Nadan júrekli adamnıń qayǵılı qosıqları
Evreylerge 11-bólimde Quday Ruwxı Eski Ósiyet áwliyeleriniń eń qıyın jaǵdaylarda da isenimi ústem bolǵanlardıń dizimin beredi. Biraq, biz bul ataqlı adamlardıń ómirin úyrenip atırǵanımızda, saylanǵanlardıń eń jaqsıları da barlıq áwliyelerdiń eń tómenleri sıyaqlı tutınǵan waqıtları bolǵanın kóremiz. Hátte, bul áwliyelerdiń geybirleri házirgi zamanǵa kelip qalıp ketken jamanlıq standartları boyınsha da tańqalarlıq gúnálar islegen.
Endi Nux (Jaratılıs 9:21), Ibrahim (Jaratılıs 16:3), Sara (Jaratılıs 18:12,15), Musa (Sanlar 20:11), Samson (Hákimler 16:1) hám Gidion (Hákimler 8:27) haqqında ne aytamız? Bul Jazıwlar Qudaydıń súyikli doslarınan kútilmegen nátiyjesizlikti dizimge aladı. Biraq, eger olar nátiyjesiz bolǵan bolsa, bizdiń jolımızdı ele tamamlamay turıp, tek Qudaydıń miyrimi ǵana saqlaydı!
Dáwittiń Evreylerge 11:32-de ayrıqsha atap ótilgeninen ne úyrenemiz? Bul maqtaw onıń Zaborlar 6, 32, 38, 51-degi gúnáların moyınlawları menen qalay salıstırıladı? Sebebi, Qudaydıń bul xızmetshisi óz kórshisiniń hayalın nápak etip, keyin patshalıq zınakordı óltiriwdi talap etken nızamǵa qaramastan, óz kórshisin óltirmedi me? Biz basqa ne aytamız, tek «Kimniń qılmısı keshirilgen, kimniń gúnası jabılǵan bolsa, ol baxtlı... Rabbiy kimge nahaqlıqtı esaplamasa» (Zabor 32:1-2 KJV) deymiz. Sebebi, bizlerden kim nátiyjesizlikti moyınlawǵa májbúr bolǵanda, «Sen, Rabbiy, jaqsısań hám keshiriwge tayınsań; hám Saǵan shaqırǵanlardıń barlıǵına miyrim-shápáátiń mol» (Zabor 86:5) dep moyınlawǵa minnetdar bolmaǵan?
Kúndelik shákirtlik
Máshih ólimi bizdi máńgilikke qaplaǵan bolsa da, konversiyadan keyingi gúnálar keshiriliwi kerek, eger biz Áke hám Onıń Ulı Isa Máshih penen úzliksiz sheriklikti saqlap qalıwımız kerek bolsa. Ruwxıy jaqtan aytqanda, «Kim Qudaydan tuwılǵan bolsa... gúná isley almaydı» (1 Yoxan 3:9), biraq kúndelik shákirtliktiń ámeliy dúnyasında, «Eger bizde gúná joq desek, ózimizdi aldap atırmız, hám haqıyqat bizde joq» (1 Yoxan 1:8). Biraq, «Eger biz gúnálarımızdı moyınlasaq, Ol bizdiń gúnálarımızdı keshiriwge hám barlıq nahaqlıqlardan tazalawǵa sadıq hám ádil» (1 Yoxan 1:9).
