıwı onı qozǵatqan edi. Billdiń ózi, óz avtobiografiyasında, Meniń Qudaysız Ómirim, dep jazdı, ol Qudaydıń hám Injildiń obsesiv túrde quwǵın etiwshi dushpanınıń ulı bolıp ósken. Bill Murray keyinirek qızǵın máshihshi boldı hám Máshih ushın belsendi bolıwdı dawam etpekte. Ol anası ushın kúndelikli namaz oqıdı, biraq ol onı hám onıń isenimin jámiyetlik túrde ayıpladı, onı tán almadı. Keyinirek, ol sırlı túrde joǵalıp ketti hám óziniń ateistlik shólkemindegi birew tárepinen óltirilgenligi anıqlandı. Biraq óz ómirinde Bill Isa Máshih Injiliniń dinamitin bastan keshirdi hám máńgilik ómirge «jańadan tuwıldı».
Bizdiń Jaǵdayımız
Kóplegen ózgerisler bunnan ádewir az dramalıq, biraq hesh biri bunnan radikal emes.
«Barlıǵı gúná etti hám Qudaydıń dańqınan ayırıldı» (Rimliklerge 3:23).
Rimliklerge 5:12 bizge «gúná dúnyaǵa bir adam arqalı kirgeni sıyaqlı, hám ólim gúná arqalı ... ólim bárine tarqalǵanın aytadı, sebebi bárine gúná etti.» Biz máshihshi ata-anadan tuwılǵan, shirkewde hám muqaddes turmıstıń Injil ámeliyatlarında tárbiyalanǵan bolsaq ta, tábiyatımız boyınsha eń qatań jınayatshı yamasa eń jaded pervert sıyaqlı gúnákar hám joǵalǵanbız. Biz barlıǵımız birinshi ata-anamızdan kelip shıqqanbız, olardıń qulaǵan tábiyatın miyras etip alǵanbız – gúná etiwden aldın bizdi Qudaydıń aldında ayıplı etetuǵın gúná tamırı. Dawıt óz jaǵdayın súwretlegeni sıyaqlı, barlıǵımızdı súwretleydi:
«Shınında da men tuwılǵanımnan gúnákar edim, anam meni qorshaǵan waqıttan baslap gúnákar edim» (Zabur 51:5 NIV).
Gúnákar tábiyat erte jaslarda nárestelerdiń qaysar narazılıqları hám qarsı minez-qulqı arqalı ózin kórsetedi. Olardıń birinshi sózi kóbinese «joq,» boysınıwdı emes, al qaysarlıqtı hám qarsılıqtı bildiredi. Tez arada bul tábiyat qaǵıydalarǵa hám sheklemelerge qarsı shıǵadı hám ata-ana húkimetine ashıq hújimler baslaydı. Bunday baqlawlar adamlarǵa moyınlaw hám táwbe etiw arqalı jańadan tuwılıw kerek ekenliginiń dálili; Isa Máshihniń orınbasar azabı hám ólimi sebepli jańadan tuwılıw; gúnásiz tábiyat penen jańa, máńgilik ómirge tuwılıw. Bunı tek Qudaydıń dinamiti ámelge asıra aladı!
Dawam etiwshi Jumıs
Dinamit jańa qurılıs ushın jerdi tazalaw maqsetinde úlken imaratlardı tez arada qulatadı. Biraq jańa imarat qurıw waqıt hám qatań miynet talap etedi. Pawıl Injildiń ózgertiwshi tásirlerin 2 Korinfliklerge 5:17-21 (ESV) de súwretleydi:
«Eger kim Másihte bolsa, ol jańa jaratılıs. Eskisi ótip ketti; mine, jańası keldi. Barlıq bul Qudaydan, Ol Máshih arqalı bizdi Ózine jarastırdı hám bizge jarasıw xızmetin berdi; yaǵnıy, Másihte Quday dúnyanı Ózine jarastırıp atır edi, olardıń qılmısların esapqa almay, hám bizge jarasıw xızmetin tapsırdı. Sonlıqtan, biz Máshih ushın elshilermiz, Quday Óziniń ótinishin biz arqalı etip atır. Biz sizlerdi Máshih atınan jalbaramız, Quday menen jarasıń. Sebebi bizdiń ushın Ol gúná bilmegen adamdı gúná etip qoydı, sonlıqtan biz Onıń ishinde Qudaydıń ádilligi bolayıq.»
Pawıl Injildiń eski nárselerdi joq etiwden, qaldıqlardı alıp taslawǵa, jerdi tayarlawǵa hám dańqlı jańa imarat qurıwǵa shekem tolıq ózgeristi qalay ámelge asıratuǵının jańa ǵana súwretledi! Másihtegi jańa adam endi jańalaw, jarasıw hám basqa qıyranlardı qayta tiklewdiń dawam etiwshi processiniń agenti sıpatında islewge ruqsat etilgen hám kúsh berilgen.
«Biz álsiz bolǵanımızda, tiyisli waqıtta Máshih qudaysızlar ushın óldi ... Quday bizge Óz súyispenshiligin kórsetedi, sebebi biz gúnákar bolǵanımızda, Máshih biz ushın óldi ... Eger biz Qudaydıń dushpanları bolǵanımızda Onıń Ulı ólimi arqalı jarastırılǵan bolsaq, endi jarastırılǵanımızda, Onıń ómiri arqalı ádewir kóbirek qutqarılamız» (Rimliklerge 5:6,8,10)!
Bill Van Ryn tárepinen″ } ]
