Tártip – bul kópshiligimiz unata bermeytuǵın sóz! Biz avtomatikalıq túrde teris oylaymız! Biraq ómirimizdegı tártip teris emes. Ol zárúrli! Mektepte jaqsı oqıǵanlar, orta mektep, kolledj yamasa aspiranturada tabıslı bolıw ushın qanday tártip kerek ekenin biledi. Er adamlar men hayallardıń shıpaker, yurist yamasa tabıslı isbilermen bolıwı ushın kerek bolǵan saatlap pidayılıq hám tártip haqqında oylań! Sport haqqında oylań; tabıslı sportshınıń tiykarǵı ingredientlerinen biri – tártip! Qıyınshılıqsız tabıs joq; qaysarlıqsız dańq joq! Keliń, tártip ideyası menen birneshe ayattı oqıymız. Nasiyatlar 23:12 bizge aytadı «Júregińdi tártipke (kórsetpege), qulaqlarıńdı bilim sózlerine qarat» (NAS). Pawıl Timotiyge «ózińdi qudaylıqqa qaray shınıqtır (úyret)»(1 Timotiy 4:7) dep tapsırdı. Bul sóz shınıǵıw yamasa úyretiw bizdiń « gimnastika» yamasa « sport zalı» sózimiz kelip shıqqan jer! Bul sóz ter menen tamshılaydı hám janıp turǵan muskuller sıyaqlı seziledi! Ruwxıy tártip qudaylıq ómirge alıp keledi hám Másihke uqsas ómirdi rawajlandırıwǵa járdem beredi. Geybirleri ruwxıy tártipti ómirimizde qudaylıqtı jetilistiriw dep anıqlaydı. Muqaddes Jazıwlar tómendegidey sózlerdi qollanıw arqalı bul ruwxıy shınıǵıwǵa yamasa bul ruwxıy tártipke turaqlı túrde janaма túrde silteme beredi: «aqılıńızdı jańalaw arqalı» (Romalıqlarǵa 12:2), «ózgeriw» (2 Korinfliklerge 3:18), «Másih sizde qáliplesiw» (Galatiyalıqlarǵa 4:19), hám «Onıń Ulı súwretine uqsas bolıw» (Romalıqlarǵa 8:29).
Qansha adam shınıǵıw úskenesin satıp alıp, onıń hesh qashan qollanılmay turǵanın biledi? Olardıń jaqsı niyetleri bar edi, biraq bul jumıstı orınlamadı! Shirkewler xızmet etiwdi qáleytuǵın talantlı adamlarǵa tolı, biraq olar ruwxıy jaqtan tayın emes, bul olardı jaqsı xızmet etiwge tayınsız qaldıradı! Olardıń jaqsı niyetleri bar edi, biraq kerekli ruwxıy tártipke kúsh salǵısı kelmedi! Pawıldıń Korinfliklerge ne aytqanın tıńlań. Olar ruwxıy jaqtan talantlı jıyın edi, biraq geybirlerine ruwxıy tártip kerek edi! 1 Korinfliklerge 9:24-27-ni tıńlań,
«Jarısta júgiretuǵınlardıń hámmesi júgiredi, biraq sıylıqtı birewi aladı, bilmeysizbe? Onı alıwıńız ushın sonday júgiriń. Hám sıylıq ushın básekilesetuǵın hár bir adam hámme nárselerde sabırlı boladı. Endi, olar buzılatuǵın táj alıw ushın bunı isleydi, biraq biz buzılmaytuǵın táj ushın. Sonlıqtan, men sonday júgiremen: belgisizlik penen emes. Men sonday gúresem, hawada uratuǵın adam sıyaqlı emes. Biraq men denemdi tártipke salaman hám onı boysındıraman, basqalarǵa waǵız etkenimde, ózim jaramsız bolıp qalmawım ushın.»