Bul dál emlew Dáwit tárepinen Zabor 32:5-6-da ámelge asırılǵan. Basqasha aytqanda, shákirt Quday menen tikkeley sóylese aladı hám onıń jeke gúnáların moyınlawı keshirim hám tazalawǵa erisedi. Biraq, awır gúnálar jaǵdayında, Quday jámiyetlik moyınlawdı talap etedi. Bul jaǵdaylarda eń keminde, qılmısker óz ájaǵa-inilerine sóylewi kerek boladı. Sonıń menen birge, mámleket nızamına baylanıslı máseleler de bar. Dáwittiń jaǵdayında, onıń Batshabanı májbúrlewi hám Uriyanı óltiriwi Musa nızamın buzıw edi. Parallel túrde, Pawıl shirkew tártibin talap etetuǵın kóplegen gúnálardı dizimge aladı (1 Korinflilerge 5:11; 6:9-11; Efesliklerge 5:5). Basqasha aytqanda, Dáwittiń zınakorlıǵı hám adam óltiriwi jámiyetlik túrde jazalanbay turıp, tolıq tazalanıwı múmkin emes edi. Ókinishli zaborlar keshirimniń kepilligi bolsa da, Dáwit óz qılmıslarınıń waqıtsha aqıbetlerine shıdap ótiwi kerek edi. Ol Quday menen bolǵan sherikligin buzǵan edi, hám bul sebepten Rabbiy onı saraydan bir múddetke alıp taslawǵa májbúr boldı. Bul aralıqta, Dáwit kúydirilgen qurbanlıq ústelinan ajıratılǵan edi. Áyyemgi pretsedent sıpatında, Adam hám Hawwa, teri kiyimler menen kiyindirilgen bolsa da, Eden baǵınan quwıp shıǵarılǵan edi (Jaratılıs 3:24). Biz sonı da bilemiz, Korinftegi incest islegen adam qayta tikleniw maqsetinde shirkewden shıǵarıwǵa ushıraǵan edi (1 Korinflilerge 5:13; 2 Korinflilerge 2:7).
Waqıtsha jazalaw
Dáwittiń nátiyjesizliklerine qaramastan, onıń barlıq gúnáları keshiriletuǵın edi. Biraq ókinbeytuǵın yamasa nátiyjesizlikti moyınlamaytuǵınlar ushın keshirim joq. Onıń jámiyetlik masqaralıqtan qashıw ushın til biriktirgeni hám payǵambar Natan onı óz awzınan ózin ayıplawǵa májbúr etkeninen keyin ǵana ayıbın moyınlaǵanı patshanıń abıroyına kirmedi (2 Samuel 12:5-7). Sonnan keyin, payǵambar Dáwittiń ómiri saqlanıp qalıwı ushın shıdap ótiwi kerek bolǵan waqıtsha jazalaw haqqında aldınnan eskertti. Hám solay etip, ókinishli zaborlar boysınbas áwliyanıń azapların súwretleydi. Dáwittiń máńgilik qutqarıwı gúman astında bolmasa da, ol bir múddetke onıń quwanıshın joǵaltqan edi. Ol sonıń menen birge Muqaddes Ruwxtıń ózinen alıp taslanıwınan qorqatuǵın edi (Zabor 51:11-12). Sebebi Eski Ósiyet dáwirinde áwliyeler Muqaddes Ruwxtıń buzılmas múhiri menen sıylanbaǵan edi (Efesliklerge 1:13). Ruwxtıń bar bolıwı boysınıw hám sadıqlıqqa baylanıslı edi (Hákimler 14:6; 16:20).
Patsha Dáwittiń ayıbı qalaǵa tarqalǵansha keshirim sorawǵa májbúr bolmaǵanı onıń abıroyına kirmedi. Biraq, eger bul jánjel endi ashıqtan-ashıq bolǵan bolsa, Dáwittiń ókinishi de jámiyetlik bolıwı kerek edi. Qızıǵı, patshalıq zabor jazıwshısı dáslepki úsh ókinishli zaborda óz gúnálarınıń tábiyatın moyınlamadı. Dáwit óz gúnáların súwretlewden bas tartsa da, ol keshirim izlep óz Qudayına moyınlaǵanına hesh gúman joq. Ol bılay deydi: «Men óz gúnámımdı Saǵan moyınladım, hám óz nahaqlıǵımdı jasırǵan joqpan. Men ayttım, men óz qılmıslarımdı Rabbiyge moyınlayman; hám Sen meniń gúnámımdıń nahaqlıǵın keshirdiń. Selah» (Zabor 32:5). Álbette, elshi Yoxan bul principlerdi esapqa alǵan bolıwı kerek, ol bılay jazǵanda: «Eger biz gúnálarımızdı moyınlasaq, Ol bizdiń gúnálarımızdı keshiriwge hám barlıq nahaqlıqlardan tazalawǵa sadıq hám ádil» (1 Yoxan 1:9). Basqasha aytqanda, Qudayǵa óz gúnáların moyınlaǵanlarǵa keshirim hám qayta tikleniw kepillik beriledi.
