Eki ózlik haqqında gúrriń
Dúnya átirapımızda qulap atırǵanday kórinedi. Ádilsizlik, sociallıq narazılıq, urıslar, zorlıq hám moral buzılıwlar kóp, al ekologiyalıq máseleler tereńlesip, tábiyiy apatlar kúsheyip atır. Qulaǵan dúnyada jasawdıń qayǵıları hesh birimizden uzaq emes.
Biraq, Quday hámme nárselerdi jańalaǵanda, bul ájayıp waqıt boladı! Bul nalǵan dúnya almastırıladı. Petrus jazǵanday: «Biz Onıń wádesine qaray, ádillik jasaytuǵın jańa aspanlar hám jańa jerdi kútemiz» (2 Petrus 3:13 NKJV). Gúná házirgi jaratılısta óziniń joq etiwshi izlerin qaldırsa da, ol jańa jaratılıstı hesh qashan qarańǵılatpaydı. Ádillik ol jerde óz úyinde boladı, hám «burınǵı nárseler» máńgilikke joq boladı (Ashıw 21:4).
Eger biz ol dúnyanıń aldınnan kórinisin ala alsaq, qanday boladı edi? Onıń qanday bolatuǵının biraz tatıp kóriw jaqsı bolmaspa edi? Álbette, biz qıla alamız! Quday óziniń jańa jaratılıs jumısın baslap qoydı – shınında da, eger siz másihshi bolsańız, Ol sizdiń ómirińizde de sonday qıldı. Eslep qalıw ushın bir ayattı keltiremiz: «Eger kimde-kim Másihke isense, ol jańa jaratılıs; eski nárseler ótip ketti; mine, hámme nárseler jańa boldı» (2 Korinflilerge 5:17). Ayırım Bibliya awdarmaları kórsetkenindey, bul ayattaǵı original grek tekstinde «ol» sózleri joq. Sonlıqtan, bul bólimdi bılay oqıw orınsız bolmas edi: «Eger kimde-kim Másihke isense – jańa jaratılıs!» Bul tolqınlandıratuǵın bayanat! Kimde-kim Qutqarıwshı Isa Másihke isenim menen kelgende, bir anlıq hám turaqlı ózgeris júz beredi.
Eski ózlik
Efesteǵılarǵa Jańa Testament xatı bizdiń ómirimizdegi jańa jaratılıs jumısı haqqında kóbirek biliw ushın bir orın. Bul xat dáslep «Onıń shaqırıwınıń úmiti» (1:18) haqqında aytadı hám keyinirek bizdi Másihdiń kishipeyil, miyrimli minezin kórsetiw arqalı sonday shaqırıwǵa múnásip túrde jasawǵa úndeydi (4:1-5).
Biraq, eger bul minez kórsetiliwi kerek bolsa, biz «basqa putparastlar sıyaqlı, óz aqıllarınıń boslıǵında, túsiniwleri qarańǵılanǵan, ózlerinde bolǵan nadanlıq sebepli Qudaydıń ómirinen ajıralǵan halda endi júre almaymız» (17-18-ayatlar). Biz bir waqıtları sol isenbeushi adamlar sıyaqlı, ádilsizlikte jasaytuǵın edik, biraq házir biz Másihdi úyrendik (19-20-ayatlar).
Sonlıqtan, bizge Másihke uqsas turmıs tárizin kórsetiw ushın úsh zárúrli qádem berilgen. Birinshiden, biz «burınǵı minez-qulqıńızǵa tiyisli eski adamdı, aldawshı nápsilerge qaray buzılıp baratırǵan adamdı sheshiwimiz» kerek (22-ayat).
Sol «eski adamdı» yamasa eski ózlikti sheshiwge úndew óte anıq. Shınında da, buyrıq jeke emes, ulıwmalastırılǵan – yaǵnıy, bizge «Ózińizdiń eski ózligińizdi sheshiń» dep aytılmaǵan, al «Eski ózlikti sheshiń» dep aytılǵan. Durıs, biz hámme óz tariyxımızdaǵı óz-ózimizdi súyiwshilik, gúman, ashgózlik hám gúná menen jeke adamlarmız; hám bul mániste bir adam kóbinese bir túrli gúnáda jasaǵan bolıwı múmkin, al basqa bir adam gúnádiń basqa bir tárepin kóbirek tartımlı dep tapqan bolıwı múmkin. Bunday ayırmashılıqlarǵa qaramastan, biz hámme birdey «eski adamǵa» iye bolamız – óz jolın talap etetuǵın hám Qudayǵa boysınıwdan bas tartatuǵın eski ózlik. Sol eski ózliktiń minezi hár birimiz ushın, er adamlar hám hayallar ushın birdey; hám sonlıqtan bizge ápiwayı hám anıq buyrıq berilgen: «Eski ózlikti sheshiń».
