Tamar
Tamar Rabbı Isanıń nesil shejiresinde atap ótken birinshi hayal hám Jańa Ósiyette atap ótken birinshi hayal. Ol sıyaqlı, biz hámmemiz gúná isledik. Sonıń ushın Rabbı Isa Óz jaratılısına keldi: «Bul isenimli sóz hám barlıq qabıl etiwge ılayıq, Máshih Isa gúnákarlardı qutqarıw ushın dúnyaǵa keldi» (1 Timotiyge 1:15 NKJV).
Tamar Yahudanıń Kanaanlı hayalınan bolǵan úlken ulı Erdiń hayalı edi. Er jaman adam edi, hám Xuday onı jerden alıp tasladı. Búgingi kúnde dúnyada kóp jaman adamlar bar. Shınında da, «pútkil dúnya jaman adamnıń húkimranlıǵı astında» (1 Yoxannıń 5:19). Rabbı hár bir jaman adam menen Óz waqtında islesedi. «Sebebi, mine, pech sıyaqlı janıp turǵan kún keledi; hám barlıq tákapparlar hám barlıq jamanlıq isleytuǵınlar saman boladı; hám kelejaq kún olardı kúydirip taslaydı, dep aytadı Áskerlerdiń Rabbısı» (Malaki 4:1 JND). «Mine, Rabbıdıń kúni keledi ... Ol onıń gúnákarların joq etedi ... [Ol] dúnyanı onıń jamanlıǵı ushın, hám jamanlardı olardıń ádalatsızlıǵı ushın jazalaydı» (Yesaya 13:9,11 NKJV).
Er ólgennen keyin, onıń aǵası Tamarǵa úylendi. Ol da jaman adam edi hám úlken aǵası sıyaqlı birdey táǵdirge ushıradı. Yahudanıń kishi ulı Shelah bar edi, hám ol Tamarǵa onı jasqa tolǵanda beriwge wáde etti, biraq ol bunı islemadı.
Yahudanıń hayalı ólgennen keyin, qoyların qırqıwǵa barıp atırǵanda, ol jeńil minezli hayal sıyaqlı kiyingen hayaldı kórdi. Ol onıń menen jatıwdı soradı. Olar kelisimge keldi hám aqır-aqıbet ol hámledar boldı. Yahuda bul hayaldıń óz kelini Tamar ekenligin bilmedi.
Hámmesi belgili boldı. Yahuda Tamar hámledar ekenligin esitkende, ol: «’Onı shıǵarıń hám kúydiriń!’ ... Ol qaynatasına jiberip, ‘Bul nárselerdiń iyesi bolǵan adamnan men hámledarman,’ dedi. Hám ol: ‘Iltimas, bulardıń kimge tiyisli ekenligin anıqlań – múhirlik hám arqan hám tayq’» (Jaratılıs 38:24-25). Yahuda olardıń ózi kelisimge kelgen nárseler ekenligin moyınladı. Ol: «Ol mendegiden ádalatlıraq, sebebi men onı ulım Shelahǵa bermedim. Hám ol onı qayta bilmedi» (26-ayat). Bul gúná arqalı Tamar egiz ul perzentlerdi, Perez hám Zerahtı tuwdı (Matta 1:3).
Bul waqıyada hesh kim úlken kemshilikten tısqarı emes. Tek Xuday Óz ullı suverenliginde Rabbı Isa, adam retinde, keletuǵın nesildi qáwipsiz etiw ushın kóp sınǵan bóleklerdi qollana aladı. Tamar gúnákar hayal edi; hám gúnákar adamlar ushın «gúnásız Adam,» Rabbı Isa keldi. Ol: «Men ádalatlılardı emes, al gúnákarlardı táwbege shaqırıw ushın keldim,» dedi (Luka 5:32).
Bul hayaldıń yamasa basqa hesh bir hayaldıń hesh bir nársesi Rabbı Isanıń Adamına qosılǵan yamasa qosıla almas edi. Gúná belgisi hesh qashan Oǵan ótkizile almas edi. Ol Muqaddes Ruh tárepinen hámledar boldı hám Ol qız Maryamniń qursagında Ózi ushın tayarlanǵan deneni aldı: «Sen Maǵan dene tayarladıń» (Evreylerge 10:5).
Tamardıń ómiri Xudaydıń miyriminiń onı kóterip, Rabbı Isa Máshihtiń nesil shejiresine qoyǵanın kórsetedi.
Rahab
Rahab jeńil minezli hayal edi. Jazıwda kóbinese «jeńil minezli Rahab» dep atalsa da, onıń Rabbı Isanıń nesil shejiresinde bunday atalmaytuǵının atap ótiwge arjıydı. Stigma alıp taslandı.
Eger biz óz nesil shejiremizdi jazıp, óz neslimizde Rahab sıyaqlı hayaldı tapsaq, biz onı ótkizip jiberiwge beyim bolar edik. Bizdiń Xudayımızda bunday emes. Ótmishimiz qanday bolǵanına qaramastan, Rabbı Isa bizdi sol qorqınıshlı ómirden hám kelejaq qáhardan qutqara aladı.
