Titus izleri boyınsha
Pawıl elshiniń eń belgili eki shákirti Titus penen Timotiy. Olardıń hár birine ol «imanımdaǵı haqıyqıy ulım» dep múráját etedi (1 Timotiy 1:2 NIV; Titus 1:4). Ekewi de grek tegi jas jigitler edi (Galatiyalılarǵa 2:3; Elshiler 16:3) hám hár birin Pawıl «meniń islesken adamım» dep esaplaǵan (2 Korinflilerge 8:23; Rimliklerge 16:21). Men olardıń ornında bolıw qanday boladı eken, missiyaǵa baǵdarlanǵan elshi menen sayaxat etiw, onıń dushpan toparlar menen túsindiriw hám tartısıwın kóriw, onıń menen shirkew máselelerin talqılaw, onıń duwa etkenin esitiw, onıń injil tarqatıw rejesin hám qurılıs strategiyasın talqılaǵanın esitiw qanday boladı eken dep oylaǵan edim. Siz de bul eki jas jigitke biraz qızǵanbasız ba?
Biz Timotiy haqqında kóbirek bilemiz, sebebi ol Titusqa qaraǵanda Muqaddes Kitapta eki ese kóp aytılǵan. Biraq Titus aytılǵan on eki retlikti biriktirsek, biz qudayǵa unamlı hám ámeliy shákirttiń qızıqlı úlgisin tabamız. Bul siltemeler shama menen 13 jıl ishinde bes túrli jaǵday yamasa waqıya átirapında toplanǵan.
1. Titus Ierusalimde – Óz isenimlerine sadıq
Titus haqqında birinshi ret oqıǵanımızda, ol Barnabas hám Pawıl menen Ierusalimge sayaxat etip atırǵan edi (Galatiyalılarǵa 2:1-5). Bul bálkim júdá baxtlı sayaxat emes edi, sebebi olardıń oyında júdá áhmiyetli másele bar edi. Bul adamlar súnetke alıwǵa, Nızamǵa hám evrey dástúrlerine tiyisli húrmet kórsetpeytuǵın, júdá «erkin» xristianlıqtı qollap-quwatlaǵanı ushın ayıplanıp atırǵan edi. Geybir alımlar bul sayaxattı shama menen mil. 49-50-jıllarda Ierusalimdegi Keńes penen baylanıstıradı (Elshiler 15).
Kóp jas jigitler qızǵın doktrinalıq jıynalıslarda otırǵannan kóre, shıńǵı menen sıyınıw yamasa futbol oynawdı abzal kóredi. Qurandı úyreniwdi hám konferenciyalardı pensiyadaǵılarǵa, intellektuallarǵa yamasa ózgeshe adamlarǵa qaldırıw qızıqtıradı. Bálkim Titus qolındaǵı máselelerdiń bunday uzaq sayaxatqa hám bunday energiya sarplawǵa arziymaǵanın oylaǵan shıǵar. Neshige boysınıwshı ruwx kórsetip, nızamshıl basımǵa boysınbasqa? Tınıshlıq hám birlik ushın «Máshihtegi erkinligimizdiń» bir bóleginen nege bas tartpasqa?
Basqa milletlerge elshi bolǵan tájiriybeli Pawıl bunday kompromistiń uzaq múddetli qáwpin túsingen edi. Pawıldıń qatań dawısın esitip turǵandaymız: «Biz olarǵa bir minutqa da boysınbadıq, Injildiń haqıyqatlıǵı sizler menen qalıwı ushın» (Galatiyalılarǵa 2:5). Jas Titus Pawıl hám Barnabas penen birge turdı. Altı ásir aldın, Evropadaǵı xristianlar ózleriniń Quday bergen isenimlerin biykar etpesten, tiriley órtenetuǵın edi. Bizde ele de azap shegiwge arziytuǵın Bibliyalıq isenimler bar ma? Bul zamanagóy qolaylıq hám diniy tolerantlıq dúnyasında shıńǵı menen sıyınıw yamasa futbol oynaw ańsatıraq.
