Ashkarıw 2-3-te jeńimpazlar ushın on tórt wáde
Yuhanna Rabbimiz Isa Mesihtiń shákirti edi jasóspirim gezlerinen baslap. Pyotr hám Pawl óltirilgen waqıtta, Yuhanna házirgi Túrkiyada jaylasqan Rimniń Aziya wálayatına kóship ótti. Ol jerde – Efes hám onıń átirapında – ol Rabbimizge «qulı» sıpatında xızmet etti (Ashkarıw 1:2 NASB). Máwsimli quwǵın-súrgin waqtında, Yuhanna qamaqqa alınıp, Patmos atawına súrgin etildi, ol jerde kópshilik adamlar kánlerde islewge májbúr boldı. Yuhanna atawda bolǵan waqıtta, Rabbimiz Isa Ózin Yuhannaǵa óziniń ájayıp ullılıǵında kórsetti, ol Onıń ayaqlarına jıǵıldı (10-18-ayatlarda). Rabbimiz keyin óz shákirtine ne jazıwdı buyırdı (19-ayat), tiykarınan Pawldıń Aziyadaǵı miynetleri sebepli baslanǵan jeti shirkewge. Bul xabarlar Shirkew tariyxınıń baslanıwınan (Húkimler 2) Onıń kóteriliwine shekemgi (1 Salonikalılarǵa 4:16-18) jeti basqıshın bildiredi.
Rabbimizdiń jámiyetlik húkimranlıǵı kelgende, hár bir tize iymeniwge májbúr boladı (Filipililerge 2:10), biraq házir Ol jámiyetlik túrde Quday qálegen usılda húrmetlenbeydi. Biraq, bul arada, Rabbimiz ıqtıyarlı júreklerden juwap kútedi, tımsal ushın Yuhannadan alǵanday, ol Onı birinshi ret ushıratqan kúninen baslap Onıń isenimli shákirti bolǵan edi (Yuhanna 1:9-39). Óliminen, tiriliwinen hám joqarı kóteriliwinen keyin, Isa fanatik farisey, Tarsuslı Sawl menen Damashq jolında ushıradı, ol sol waqıtta máwsimli quwǵın-súrgin etip atırǵan edi. Isa onnan da sonday juwap aldı, sebebi ol da jerge jıǵıldı (Húkimler 22:7-11). Bul ushırasıw Sawldı pútkilley ózgertti (Filipililerge 3:4-14).
Búgin biz haqqımızda ne aytıwǵa boladı? Biz qattılıq hám óz erkimiz benen jasap atırmız ba, yamasa biz Oǵan isenim hám muhabbat arqalı tartılıp atırmız ba? Rabbimiz Isa Oǵan bolǵan shın muhabbat joq bolǵanda, yamasa ol bizdiń ómirimizde azayǵanda sezedi. Ol bizge de, biz Onıń ushın birinshi muhabbatımızdı taslaǵanımızdı aytıwı kerek pe (Ashkarıw 2:4)?
«Qulaǵı bar adam Ruhtıń ne aytıp atırǵanın esitsin» (11-ayat) Ashkarıw 2–3-te jeti ret qaytalanǵan kórsetpe. Bizdiń qulaǵımız qanday sazlanǵan? Ol Jaqsı Qoydıń dawısın esitiwge sazlanǵan ba (Yuhanna 10:11-18,27-30)? Biz Onıń dawısın «birinshi muhabbat» sebepli esitkenimizde qanday bereket hám isenim alamız, yaǵnıy Rabbimiz Isa biz ushın hámme zat. Qoydıń muhabbatı hám ǵamqorlıǵı bolmasa, qoylar joǵalıp ketedi, sebebi Rabbimiz Isaǵa – Jaqsı Qoyǵa – bolǵan shın muhabbat bolmasa, qoylarda hesh zat joq. Bul ushın sonsha áhmiyetli hár bir áwlad!
«Jeńiw», «jeńimpaz», «jeńiwshi» hám «jeńis» bir grek túbirinen kelip shıqqan hám Jańa Testamentte jámi 28 ret ushırasadı, tiykarınan Yuhannanıń jazbalarında. Jeńimpazdıń qulaqları Muqaddes Ruhtıń Jazbalar arqalı ne aytıp atırǵanın esitiwge sazlanǵan. Qudaydıń Sózi hámishe Muqaddes Ruh penen birge, hám Ruh Söz benen birge. Bul isenim jeńimpazlardı azap shegiwden yamasa shahid bolıwdan qorqpawǵa kúshlendiredi.