Másihke eliklew
«Shákirt» sózi úyreniwshi, óz Ustazına erip, oǵan elikleytuǵın adam degen mánisti ańlatadı. Biz Luka 6:40-tan da kóremiz, «shákirt óz ustazınan joqarı emes, biraq hár bir jetik úyretilgen adam óz ustazına uqsas boladı.» Rabbımız Isa Másih óz ómirinde ruwxıy tártip-qaǵıydalardı ámelge asırdı. Mark 1:35-42-ge qarań, nátiyjesi ruwxıy kúsh boldı! Injillerde Ustazımızdıń ómir ritmin úyrenip atırǵanımızda, Onıń duwa etiw, Sózdi biliw, oǵan meditatsiya etiw hám jeke hám tınısh waqıtlardan zıyapatlanıw sıyaqlı ruwxıy tártip-qaǵıydalar menen belgilengenligin baqlaymız. Rabbımız Óz Ákesi menen ushırasıw ushın jeke jerge barǵanı sıyaqlı, biz de, Onıń izbasarları, kúnniń gúldir-gúldirinen, ómirdiń shúwilli hám gúldir-gúldirinen uzaqlasıp, tınıshlanıp, Onıń bizge sóylewine múmkinshilik beretuǵın tınısh waqıtıńızdı rawajlandırıwımız kerek. Yesaya 50:4-6 Rabbımız Isa Másih haqqında payǵambarlıq etedi. Ol bizge Onıń erte tańda oyanıp, Óz Ákesiniń Oǵan ne aytatuǵının esitiw ushın qulaqları bolatuǵının, hám Onıń tiliniń tek aytıwǵa tapsırılǵan nárselerdi ǵana sóyleytuǵının, hám Onıń pútkil denesiniń xızmet ushın tapsırılǵanın anıq kórsetedi!
Ruwxıy tártiptiń anıqlaması
Keliń, kúndelik shákirtlik tártip-qaǵıydaların talqılaǵanda ne názerde tutatuǵınımızdıń jumıs anıqlamasın alayıq. Ruwxıy tártip-qaǵıydalar – bul bizdiń ózimizdi ózgertiwge járdem beretuǵın, Qudaydıń Sózi kúshi hám Muqaddes Ruwhtıń miyrim-shápááti menen, gúnákar ádetlerimizdi qudaylıq ádetlerge aylandıratuǵın, bizdi Másih xarakteri hám minez-qulqına kóbirek sáykeslendiretuǵın hám bizdi Qudayǵa jaqınlastıratuǵın ámeliyatlar. «Tártip» sózi «aqılıy hám ruwxıy xarakterdi dúzetetuǵın, qáliplestiretuǵın yamasa jetilistiretuǵın tárbiyashı»
Tiykarǵı ruwxıy tártip-qaǵıydalar
Duwa
Duwa – bul Másihtegi jańa ómirdiń birinshi kórinisi (Húweller 9:11). Bul sizdiń Ákeńiz benen jaqın baylanıs (Matta 6:5-7). Duwasız hesh kim Másih penen áhmiyetli qatnasıqqa iye bola almaydı? Bul ǵárezlilik pozitsiyası! 1 Salonikalıqlarǵa 5:17 bizge «Úzliksiz duwa etiń» dep tapsıradı. Bul pidayı shákirt ushın múmkin bolǵan maqsetpe? Úzliksiz duwa etiwdiń áhmiyetli bólegi – Qudaydıń barlıǵın ámelge asırıwdı úyreniw! Siz súygen adamıńız benen birge bolǵıńız kelgeni sıyaqlı, eger siz Qudaydı súyseńiz, Onnan esitkisińiz keledi, hám Onıń menen sóyleskisińiz keledi hám ómirińizdi Onıń menen duwa arqalı bóliskisińiz keledi. Duwa hám Qudaydıń Sózi Onıń menen bolǵan qatnasıǵımızdıń tiykarın quraydı. Duwanıń túrli túrleri bar (1 Timotiy 2:1).
Teń salmaqlı duwa ushın bizde A.C.T.S. akronimi bar.
A – Adoratsiya – Biz adoratsiya bergenimizde, Onıń kim ekenligi ushın Onı maqtaǵan bolamız (Zabur 95)
C – Moyınlaw – Biz moyınlaǵanımızda, gúnálarımızdı Qudaydıń kózqarasınan kóriwge umtılǵan bolamız (1 Yoxan 1:9) hám Onıń menen bolǵan sherikligimizdiń quwanıshın qayta tiklewge umtılǵan bolamız.