2. Titus Korinfte – Súyispenshilik kórsetiwde sadıq
Bes jıl ótkennen keyin, biz Titusdı Korinftegi xristian jıynalısı menen baylanıslı ekenin kóremiz. Korinf shirkewine jazǵan ekinshi xatında Pawıl Titus penen ushırasıwdı eske aladı: «Biz Titusdıń qansha baxtlı ekenin kórip, ásirese quwanǵan edik, sebebi onıń ruwxı sizlerdiń barlıǵıńız tárepinen jańalanǵan edi» (2 Korinflilerge 7:13). Titus Korinfte óziniń xristianlıq wazıypasın mexanikalıq túrde atqarmaǵan; ol bul aǵa-inilerge úlken «súyispenshilik» sezgen (2 Korinflilerge 7:15). Korinftegi shirkewdiń kámil emesligin umıtpayıq. Nızamshılar («Men Piterdi erteymen»), progressivler («Men Pawıldı erteymen»), intellektuallar («Men Apollosdı erteymen») hám ózlerin barlıǵınan joqarı dep esaplaǵanlar («Men Máshihti erteymen») arasında kerisinshelikler bar edi. Geybirleri arasında ádep-ikramlılıq joq edi, hám olardıń kópshiliginde qayǵılı biypárwalıq bar edi. Qábiletliler arasında denequlıq hám básekilesiw bar edi. Biraq Titus olardıń barlıǵın súygen. Olar onıń aǵa-inileri edi.
Biz shirkew ómirine ne alıp kelemiz? Biz awır hám sınshı atmosferanı payda etemiz be? Biz qıyın-razı bolatuǵın áwliyelerimiz be? Hech bir xristian jıynalısı hesh qashan kámil bolmaydı. Shirkewler úzliksiz jaqsılıqqa ózgeriwge umtılıwı kerek. Men Titusdıń Korinftegi oń ózgerislerde áhmiyetli rol oynaǵanına isenemen – baxtlı túrde. Ómir boyı sayaxat etkenimizde, biz jaǵımlı yamasa jaman iyis qaldıramız ba? Biz aǵa-inilerimizdi jeterli dárejede súyemiz be, jıllıqlıq hám qabıl etiwdi taratıw ushın – hatto biz kelispegenlerge de? Qudaydıń xalqı arasındaǵı haqıyqıy sheriklik Quday menen jaqın qatnasıqtı talap etedi. Titus sharshaǵan hám «qıyınshılıqqa ushıraǵan» elshige «teselli» deregi boldı (2 Korinflilerge 7:5-6). Eger biz aǵa-inilerimizdi haqıyqattan da súysek, Rabbimiz bizdi olardı ruwxlandırıw hám teselli beriw ushın qollanıwı múmkin.
3. Titus hárekette – Sadıq administrator
2 Korinflilerge 8-de biz Titusdı aqsha máseleleri menen shuǵıllanıp atırǵanın kóremiz. Joybar túrli jıynalıslardan sawǵalar jıynap, olardı Yahudiyadaǵı mútáj áwliyelerge jetkiziw edi. Biz adam júreginiń aldawǵa beyim ekenin qayǵılı túrde moyınlawımız kerek – yamasa qarjılardı ózlestiriw, israf etiw yamasa basqalardı basqarıw ushın qollanıw. Tájiriybeli Pawıl elshi buniń kóp bólegin kórgen shıǵar, hám sonlıqtan «tek ǵana Rabbimizdiń kózinde emes, bálki adamlar kózinde de durıs islewge tırısatuǵın edi» (2 Korinflilerge 8:21). Oǵan bul joybarda geybir sadıq islesken adamlar kerek edi. Administrativlik jaqtan halallı hám sadıq islesken adamlar búgingi kúnde de júdá kerek. Kóp missiya maydanlarında olardıń úlken jetispewshiligi bar. Siz isenimli adamsız ba? Sizdiń ótken minez-qulqıńız isenim payda etedi me?
