Injilshi, sıyqırshı hám bishilgen adam
Hawashılar 8-bóliminiń birinshi ayatında isenimshiler quwǵınǵa ushıraǵanı ushın tarqalǵanın oqıymız. Biraq, 4-ayatqa (NKJV) qaraǵanda, olar jasırınıw ushın emes, al «hár jerde Sózdi waazlap júrgen»!
4-ayattaǵı waazlaw sózi «járiyalaw» yamasa «injil etiw» degen mánisti ańlatadı, al 5-ayattaǵı sóz «xabarshı sıyaqlı járiyalaw» degen mánisti ańlatadı. «Hár jerde júrgen» (4-ayat) degenge uqsas sózler Hawashılar kitabında missionerlik háreketleri ushın qollanılǵan (mısalı 8:40, 9:32, 13:6, 14:24, 15:3,41, 16:6, 18:23, 19:1,21, 20:2). Sonlıqtan, Hawashılar 8-degi tiykarǵı injil waazlawshısı Filip, injildi járiyalaw ushın jiberilgen xabarshı bolǵan dep ayta alamız. Ol jesirlerdiń mútájliklerin qanaatlandırıw ushın saylanǵanlardan biri sıpatında baslaǵan (6:1,5), biraq biz qalay sadıqlıqtıń sıylıqlanǵanın kóremiz. Kishi islerde sadıq bolǵanımızda, Rabbı xızmet esigin keńirek ashadi (Matta 25:23).
Filip Muqaddes Jazıwda «injilshi» dep atalǵan jalǵız adam (Hawashılar 21:8). Onıń xızmeti injildiń tıńlawshıları ushın burılıs noqatın belgileydi, sebebi Filip jaqsı xabardı samariyalılardıń xalqına – evreyler hám basqa milletlerdiń aralaspasına járiyaladı. Onıń waazlawınıń nátiyjesi «kóplegen adamlar Filip aytqan nárselerge bir awızdan qulaq saldı» (6-ayat). Filip xızmetiniń tiykarǵı itibarınıń Sózdi waazlaw ekenligin atap ótiw zárúr (8:4,5,12,35,40). Nátiyjede jánler qutqarıldı, nápak ruwxlar quwıp shıǵarıldı, hám paralich bolǵanlar hám aqsaqlar emlendi. Aldın Qudaydıń Sózi waazlandı, hám Qudaydıń Ruwxı islenip atırǵan jumıstıń dálilin berdi.
Filip waazlawınıń jáne bir nátiyjesi «sol qalada úlken quwanısh bar edi» (8-ayat). Bul quwanısh tek ǵana olardıń fizikalıq emleniwi yamasa jınlardan ruwxıy qutqarıwı sebepli emes edi. Olardıń úlken quwanıshı Filip járiyalagan Birlewshi, Rabbı Isa Máshihtiń arqasında gúnalardan tolıq qutqarıwdan keldi! Bul qutqarıw quwanıshına itibar beriw Luka jazbalarınıń ózgesheligi bolıp tabıladı (qarańız Luka 2:10, 15:7,10, 24:52; Hawashılar 13:52, 15:3). Bul Rabbı Isa Máshihtiń arqasında shın mániste ózgergen ómirdiń nátiyjesi.
Sıyqırshı Simon
Qudaydıń Sózi waazlanıp, injil tarqalǵanda, dushpan tınısh turmaydı. Rabbı islep atırǵan hár jerde, Shaytan «gúrkiregen arıslan sıyaqlı, kimdi jutıwdı izlep» keledi (1 Petrus 5:8). Bul islemegen waqıtta, ol «ózin nur perishtesine aylandıradı» yamasa aldawdı izleytuǵın jılan sıyaqlı (2 Korinfliler 11:14,3). Ol úlken jalǵan! Biz bunı Rabbıdıń biyday hám shóp haqqındaǵı mısalında kóremiz (Matta 13:24-30,36-43). Shın injil waazlanǵan hár jerde, Yahya Shomıldırıwshı dáwirinde (Matta 3:1-17) yamasa Rabbı Isa dáwirinde (Matta 23:15,33, Yahya 8:44) de sonday bolǵan. Pawıl da Shaytannıń aldaw jumısın basdan keshirgen (Hawashılar 13:6, 2 Korinfliler 11:1-4,13-15), tıpkı Filip sıyaqlı.
