Өткен айда биз Йақубтың хатын үйрениўди басладық, дәслеп оның авторы ҳаққында бир аз мағлыўмат алдық. Соңынан 1-бапты қарап шығып, Қудайдың Сөзин орынлаўшы болмаў ушын ҳеш қандай жақсы сылтаў жоқ екенлигин анықладық. 2-бапта биз «Қудайдың сүйиўине» ҳәм «қутқарыўшы исенимге» ийе болыў бизди Оның Сөзин орынлаўшы болыўға алып барыўы керек екенлигин қарастырдық. Бул айда биз Йақубтың қалған баплары бизди тек ғана тыңлаўшылардан артық болыўға қалай хошаметлейтуғынын көрип, қысқаша изертлеўимизди жуўмақлаймыз.
Сизде Қудайдың даналығы бар ма? Оны көрсет! Йақуб 3
Бәлким, көбимиз өзимизди қалыпты турмыс кешириў ушын жетерли дәрежеде дана деп есаплаймыз. Егер гүманлансақ, қәнигелерди шақыра аламыз! Өз хатында Йақуб даналықтың еки түрин ажыратады: «жоқарыдан келген даналық» ҳәм «жоқарыдан келмеген даналық». Бул екиншиси «жерлик, руўхсыз, шайтаннан» деп те аталады (3:13-18).
Сиз қалай ойлайтуғыныңызды ойлап көрдиңиз бе? Сиз Қудайға уқсап па, ямаса Қудайсыз адамдай ма пикир жүргизесиз бе? Қандай даналық сиздиң күнделикли таңлаўларыңызды белгилейди? Биз мәсихшилер Мухаддес Китапты турақлы оқыйтуғын болғанымыз ушын, биз «жоқарыдан келген даналық» пенен ис жүргиземиз деп ойлаўға ықпаллымыз. Йақуб сорайды: Сиз оны көрсетесиз бе? Бул үшинши бапта Йақуб «жоқарыдан келген даналық» айқын көриниўи керек болған еки тараўға итибар қаратады:
Тилимиздиң қолланылыўы: Жоқарыдан келген даналық теологиялық дурыслық та, Мухаддес Китап билими де, доктриналық зереклик те емес. Қудай беретуғын даналық саламат қатнасықларға ҳәм унамлы турмысқа алып келеди. Атлар ҳәм кемелер кишкене аўызлықлар ҳәм рульлер арқалы басқарылғаны сыяқлы, биздиң тиллеримиз де – не айтамыз ҳәм қалай айтамыз – турмысымыздың бағдарын белгилейди. Аўызлықлар ҳәм рульлер сыртқы күш арқалы басқарылады. Сол сыяқлы, Мухаддес Руўх биздиң тиллеримизди басқарыўды қәлейди.
Сиз басқаларды хошаметлейтуғын сөзлер айтасыз ба? Ийеден тилиңизди басқаларды қурыў ушын қолланыўын сораң. Әтирапыңыздағы жақсы нәрселерге қараң ҳәм оларды аўызша беккемлең. Ҳаялыңызға сол аўқат ушын рахмет айтың. Жексенбилик мектепте өзин жақсы тутқан балаға мақтаў айтың. Сол шіркеў басшысына оның пидәкерлигин қаншалық қәдирлейтуғыныңызды айтың. Күйеўиңизге оның садықлығын қаншалық баҳалаўыңызды айтың. Биздиң Ийемиз де ҳәр биримизден «Оның атын мойынлайтуғын ернеклердиң жемисин» алыўды қәлейди (Еврейлерге 13:15). Сөзлер ойлардан күшлирек.
Биздиң күнделикли тәртибимиз: Жоқарыдан келген даналық «таза… тынышлықты сүйиўши, итибарлы, бойсыныўшы, мейирим ҳәм жақсы мийўеге толы, бийтарап ҳәм шын жүректен» деп сүўретленеди (3:17). Бул қәсийетлер сизди сүўретлей ме? Йақуб жәмәәттеги ҳәр бир адамға қарайды ҳәм соңынан сорайды: «Араңызда ким дана ҳәм ақыллы? Ол муны өзиниң жақсы турмысы, даналықтан келетуғын кишипейиллик пенен исленген ислери арқалы көрсетсин» (3:13). Жәнжелге берилген дүньяда, жоқарыдан келген даналыққа ийе болғанлар «тынышлық орнатыўшылар» деп танылады (3:18).