T – Minnetdarshılıq – Biz Qudayǵa minnetdarshılıq bildirgenimizde, Onıń ne islegenligi ushın Onı maqtaǵan bolamız (1 Salonikalıqlarǵa 5:18, Efesliklerge 5:20)
S – Jalbarıw – Biz Qudayǵa jalbarǵanımızda, Onıń erkine sáykes sorawǵa umtılǵan bolamız (1 Yoxan 5:14-15)
Imansız Qudaydı razı etiw múmkin emes (Evreylerge 11:6), hám duwa bizdiń imanımızdıń áhmiyetli kórinisi.
Muqaddes Jazıwlar
Pidayı shákirt ushın ekinshi hám teń dárejede áhmiyetli tártip – bul Qudaydıń Sózin kúndelik oqıwdı dawam ettiriw. Muqaddes Jazıwlar jan salamatlıǵı ushın eń áhmiyetli kúndelik azıq, dene ushın nan hám suw qansha áhmiyetli bolsa, jan ushın da sonday áhmiyetli tártip ekenligi sózsiz. Onda biz Qudaydıń júregin, Másih aqılın hám Muqaddes Ruwhtıń jumısın kóremiz. Tek Quday ǵana Ózin anıq ashıp bere aladı, hám Ol bunı Muqaddes Jazıwlardıń betlerinde isleydi. Bibliyada biz quwanısh, teselli, ilham, basshılıq, muhabbat hám tańlanıwdıń eń úlken deregin tabamız.
Nasiyatlar 3:5-6 bizge esletedi: «Barlıq júregiń menen Rabbıǵa isen, hám óz túsinigińe súyenbe; barlıq jollarıńda Onı moyınla, hám Ol seniń jollarıńdı tegis etedi.» Biz duwa menen baslaymız, Rabbıdan Qudaydıń Sóziniń haqıyqatlıǵı menen júreklerimizdi hám aqıllarımızdı nurlandırıwdı soraymız, solay etip biz Másih xarakteri hám minez-qulqına kóbirek sáykes kelsin. Biz Bibliyanı úyreniwge bolatuǵın aqıl, qabıl etiwshi pozitsiya, ashıq júrek hám boysınıwshı erik penen oqıwımız kerek (Yakob 1:22-25), Qudaydıń Ruwhı arqalı nurlandırılǵan Qudaydıń haqıyqatlıǵı menen qurılıwǵa, ruwxlanıwǵa hám elektrleniwge tayın bolıwımız kerek. Siz oqıytuǵın Muqaddes Jazıwlardıń muǵdarı, Sózdiń búgingi shákirt ómiri ushın mánislerin duwa menen oylaw sıyaqlı áhmiyetli emes. Waqıt almayın, waqıt jaratıń! Eger siz Qudaydıń Sózin turaqlı oqıwǵa júdá bánt bolsańız, siz júdá bántsiz. Danaqlıqtıń kúndelik jıynalıwı siz tasawwur ete almaytuǵın dárejede ómirdi qáliplestiredi! Siz Qudaydıń Sózin jetkilikli túrde túsiniw hám ózlestiriwsiz Bibliyalıq dúnyaǵa kózqaras qáliplestire almaysız.
Qudaydıń Sózin oqıǵanıńızda, bes ápiwayı kórsetpeni orınlań:
Baylanıs: Sózdi ashqanıńızda, Avtorǵa sóyleń, basshılıq hám túsiniwge járdem sorap.
Baqlaw: Ol ne deydi? Bul bólimdi oqıw hám bes soraw beriw menen baslanadı: kim, ne, qashan, ne ushın hám qalay.
Túsindirme: Ol ne mánisti ańlatadı? Sózlerdiń anıqlamaların, adamlar hám bólimlerdiń qatnasıqların hám mánislerin izlewge waqıt ajıratıń.
Qollanıw: Ol maǵan ne mánisti ańlatadı? Ol qalay qollanıladı?
Baylanıs: Bólimde úyretilgen nárse menen basqa qaysı Muqaddes Jazıwlar birge keledi?