Jańalanǵan aqıl
Keyin bizge «aqılıńızdıń ruwxında jańalanıń» (23-ayat) dep aytılǵan. Bul kishkene sóz dizbegi geyde itibarǵa alınbaydı. Qanday ǵana isenbeushiler «aqıllarınıń boslıǵında» (joqarıda keltirilgen 17-ayat) jasasa, sonday ǵana isenbeushiler jańalanǵan aqıllar menen jasawı kerek. Biz ne oylaytuǵınımız óte áhmiyetli! Bul ushın kóp Bibliyalıq dáliller bar. Mısalı, Filipililerge 4:8 bizge «haqıyqıy... asıl... ádil... taza... súykimli... jaqsı ataqqa iye bolǵan, eger qanday da bir pazıylat hám maqtawǵa ılayıq nárse bolsa» sol nárseler haqqında oylawdı aytadı. Eger bizdiń oylarımız Qudaydıń kim ekenligi hám Onıń Másih arqalı biz ushın ne islegenligi haqqında bolsa, biz Rimliklerge 8:6 aytqanday «ruwxıy pikirli» bolamız. Kerisinshe, eger biz adamlar haqqında nadurıs oylasaq, tez arada bólinip ketemiz; eger biz ózimiz haqqında nadurıs oylasaq, tez arada qulaymız; hám eger biz Quday haqqında nadurıs oylasaq, óz jollarımızdı Onıń jolları sıyaqlı durıs dep esaplay baslaymız (1 Korinflilerge 4:6, 10:12; Húweller 17:29). Bizdiń oylarımız minez-qulqımızǵa tásir etetuǵını anıq.
Bul jerde qansha Bibliya ayatlardıń bizdiń aqılımızdı qamtıytuǵının atap ótiwge arjıydı. «Biz bilemiz» sóz dizbegi Jańa Testamentta onlaǵan márte kúshli túrde járiyalanǵan, bul isenbeushilerdiń úyrene alatuǵın, túsine alatuǵın hám haqıyqat ekenligine isenim menen talap ete alatuǵın nárselerdi usınadı. Qıyınshılıqtaǵı isenbeushiler menen tez-tez sóylesetuǵın bir másihshi adam, «Búgin qanday sezimdesiz?» dep soraw hárdayım zárúr emesligin, biraq «Búgin qanday oylap atırsız?» dep soraw hárdayım jaqsı ekenligin ayttı.
Rimliklerge 12:1-2 degi jaqsı kórgen bólim de bizdiń aqılımızdı basım etedi. Eger biz óz denelerimizdi Qudayǵa tiri qurbanlıqlar sıpatında, Oǵan muqaddes hám maqul etip usınıwdı qálesek, biz aqılımızdıń jańalanıwı arqalı tolıq ózgeriwi kerek. Áytpese, biz ózimizdi Qudaydıń kózqarasın túsiniw ornına, dúnyanıń turmıstı túsiniw ushın ramkasın qabıl etip atırǵanımızdı tabamız.
Aqılımızdı jańalaw jumısı turaqlı hám dawamlı. Efesteǵılarǵa 4:22 bizge eski ózlikti «sheshiwdi» buyırǵanda, buyrıq ótken shaqta berilgen edi. Bul bizdiń onıń ámelge asqanday háreket etiwimiz kerek ekenligin bildiredi. Biraq, aqılımızdıń ruwxında «jańalanıw» (23-ayat) buyrıǵı házirgi shaqtaǵı háreket – yaǵnıy biz úzliksiz jańalanıwımız kerek. Keshe bizge jańalanǵan aqıllar kerek edi, biraq búgin tańda bizge qaytadan jańalanıw kerek boldı. Erteń de sonday boladı.