Háreket, biraq haqıyqatlıq joq
Filip injildi járiyalagan hár bir adam qutqarıla bermedi. Geybirleri jalǵan isenimshiler, hátte aqıllı aldawshılar edi. Aldın sıyqırshılıq penen shuǵıllanǵan Simon, Samariya xalqın tań qaldırǵan edi. Grek sózi bizdiń bólimimizde úsh ret qollanılǵan hám túrli túrde «tań qaldırǵan», «sıyqırlaǵan», «hayran qaldırǵan» yamasa «tań qaldırǵan» dep awdarıladı (8:9,11,13). Simon ózin joqarı bahalaǵan, hám onıń tıńlawshıları da sonday! Barlıq adamlar, kishiden úlkenge shekem, onı úlken adam dep esaplaǵan. Ol óziniń aldawshı ónerleri menen barlıq kórgenlerdi aldap kelgen. «Sıyqırshılıq» sózi «sıyqır» dep awdarıla aladı, bul kóbinese ilim hám ırym-jırım aralaspası bolıp, onıń tamırları okkultlıq ámeliyatlarda jatadı. Bul sıyqırdıń artında qarańǵılıq kúshi bar. Simon haqqında «bul adam Qudaydıń úlken kúshi» (10-ayat) dep aytılǵan. Biz Simonnıń bunday qudaylıq talabın biykarlaǵanın hesh qashan oqımaymız, hám ol bunı qabıl etken sıyaqlı! Bul bizge Simonnıń niyetleri haqqında kóp nárse aytadı.
Simon Filip waazın tıńlap, basqalardıń Máshihtke qaytıp, shomıldırılıp atırǵanın kórgeninde, bizge onıń da isengenligi hám shomıldırılǵanı aytıladı. Simon nege isendi? Ol Rabbı Isa Máshihtiń tamamlanǵan jumısına shın mániste isendi me, gúnáların moyınlap, olardan táwbe etti me? Bizge bul hesh qashan aytılmaydı, biraq biz oqıymız: «Sonnan keyin Simonnıń ózi de isendi; hám ol shomıldırılǵannan keyin, Filip penen birge boldı, hám islengen mújizeler hám belgilerdi kórip hayran qaldı» (13-ayat). Ol mújizeler hám belgilerge tábiyiy tásir qaldırǵan, hám anıǵı, ol tek ǵana bunı isengen.
Biz Simonnıń ózi haqqında nadurıs kózqarasqa iye ekenligin kórdik, hám onıń táwbe etkenin hesh qashan oqımaymız; biraq bul jerde biz onıń isenim hám qutqarıw haqqında da nadurıs kózqarasqa iye ekenligin kóremiz. Onıń isenim tiykarı Qudaydıń Sózinde emes, al ol kórgen mújizelerde edi. Ol sırtqı jaqtan shomıldırılǵan edi, biraq Simonnıń ishinde Máshihtiń jumısı islenbegen edi. Shomıldırıw qansha zárúrli bolsa da, ishki jumıstıń sırtqı belgisin beredi, ol adamdı qutqara almaydı – hám Simon bunıń dálili.
Hayran qalıw, biraq qábilet joq
Simon Filip penen birge boldı, Máshihti jaqsıraq úyreniw ushın emes, al kóbirek mújizelerge gúwa bolıw hám sol qábiletke qalay iye bolıwın úyreniw ushın. Hawashılar Petrus hám Yahya Qudaydıń samariyalılardıń arasında islegen jumısın esitkenlerinde, olar tekseriwge bardı (8:14). Evreyler hám samariyalılardıń arasında uzaq waqıttan beri bólinis bar edi, hám eger olar Ierusalimdegi jergilikli shirkewden ǵárezsiz túrde Muqaddes Ruwxtı qabıl etken bolsa, bul bólinis dawam etiwi múmkin edi.
Rabbı Isa Shirkewdiń bası , eki shirkewdiń emes, bir evrey shirkewi hám bir samariyalılıq shirkewi. Ruwxtıń samariyalılıq isenimshilerge hám keyinirek basqa millet isenimshilerine (Hawashılar 18) keliwin keshiktiriw arqalı Rabbı Shirkewdiń birligin saqlap qaldı. Biz oqıymız: «Evrey de, grek te joq, qul da, erkin de joq, er adam da, hayal da joq; sebebi sizler barlıǵıńız Máshihte Isa menen birsiz» (Galatiyalılar 3:28). Hawashılar Rabbıdıń samariyalılardıń arasında ne islep atırǵanına gúwalıq bere aldı. Petrus hám Yahya, hawashılıq húkimet penen, samariyalılıq isenimshilerge qolların qoydı, hám olar Muqaddes Ruwxtı qabıl etti.