Qudaydıń Sózin oqıw, úyreniw hám oylaw haqqında kóbirek maǵlıwmat ushın, 2 Timotiy 2:15 hám 3:14-17, Zabur 19 hám 119, Yosua 1:8 hám Filipiliklerge 4:8-ge qarań.
Tabınıw
Jeke tártipte (Yoxan 4) hám jámáátlik tártipte (Húweller 2:42). Rabbımız Isa bizge « Rabbı Qudayǵa tabınıwımız kerek, hám tek Oǵan ǵana xızmet etiwimiz kerek» (Matta 4:10) dep esletedi. Jaratıwshımızǵa tabınıw bizdiń juwapkershiligimiz hám imtiyazımız! Biraq qutqarılǵanlar ushın, Rabbıǵa Qutqarılıwshımız sıpatında tabınıw da bizdiń juwapkershiligimiz hám imtiyazımız! Biz bunı Rabbı menen jeke waqıtımızda jeke tártipte islewimiz kerek hám basqa máshiylikler menen jıynalıwımız kerek! Zabur 95:6 bizdi «Keliń, tabınayıq hám bas iyeyik; Jaratıwshımız Rabbı aldında tize búkeyik» dep ruwxlandıradı. Quday bizden tabınıwdı kútedi! Biz bunıń ushın jaratılǵanbız, hám haqıyqıy tabınıwsız qudaylıq ómirge iye bola almaysız! Matta 15:8-9 deydi: «Bul adamlar Meni awızları menen húrmetleydi, biraq júrekleri Menen uzaqta. Olar Maǵan biykarǵa tabınadı.»
Sonlıqtan, tabınıw ne? Bul tema boyınsha kóplegen kitaplar jazılǵan, biraq men tabınıw haqqında tórt nársege itibar qaratqım keledi hám siz bul temadı ózińiz izertley alasız dep úmit etemen.
Qudayǵa itibar qaratıw hám Oǵan juwap beriw:
Bizdiń inglis sózimiz «worship» eskı Sakson sózi «worth-ship» den kelip shıqqan. Rabbıǵa tabınıw – bul Oǵan tiyisli qádir-qımbattı beriw, Onıń maqtawǵa ılayıqlıǵın ulǵaytıw, hám Oǵan jaqınlasıp, Oǵan ılayıqlı Bolǵan sıpatında maqtaw beriw! Ashıw 4-5-ti dıqqat penen oqıń, eki bapta da Onıń nege ılayıqlı ekenliginiń astın sızıń!
Ruwx hám haqıyqat penen islenedi:
Yoxan 4-te bizde Isa payǵambardıń qudıq basındaǵı Samariyalık hayal menen ushırasıwı bar. Bul bólimnen kóplegen sabaqlar alıwǵa boladı, biraq men tabınıwǵa itibar qaratqım keledi, bul ushırasıwdıń sebebi. Rabbı bul hayal menen ol turǵan jerde ushırasıptı hám Onıń júreginiń tereń mútájligine barmaǵın tiygizipti. Ol onıń bir nársege shóllegenligin kórsetipti, biraq ol bunıń ne ekenligin bilmeydi eken. Ol onıń ómiriniń qansha bos bolǵanın, júregindegi tereń sáǵınıshtı qanaatlandırıwǵa urınıp atırǵanın kórsetipti. Onıń bes kúyewi toltıra almaytuǵın boslıǵı bar edi! Gúnáda jasaw onıń júreginiń boslıǵın qanaatlandıra yamasa toltıra almadı. Ne ushın? Ol óz Jaratıwshısına tabınıw hám Onıń menen qatnasıqqa iye bolıw ushın jaratılǵan edi.
