Aqıret! Bul kóp adamlardıń aqılında úlken soraw hám úyreniw ushın júdá qızıqlı tema. Kelin'iz, Qudaydıń Sózi bul haqqında bizge ne úyretetuǵının kóreyik.
Insannıń ruwxınıń máńgiligi
Baslamastan aldın, Qudaydıń Sózinen bir júdá áhmiyetli nárse ornatayıq: insannıń ruwxınıń máńgiligi.
Adamlar retinde biz adam deneden, jannan hám ruwxtan turatuǵının bilemiz. Biraq bunı dálillew ushın Qudaydıń Sózinde qay jerge baramız? Jabayılıq 2:7 de, biz sol ayattıń úshinshi bóliminde dene, jan hám ruwx aytılǵanın kóremiz. Rabbı Quday adamdı jarattı ; yaǵnıy, deneniń jaratılıwı. Evrey tilindegi «jaratılıw» sózi gúlalshı ushın da, gúlalshınıń ıdısları ushın da qollanıladı. Eremıya 18 de, Eremıyaǵa gúlalshınıń úyine túsip, onıń balshıqtan ıdıs jasap atırǵanın kóriw aytıldı.
Solay etip, Eski Ahıtta «forma» ushın qollanılatuǵın sózdiń «gúlalshılar» ushın da qollanılatuǵın sóz ekenligin anıqlaymız. Gúlalshı balshıqtı alıp, barmaǵı menen onı ózi oylaǵan ıdısqa qalıplap, formasın bergenindey, Rabbı Quday, jaratıwshı gúlalshı da, adamnıń denesin jerdiń topıraǵınan jaratqanda sonday etti. Sol ayatta biz ruwxhaqqında aytılǵan nárselerdi de tabamız: «Ol onıń burınlarına tirishilik demesin úrledi.» Hám adam «tirishilik janına» aylandı. Solay etip, insannıń denesi, janı hám ruwxı qalay jaratılǵanın kóre alamız. Bul faktı kórsetetuǵın basqa ayatlar da bar: Yesaya 42:5, Ayup 32:8 hám Ayup 33:4 ti kóriń.
Rabbı Isa Masihtiń ómirinde Sadduqeyler Onı tiriliw máseleleri boyınsha sınaw ushın kelgen bir jaǵday boldı. Ol olardıń sorawına juwap berip, «Sizler qátelesiz, sebebi sizler Ne Jazıwdı, ne de Qudaydıń kúshin bilmeysiz. Sizler oqımaǵanbız ba…» Sonnan keyin Rabbı Isa Masihi Shıǵıw 3 ten Qudaydıń Musaǵa aytqan sózlerin keltirdi,
«Men Ibrahimniń, Isxaqtıń hám Yaquptıń Qudayıman.» (Shıǵıw 3)
Bul úsh patriarx kóp waqıt aldın ólgen bolsa da, Quday, «Men Ibrahimniń, Isxaqtıń hám Yaquptıń Qudayı edim» dep aytpadı. Eger biz 1 Tesalonikalıqlar 5:23 ke ótetuǵın bolsaq,
Tınıshlıq Qudayınıń Ózi sizlerdi pútkilley muqaddes etsin: hám sizlerdiń pútkil ruwxıńız, janıńız hám denińiz Rabbımız Isa Masihtiń keliwinde ayıpsız saqlansın. (1 Tesalonikalıqlar 5:23)
biz Jańa Ahıttan da adamnıń dene, jan hám ruwxtan turatuǵının ornatıwımız múmkin. Bul úsh nárse máńgilik Qudaydıń Ulı ushın da durıs ekenligin kóriw de ájayıp, Ol kámil adam, Rabbı Isa Masihi boldı. Onıń denesine kelsek, biz Aramateyalı Yusuf hám Nikodim Rabbı Isa Masihtiń denesin Onı jerlew ushın soradı dep oqıymız. (Yuxanna 19:38-42). Hám Elshilerdiń isleri 2 hám Zábúr 16 da Rabbı haqqında aytılǵan,
Sen meniń janımdı Hadeske qaldırmaysan, ne de Ózińniń Muqaddes Adamıńdı shiriwdi kóriwge ruxsat bermeysan. (Elshilerdiń isleri 2, Zábúr 16)
Rabbımızdıń ruwxına kelsek, biz Onıń aytqanın oqıymız,
Áke, meniń ruwxımdı Ózińniń qollarıńa tapsıraman. (Luka 23:46)
Biz bunnan ólim kelgende, jan hám ruwx deneden ajıratıladı degen juwmaqqa kele alamız. Yaqup 5 tegi jazıwdıń ólim anıqlaması, ruwxısız dene óli ekenligin aytadı.
