Adamlar biyik orınlarda qurbanlıq etti, sebebi sol kúnlerge shekem Rabbiniń atı ushın úy qurılmaǵan edi... Endi patsha [Suleyman] Gibeonǵa qurbanlıq etiw ushın bardı, sebebi ol jer úlken biyik orın edi... Gibeonda Rabbi Suleymanǵa kórindi. 1 Patshalar 3:2,4-5 NKJV
Birinshi Patshalar 3 Izraildiń Rabbige ibadat etiwinde tiykarǵı waqıyanı súwretleydi. Tórt ásirden aslam waqıt burın, Izrail xalqı Kanaanga kirgenge shekem, Musa olardı ibadat etiw ushın oraylıq orındı kútiwge buyırdı. Rabbiniń kóshpeli shatırı xalıq shóldi kesip ótkende ibadat etiw ushın belgilengen orın bolǵan edi, biraq Wáde etilgen jerde «Rabbiy Qudayıń Óz atın jaylastırıwdı tańlaǵan orın» boladı, qurbanlıqlar hám quwanısh ushın orın (Ekinshi Nızam 12:11-12). Yushua hám Izrail xalqı Kanaandı iyelegen waqıtta, shatır Shilohqa ornatıldı (Yushua 18:1), hám ol jerde hákimlerdiń uzaq jılları dawamında qaldı.
Biraq, Izraildiń moral jaǵdayı Rabbige hesh qanday húrmet keltirmedi. Olardıń Qudaydıń xalqı sıpatındaǵı ózgesheligi úzliksiz páseyip bardı, aqır-aqıbetinde, kózleri kórmeytuǵın ruhaniy Eli hám onıń ádep-ikramlıqqa jatpaytuǵın ulıwları dáwirinde, ádette shatırdiń eń muqaddes bóliminde turatuǵın Qudaydıń kistesi jaqsı áwmet keltiretuǵın buyımnan basqa hesh nárse emes dep esaplandı. Dushpanlar kisteni iyelegen waqıtta, Rabbiniń dańqı onıń menen birge ketkendey boldı (1 Samuel 4). Shilohda ibadat etiw dástúrleri joǵaldı.
Nátiyjede, xalıq Rabbige tawlardıń ústinde hám biyik orınlarda ibadat ete basladı, bizdiń kirisiwshi ayatlarda súwretlengendey. Úlken bronza qurbanlıq orayı hám shatırdiń basqa bólimleri Gibeon tawlarına kóshirildi (1 Shejire 16:39, 21:29), hám xalıq basqa jerlerde de Rabbige qurbanlıq orınların qurǵan edi. Mısalı, payǵambar Iliya keyinirek ońlaǵan Karmel tawındaǵı qurbanlıq orayı solardan biri bolǵan bolıwı múmkin (1 Patshalar 18:30). Biyik orınlar kóbinese butparastlıq hám basqa qudayǵa unamaytuǵın ádetler menen baylanıslı bolǵan bolsa da, bul jerde olay emes edi. Xalıq Rabbiniń óz ibadatına ılayıqlı ekenin bildi, sonlıqtan Oǵan qolaylı jerde izledi. Sonıń menen birge, Musanıń Rabbiniń atı ushın oraylıq jıynalıs orayı haqqındaǵı sózi ne boldı? Onıń sózleri jerge túsip, orınlanbay qalatınday kórindi.
Biraq Quday islep atırǵan edi. Rabbiniń kistesi Izrailge qaytarıldı, hám Patsha Dawıt onı saqlaw ushın jańa shatır qurıwdı buyırdı (1 Shejire 16:1). Dawıt keyinirek Ierusalimdegi bir orın Rabbiniń úyi ushın orın bolıwı kerek ekenin bildi (22:1), hám ol onıń qurılısı ushın úlken kólemde materiallar jıynadı. Biraq, ele bunday úydi qurıw procesi baslanbaǵan edi. Sonlıqtan, Suleyman óz húkimdarlıǵın baslaǵanda, ol Gibeondaǵı úlken biyik orınǵa bardı. Ol jerde, shama menen 500 jıl burın qurılǵan kúydirilgen qurbanlıq orayında, ol Rabbige mıń qurbanlıq etti.
Bul waqıya burılıs noqatı boldı, sebebi bul Suleymannıń ol jerde qurbanlıq etken sońǵı ret edi. Rabbi sol túni jańa patshaǵa pátiya beriw ushın kórindi. Suleyman danalıq soradı, hám onıń kishipeyil tilegi qabıl etildi. Ertesi kúni Suleyman Ierusalimge qaytıp keldi hám Qudaydıń kistesi aldında qurbanlıqlar etti; hám kóp ótpey, ibadatxana qurılısı baslandı. Qudaydıń danalıǵı, Suleymannıń ákesi Dawıttıń aqılı menen birge, Suleymandı biyik orınlardı taslap, Rabbiniń atı jaylasatuǵın orın haqqındaǵı kóp kútilgen ashılıwdı qabıl etiwge alıp keldi.
Óz ibadatımızdı Rabbige alıp keliw ele de qımbatlı tilek. Ol hár bir maqtaw qurbanlıǵına álbette ılayıqlı! Biraq, endi, Rabbiy Isa Ózi Yuhanna 4-te úyretkendey, bizdiń ibadatımız belgili bir orın menen sheklenbeydi. Sonıń menen birge, Onıń atı húrmetlengen orındı izlew ele de áhmiyetli, sebebi bunday orında Ol Óz xalqı menen Oǵan jıynalǵan waqıtta ushırasadı.
Matta Kitabında Tabılǵan Ibadatshılar
- «Shıǵıstan danıshpanlar keldi... Oǵan ibadat etiw ushın» (Matta 2:1-2).
- «Mine, bir ala pes kelip, Oǵan ibadat etti» (Matta 8:2).
- «Bir hákim kelip, Oǵan ibadat etti» (Matta 9:18).
- «Kemedegi adamlar kelip, Oǵan ibadat etti» (Matta 14:33).
- «Kanaannan bir hayal... kelip, Oǵan ibadat etti» (Matta 15:21,25).
- «Mariya Magdalina hám basqa Mariya... kelip, Onıń ayaqlarınan ustap, Oǵan ibadat etti» (Matta 28:1,9).
- «On bir shákirt... Onı kórgenlerinde, Oǵan ibadat etti» (Matta 28:16-17).