Сиз Қудайдың достысыз ба? Оны көрсет! Йақуб 4
Жақсы дослықлар турмысты жағымлы етеди. Олар бизге керек. Дослықлар бийпул болса да, ҳәр бири ушын биз баҳасын төлеўимиз керек. Йақубтың сөзлерин қолланып: «Дүнья менен дослық Қудайға душпанлық екенлигин билмейсиз бе? Ким дүньяның досты болыўды таңласа, Қудайдың душпаны болады» (4:4). Бул төртінши бапта биз жақсы дослықты қуратуғын бир қатар қәсийетлерди табамыз:
Садықлық: Жақсы дослықлардың көп душпанлары бар, ҳәм Қудай менен болған қатнасығымыз да буған истисна емес. Биз өзимиздиң қызығуўшылықларымызды ойлаўшы, надурыс нийетлерге ийе болыўымыз ямаса өзимиздиң ләззетлеримизди излеўимиз мүмкин (4:3). Биз Ийемизди қабыл етпейтуғын дүньяда атақ-даңқ излеўимиз мүмкин (4:4). Қарсылық көрсетиў орнына, биз шайтанға ерисиўимиз ҳәм оны менен бирге ислесиўимиз мүмкин (4:7). Егер биз исенимли бола алмасақ ямаса бизге исенип болмаса, дослық раўажлана алмайды.
Артықшылық: Жақсы дослықлар бир-бириниң қатнасығын қәдирлейди. Олар бирге өткерген ўақыттан ләззет алады. Сиз Ийе менен жалғыз қалыў ушын ўақыт табасыз ба? Сиз Оның қатнасығынан ләззетлениўди үйрендиңиз бе? Йақубтың рецепти әпиўайы: «Қудайға бойсының… Қудайға жақынласың, сонда Ол сизге жақынласады» (4:7,8). Ийе сиз бенен бул биргеликти қәлейди. Ол бизди буған шақырды (1 Коринфлилерге 1:9).
Кишипейиллик: Тәкәббирлик дослықларға зыян келтиреди. Сонлықтан Йақуб бизди «Ийе алдында кишипейил болың, сонда Ол сизди көтереди» (4:10) деп хошаметлейди. Ийса бизди Өзине келиўге ҳәм «Меннен үйрениң, себеби Мен жумсақ ҳәм жүрегимде кишипейилмен» (Матта 11:28,29) деп шақырады. Ҳақыйқатында да, бул кишипейиллик бизди Оған бойсыныўды қәлеўге алып барады, ҳәм бойсыныўсыз илаҳий дослық бола алмайды (Юханна 15:14).
Қатнасыў: Жақсы дослықлар өз режелерин дүзгенде бир-бирин есапқа алады. Дослық таңлаўларға ҳәм шешимлерге тәсир етеди. Йақуб «Бүгин ямаса ертең биз бул ямаса анаў қалаға барамыз, онда бир жыл турамыз, ис жүргиземиз ҳәм ақша ислеймиз» (4:13) дейтуғынларға сөйлейди. Ол режелестириўди тоқтатыўды қәлемейди. Ол әўлиелерди өз режелеринде Ийени есапқа алыўға хошаметлеўди қәлейди (4:15). Ол сиздиң арзыўларыңызды ҳәм жойбарларыңызды қәлиплестириўге қаншалық дәрежеде қатнасады?
Сиз Екинши Келиўге исенесиз бе? Оны көрсет! Йақуб 5
Бул соңғы бапта Йақуб «Ийениң келиўине» еки мәрте силтеме жасайды (5:7-8). Ийе муны Өзиниң шәкиртлерине анық айтты: «Атамның үйинде көп бөлмелер бар… Мен сизлерге орын таярлаў ушын баратырман… Мен қайтып келип, сизлерди Өзим менен бирге алып кетемен, сонда сизлер де Мен болған жерде боласызлар» (Юханна 14:2-3). Сиз бул аятларды ядтан билесиз, бирақ оларға исенесиз бе? Бул бахытлы үмит жүрегиңизди жылыта ма? Ол сиздиң таңлаўларыңызды бағдарлай ма? Йақуб бул мийрибан үмит биздиң турмысымызға тәсир етиўи керек болған үш тараўды бөлип көрсетеди.