Endi, jeti shirkewge jiberilgen xabarlardıń birneshe tárepleri menen birge jeńimpazlar ushın 14 wádeni qısqasha kórip shıǵayıq. Olar sol waqıttaǵı arnawlı mútájliklerdi sheshti hám barlıq múminler ushın, hátte búgin de áhmiyetli kórsetpeler beredi.
1-wáde: Jeńimpazdıń doslıǵı
Jeńimpazǵa men ómir aǵashınan jemis beremen, ol Qudaydıń jánnetiniń ortasında. —Ashkarıw 2:7 NKJV
Súyikli shákirt Yuhanna hámishe Rabbimiz Isaǵa erip júrdi, sebebi Ol oǵan hámme zat edi. Sonlıqtan, elshi Efestegi ózi tárbiyalap hám xızmet etken múminler haqqında qayǵırdı, sebebi Rabbimiz Yuhannaǵa olardıń Oǵan bolǵan muhabbatı azayǵanın yamasa olardıń ómirinde endi joq ekenin kórsetti. Yuhannanıń jazǵanları bizge jeńimpaz bolıwǵa járdem beredi, tımsal ushın ol Rabbimiz Isadan Qudayǵa hámishe óziniń tiyisli ornın beriwdi hám Onı shın júrekten súyiwdi úyrengen edi (Yuhanna 14:20,23). Isa óz shákirtlerine Onıń artınan eriwdi hám qıyınshılıqlarǵa, qarsılıqlarǵa yamasa sınawlarǵa qaramastan turaqlı bolıwdı aytqan edi, tımsal ushın Ol dúnyanı jeńgen edi (Yuhanna 16:33). Yuhanna dúnyanı jeńiw Rabbimiz Isaǵa bolǵan muhabbat penen birge keletinin túsindi, hám bul «birinshi muhabbat» jaǵdayında (Ashkarıw 2:4). Ol hámishe Rabbimiz Isaǵa erip júrdi, hátte basqa shákirtler Onı taslaǵanda da.
Eger biz Rabbimizdi súysek hám Oǵan erip júrsek, biz Onıń menen jaqın qarım-qatnasta bolamız hám «Qudaydıń jánnetiniń ortasındaǵı ómir aǵashınan» (7-ayat) jemis jegendey qanaatlanamız. Bunday doslıq shın jeńimpazlar ushın, házir hám máńgilik. Bibliyanıń birinshi kitabı, Jaratıwdaǵı «ómir aǵashı» sózi onıń sońǵı kitabı, Ashkarıw menen tıǵız baylanıslı. Eki kitap ta dushpan tárepinen qattı hújimge ushıraydı, sebebi olar onıń jeńilisin kórsetedi.
2-4-wádeler: Rabbimiz benen máńgilik
Azap shegiwińiz kerek bolǵan hesh nársege qorqpań. Shınında da, shaytan sizlerden birneshewińizdi qamaqqa taslaydı, sizler sınawdan ótiwińiz ushın, hám sizler on kún qıyınshılıqqa ushıraysızlar. —Ashkarıw 2:10
Ólimge shekem isenimli bolıń, hám men sizge ómir tájin beremen. —Ashkarıw 2:10
Jeńimpaz ekinshi ólimnen zıyan kórmeydi. —Ashkarıw 2:11
Hár túrli Rim imperatorları dáwirindegi on qattı quwǵın-súrgin waqtında – 10-ayattaǵı «on kún» – kóplegen múminler qamaqqa taslandı hám óltirildi. Biraq, máńgilik ómirdi fizikalıq ólim alıp kete almaydı. Bunday shahidler ómir tájin alatuǵını anıq (10-ayat) hám Rabbimiz Isa Mesihtiń barlıq múminleri sıyaqlı máńgilikke Rabbimiz benen birge boladı (1 Salonikalılarǵa 4:16-18). Onıń atın tek ǵana bir aqıda yamasa dástúrde tán alǵanlar, qayta tuwılmay turıp, Qudaydan máńgilik ajıralıwdıń «ekinshi ólimine» (Ashkarıw 2:11), «ot kólinde» (Ashkarıw 20:12-15) ushıraydı.