Simon bunı kórgeninde, ol qızıqtı! Ol mújizeler kórsetiwdi hám basqalarǵa Muqaddes Ruwxtı bere alıwdı qáledi, sonlıqtan ol hawashılarǵa pul usındı. Petrus Simonǵa bul másele haqqında aytıwǵa waqıt joǵaltpadı. Geybirleri Petrusqa miyrimdilik jetispeydi dep oylawı múmkin. Biraq, Qudaydıń muqaddesligi hám qutqarıw jolı haqqında sóz bolǵanda, hesh nárse Golgota krestinde Rabbı Isa Máshihtiń qanı menen tolıq tólenbegen basqa hesh qanday bahamenen satıp alınbaydı.
Hawashı Petrusnıń juwabı
Hawashılar 8:20-21-di bóleklerge bólgende, Petrusnıń juwabınan Simonnıń shın isenimshi emes ekenligin anıq kóremiz:
«Seniń pulıń sen menen birge joq bolsın» (Yahya 3:16,36)
- Hesh bir isenimshi hesh qashan joq bolmaydı
- «Seniń bul iske hesh qanday úlesiń de, bólegiń de joq» – Ol isenimshilerdiń jámiyetinde emes edi.
- «Seniń júregiń Qudaydıń aldında durıs emes» – Bul isenimshi emes adamnıń táriyplemesi.
- «Sen ashshılıq penen zaharlaǵan hám nápakalıq penen baylanǵan» – Bul qutqarılmaǵan adamnıń jaǵdayı.
- Bunnan tısqarı, Hawashılar kitabın oqıǵanımızda, pul hám Qudaydıń isleri arasındaǵı úzliksiz qarama-qarsılıqtı atap ótiw qızıqlı. Pul óz-ózinen nadurıs emes, biraq «pulǵa bolǵan muhabbat barlıq jamanlıqlardıń tamırı» (1 Timotey 6:10). Bul jerde Hawashılarda bunıń durıs ekenligin kóretuǵın geybir jaǵdaylar bar:
- Hawashılar 5:1-11 – Ananiya hám Sappira Muqaddes Ruwxtı aldap, bergen nárseleri haqqında ótirik aytqanı ushın ómirlerin joǵalttı, paydanıń bir bólegin jasırıp.
- Hawashılar 16:16-24 – Pawıl hám Silas túrmede otırdı, sebebi aldın jın iyelegen qızdıń qutqarıwı onıń iyesiniń paydasına zıyan keltirdi.
- Hawashılar 19:23-41 – Gúmis ustası tártipsizlik baslawǵa járdem berdi, sebebi Pawıldıń waazlawı onıń biznesiniń gúlleniwin azayttı.
- Bul mısalılar injildiń búgingi kúnde kóplegen ortalıqlarda bolǵan úlken pul tabıwshı sanaat bolıwı kerek emesligin kórsetedi. Kerisinshe, ol jánlerdi qutqarıw haqqında bolıwı kerek!
Aqsıq, biraq shınjırlanǵan
Petrus Simonǵa ayttı: «Sonlıqtan bul jamanlıǵıńnan táwbe et, hám Qudayǵa dúwa et, bálkim júregińdegi oylarıń keshiriler» (8:22). «Tawbe» sózi Hawashılar kitabında bir neshe ret ushırasadı, hám ol hárdayım qutqarılmaǵan adamlardı shaqırıw bolıp tabıladı. Simonǵa óz gúnasınan Qudayǵa qaytıw aytıldı. Ol Qudaydıń sawǵasın satıp ala alamın dep oyladı – yaǵnıy ol «jobaladı» yamasa «aldadı». 21-ayatta Petrus: «Seniń bul iske hesh qanday úlesiń de, bólegiń de joq, sebebi seniń júregiń Qudaydıń aldında durıs emes [sózbe-sóz, tuwrı emes]» degen edi. Simonnıń máselesiniń júregi shın mániste onıń júregi menen baylanıslı máseleniń ózi edi! Bul bizdiń hár birimiz benen sonday. Onıń júregi Qudaydıń aldında tuwrı emes edi; ol qıyıs edi, hám onı ózgertiw kerek edi.