Tabınıw teması kóterilgende, Rabbı Ákeniń tabınıwshılardı izlep atırǵanın hám Quday Ruwh bolǵanı ushın, Oǵan ruwx hám haqıyqat penen tabınıw kerek ekenligin ayttı. Bul hayal ómir mánisin izlep atır edi, biraq ruwxıy jaqtan óli ekenligin túsiniwi kerek edi! Tek Ruwh bolǵan Quday menen ushırasıw arqalı ǵana ol óz ruwhında tiriltile aladı. Quduq basındaǵı bul hayal sıyaqlı, bizdiń ruwhımız da janlandırılıwı, tiriltiliwi kerek edi, hám ol tiriltilgennen keyin, biz Qudayǵa ruwx penen tabına alamız! Eger biz gúnálarımızdı Qudaydan jasırıwǵa urınsaq, eger biz olardı Onıń aldında moyınlamaǵan bolsaq, biz Oǵan tabına almaymız. Bul Patsha Dawıttıń óz ruwhında basdan keshirgen nársesi. Ol bunı súyekleriniń qartayıwı hám ómirsheńliginiń jazdıń qurǵaqshılıǵına aylanıwı dep súwretleydi (Zabur 32:3-5). Dawıt óz gúnasın moyınlaǵansha tabınıwdı múmkin emes dep taptı (Zabur 51:14-17). Ol júregindegi nárselerdi Qudaydan jasırıwǵa almadı. Quday ishki bólimlerde haqıyqatlıqtı qáleyduǵın (Zabur 51:6). Bul Qudayǵa Ruwh hám haqıyqat penen tabınıwdıń mánisi!
Jeke hám jámiyetlik túrde:
Húweller 2:42-degi dáslepki shirkew Rabbıdı eslew ushın jıynaldı; tabınıw sol eslewdiń ajıralmas bólegi edi. Evreylerge 10:25-te bizge ózimizdi jıynawdı taslamawımız kerek ekenligi esletiledi. Biz ruxaniyler sıpatında (1 Piter 2:5) jıynalıp, tabınıwımız, maqtaw qurbanlıǵın usınıwımız kerek (Evreylerge 13:15). Bul degeni, biz tabınıwdı ómirimizde baslı orınǵa qoyıwımız kerek. Eger biz Oǵan jeke tártipte tabınbasaq, basqalar menen jámiyetlik túrde Oǵan maqtaw ayta almaymız! Siz hesh qashan tabınıwdıń Muqaddes Jazıwda baslı orınǵa qoyılǵanın bayqaǵanmısız? Bir mısal Levitik 1-7-degi qurbanlıqlar boladı. Birinshi qurbanlıq ne? Kúydirilgen qurbanlıq, Quday ushın bolǵan nárse!
Oraz tutıw
Bul júdá nadurıs túsinilgen hám búgingi kúnde júdá siyrek ámelge asırılatuǵın tártip! Bibliyada oraza tutıwdıń kóplegen jaǵdayları bar. Musa, Hanna, Dawıt, Yoxan Shomıldırıwshı, Anna, Kornelius Pawıl, Antiox shirkewi, hám hátte Rabbımız Isa da oraza tutqan. Oraz tutıw, Qudaydı birinshi orınǵa qoyıw, Qudaydı hám Onıń qálewin, Onıń erkini hám Onıń aqılın azıq-awqattan, basqalar menen sheriklikten, uyqıdan yamasa kúndelik islerden kóbirek qálew! Oraz tutıw – bul hár qanday fizikalıq ishtahdı qanaatlandırıwdan bas tartıw. Bibliyada oraza tutıwdıń túrli túrleri bar: ádettegi, bóleklep hám tolıq oraza. Biraq bul ruwxıy tártip haqqında birneshe nársege itibar beremiz:
Oraz tutıw kútedi: Matta 6:16-18-de oraza tutıw haqqında sóylegende, Rabbımız Isa eki ret «oraza tutqanıńızda» dedi. Eger oraza tutsańız emes, al oraza tutqanıńızda. Rabbı bizden beriwdi (Matta 6:2, 3) hám duwa etiwdi (6:5, 6, 7) kútkendey, Ol bizden oraza tutıwdı da kútedi. Orazanıń qansha waqıt yamasa qansha tez-tez bolıwı haqqında hesh qanday buyrıq joq. Bul Quday Ruwhınıń basshılıǵına baylanıslı boladı. Bibliyada kúndiń bir bólegi, pútkil kún, bir tún, úsh kún, jeti kún, on tórt kún, jigirma bir kún, hám hátte qırq kún dawam etken oraza mısalı bar. Biz hesh qashan densawlıǵımızǵa zıyan keltiretuǵın hesh nárse islemewimiz kerek.