Smyrnaǵa jiberilgen xabar (Ashkarıw 2:8-11) qattı quwǵın-súrginlerge silteme etiwden tısqarı, dástúrlik hám shirkewdi basqarıwǵa qaray kúshli háreket rawajlanıp atırǵanın kórsetedi. Bul arqalı, Rabbimizdiń bar bolıwı hám basshılıǵı adam ideyaları hám oylap tabıwları menen almastırıwǵa beyim boldı.
5-6-wádeler: Dawam etiw
Jeńimpazǵa men jasırın mannanıń bir bólegin beremen. —Ashkarıw 2:17
Men oǵan aq tas beremen, hám tasta jańa at jazılǵan boladı, onı hesh kim bilmeydi, tek ǵana onı alǵan adamnan basqa. —Ashkarıw 2:17
Dushpan taktikasın ózgertti: máwsimli quwǵın-súrgin etiw ornına, ol olardı húrmetledi. Rim imperatorı Konstantin «ullı» dep atalǵan, máwsimli quwǵın-súrgin etiwdi olardı óz dosları etiwge ózgertti. Ol olardıń isenimli jaqsı puqaralar ekenin túsindi, hám ol olarǵa joqarı dárejeli lawazımlar berdi. Bunday imtiyazlar sebepli, kóplegen Rim puqaraları máwsimli bolıwdı hám shomılıwdı qáledi. Shaytan Shirkewdi quwǵın-súrgin etiw arqalı sátsiz bolǵanın kórdi, sonlıqtan ol onı ishinen buzıwdı basladı. Tımsal ushın Moab «shaqırdı» (Sanlar 25:2) Izraillilerdi óz qudaylarınıń qurbanlıqlarına, bul apatlı aqıbetlerge alıp keldi, sonday etip dushpan Pergamos shirkewine kirip keldi. Basqa jaǵdayda bolsa da, dushpan butparastlıq hám zınanı kirgiziwge eristi, Shirkewdi dúnyanıń tásirine saldı. Shaytan hátte Shirkew ishinde «shaytan jasaytuǵın» (13-ayat) qorǵan qurǵan. Ol jerden ol Antipas sıyaqlı isenimli múminlerge hújim etti, qanday satqınlıq!
Rabbimiz olardı «Nikolaylar» (6,15-ayatlarda) yamasa «layıqlardı jeńiwshiler» dep atadı. Rabbimiz benen birge isleytuǵın shın jeńimpazlar bolıw ornına, bul basshılar dushpan hám onıń taktikaları tárepinen jeńildi. Olar kúshli adam basqarıw usılların kirgizdi, hátte Rabbimiz olardıń qarsısında turǵan bolsa da (15-16-ayatlarda).
Biz aspanlı Basshımızǵa – aspandaǵı Rabbimizge – hám Muqaddes Ruhtıń basshılıǵına súyenemiz be? Biraq, aspandaǵı Rabbimizdiń dawam etiwge shaqırǵan isenimli shákirtleri bar edi hám bar. Siz olardıń qatarına kiresiz be? Ol olarǵa «jasırın mannanı» beriwge wáde beredi. Bul Rabbimiz benen doslıq, Onıń jerde júrgenindey Onıń artınan eriwdi ańlatadı. Onıń menen jaqın qarım-qatnas bizdiń dawam etiwimizge járdem beredi, Onıń maqullawı menen, hátte bul dúnya hám shirkew basshılıǵı bizdi qabıl etpese de.
7-8-wádeler: Eskertiwler hám sıylıqlar
Jeńimpaz hám Meniń islerimdi aqırına shekem saqlaǵanǵa, men milletler ústinen húkimranlıq beremen – «Ol olardı temir tayaw menen basqaradı; olar gúlalshınıń ıdısları sıyaqlı maydalanadı.» —Ashkarıw 2:26-27
Men oǵan tań juldızın beremen. —Ashkarıw 2:28
Pergamosdaǵı rawajlanıwlar dawam etti, hám Tiatira shirkewiniń bahalawı bizge kóbirek maǵlıwmat beredi. Biraq, basqa hesh bir shirkew Tiatira sıyaqlı Rabbimizden kóp maqtap almadı (19-ayat).