Ózin aqlaw
Biz gúnálarımızdı moyınlawımız kerek bolsa da, basqalardı ayıplap ózimizdi hesh qashan aqlawǵa háreket etpewimiz kerek (Jaratılıs 3:12-13). Yamasa biz tek qozǵalısqa juwap berip atırǵanımızdı aytıwǵa batınbaymız. Basqasha aytqanda, ashıw yamasa nápsilik qızǵınlıǵında islengen jaman isler keshiriliwi kerek. Sebebi jaǵdaylar yamasa shaqırıq qanshelli qozǵatqısh bolmasın, bizdiń gúnálarımız tazalanıwı kerek. Sonıń menen birge, Shıǵıw 22-degi sıyaqlı ámeliy tólemge de mútájlik bolıwı múmkin.
Bizdi qozǵatqan yamasa azdırǵanlarǵa kelsek, olar ózleri ushın Qudayǵa juwap beriwi kerek: «Hár bir adam óz gúnası ushın óledi» (2 Shejire 25:4). Biz kórshimizdi súyiwge buyırılǵanımızda, ózimizdiń uyatlı nátiyjesizliklerimizdi esleǵanımızda ózimizdi tolıq jek kóriwge ruqsat etilemiz (Ezekiel 20:43). Biz Qudayǵa nátiyjesiz bolǵanımızda ózimizdi hesh qashan keshirmesek te, bizge qarsı qılmıs islegen basqalardı keshiriwge hámishe tayın bolıwımız kerek (Matta 6:12,15; 18:35).
Húkim etpeń!
Sonday bolsa da, geybir názik adam tezde soraydı: «Álbette, jaqsıraq bilgen qutqarılǵanlar Rabbiy bilmeytuǵın gúnákarlarǵa qaraǵanda azıraq keshiriletuǵın ba?» Bul qalay bolıwı múmkin? Eger Quday hesh qashan jaqsılıq islemegenlerdi keshirse, Ol jıllar dawamında xızmet etkenlerden keyin qılmısqa túsip qalǵanlardı keshirmey me? Eger Quday eń jaman gúnákarlardıń eń jaman gúnáların keshiriwge tayın bolsa, Ol óziniń adasqan balalarınıń ókinishli nalıwların esitpeydi me? Eger biz ókinishli zaborlarda basqa hesh nárse úyrenbesek, hesh bolmasa «Sen qorqılıwıń ushın Sende keshirim bar» (Zabor 130:4) ekenin úyrenemiz.
Haqıyqatında da, biz bul bizdiń izertlewimizdiń mánisi dep aytıwǵa batınamız. Sebebi, qulap qalǵan áwliyeler keshiriliwi hám qayta tikleniwi múmkin. Áytpese, qızǵın Piter ózin qayǵıdan óltirip jibergen bolar edi (Luka 22:62). Gúmansız, hámishe jaqsılıq islew keshirim sorawdan jaqsıraq. Sol sıyaqlı, hámishe keshirim soraw masqaralıq penen óliwden jaqsıraq. Dáwit ókindi, biraq onıń ulı Sulaymannıń atı Evreylerge 11-de joq ekenligi menen kózge túsedi. Sonlıqtan, biz Dáwittiń ókinishli duwalarına kishipeyillik penen jaqınlasıwımız kerek.
Xronologiya
Zabor 51 Zabor 3-ten aldın bolǵanlıqtan, biz xronologiyanıń Zabor 6-nı túsindiriw ushın áhmiyetli emes ekenin kóremiz. Haqıyqatında da, men qaralǵan tórt Zabordıń Dáwittiń Batshaba hám Uriyaǵa qarsı gúnálarına baylanıslı ekenine isenimlimen. Basqasha aytqanda, Zabor 6 patshanıń ólimge uqsas hálsizligin hám sharshawın súwretleydi, sebebi Dáwit Absalomnıń adam óltiriwshi ashıwınan qashıwǵa májbúr boldı. Bul jerde biz qılmıslarımız keshiriletuǵın bolsa da, olar waqıtsha aqıbetlerge alıp keletinin kóremiz. Basqasha aytqanda, awır gúná bir múddetke ashıq masqaralıqqa hám sheriklikti joǵaltıwǵa alıp keliwi múmkin (1 Korinflilerge 5:13; 2 Korinflilerge 2:7).