Oraz tutıw bir maqset ushın islenedi: Bibliyada oraza tutıw salmaq taslaw ushın islenbeydi. Ol duwanı kúsheytiw ushın islenedi (Ezra 8:23, Naxemiya 1:4, Daniyel 9:3, Húweller 13:2-3). Ol Qudaydıń basshılıǵın izlew ushın islenedi (Hákimler 20:26, Húweller 14:23). Oraz tutıw qayǵı waqıtlarında da islenedi (Hákimler 20:26, 1 Samuel 31:13, 2 Samuel 1:11-12). Oraz tutıw kóbinese Rabbıdıń qutqarıwın yamasa qorǵawın izlew ushın islenedi (2 Shejireler 20:3-4, Ezra 8:21-23, Ester 4:16). Kóbinese táwbe oraza tutıw arqalı bildirilgen (1 Samuel 7:6, Yoel 2:12, Yona 3:5-8). Oraz tutıw, durıs niyetler menen ámelge asırılǵanda, Quday aldında kishipeyilliktiń fizikalıq kórinisi (1 Patshalar 21:27-29, Zabur 35:13).
Basqarıw
Bul tártip – mende bar bolǵan barlıq nárse Rabbıǵa tiyisli ekenligin moyınlaw. Menıń waqtım (Efesliklerge 5:6, Kolosalıqlarǵa 4:5), menıń pulım (Húweller 2:45, 20:35, Evreylerge 13:16), hám menıń densawlıǵım barlıǵı Rabbıǵa tiyisli, sebebi men Rabbıǵa tiyislimen (1 Korinfliklerge 6:19-20). Siz Rabbı sizge isenip tapsırǵan nárselerdi Onıń dańqı ushın qollanıp atırsızba?
Xızmet hám Qurbanlıq
Biz xızmet etiw ushın qutqarılǵanbız, Rabbıǵa hám basqalarǵa xızmet etiw ushın (Efesliklerge 2:10)! Biz ózimizge berilgen talantlar hám qábiletlerge baylanıslı Rabbı ushın qanday da bir xızmetke qatnasıw ushın ózimizdi tártipke salıwımız kerek (1 Korinfliklerge 12, Efesliklerge 4:16).
Gúwalıq beriw
Biz kóbinese bul ruwxıy tártipten ózimizdi aqlaǵan bolamız, men evangelist emespen dep. Biraq bul siz hám men ne ushın qutqarılǵanımızdıń bir bólegi; biz basqalarǵa aytıw ushın qutqarılǵanbız! Biz injildi ómirimiz benen, yaǵnıy háreketlerimiz hám pozitsiyalarımız benen jasawımız kerek. Birew aytqan: «Injildi waǵızlań hám kerek bolsa sózlerdi qollań!» Yoxan 13:34 bunı tastıyıqlaydı! Rabbı óz shákirtlerine «Barlıq dúnyaǵa barıń, barlıq milletlerden shákirtler tayarlań…» dep tapsırdı. Keyinirek, Pawıl Timotiyge «evangelist jumısın atqar» (1 Timotiy 4:5) dedi.
Búgin ómirińizde qaysı ruwxıy tártip-qaǵıydalardı qayta baslı orınǵa qoyıwıńız kerek? Kimdi ruwxıy ustaz sıpatında ómirińizge mirát etip, sizdi juwapkerli etiw ushın? Ruwxıy tártip ruwxıy jetiklik ushın zárúrli. Biz Quday Ruwhına Qudaydıń Sózin qollanıwǵa múmkinshilik beriwimiz kerek, ol bizdi kúsheytip, ruwxıy jetiklikke jetkiziw ushın, bul Rabbıǵa ǵárezli ruwxıy tártipli ómirdiń nátiyjesi (Efesliklerge 6:10-12). Ruwxıy jetiklikke jetisiwdiń ańsat jolı joq, biraq sıylıqlar tereń qanaatlandıradı. Bul tártip-qaǵıydalarda ózińizdi sınap kóriń, hám siz Qudayǵa tereńirek muhabbat payda etesiz.