Rabbimiz bul jıynalıstı qorqınıshlı nárselerge ruxsat bergeni ushın qattı sınadı. Ol óziniń dańqın urlap atırǵan jalǵan táliymatlardı qabıl etti hám qollap-quwatladı, sonday-aq jaman hám páseytiwshi ámeliyatlardıń rawajlanıwına ruxsat berdi. Radikal ózgeris kerek edi, basında berilgenge qaytıw ushın, biraq Rabbimiz endi pútkil dúnya boyınsha shirkewdiń janlanıwı bolmaytuǵının bildi. Ol jeke isenimli múminlerge múráját etti.
Bul nárselerge qarsı, Ibrahim barlıq múminlerdiń ákesi boldı (Rimliklerge 4:11), sonday-aq bunday jeńimpazlardıń úlgisi. Ol butparast edi (Yosua 24:2), biraq dańq Qudayı oǵan kóriniw berip, onı shaqırǵanda, Abram boysındı hám butparastlıq penen belgilengen mádeniyattı taslap ketti (Húkimler 7:2-4). Siz qanday da bir butparastlıq boyınturıǵına baylanıp qaldıńız ba? Siz ele de Onıń shaqırıwına isenim menen juwap bere alasız. Biz bul dúnyadan shıǵıp kete almaymız, biraq Abram sıyaqlı butparastlıqtan shıǵıp kete alamız.
Basqa bir mısal – Rahab, ol ózin qutqara almaytuǵın butparastlıqtıń eń páseytiwshi túrlerine aralasqan jeńil minezli hayal edi. Ol qullıqtan azat etilgen, Mısırdan shıǵarılǵan hám Wáde etilgen jerge kiriwge tayarlanıp atırǵan xalıq haqqında esitkeninde, ol olarǵa tiyisli bolıwdı qáledi. Rahab isendi, óz isenimin ájayıp Qudayǵa qoydı, hám Ol onıń júreginde hám ómirinde keremetler isledi. Onıń minnetlemesi arqalı, Quday onıń tuwısqanların da anıq ólimnen qutqardı (Yosua 6:25).
Áyyemgi waqıtlarda bunday nárselerdi islegen Quday, búgin de siz ushın hám siz benen birge sonday nárselerdi isley aladı. Ol sizdi narkotiklerden, jınıslıq gúnádan hám basqa butparastlıq túrlerinen qutqara aladı. Siz Oǵan ózińizdi azat etiwge ruxsat bergenińizde, Ol sizdi átiraptaǵılar ushın – tımsal ushın Rahab sıyaqlı – hám kelesi dúnyada Onıń menen birge húkimranlıq etiw ushın paydalanadı. Bul arada, siz bul dúnya qarańǵılıqta hám buzılıwda jatqan waqıtta Onıń «Tań juldızı» sıpatında quwanıwıńız múmkin.
9-10-wádeler: Qalǵanın kúsheytiw
Jeńimpaz aq kiyimlerge kiyindiriledi. —Ashkarıw 3:5
Men onıń atın Ómir Kitabınan óshirmeymen; biraq men onıń atın Ákemniń aldında hám Onıń perishteleri aldında moyınlayman. —Ashkarıw 3:5
Reformaciya dáwirindegi ájayıp janlanıwdan keyin toqtaw boldı. Kóplegen shirkewler Jazbalarǵa jat bolǵan ádetler hám dástúrlerge túsip qaldı, hátte kóplegenler moyınlaǵan bolsa da Sola Scriptura, bul latınsha, «tek ǵana Jazbalar» degen mánisti ańlatadı. Basqa solae meyrim, isenim, Máwsim, Qudaydıń dańqı ájayıp moyınlawlar edi, biraq ámelde olar kóbinese bos qabıqlarǵa aylandırıldı. Sonıń menen birge, Quday isenimli qaldıqtı saqlap qaldı. Bul múminler kóbinese hár túrli nızamshılıq túrleri bolǵan májbúriy qaǵıydalar hám ámeliyatlarǵa qosılmadı hám quwılıp yamasa hátte óltirildi, al olardıń atları shirkew dizimlerinen óshirildi.