Sheol? Hades?
Eger biz Evrey tilinde jazılǵan Zábúr 16 nı Grek tilinde jazılǵan Elshilerdiń isleri 2 menen salıstıratuǵın bolsaq, ekewinde de birdey sóz qollanılǵanın tabamız. Petrusdıń Elshilerdiń isleri 2 degi sózinde, «hades» ( «tózax» dep awdarılǵan) sózi Zábúr 16 dan «sheol» sózin keltiredi. Bul eki sóz birdey hám birdey mánisti bildiredi. Geyde sheol sózi King James Version da «tózax» yamasa «hades» ornına qáte túrde «qábir» dep awdarılǵan.
Bul sóz Jazıwda birinshi ret Jabayılıq 37 de aytılǵan. Yaqup ayttı,
Men Sheolǵa túsip ketemen. (Jabayılıq 37:35)
Sheol Eski Ahıtta 65 ret aytılǵanın biliw sizdi qızıqtıradı.
Jańa Ahıtta ol tek 10 ret aytılǵan hám bul 10 ret qızıqlı. Olardıń tórtewi Injillerde, Rabbı Isa Masihtiń Ózi aytqan. Ekewi Elshilerdiń isleri 2 kitabında aytılǵan, al qalǵan tórtewi Ashıw kitabında tabıladı. Jańa Ahıttıń xatlarında Hades bir ret te aytılmaǵan. Ne ushın dep oylanıp atırsız ba?
Ne ushın Hades Eski Ahıtta kóp ret aytılǵan? Ne ushın ol shirkew ornatılǵanǵa shekem Rabbı Isa Masihtiń awzınan aytılǵan, biraq xatlarda bir ret te emes? Ne ushın ol Ashıw kitabında qayta payda boladı, onda biz Hades haqqında sońǵı ret 20-bólimde tabamız (ólim hám Hades ólgenlerin bergende).
Endi bul sorawlardıń geybirine juwap beriwge háreket eteyik.
Hades ne? Hadesde kim bar?
Men isenemen, Hades yamasa Sheol Eski Ahıttıń adamları ushın kórinbeytuǵın, belgisiz dúnya edi; ólgenlerdiń, jaqsı yamasa jaman bolsın, ketken jandarı ushın orın. Yamasa, janap Darby onı súwretlegenindey,
«ketken ruwxlardıń waqıtsha jaǵdayın, ruwxlardıń kórinbeytuǵın yamasa kózge kórinbeytuǵın dúnyasın ulıwma belgilew ushın qollanılatuǵın júdá túsiniksiz sóz.» Rabbı Isa Masihtiń Ózi Hades qanday orın ekenligi haqqında bizge kóbirek jaqtılıq beredi. Ol bizge Hadestiń eki bólimge bólingenin ashıp beredi (Luka 16:19-31): hár bir dáwirdiń imansızları ushın azap orın (tózax), hám Eski Ahıttıń imanı bar adamları ushın tınıshlıq hám rahatlıq orın (Ibrahimniń kókiregi). Eki bólim úlken hám bekkem jarlıq penen ajıratılǵan; bir bólimnen hesh kim basqasına óte almaydı.
Ne ushın biz Jańa Ahıttıń xatlarında Hades haqqında oqımaymız?
Men isenemen, Rabbı Isa Masihtiń Ózi bizge Hadesdiń bárekeli bólimi, tınıshlıq hám rahatlıq orın yamasa Ibrahimniń kókiregi, Onıń óliminen keyin ruwxı ol jerge barǵanı nátiyjesinde, endi Jánnet (lázzetleniw baǵı) dep atalatuǵının ashıp berdi!