Rahab, basqa milletli, Erihada jasaytuǵın edi, bul Xudaydıń húkimi astındaǵı qala edi. «Endi, Nun ulı Yosua Akatsiya Baǵınan eki adamdı jasırtın túrde shpionlıq etiw ushın jiberdi, ‘Barıń, jerdi, ásirese Erihanı kóriń,’ dep. Sonlıqtan olar barıp, Rahab atlı jeńil minezli hayaldıń úyine keldi hám sol jerde qaldı» (Yosua 2:1).
Rabbı Rahabtıń júregin adamlarǵa qabıl etiw ushın tayarladı hám Ol olardı Rahabtıń úyine basshılıq etti. Biz Xudayımızǵa bizdi basshılıq etiwge, jollawǵa hám basqarıwǵa isene alamız, hátte Ol kóbinese biz kútmegen jollar menen basshılıq etse de. Biraq, biz Onıń basshılıq etiwshi qolına isene alamız. Eriha ústinen jeńisten keyin ómirlerine qayta qarap, bul eki adam Yusuf sıyaqlı: «Xuday bunı jaqsılıq ushın niyet etken edi» (Jaratılıs 50:20) dep ayta aladı. Rahab Xudayǵa boysınbastan jasaǵan edi, biraq ol Xudaydıń suveren miyrimi hám rehiminiń obyekti boldı. Ol tiri Xudayǵa iseniwge tayın edi, «Rabbı Xudayıńız, Ol joqarıda aspanda hám tómende jerde Xuday» (Yosua 2:11) dep aytıp.
Jeńil minezli Rahab ıyman menen isenbeytuǵınlar menen birge joq bolmadı, ol shpionlardı tınıshlıq penen qabıl etken waqıtta (Evreylerge 11:31).
Onıń iseniw ushın ıymanı bar edi hám sol sebepli joq bolmadı. Ol shpionlarǵa: «Men Rabbıdıń sizge jerdi bergenin bilemen» (Yosua 2:9) dedi. Onıń ómirinde miyrim, rehim hám ıyman islep atırǵanı kórindi, bul ólimnen qutqarıwǵa alıp keldi.
Yakup bizge «jumıslarsız ıyman óli» (Yakup 2:26) dep aytadı. Biraq, Rahab óz jumısları menen aqlanǵan edi, «ol xabarshılardı qabıl etip, olardı basqa jol menen jibergen waqıtta» (25-ayat). Hám óziniń qorǵan qalasınıń tez arada qulap, joq etiletinin isenip, ol shpionlarǵa: «Ákemdi, anamdı, aǵalarımdı, apalarımı hám olarda bar bolǵan barlıq nárselerdi saqlań, hám ómirimizdi ólimnen qutqarıń» (Yosua 2:13) dedi.
Hesh kimniń ólimnen qutqarıw hám joq bolmawı ushın Rabbı Isaǵa iseniwden basqa jol joq. «Kim Oǵan isense, joq bolmasın, al máńgilik ómirge iye bolsın. Sebebi Xuday dúnyanı sonday súydi, Ol Óziniń jalǵız tuwılǵan ulıń berdi, kim Oǵan isense, joq bolmasın, al máńgilik ómirge iye bolsın» (Yoxannıń 3:15-16). Rahabqa ne islew kerek ekenligi aytıldı; ol bunı isledi hám qutqarıldı. Siz Xudaydıń qutqarıw ushın ne islew kerek ekenligin aytqanın islewge tayınsız ba – Rabbı Isa Máshihke iseniwge?
Adamlar ketkennen keyin, isenim menen «ol qızıl arqandı áynege bayladı» (Yosua 2:21). Qızıl arqan Xudaydıń Qoziyınıń, bizdiń Rabbı Isa Máshihtiń qanınıń súwreti.
Izrail balalarına Paskal qoziyınıń qanın óz úyleriniń esik ústine hám eki esik qaptalına súrtiw aytıldı, «sebebi Rabbı Mısırlılardı urıw ushın ótedi; hám Ol esik ústindegi hám eki esik qaptalındaǵı qandı kórgen waqıtta, Rabbı esikten ótedi hám joq etiwshige sizdiń úylerińizge kiriwge hám sizdi urıwǵa ruxsat bermeydi» (Shıǵıw 12:23). Olardı qáwipsiz etken qan edi hám Rabbıdıń sózi olardı isenimli etken edi. Petrus: «Sizler kúmis yamasa altın sıyaqlı buzılatuǵın nárseler menen qutqarılmaǵanıńızdı bilip ... al Máshihtiń qımbatlı qanı menen, kemshiliksiz hám daqsız qoziyın sıyaqlı» (1 Petrus 1:18-19) dedi.
Rahab hám onıń úyindegi barlıq adamlar qáwipsiz edi, sebebi qızıl sızıq áynege baylanǵan edi. Olar tınıshlanıp, tınıshlıqta bola aladı. «Qoziyında bizdiń jánlerimiz tınıshlanıp atır, Onıń súyispenshiligin hesh bir til ayta almaydı; barlıq gúnálarımız, sonday ullı, sonday kóp, Onıń qanında juwılıp taslandı.»