Sonı da atap ótiń, bul jańalanıw bizdiń aqılımızdıń ruwxında júz beredi. Bul ózgeshe ańlatpa hám bir qansha itibarǵa arjıydı. Bul Muqaddes Ruwxtıń siltemesi emes; hám ol bizdiń óz ruwxlarımızǵa da anıq silteme bermeydi. Kerisinshe, «ruwx» sózi basqa bir atlıq penen biriktirilgende, mánisi minez-qulıq yamasa pikirlew tárizi sıyaqlı bolıp kórinedi. Mısalı, biz «miyrimlilik ruwxı», «qorqıw ruwxı» hám basqa usıǵan uqsas ańlatpalar haqqında oqıymız (Galatiyalılarǵa 6:1; 2 Timoteyge 1:7).
Másihshiler sıpatında biz «dúnya ruwxın» almadıq, sonlıqtan eger biz sol pikirlew tárizi menen islewge háreket etsek, Quday bizge bergen nárselerdi hesh qashan túsine almaymız (1 Korinflilerge 2:12). Kerisinshe, Qudaydıń haqıyqatı bizge Muqaddes Ruwx arqalı keledi. Sol waqıtta, Efesteǵılarǵa 4-bólimdegi bizdiń bólimimiz Qudaydıń isenbeushini qanday da bir másihshi robotqa aylandırmaytuǵının kórsetedi. Onıń haqıyqatı bizge Ruwx arqalı jetkerilse de, bizge sonıń menen birge aqılımızdıń ruwxında bul turaqlı jańalanıwdı qabıl etiw kerek.
Dúnya ruwxı bizdiń pikirlewimizge úzliksiz tásir etiwge háreket etkenligi sebepli, biz óz oylarımızdı Qudaydıń Sózinen haqıyqat dep bilgen nárselerimiz benen salıstırıwımız kerek. Bálkim bir tańda biz Muqaddes Ruwxtıń járdemi menen óz minez-qulqımız yamasa isenimlerimiz qanday da bir túrde Bibliyalıq principlerge sáykes kelmey qalıp, qıyrayıp ketkenin túsinerbiz. Eger sonday bolsa, dúzetiwge qarsılıq kórsetpeyik! Eger biz óz oylarımız durıs, al Quday nadurıs dep dáwalasaq, bizde hesh nárse qalmaydı. Kerisinshe, eger biz Qudaydıń Sózi hám Qudaydıń Ruwxına óz oylarımızdı dúzetiwge hám jańalawǵa múmkinshilik berse, biz hárdayım qáwipsiz jerde bolamız.
Jańa ózlik
Aqırında, eski ózlikti sheship hám aqılımızdıń ruwxında jańalanıwdıń kúnlik ádetin qáliplestirip, biz «Qudayǵa qaray, haqıyqıy ádillik hám muqaddeslikte jaratılǵan jańa adamdı kiyiwimiz» múmkin (Efesteǵılarǵa 4:24). Bul jańa ózlik bizdiń eski ózliklerimizdiń qanday da bir yamalı, jaqsıraq versiyası emes. Bul Qudaydan kelgen tolıq jańa jaratılıs.
Tábiyiy túrde, adamlar ózlerin jaqsılaw ushın bir qansha jollar bar. Adamlar salmaq taslay aladı, jaqsıraq tamaqlana aladı, shınıǵa aladı, temeki shegiwdi taslay aladı, klassikalıq ádebiyat oqıy aladı, jańa kónlikpeler úyrene aladı hám taǵı basqalar. Bul nárseler óz-ózinen gúná emes, hám olar óz orınlarında jaqsı. Biraq olar sol ádilsiz eski ózlikti jaqsılay almaydı, hám olar Qudayǵa qaray jaratılǵan jańa ózlikti kirgize almaydı. Bul jańa ózlik shınında Másihdiń ómiri, endi isenbeushi ishinde qayta jaratılǵan. Bul Isadaǵı haqıyqattıń kórsetilisi (21-ayat), bul bizdiń Másih sıyaqlı jasawımızdı hám súyiwimizdi ańlatadı (4:25–5:2). Kolosalıqlarǵa 3:9-17 degi parallel bólim jańa ózlik bar bolǵanda, «Másih hámme nárselerde hámme nárse» (11-ayat) dep járiyalaydı.