Petrus Simonǵa onıń «ashshılıq penen zaharlaǵan [yamasa «ót penen», KJV] hám nápakalıq penen baylanǵan» (23-ayat) ekenligin xabarladı. «Ashshılıq óti» sózi Eski Ahd termini (Deuteronomiya 29:18) bolıp, óte kúshli, ashshı ingredient yamasa ótti ańlatadı. Ol qatal, ashshı, jaman jaǵdaydı súwretleydi. Petrus Simonǵa onıń nápakalıq penen baylanǵan yamasa shınjırlanǵan ekenligin de ayttı. Nasiyatlar 5:22 bizge gúnanıń qatal basshı ekenligin xabarlaydı: «Óz nápakalıqları jaman adamdı tutqın etedi, hám ol óz gúnasınıń arqanlarına ilinedi.» Petrus Simonnıń jaǵdayın dál sonday súwretlep atır edi.
Barlıq eskertiwlerden keyin, Simon táwbe etpedi. Kerisinshe, ol: «Meniń ushın Rabbıǵa dúwa etiń, siz aytqan nárselerdiń hesh biri meniń basıma kelmesin» dedi. Ol Quday menen durıs bolıwdan góre, húkimnen qashıwǵa kóbirek qızıqtı, biraq ol Qudayǵa qaytıwı hám gúnadan uzaqlasıwı kerek edi. Pawıl bunı sonday súwretledi: «Endi men quwanaman, sizlerdiń qayǵırǵanıńız ushın emes, al sizlerdiń qayǵıńız táwbega alıp kelgeni ushın. Sebebi sizler Qudayǵa jaǵımlı túrde qayǵırdıńız, bizden hesh nárse joǵaltpawıńız ushın. Sebebi Qudayǵa jaǵımlı qayǵı qutqarıwǵa alıp keletuǵın táwbeni payda etedi, ókinishsiz; biraq dúnyanıń qayǵısı ólimdi payda etedi» (2 Korinfliler 7:9-10).
Hawashılar 8-de bizde ájayıp qarama-qarsılıq bar. Simon isenimshi ekenligin dálillewge háreket etti, biraq basında tek jalǵan isenimge iye ekenligi ashkaralandı. Ol hesh qashan shın mániste iye bolmaǵan; ol tek ǵana professor edi! Onıń mısalı bizge Filip injildi járiyalagan hár bir adamnıń qutqarılmaǵanın úyretedi. Geybirleri jalǵan isenimshiler yamasa hátte aqıllı aldawshılar edi. Simon isenimge iye ekenligin bildirdi, biraq shın isenimniń haqıyqatlıǵına iye emes edi.
Efiopiyalı bishilgen adam
Keyin, Efiopiyalı bishilgen adamda, biz shın isenimshini kóremiz. Ol shın júrekten izlep atır edi. Onıń júregi Qudaydıń Ruwxı tárepinen tayarlanǵan edi, hám onıń jániniń jaǵdayı haqqında tereń qáweteri bar edi. Bul adam Qudaydıń Sózin oqıǵanda, Qudaydıń Ruwxı onı alıp, onıń júregin tayarladı, sonlıqtan ol Qudaydıń balası boldı.
Hawashılar kitabında injildiń ótiwshi aspekti bar. Injil Ierusalimde baslandı, ol jerde Shirkew baslandı, hám 1-7-bólimlerde jaqsı xabar evreylerge tarqaldı. Stefan tas penen urılǵanda, biz olardıń injildi millet sıpatında sońǵı ret biykarlaǵanın kóremiz. Keyin injil Hawashılar 8-bóliminiń birinshi bóleginde samariyalılardıń arasında tarqaldı. Bul jerden, 8-bólimniń bul bóleginen hám Hawashılar kitabınıń qalǵan bólimlerinde, biz injildiń basqa milletlerge tarqalǵanın kóremiz. Ol Efiopiyalı bishilgen adam menen baslandı hám Hawashılar 9-da basqa milletlerdiń hawashısı, Tarsuslı Sawldıń ózgeriwi menen dawam etti.