Jańa Ahıtta Jánnet sózi tek úsh ret qollanıladı. Birinshisi Luka 23:43 te, Rabbı urlıqshıǵa aytqanda,
búgin sen menen birge jánnette bolasań. (Luka 23:43)
Jánnetke keyingi silteme 2 Korinflikler 12 de, Pawıl jánnetke alıp ketilgeni haqqında aytadı. Úshinshi silteme, Ashıw 2 de, Efes jıyınına jazılǵan xatta jeńimpazlarǵa berilgen wáde. Zábúr 16, Elshilerdiń isleri 2 hám Luka 23 ten biz Hadesdiń bárekeli tárepi, evreyler Ibrahimniń kókiregi dep ataytuǵın nárse, Rabbı Isa Masihi óziniń bárekeli denesi qábirde bolǵan úsh kún ishinde oǵan kirgende jánnetke aylanǵan degen juwmaqqa kele alamız.
Rapture
Solay etip, Rabbı Isa Masihi Óziniń áwliyeleri ushın kelgende ne boladı (rapture).
Kelin'iz, 1 Tesalonikalıqlar 4:15-18 ge qaraylıq, onda biz tiriler hám qalǵanlar haqqında oqıymız. Rabbı Óziniń adamları ushın qashan qaytıp kelmesin, tiriler hám qalǵanlar arasında imanı bar adamlar toparı boladı. Elshi Pawıl ózin olardıń qatarına qosqanın esletip ótemiz, sebebi ol Rabbı óziniń ómiri dáwirinde keletuǵının kútti. Eger bul onıń dáwirinde durıs bolǵan bolsa, 2000 jıldan artıq waqıt ótkennen keyin bul haqıyqattıń orınlanıwı qansha jaqın!
Keyin biz uyqılap atırǵanlar haqqında oqıymız. Biz hesh qashan (Rabbı Isa Masihtiń ólimi hám tiriliwinen keyin) bir máshiyliktiń ólgenin oqımaymız. Máshiylikler ólmeydi - olar uyqıǵa ketedi. Ólim óz kúshin joǵalttı, sebebi Rabbı onı jeńdi,
hám ólim ólim menen óltirdi.
Rabbı Ózi (Yuxanna 14 ti kóriń) dawıs penen keledi.
Úsh márte dawıs
Endi bul úsh márte dawısqa jaqınnan qaraylıq:
Dawıs, bas perishteniń dawısı hám Qudaydıń karnayı. Bul qanday dawıs?
Bul húkimetli dawıs, sebebi ol Odan keledi; tımsal ushın Yuxanna 11 de Rabbı húkimet penen shaqırdı,
Lazar, shıq. (Yuxanna 11:43)
Ol qaytıp kelgende sol kúsh hám húkimet penen dawıs beredi. Ol ne aytadı eken dep oylanıp atırman?
Bul húkimetli dawıs! Bul oyatıwshı dawıs hám bul jıynawshı dawıs, hám jánnettegi uyqılap atırǵan áwliyelerdiń ruwxınan juwap boladı. Olar óz denelerine túsedi, olar ózgeredi, hám biz tiriler de ózgeremiz hám birge Onıń menen hawaǵa kóterilemiz.
Bas perishteniń dawısı haqqında ne aytıwǵa boladı?
Bálkim ol Eski Ahıttıń evrey áwliyelerin tiriltedi. Men sonday dep isenemen, sebebi bas perishte Mixaildiń evrey xalqı menen jaqın baylanısı bar. Shaytan Musanıń denesi haqqında tartısqanda, onıń denesin Mixail qorǵadı. Daniyel 10 da biz oqıymız,
Mixail, seniń shahzadań (Daniyel 10:21)
Izrailge qatnıslı, hám 12-bólimde,
sol waqıtta Mixail, seniń xalqıńnıń balaları (Izrail balaları) ushın turatuǵın ullı shahzada. (Daniyel 12:1)
Qudaydıń karnayı
Eger dawıs shirkew ushın hám bas perishteniń dawısı Izrail ushın bolsa, bálkim Qudaydıń karnayı qábirde jatqan hár bir basqa imanı bar adamdı, Izrail balalarınıń bir bólegi bolmaǵanlardı, Abelge shekem tiriltedi.
Biz birge kóterilemiz … Rabbı menen hawaǵa ushırasıw ushın: hám solay etip biz máńgi Rabbı menen birge bolamız. Sonlıqtan bul sózler menen bir-birińizdi juwatıń. (1 Tesalonikalıqlar 4:17-18)