Másihdiń minezi hárdayım Qudaydı dańqlaydı. Bul jańa ózlikte biz ádillik hám muqaddeslikte júremiz; biz miyrimli, kishipeyil, jumsaq, sabırlı, keshirimli, súyispenshilikli hám shúkir etiwshi bolamız. Bizde Bibliyaǵa degen ishtaha boladı, hám júregimizde hám erinlerimizde miyrim qosıǵı boladı. Eger qanday da bir tárepten Másihke uqsaslıqtıń bul sulıwlıqları jetispeytin bolsa, sol tarawda aqılımızdı jańalawdı Qudaydan sorayıq. Biz Onıń bizge járdem beriwdi kútip otırǵanına isenimli bolamız!
Biz burın eski ózlikti sheshiw ótken shaqtaǵı feyil, al aqılımızdı jańalaw házirgi, dawamlı háreket ekenligin atap óttik. Jańa ózlikti kiyiw haqqındaǵı bul úshinshi buyrıqtı qarastırǵanımızda, bizde taǵı da ótken shaqtaǵı feyil bar. Biz jańa ózlik kiyilgen sıyaqlı háreket etiwimiz kerek. Bul óte áhmiyetli noqat. Biz jańa ózlikti alıw ushın ruwxıy rawajlanıwdıń belgili bir basqıshına jetiwimiz shárt emes. Kerisinshe, Quday bizge sol jańa ózlikti berip qoyǵan! Biz tek Onıń bunı bir márte hám máńgilikke islegenin bilip jasawımız kerek.
Eski hám jańa
Másihshiler geyde «eski tábiyat» hám «jańa tábiyat» haqqında sóyleydi. Biz ne aytılǵanın túsingenimiz menen, bul sóz dizbekleriniń Bibliyada tabılmaytuǵının atap ótiwge arjıydı. Biz qutqarılmas burınǵı Bibliyalıq ańlatpa bizdiń «tábiyatımız boyınsha qáhárdıń balaları» (Efesteǵılarǵa 2:3) ekenligimizdi járiyalaydı. Biz Qudayǵa boysınbaǵan edik hám Onıń húkimine ılayıq edik. Biraq keyin, qutqarılǵannan keyin, biz «iláhıy tábiyattıń qatnasıwshıları» (2 Petrus 1:4) boldıq. Bul bizdiń iláhıy ekenligimizdi ańlatpaydı. Kerisinshe, biz endi Qudaydıń wádeleri arqalı Rabbimiz Isa Másih penen baylanıslı boldıq.
«Eski tábiyat» hám «jańa tábiyat» terminleri qatań Bibliyalıq sóz dizbekleri bolmasa da, eski hám jańa nárse ideyası bizdiń temamızǵa jaqsı baylanısadı. Bizdiń eski ózligimiz buzılǵan hám óz-ózine qızıqqan, hám ol úzliksiz sol baǵıtta kóbirek hám kóbirek rawajlanadı (Efesteǵılarǵa 4:22). Biraq, jańa ózlik Qudaydıń súwretinde jaratılǵan (Kolosalıqlarǵa 3:10).
Sonlıqtan, biz hesh qashan jańa ózligimiz gúná qılıwı múmkin dep dáwalay alamızba? Ol hesh qashan jalǵan sóyleyme, urlıq qılama, sabırsız bolama, ashıwlanama, kúnshilik eteme, basqa adamǵa nápsilik penen qarama, yamasa maqtanıshqa berileme? Álbette, bunday nárseler múmkin emes! Qudaydan tuwılǵan nárse gúná qıla almaydı (1 Yuhanna 3:7-9).
Usılayınsha, másihshiler sıpatında bizde hesh qanday bahana joq. Biz Qudayǵa Onıń Ulı, Qutqarıwshı Isa Másihke isenim arqalı kelgenimizde, Ol bizge eski ózligimiz bir shetke qoyılǵanday háreket etiwge kúsh beredi – óytkeni ol shınında da sonday. Keyin Ol bizge aqılımızdıń ruwxında kúnlik jańalanıw ushın zárúrli resurslardı beredi. Bunnan tısqarı, Ol bizge bir márte hám máńgilikke jańa ózlikti beredi.
Kelejektegi jańa jaratılısta hámme nárse durıslanadı; biraq házirdiń ózinde de, eger biz ómirdiń jańalıǵında júriwdi dawam ettirsek, biz ushın ruwxıy jaqtan da hámme nárse tártipte boladı. Másihtegi bul jańa jaratılıs ómirin dúnyaǵa kórsetiw qanday úlken imkaniyat!