Hech bir komanda isenimsiz aǵzalar menen jaqsı islemeydi. Titus hám bul názik jumıs ushın saylanǵan basqalar tártipli, ashıq adamlar edi. Olardıń halallıǵı hám isenimliligi izbe-iz minez-qulqı menen dálillengen edi (2 Korinflilerge 8:22). Eger biz sol dáwirlerde jasaǵanımızda, bizdi bilgenler bizdi bunday názik jumıs ushın usınıs eter me edi? Basqalar bizge isene ala ma? Biz baslaǵan isimizdi tamamlaymız ba? Bizdiń ómirimiz Máshihtiń isine sadıqlıqtı kórsetti me? Ol hár birimizge waqıt, energiya hám geybir materiallıq múliklerdi tapsırǵan. Geybirlerine ol balalardı, jumıstı hám xızmetti de tapsırǵan. Biz sadıq ekenimizdi dálillep atırmız ba? Rabbimizdiń sózleri búgingi kúnde de durıs: «Kim júdá azǵana nársege isenimli bolsa, ol kóp nársege de isenimli boladı, hám kim júdá azǵana nársege halalsız bolsa, ol kóp nársege de halalsız boladı» (Luka 16:10).
4. Titus Kritde – Sadıq basshılıq
Titus Pawıl menen Krit atawında islesip atırǵan edi. Endi dindarlar sol atawdaǵı bir qatar qalalarǵa jıynalıp atırǵan edi. Biz úlken ıqlaslılıqtı kóz aldımızǵa keltire alamız, biraq kóp kemshilikler de bar edi. Mil. 62-jılı Pawıl atawdı tastaǵan, biraq Titus qalǵan. Tez arada ol jazǵan: «Men seni Kritde qaldırǵan sebebim, sen tamamlanbaǵan islerdi durıslap, hár bir qalada aǵalar tayınlaǵanıń ushın edi» (Titus 1:5). Bul ańsat wazıypa emes edi. Atawdaǵı ulıwma moralıq jaǵday buzılǵan edi: «Kritlikler hárdayım jalǵanshılar, jaman haywanlar, jalqaw tamashılar» (Titus 1:12). Geybirleri xabarǵa qarsı shıqqan (Titus 1:9). Kóp jańa dindarlar arasında bálkim biraz tájiriybelirek dindarlar bar edi. Kritlikler Pentekostda bar edi (Elshiler 2:11). Bul waqıtqa kelip, bul áwliyeler shama menen 30 jıllıq dástúr menen maqtanıwı múmkin edi hám Titusqa qarsı shıǵıp, «Biz hárdayım bunday islegenbiz» dep aytıwı múmkin edi. Kritdegi áwliyeler arasında «tek ǵana sóylewshiler», «aldawshılar» hám «súnetke alıw toparınan» nızamshılar bar edi (Titus 1:10). «Tartısıw» hám «urıs-kerislerdi» jaqsı kóretuǵınlar (Titus 3:9), hám hatto «bóliwshi» áwliyeler de bar edi (Titus 3:10). Men Titusdıń Korinftegi súyispenshilikli hám sadıq xızmetin Qudaydıń bul jas jigitti Kritdegi qıyınshılıqqa tayarlaw ushın qollanǵanına isenemen.
Bálkim siz házir qıyın jaǵdaydasız. Qıyın jaǵdaylar máńgi dawam etpeydi. Olar Rabbimiz tárepinen Óz qulların rawajlandırıw hám tereńlestiriw ushın qollanıladı. Basqasha qalay biz shıdamlılıqtı úyrenemiz? Onıń qollarında, kewil qalıwlar hám kóz jasları biz aytqanımız benen jasaytuǵınımız arasındaǵı ayırmashılıqtı azaytıw ushın qollanıla aladı (Titus 1:16). Titus bul wazıypa ushın elshilik húkimetin alǵan edi. Búgingi kúnde bizdiń tiykarımız Muqaddes Kitap húkimetidir. Biraq Titusdıń izbe-iz hám sadıq ómiri Kritdegi basqalarǵa ilham bergen edi. Moralıq húkimet berilmeydi, hám ol májbúrlenbeydi yamasa talap etilmeydi. Ol tabıladı: «Hár bir nárseńizde olardı jaqsı isler etiw arqalı úlgi etip qoyıń. Óz tálimińizde halallıqtı, jiddiyikti hám sóylewdiń durıslıǵın kórsetiń» (Titus 2:7-8). Bizdiń turmıs tárizimiz «Quday Qutqarımız haqqındaǵı tálimdi jıltıratıwı» kerek (Titus 2:10). Biz qalay ólshemiz? Bizdiń xristian turmıs tárizimizdiń quwanıshı basqalardı ilhamlandıradı ma? Bul basshılıqtıń eń jaqsı túri.