Жеке турмыстағы тәртип: Дәслепки алты аят байлыққа, қарапайым турмысқа, жомартлыққа, дурыс жеке қаржыға ҳәм әдалатқа силтеме жасайды. Егер биз Йақубтың «Сиз бул соңғы күнлерде байлық жыйнадыңыз» (5:3) деп қайталаўын қәлемесек, биз приоритетлерди қайта қарап шығыўымыз керек болыўы мүмкин. Ийениң келиўине үмит биздиң ресурсларымызды инвестициялаў усылымызға тәсир ете ме?
Жақсы қатнасықлар: Биз сабырлы болыўға (5:7), шағымланыўдан ҳәм гүңгирлениўден қашыўға (5:9) ҳәм бир-биримиз бенен ҳақыйқатты сөйлесиўге шақырылғанбыз (5:12). Ата-аналар сыпатында биз балаларымыздың урысып атырғанын көргенимизде қаншалық қайғыратынымызды билемиз. Егер Ийениң екинши келиўи бизди жәнжел ҳәм душпанлық ортасында тапса, уятлы болмас па еди? Паўылдың кеңеси: «Мүмкин болса, сизлерге байланыслы болғанша, ҳәмме адамлар менен тынышлықта жасаң» (Римлилерге 12:18).
Дуўа, ғамхорлық, үгит-нәсият: Бул хаттың соңғы сегиз аятында дуўаға, тийкарынан шапаат дуўасына жети мәрте силтеме табамыз. Йақуб бизди басқа адамлардың мүтәжликлери ушын дуўа етиўге хошаметлейди, ҳәм «садық адамның дуўасы күшли ҳәм нәтийжели» (5:16) деп қосады. Бирақ басқалар ушын дуўа ететуғын әўлие, қандай да бир жол менен жәрдем бериўди де қәлейди. Ийениң келиўи жақынласқан сайын, биз пасторлық ғамхорлыққа қатнасыўымыз керек. Ақсақаллар үйде зыярат етиўдиң жақсы үлгисин көрсетиўи керек (5:14), бирақ зыярат етиў ҳәр бир қәбилетли мәсихши ушын имканият болып табылады (1:27; 5:19-20).
Йақуб өз хатын «ким болса да» (5:20) деп жуўмақлайды. Ол ҳәр биримизди қутқарыў хабарын бөлисиўге хошаметлейди. Ақыр ақыбет, «Ийе Өзиниң ўәдесин орынлаўда ақырын емес, гейбирлер ақырынлықты түсингендей. Ол сизлерге сабырлы, ҳеш кимниң жоқ болыўын қәлемейди, бирақ ҳәммениң тәўбеге келиўин қәлейди» (2 Петр 3:9). Сиз ҳақыйқатында да Ийениң екинши келиўине исенесиз бе? Бул ўәде, егер биз оған исенсек, алдымыздағы ўазыйпаға анық түрде асығыслық қосады!
Жуўмақ
Йақуб Қудайдың халқы арасындағы ислер, өзгерислер, ис-ҳәрекетлер ҳаққында қатты қәўетерленеди. Бул қәўетер Мухаддес Китаптың көпшилик руўхландырылған авторлары тәрепинен бөлисиледи. Бирақ бундай «ислердиң» ролин анық түсиниў инжил хабарының әҳмийетли елементи болып табылады: Биз бир нәрсе болыў ушын ислерди ислемеймиз. Биз бир нәрсе екенлигимиздиң дәлийли сыпатында ислерди ислеймиз. «Сизлер исеним арқалы мийрим менен қутқарылдыңыз – ҳәм бул сизлерден емес, бул Қудайдың саўғасы – ислер арқалы емес» (Ефеслилерге 2:8-9). Бирақ соңынан, ҳеш ким әмелий сыртқы нәрселердиң әҳмийетин азайтпаўы ушын, Паўыл дереў қосады, биз мәсихшилер «Ийса Мәсихте жақсы ислерди ислеў ушын жаратылғанбыз, оларды Қудай биз ислеўимиз ушын алдын ала таярлаған» (Ефеслилерге 2:10).
Бизде Қудай бүгин биз ислеўимиз ушын таярлаған жақсы ислерди көриў ушын көзлер бар ма? Басқа адамлардың мүтәжликлери биздиң имканиятларымыз болыўы мүмкин. Себеби биз қутқарылдық, себеби Мәсих ҳәм Оның сүйиўи бизде жасап атыр, себеби Ийе жақын арада келеди, «жақсылық ислеўде шаршамайық… ҳәмме адамларға жақсылық ислейк, әсиресе исенимлилер шаңарағына тийисли болғанларға» (Галатиялыларға 6:9-10). Келисип алдық па? Енди бир нәрсе ислейк!