Efiopiyalı adamnıń jaǵdayı bizge Rimlikler 10:17-ni esletedi, ol: «Isenim esitiwden keledi, hám esitiw Qudaydıń sózi arqalı» dep járiyalaydı. Bunıń eki tárepi bar, olardı atap ótiw paydalı bolıwı múmkin. Birinshiden, Rabbı xabarshı bolıw ushın qollanatuǵın ıdısqa iye bolǵan Filip bar edi. Keyin Sózdi qabıl etetuǵın adam, Efiopiyalı bishilgen adam bar edi. Bul eki adam da Qudaydıń Ruwxı tárepinen tayarlanǵan bolıwı kerek edi. Hár biriniń tayarlıǵına qaraylıq.
Filipnıń tayarlıǵı hám waazı
Birinshiden, biz Filipnıń Qudaydıń húkimetine sezgir ekenligin kóremiz (Hawashılar 8:26). Ol Ruwx tárepinen basqarıwǵa tayın edi. Biz onıń Qudaydıń Ruwxınıń qolında iyilgishek edi dep ayta alamız, sebebi perishte de, Ruwx ta oǵan sóyledi (26,29-ayatlar). Ol shaqırıwǵa sezgir edi! 26-ayatta perishte Qudaydıń providensial jumısı haqqında sóyledi, al 29-ayatta Ruwx Qudaydıń jeke jumısı haqqında ayttı. Eki jaǵdayda da Filip xabardı esitiwge tayın edi. Eger biz óz jeke ómirimizde Ruwx tárepinen basqarıwǵa ruxsat bermesek, Qudaydıń húkimetine hám shaqırıwına sezgirlik bolmaydı (Galatiyalılar 5:16,18,25). Filip Rabbı tárepinen qollanıw ushın jeke tayarlanǵan edi, sebebi ol Qudaydıń Ruwxı tárepinen basqarılǵan edi. Ol ózi ushın jasamadı, biraq Qudaydıń islep atırǵanın moyınladı hám qollanıwǵa tayın edi.
Keyin biz Filipnıń qoljetimli ekenligin moyınlaymız (Hawashılar 8:27). Kóbinese «Rabbı qábiletlilerdi emes, al qoljetimlilerdi izlep atır» dep aytılǵan. Ruwx tayarlanǵanlardı shaqırmaydı; Ol shaqırılǵanlardı tayarlaydı. Qoljetimli bolıw menen tıǵız baylanıslı bolǵan nárse – boysınıwshılıq. Filipke qublaǵa barıw aytılǵanda, ol turıp ketti! Ol Ustazdıń kórsetpelerine boysınıwshı edi. Bul kórsetpeler sol waqıtta mánis bermewi múmkin edi, biraq Filip boysındı.
Búgin de Rabbı ózlerin tayarlaytuǵın, ózlerin qoljetimli etetuǵın hám Onıń erki hám Sózine boysınıwǵa tayın bolǵanlardı izlep atır. Pawıl 2 Timotey 2:20-21-de bunı atap ótti: «Biraq úlken úyde tek ǵana altın hám gúmis ıdıslar emes, al aǵash hám topıraq ıdıslar da bar, geybirleri húrmet ushın, geybirleri húrmetsizlik ushın. Sonlıqtan, eger kimde-kim ózin sońǵılardan tazalasa, ol húrmet ushın ıdıs boladı, muqaddeslengen hám Ustaz ushın paydalı, hár bir jaqsı is ushın tayarlanǵan.»
Filipte kóretuǵın jáne bir ózgeshelik – onıń ıntalı baslaması (Hawashılar 8:30). Ol Efiopiyalıdıń arbasına erinbey yamasa jaybaraq barmadı; ol oǵan juwırdı! Filip onıń Yesaya payǵambardan oqıp atırǵanın esitti hám «Ne oqıp atırǵanıńdı túsinip atırsań ba?» dep soraw ushın baslama kórsetti. Bishilgen adam «Kim meni basqarmasa, qalay túsinemen?» degeninde, Filip birden kirmadi. Kerisinshe, ol arbaga shaqırıwdı kútti. Bul jerde biz onıń sabırlı taktikasın yamasa jantasıwın kóremiz (30-31-ayatlar).