5. Titus Dalmatiyada – Jalǵız qalǵanda sadıq
Titus haqqında sońǵı silteme 2 Timotiy 4:10-da. Bul Pawıldıń sońǵı xatı. Qartayǵan qullar arasında ádettegidey, biz jalǵızlıq ańlatpaların tabamız: «Aziya wálayatındaǵı hár bir adam meni tastaǵan» (2 Timotiy 1:15), hám «Meniń birinshi qorǵanıwımda, hesh kim meni qollap-quwatlawǵa kelmedi, biraq hár bir adam meni tastaǵan» (2 Timotiy 4:16). Jas hám nawqaslıq belsendi xızmettiń quwanıshın sheklep atırǵanda, qudayǵa unamlı xristian Rabbimizdiń Ózin kóbirek hám kóbirek quwanıwǵa úyrenedi: «Biraq Rabbimiz meniń qasımda turdı hám maǵan kúsh berdi» (2 Timotiy 4:17).
Elshi óziniń qurbanlıq xızmet jılları haqqında oyladı. Ol juwmaqladı: «Men jaqsı gúresti gúrestim, men jarıstı tamamladım, men imandı saqladım». Hám ol endi «ádillik tájin» kútip atırǵan edi (2 Timotiy 4:7-8). Biraq onıń jas islesken adamları ushın geybir sońǵı keńesleri de bar edi: «Hár bir jaǵdayda basıńızdı saqlap qalıń, qıyınshılıqlardı kótteriń... xızmetińizdiń barlıq wazıypaların atqarıń» (2 Timotiy 4:5). Basqasha aytqanda, «Sadıq tamamlawshı bolıń, hám jaqsı tamamlań». Elshiniń oyları keyin geybir anıq islesken adamlarǵa burıldı: «Demas, bul dúnyanı súygenligi ushın, meni tastaǵan hám Salonikaga ketken» (2 Timotiy 4:10). Demasdı Salonikaga ne qızıqtırdı? Bul alkogol hám narkotik ómiri me edi? Ádep-ikramlılıqqa qarsı turmıs tárizi me? Yamasa ol tek ǵana qıyınshılıq hám finanslıq turaqlılıq penen jaqsı dúnyalıq jumısqa kirisip ketken be edi? Bizge aytılmaǵan. Titus haqqında ne? Ekinshi Timotiy 4:10-da aytılǵan: «Kresens Galatiyaga ketken, hám Titus Dalmatiyaga». Titus endi ómiriniń jańa basqıshına kirip atırǵan edi. Eger Titus Pawıl menen sayaxatların 20 jaslarında baslaǵan bolsa, ol endi 30 jaslarınıń aqırında edi. Úlken elshiniń kólegesinde islesken on bes jıl tamamlanıp atırǵan edi. Xristian ata-analar ushın Rabbimizge shúkir, biraq olarsız óz imanımızdı jasaw kúni keledi. Qudayǵa unamlı er adamlar hám hayallar ushın Rabbimizge shúkir, olar bizge keńes beredi hám bizdi ruwxlandıradı hám «Jaqsı islengen» deydi. Biraq olar da ótedi. Biz jalǵız turıwǵa tayarmız ba? Biz olardıń qollap-quwatlawı hám baqlawısız dawam etiwge tayarmız ba? Biz bilgenimiz boyınsha, Titus aqırına deyin sadıq ekenin dálilledi.
Juwmaq
Titus sıyaqlı ıqlaslı dindarlar menen qısqa ushırasıwlar bizdiń turmıs tárizimizdi hám baslılıqlarımızdı sınaydı. Titus Pawıldıń elshilik máshqalasın bólisken: «Bizdiń xalqımız jaqsı isler etiwge ózin arnawı kerek... hám jemissiz ómir súrmewi kerek» (Titus 3:13). Titus basqalarǵa eriw ushın jaqsı izler qaldırǵan. Biz de sonday isleyik.