Zabor 32-ge kelsek, patsha quwanǵan edi, sebebi ol tolıq hám máńgilikke keshirilgen edi. Sol waqıtta ol óz gúnasın erterek moyınlamaǵanı ushın jalqawlıǵına qayǵırǵan edi. Zabor 38-de patsha óz gúnasınıń waqıtsha tásirlerinen kelip shıqqan qayǵılar hám kesellikler menen qıynalǵan edi. Bul Dáwittiń ádillik jollarına qaytqan bolsa da, ol Qudaydıń jazalawın hám óz joldaslarınıń taslap ketiwin basdan keshirip atırǵanın kórsetedi. Eger ullı adamlar ullı qátelerge qábiletli bolsa, ullı doslar da qıyınshılıq waqtında doslıǵı sınaqtan ótken waqıtta ullı ózgeriwshilikke qábiletli. Bul sebepten Ayup ta Qudaydıń qolı onıń ústinde awır bolǵanda shańaraǵı, dosları hám xızmetshileri tárepinen taslap ketilgen edi. Sonlıqtan Dáwit óz jaǵdayına qayǵırǵan edi, ol bılay dep shaqırǵanda: «Meniń súyiklilerim hám doslarım... hám meniń tuwısqanlarım uzaqta turadı. Meniń ómirimdi izlegenler de meniń ushın qapqanlar qoyadı: hám meniń zıyanımdı izlegenler jaman nárselerdi aytadı, hám kúni boyı aldawlardı oylaydı» (Zabor 38:11-12).
Klassikalıq ókinish
Zabor 51 – keshirim izlegen ókinishli shákirttiń klassikalıq moyınlawı. Solay etip, elshi Pawıl tek isenim arqalı aqlanıwdıń dálilin izlegende 51:4-ten sitata keltire alǵan (Rimliklerge 3:4, 26). Sol sıyaqlı, Pawıl Zabor 32:1-2-ni Isanıń isenimine iye bolǵanlarǵa máńgilik ádilliktiń esaplanatuǵının dálillew ushın paydalanǵan (Rimliklerge 4:7-8). Biraq, qaralǵan barlıq zaborlarǵa ortaq nárse, moyınlanbaǵan hám jasırın gúnálar qılmıskerge ashıq uyat keltiredi, eger bul ómirde bolmasa, kelesi ómirde (Zabor 90:8; Rimliklerge 2:16). Rabbiy bilgenler jaǵdayında, bul jasırın qılmıslar olardıń sıylıqlarına zıyan keltiredi (1 Korinflilerge 3:15).
Uyatlı gúnálar
Awır gúná jaǵdayında, bizdiń dáslepki reaktsiyamız óz ayıbımızdı basqalardan jasırıw boladı. Bul sebepten Zabor 6 barlıǵın kóretuǵın Qudaydıń óz xızmetshisin ókinishke, moyınlawǵa hám qayta tikleniwge alıp keliw ushın azaplaǵanın ashıp beredi. Bul Ákelik azaplar zabor jazıwshısı menen barlıq nárse jaqsı emes ekenin kórsetedi. Sebebi, awır gúná tek Qudaydı qayǵırtıp qoymaydı, al Onı qızǵın narazılıqqa da qozǵaydı, ásirese qılmısker óz ayıbın eki júzlilik pardaǵı artında jasırǵanda. Haqıyqatında da, Zabor 6-daǵı gúnákar ústinde Qudaydıń qolı sonshama awır edi, ol óz ómirin joǵaltıwdan qorqatuǵın edi. Sonlıqtan ol jalbaradı: «Oh, meni óz miyrimiń ushın qutqar. Sebebi ólimde Seni eslew joq: Qábirde kim Saǵan shúkir etedi?» (6:4-5).
Bul jerde biz bul teksttiń jan ólim menen tiriliw aralıǵında uyqlaydı dep úyretpeytuǵının atap ótemiz. Dáwit bul jerde ólimde tolıq sezimsiz bolǵan adam denesin aytıp atırǵan edi. Sonlıqtan ol basqa jerde soradı: «Men shúńgirge túsip ketkende, meniń qanımda ne payda bar? Topıraq Saǵan maqtaw aytadı ma? Ol Seniń haqıyqatıńdı járiyalaydı ma?» (Zabor 30:9). Basqasha aytqanda, shiriwge máhkum bolǵan ólik deneler Qudayǵa shúkir etiw ushın qaytıp kelmeydi. Hám solay etip, dúnyanıń eń jaman gúnákarları jaǵdayında da, Pawıl járiyaladı: «Ólgen adam gúnádan azat etilgen» (Rimliklerge 6:7). Basqasha aytqanda, Dáwit ózin Rabbiyge shúkirshilik hám ibadat xızmeti menen qaytıw ushın saqlap qalıwın soradı. Ol sonıń menen birge tolıq sheriklikke qayta tiklengen áwliyanıń tiri úlgisi bolıwdı da úmit etken edi. Sonlıqtan ol sonı da wáde etti: «Sonnan keyin men qılmıskerlerge Seniń jollarıńdı úyretemen; hám gúnákarlar Saǵan qaytarıladı» (Zabor 51:13).