Keyin Filipnıń Qudaydıń Ruwxı bul adam menen islep atırǵan jerden baslaǵanın atap ótiń. Filip anıq dálillik penen sol jazıwdan basladı, awzın ashtı hám adamǵa Isanı waazladı. Qudaydıń Sózin bólistiriwge kelgende, basqalar tárepinen «Kórinisiń ushın tur, esitiliwiń ushın sóyle, jumısıń pitken soń awzıńdı jab, hám qádirleniwi ushın otır; keyin, ómiriń menen onı dálille» dep aytılǵan. Biz bunıń geybirin Filipte kóremiz. Ol Sózdi bildi hám túsinigenin bólistire aldı. Filip bul izlep atırǵan jandı Rabbı Isaǵa kórsetti, hám ol bunı Sózdi qollanıw arqalı isledi. Máshihtiń shaxsın kóteriw hám Sózdi qollanıw injildi usınıwdaǵı eki zárúrli nárse.
Filipnıń sońǵı ózgesheligi – onıń belgisiz bolıwǵa tayınlıǵı (39-40-ayatlar). Biz qatnasqan jumıstıń bizdiki ekenligin hám tek ǵana biz onı durıs isley alamız dep oylaw ońay. Biraq, biz Filipte bunday kózqaras kórmeymiz. Rabbıdıń Ruwxı onı basqa xızmet maydanına jıljıtqanda, ol sadıqlıq penen qala-qala Sózdi waazlawdı dawam etti, sońra Kesariyada óz shańaraǵı menen jayǵastı (21:9).
Efiopiyalıdıń tayarlıǵı hám jolı
Bul bólimdi qayta kórip shıǵıp, biz bishilgen adamnıń ruwxıy sayaxatına da arnawlı túrde qaray alamız. Birinshiden, ol shetten kelgenadam edi, Efiopiya patshası Kandakenıń joqarı sud xızmetkeri. Bul bólimimizden bul adamnıń ruwxıy ashlıǵı bar ekenligi de anıq, ol Ierusalimnen qaytıp kiyatırǵan bolsa da, ele qanaatlanbaǵan edi. Ol ol jerge tabınıw ushın barǵan edi, bul bálkim onıń evrey prozeliti, yahudiylikke ózgergen basqa millet adamı ekenligin bildiredi.
Bizge onıń bishilgen adamekenligi aytıladı, patsha shańaraǵında isenimli xızmet etiw maqsetinde bishilgen adam (Ester 1:10, 4:4; Daniyel 1:9 salıstırıń). Deuteronomiya 23:1-ge qaraǵanda, ol: «Maydalanıw yamasa kesiliw arqalı bishilgen adam Rabbıdıń jıynalısına kirmeydi» degeni ushın, ol evrey tabınıw xızmetlerine tolıq qatnasa almas edi. Sonıń menen birge, ol álbette Qudaydan qorqatuǵın adam edi, ol esitken Quday haqqında kóbirek biliwdi qálegen.
Efiopiyaǵa qaytıw saparında ol ómirin ózgertetuǵın ushırasıwǵa iye boldı. Onıń arbası shól jolı boylap júrip barǵanda, bishilgen adam Yesaya kitabın dawıslap oqıp atır edi. Ol Qudaydıń Sózin oqıǵan
Yesaya kitabında oqıwdıń nesi zárúrli? Yesayanıń bishilgen adamlarǵa hám shetten kelgenlerge de qaratılǵanı qızıqlı. Yesaya 56:1-8-de biz tómendegi bólimdi oqıymız:
Rabbı sonday deydi: «Ádillikti saqlań, hám durıslıqtı etiń, sebebi Meniń qutqarıwım jaqında keledi, hám Meniń durıslıǵım ashkaralanadı. Bunı isleytuǵın adam hám onı uslap turatuǵın adam balası baxtlı; ol Shabbat kúni nápakalanıwdan saqlanadı, hám qolın hesh qanday jamanlıqtan saqlaydı.»
Rabbıǵa qosılǵan shetten kelgen adamnıń balası: «Rabbı meni óz xalqımnan tolıq ajıratıp tasladı» dep aytpasın; hám bishilgen adam: «Mine, men qurǵaq terekpen» dep aytpasın. Sebebi Rabbı sonday deydi: «Meniń Shabbat kúnlerimdi saqlaytuǵın, hám Maǵan jaǵatuǵın nárselerdi saylaytuǵın, hám Meniń kelisimime bekkem turatuǵın bishilgen adamlarǵa, Men Óz úyimde hám Óz diywallarım ishinde uldan hám qızdan jaqsıraq orın hám at beremen; Men olarǵa kesilmeytuǵın máńgilik at beremen.