Sardisqa jiberilgen xabarında, Rabbimiz sol waqıttaǵı hám búgingi múminlerdi oyawǵa, qalǵanın yamasa ólim aldında turǵanın kúsheytiwge hám aldınǵı kúnlerdi eslewge shaqırdı. Olar Oǵan isenip tapsırǵan nárselerdi saqlawı hám táwbe etiwleri kerek edi. Táwbe ózin-ózi bahalawdı hám Oǵan qaytıwdı ańlatadı – bul hámishe qollanıladı. Onıń menen qáwipsizlik, turaqlılıq, doslıq hám quwanısh bar.
11-12-wádeler: Jan ushın balzam
Jeńimpazdı men Qudayımnıń ibadatxanasında ústin etemen, hám ol endi shıǵıp ketpeydi. —Ashkarıw 3:12
Men oǵan Qudayımnıń atın hám Qudayımnıń qalasınıń atın, Jańa Ierusalimdi jazaman, ol aspannan Qudayımnan túsedi. Hám men oǵan Meniń jańa atımdı jazaman. —Ashkarıw 3:12
Bul baptaǵı 10-ayatta aytılǵan: «Sizler Meniń turaqlılıq sózimdi saqlaǵanıńız ushın, men de sizlerdi pútkil dúnyaǵa keletuǵın sınaw saatınan saqlayman» (NASB). Biz jeńimpazlardıń bul dúnyanıń aǵımına qarsı bara beretuǵının esletiwimiz múmkin, sebebi olar hámishe Mesihtiń máplerin birinshi orınǵa qoyadı. Olar bunı turaqlı túrde isley beredi, sebebi olar turaqlılıq yamasa sabırlı shıdamlılıq penen belgilengen – Ashkarıwda jeti ret aytılǵan, bul júklerge qaramastan dawam etiw qábiletin kórsetedi (Ashkarıw 1:9, 2:2,3,19, 3:10, 13:10, 14:12).
Rabbimiz Isa, ullı Jeńimpaz, mine sonday isledi. Ol bizdiń ullı Úlgimiz hám biz isenimli bolıwımız ushın arnawlı wádeler beredi, hám Ol bizdi sınaw saatınan saqlaydı. Bul saat pútkil jer júzine anıq keledi, hám sonıń ushın bul wáde sonsha áhmiyetli. Rabbimizdiń isenimli múminlerdiń Ol qayta kelgende Onıń tárepinen alıp ketiletuǵının tastıyıqlawı jan ushın balzam, sebebi biz qıyınshılıqlar, korrupciya hám zorlıq dúnyasınan ótip atırmız. Biraq biz jerdiń duzı hám dúnyanıń nurı bolıwımız kerek (Matta 5:13-14), Ol keliwin kútip atırǵanımızda (1 Salonikalılarǵa 4:16-18).
Mine sonday etip biz Onı kútip atırǵanımızda jeńimpaz bola alamız, Odan barlıq mútájliklerimiz ushın kúsh alamız hám dawam etemiz. Bul sonday-aq biz Onı kútip atırǵanımızda Oǵan xızmet etemiz degen mánisti ańlatadı, tımsal ushın Salonikadaǵı jańa múminler islegenindey (1 Salonikalılarǵa 1:9). Shınında da, bul jeńimpaz bolıw jolı, sebebi biz Onı hám Onıń máplerin hámishe birinshi orınǵa qoyamız. Sıylıq ele keleshekte: Qudaydıń ibadatxanasında ústin bolıw! Bul bolıwı ushın, Quday bizge házir iseniwdi qáleyedi, sebebi biz Oǵan ózin arnaǵan júrekler hám ómirler menen xızmet etemiz, Onı qabıl etpegen hám krestke qadaǵan dúnyada. Onıń sıylıǵı keleshekte bolsa da, biz Onıń ibadatxanasınıń bir bólegi bolǵanımız ushın hám Oǵan bul jerde xızmet etkenimiz ushın onıń dáslepki dámin seziniwimiz múmkin (Efesliklerge 2:19-21). Siz bunı ullı imtiyaz dep oylamaysız ba?