Moyınlawdıń qansız qurbanlıqları
Dáwittiń óz qılmısların moyınlaǵanda qurbanlıq qanına silteme jasamaǵanı dıqqatqa ılayıq. Sol arqalı ol «buqalar hám eshkilerdiń qanı gúnálardı alıp taslawı múmkin emes» (Evreylerge 10:4) degen táliymattı aldınnan bilgen. Sonlıqtan Dáwit bılay dedi: «Sen qurbanlıqtı qálemeyseń; áytpese men onı berer edim: Sen kúydirilgen qurbanlıqtan quwanbaysan. Qudaydıń qurbanlıqları sınǵan ruwx: sınǵan hám nadan júrek, ey Quday, Sen onı jek kórmeysan» (Zabor 51:16-17). Sebebi Máshih «Ózin qurban etiw arqalı gúnánı joq etkeninen» keyin basqa qurbanlıqqa ne kerek (Evreylerge 9:26)? «Onıń Ulı Isa Máshih qanı bizdi barlıq gúnádan tazalaytuǵın» (1 Yoxan 1:7) waqıtta qurbanlıqqa ne kerek? Sonlıqtan, «Eger biz gúnálarımızdı moyınlasaq, Ol bizdiń gúnálarımızdı keshiriwge hám barlıq nahaqlıqlardan tazalawǵa sadıq hám ádil» (1 Yoxan 1:9).
Islegen hám islemegen gúnálar
Biz Dáwittiń tiykarǵı qılmısların tórt bólimge bóliwimiz múmkin. Birinshiden, patsha Yoabqa Izrail áskeriy kúshlerin sanawdı buyırǵanda ilahiy ashıwdı qozǵatqan. Ekinshiden, Dáwit Batshabanı nápak etken, al onıń kúyewi Uriya Rabbiydiń dushpanları menen urıs maydanında batırlıq penen urısıp atırǵan edi. Úshinshiden, Dáwit Uriyanı óltirgen, ol Yoabqa bılay buyırǵanda: «Uriyanı eń qızǵın urıstıń aldına qoyıń, hám onnan sheginiń, ol urılıp ólsin» (2 Samuel 11:15). Biraq, eger Dáwit Uriyanıń reje boyınsha óltirilgenin bilgeninde ózin qutlıqlaǵan bolsa da, «Dáwittiń islegen isi Rabbiyge unamadı» (2 Samuel 11:27). Tórtinshiden, Dáwit óz gúnáların moyınlawdı hám Qudaydan keshirim sorawdı umıtqanda jaǵday jamanlastı. Biraq, patsha bul máselelerdi jasırıw ushın qolınan kelgen barlıq nárseni islegen bolsa da, onıń narazı Rabbiy hám onıń masqaralawshı dushpanları barlıǵın bilgen (2 Samuel 12:14).
Biz haqqımızda ne aytamız?
Qısqasha aytqanda, eger dáslepki úsh qılmıs islegen gúnálar bolsa, tórtinshisi islemegen gúná edi. Sebebi, nadurıs islep gúná islegen soń, durıs islemey taǵı gúná isledi. Biz barlıǵımız óz ómirimizde bul úlgi menen jaqsı tanısmız. Sebebi, biz Qudaydıń qadaǵan etken nárselerin hesh qashan islemegenbiz be? Yamasa biz Qudaydıń buyırǵan nárselerin hesh qashan islemegenbiz be? Hám solay etip, eger biz Dáwittiń awır gúnalarına túsip qalmaǵan bolsaq, bul tek Qudaydıń miyrimi menen: «Sonlıqtan, turıp turǵanım dep oylaǵan adam qulap qalmawı ushın saq bolsın» (1 Korinflilerge 10:12).