Rut
Birinshi kúyewi ólgennen keyin, Rut Rahabtıń ulı Boazǵa turmısqa shıqtı: «Salmon Rahabtan Boazdı tuwdı, Boaz Rutten Obedti tuwdı, Obed Yesseydi tuwdı» (Matta 1:5).
Qaynanasi Rahab sıyaqlı, ol da basqa milletli edi. Moablıq bolsa da, ol nesil shejiresinde «Moablı Rut» dep atalmaydı. Rahab sıyaqlı, Xudaydıń miyrimi menen stigma alıp taslandı. Rabbı: «Ammonlı yamasa Moablı Rabbıdıń jıynalısına kirmeydi; hátte onınshı áwladqa shekem onıń nesilleriniń hesh biri Rabbıdıń jıynalısına máńgilikke kirmeydi» (Yekinshi Nızam 23:3) dep járiyalaǵan edi. Onda Rut Rabbı Isanıń nesil shejiresinde qalay tabılıwı múmkin edi? Bul tek Xudaydıń taza miyrimi tiykarında bolıwı múmkin edi.
Onıń birinshi kúyewi óldi, biraq ekinshisi, Boaz, Rabbı Isanıń bir túri. Onıń barlıq mútájliklerin qanaatlandıratuǵın Boaz edi. Bir waqıtta ol qayǵılı hám qáweterli edi. Ol jıladı; tınıshlıq joq edi. Biraq, ol kúyewi Boazdıń úyinde tınıshlıq taptı. Sol jerde ol qanaatlandı – onıń atınıń mánisi de sol.
Rut óz qudayın, xalqın hám elin taslap ketiwge tayın edi, sebebi «ol barıwǵa qarar etti» (Rut 1:18). Salonikalıqlar sıyaqlı, ol «butlardan Xudayǵa qayttı, tiri hám haqıyqıy Xudayǵa xızmet etiw ushın» (1 Salonikalıqlarǵa 1:9). Hám Ibrahim sıyaqlı, ol «óz elinen [óz] shańaraǵınan hám [óz] ákesiniń úyinen shıǵıp ketiwge» (Jaratılıs 12:1) tayın edi. Ol qaynanasi Naomiǵa: «Sizdiń xalqıńız meniń xalqım boladı, hám sizdiń Xudayıńız meniń Xudayım» (Rut 1:16) dedi. Ol «Izrail Rabbı Xudayına» (2:12) iseniwge keldi.
Ol Moabdı taslap, qaynanasi menen Betlehemge – «nan úyi» degen mánisti bildiredi – barǵanı tesadıp emes edi. Yamasa ol Boazdıń egisine kirgeni de tesadıp emes edi. Rabbı saqna artında islep, oǵan basshılıq etip atırǵan edi. «Adamnıń júregi óz jolın joybarlaydı, biraq Rabbı onıń qádemlerin basqaradı» (Nasiyatlar 16:9). «Men Rabbıman, seniń Xudayıń, seni payda tabıwǵa úyretetuǵın, seni barıwıń kerek bolǵan jol menen jollaytuǵın» (Yesaya 48:17).
Xuday Óz suveren miyriminde onı Boazǵa jollaydı, ol onı qutqaradı hám ómirin ózgertedi. Ol «úlken bay adam» edi (Rut 2:1). Onıń atı «Onda kúsh bar» degen mánisti bildiredi. Ol Rut haqqında bilgen edi hám oǵan: «Siz islegen barlıq nárse maǵan tolıq xabar etildi» (11-ayat) dedi.
Rabbı Isa bizdiń Qutqarwshımız bolıw ushın adam boldı. Ol ǵana ómirlerdi ózgerte aladı hám bul dúnyadan tısqarı úmit bere aladı. «Júreklerimizdiń úmiti, ey Rabbı, payda bol, ey kúnniń ullı juldızı, nur shaǵılıstır hám barlıq qorqınıshlarımız benen birge qarańǵı túndi quwıp jiber.»
Juwmama pikirler
Biz haqıyqıy Xudaydan júdá uzaq bolǵan úsh hayaldı qarap shıqtıq. Biraq, biz Xudaydıń Óz suveren erkini olardıń ómirlerinde Óz dańqı ushın hám olardıń pátiyhası ushın qalay islegenin kórdiq, Rabbı Isanıń keletuǵın nesilin qáwipsiz etip. Biz olardıń úlken mútájligin hám Xudaydıń bay rehimlerin kórdiq. «Mútájliktiń ullılıǵında rehim ullı.» Biz sonday-aq Xudaydıń miyrimin de kórdiq, ol olarǵa dańq hám úlken jaqsılıq berdi, olar oǵan ılayıq emes edi.
Men Xudayman, hám Maǵan uqsas hesh kim joq, baslanǵıshınan aqırın járiyalaytuǵın, hám áyyemgi dáwirlerden áli islenbegen nárselerdi, ‘Meniń keńesim turadı hám Men barlıq qálewimdi isleymentin’ dep aytatuǵın (Yesaya 46:9-10).
Oǵan barlıq dańq bolsın.