13-14-wádeler: Onıń menen birge otırıw
Mine, men esikte turıp, qaqqılayman. Eger kim Meniń dawısımdı esitip, esikti ashsa, men oǵan kirip, onıń menen birge tamaqlanam, hám ol menen birge. —Ashkarıw 3:20 NKJV
Jeńimpazǵa men Meniń taxtımda Meniń menen birge otırıwǵa ruxsat beremen, tımsal ushın men de jeńdim hám Ákemniń taxtında Onıń menen birge otırdım. —Ashkarıw 3:21
Rabbimiz óziniń jeti shirkewge jibergen xabarlarında jeti ret, ásirese jeńimpazǵa múráját etti. Qalay jeńimpaz bolıwǵa boladı? Bul Oǵan isenim qoyıwdan baslanadı: bul házirgi jaman dáwirden qutqarıw hám biz ushırasqan hár qanday másele ushın Oǵan turaqlı túrde iseniw. «Jeńimpaz» – bul Rabbimiz Isa hámme zat bolǵan múmin. Sonlıqtan, adam tek ǵana Rabbimiz bizdi «birinshi muhabbat» jaǵdayında tapqan waqıtta jeńimpaz bola aladı yamasa boladı, Ol bizdiń barlıǵımız hám hámme zatımız bolǵanda, tek bir pátke emes, al turaqlı túrde. Sonnan keyin Ol bizdi paydalana aladı, sebebi Muqaddes Ruh erkinlikke hám basqarıwǵa iye boladı.
Samsonnıń mısalı Biz Rabbimizdiń Ruhı Samsonǵa arnawlı sınaw ushın kúsh beriw ushın kelgenin oqıymız. Onıń atı «kishkene quyash» degen mánisti ańlatadı, hám ol shın «Quyash» ushın nur shashıwı kerek edi, hám biz de sonday. Biraq, Samson ózine isenim qoyǵanda, ol qorqınıshlı túrde sátsiz boldı (Hákimler 16:19-21).
Laodiceya shirkewiniń jılı bolıp qalǵanınıń bir sebebi, olar ózlerine hám Rabbimizden basqa hár túrli nárselerge isenip atırǵan edi. Sonıń ushın Rabbimiz Ózin ózgerissiz emes, al shın qayǵı menen kórsetti! Ol sabırlı hám meyrimge tolı, sizdiń ózińiz sheshim qabıl etiwdi qáleyedi. Rabbimiz basqarıwdı qolǵa alatuǵın adam emes bizdiń erkimizge qarsı, basqalar narkotikler, jaman muzıka, azǵırıw, manipulyaciya yamasa zorlıq arqalı islegenindey. Onıń ornına, Ol bizden naziklik penen itibarımızdı soraydı hám biz Onıń dawısına tartılıp, Oǵan esikti ashıwımızdı kútedi.
«Men sizge otqa salıp tazalanǵan altın satıp alıwdı másláhát beremen, siz bay bolıwıńız ushın; hám aq kiyimler, siz kiyiniwińiz ushın, sizdiń jalańashlıǵıńızdıń uyatı ashkaralanbasın; hám kózlerińizdi kóz mayı menen maylań, siz kóriwińiz ushın» (Ashkarıw 3:18). Rabbimiz sóylep atır. Onıń dawısı haqqında Jazbalardı úyreniń hám siz tolqınlanasız hám Oǵan esikti ashıwǵa «aslıǵasız», Ol kirip, birge doslıqta bolıwı ushın. Onıń meyriminde Ol kiredi, siz qanday dárejede bolsanız da, qanday mútájligińiz bolsa da. Sonlıqtan siz Onıń menen doslıqta bolıwıńız hám Onıń menen quwanıwıńız múmkin.
Onıń ájayıp meyriminde, Ol sizdi óz dárejesine kóteredi, Onıń qanday ekenin seziniwińiz ushın. Yaǵnıy, Ol sizdi birinshi muhabbatqa qaytaradı, shın jeńimpaz bolıwıńız ushın. Ol hesh nárse shın qanaatlanıw beretuǵının bilmeydi, tek ǵana Ol ózi. Sonıń ushın jalǵan nárselerden hám Onıń ornın basatuǵın nárselerden qutılayıq, Yuhannanıń birinshi xatınıń juwmaǵına qulaq salayıq: «Kishkene balalar, ózińizdi butlardan saqlań. Ámin» (1 Yuhanna 5:21).
— Alfred Bouter