«Sonday-aq, Rabbıǵa qosılǵan shetten kelgen adamlar, Oǵan xızmet etiw ushın, hám Rabbıdıń atın súyiw ushın, Onıń qulları bolıw ushın – Shabbat kúni nápakalanıwdan saqlanatuǵın hám Meniń kelisimime bekkem turatuǵın hár bir adam – Men olardı Óz muqaddes tawıma alıp kelemen, hám olardı Óz dúwa úyimde quwanıshlı etemen. Olardıń kúydirilgen qurbanlıqları hám qurbanlıqları Meniń qurbanlıq ústelimde qabıl etiledi; sebebi Meniń úyim barlıq milletler ushın dúwa úyi dep ataladı.» Izraildiń quwılǵanların jıynaytuǵın Rabbı Quday: «Men oǵan jıynalǵanlardan basqa basqalardı da jıynayman» deydi.
Bálkim bul bólim bul bishilgen adam ushın arnawlı mániske iye bolǵan, biraq biz bunı anıq bilmeymiz. Biraq Filip oǵan jaqınlasqanda, biz Efiopiyalıdıń Yesaya 53-ti oqıp atırǵanına isenimiz. Filip oǵan oqıp atırǵanın túsinip atırsań ba dep soraganda, bishilgen adam: «Kim meni basqarmasa, qalay túsinemen?» dep juwap berdi. Keyin ol Filipke arbaga kelip, ózi menen birge otırıwdı shaqırdı (Hawashılar 8:31). Bul adam úyretiliwge ashıq
edi. Ol Yesaya 53-te ne oqıǵanın oylań. Ol azap shekken Qul haqqında oqıp atır edi. Sol bólimde, Yesaya birinshi Rabbı Isanıń tuwılıwın súwretledi (1-2-ayatlar), keyin Onıń ómiri hám xızmetin (53:4-9), hám Onıń jeńisli tiriliwin (53:10-12) atap ótti. Efiopiyalı adamnıń aldında Yesaya 53:7-8 bar edi: «Ol ezildi hám azap shekti, biraq awzın ashpadı; ol qurbanlıqqa qoy sıyaqlı alıp barıldı, hám qoy qırqıwshıları aldında únsiz bolǵanı sıyaqlı, ol awzın ashpadı. Ol túrmeden hám húkimnen alındı, hám kim Onıń áwladın járiyalaydı? Sebebi ol tiriler jerinen kesildi; Meniń xalqımnıń gúnahları ushın ol urıldı.»
Adam oqıǵanda, Qudaydıń Ruwxı islep atır edi. Ol: «Payǵambar bunı kim haqqında aytıp atır, ózi haqqında ma yamasa basqa bir adam haqqında ma?» (34-ayat) dep soradı. Filip bul bólimdi túsindirgeninde, bishilgen adam Rabbı Isanı gúnakarlar ushın azap shekken qurbanlıq sıpatında moyınladı. Efiopiyalı bishilgen adam qutqarıw jolın túsinigeninde, ol injil xabarın qabıl etti . Bul bólimnen onıń gúnahlarınan táwbe etkeni hám Isa Máshihti óz Rabbısı hám Qutqarawshısı sıpatında isengenligi anıq. Ol anıq túrde: «Men Isa Máshihtiń Qudaydıń Balası ekenligine isenemen» (37-ayat) dep járiyaladı, hám ol Máshihtiń ólimi, jerleniwi hám tiriliwi menen shomıldırıw arqalı ózin tanıstırıwdı qáledi. Sonlıqtan ol arbaga toqtawdı buyırdı, hám ol Filip penen birge suwǵa túsip shomıldırıldı. Endi bul adam, Ierusalimge izlep barǵan adam, óz jolın quwanısh penen
dawam ettire aladı! Quwanısh shın isenimshiniń belgisi (Yahya 15:11, 17:13). Bishilgen adam menen birge sayaxat etip atırǵan karavanda kóplegen adamlar bolǵan bolıwı kerek, hám ol barlıq kórgenlerge sadıq gúwa sıpatında gúwalıq berdi! Injilshi Filipnıń sadıqlıǵı arqalı qalalar hám jeke adamlar Qutqarawshıǵa kórsetildi.
ESLETPE
- Geybirleri 37-ayat penen qıyınshılıqqa ushırawı múmkin, sebebi ol barlıq Jańa Ahd qoljazbalarında joq, biraq onıń Muqaddes Jazıwǵa qarsı hesh nárse joq ekenligin atap ótiw zárúr (Rimlikler 10:9-10).
