On qızdıń mısalı On qızdıń mısalı
«Sol waqıtta aspan Patshalıǵı on qızǵa uqsaydı, olar shıraqların alıp, kúyewdi kútip shıqtı.» —Matta 25:1 NKJV
Aspan Patshalıǵı máselegi pútkil xristian dininiń aymaǵın qamtıydı. Matta 25:1-13-te aytılǵan bul mısalda aspan Patshalıǵı shıraqların alıp, kúyewdi kútip shıqqan on qızǵa uqsatıladı. Bul jerde biz Sózdi esitken hám bul dúnyada bir haqıyqıy Qudayǵa tabınatuǵın evreylerden yamasa jalǵan qudaylarǵa tabınatuǵın butparastlardan parıqlı pozitsiyanı iyelegen adamlarǵa iye bolamız. Olar xristian dinin kásip retinde qabıl etken hám sol sebepli bul tiykarda juwapker.
Bul ayatlarda biz óz gúwalıq shıraqların – haqıyqıy yamasa jalǵan, aqıllı yamasa aqılsız – alǵan adamlar iyelegen sheklengen aymaqtı tabamız hám óz kásibine qaray olar Qudayǵa esap beriwge májbúr boladı. Bul jerde pútkil dúnya haqqında yamasa olardıń injil gúwalıǵın qabıl etiw yamasa biykarlaw haqqında aytılmaǵanı anıq. Kerisinsinshe, bul onı qabıl etken adamlar súwreti, geypara olardıń qabıl etiwleri tek sırtqı kórinis bolıwı múmkin. Bul jerde másele ruwxıy ómirge iye bolıwda emes, al bul dúnyada biykarlangan Birge baylanıslı bolǵan pozitsiyanı iyelewde. Bunday gúwalıq tek Muqaddes Ruwhtıń kúshi menen durıs orınlanıwı múmkin, bul may menen belgilenetuǵın. Aqıllı hám aqılsızlar usılayınsha ajıratıladı, sebebi sırtqı kóriniste hesh qanday ayırmashılıq joq. Hámmesiniń shıraqları bar edi, uxlap, shıraqların tazalaw ushın turdı; biraq qarańǵı tún olardıń haqıyqıy jaǵdayın ashkaraladı hám aqılsız qızlardıń úmitsiz mútájligin de kórsetti. Olarda may joq edi. «Rabbim, Rabbim,» dep shaqırǵanlar ushın qanday qayǵılı oyaw, tek «Men seni bilmeymen» degen juwaptı esitiw ushın.
Aqılsızlar aqıllılarǵa burıldı, aqıllılarda aqılsızlarda joq nárse bar ekenin kórip, keyin olardıń mútájligi qanaatlandırılıwı múmkin bolǵan haqıyqıy derekke jiberildi. Ashıw 3:18-de biz tek kásip etiwshilerge berilgen usıǵan uqsas keńesti tabamız:
Men sizge otqa salıp tazalanǵan altın satıp alıwdı keńes etemen, sonnan siz bay bolıń; hám aq kiyimler, sonnan siz kiyiniń, jalańashlıǵıńızdıń uyatı ashkaralanbasın; hám kózlerińizge kóz mayın súrtiń, sonnan siz kóriń. (Ashıw 3:18)
Pawl payǵambardıń xatlarınan biz házirgi Shirkew dáwirindegi gúwalıqtıń tábiyatı aspanlı ekenin túsindiremiz. Shaqlırıw, pozitsiya hám úmit aspanlı, sebebi aspan — bul Ǵaysanıń xochta qutqarıw jumısın tamamlaǵanı sebepli barǵan jer. Barlıq haqıyqat Ǵaysada oraylasqan, hám sol sebepli biz Onıń qutlı Shaxsına gúwalıq beriwge shaqırılǵanbız.
Matta 25-te biz qızlardıń kúyewdi kútip shıqqanın kóremiz. Basında bir kúsh bar edi, Onı kútip shıǵıw ushın barlıǵın artında qaldırıp. Bul Onıń keliwi emes, al Keliwshi — Shaxs! Bul dáslepki shirkewdiń ózgesheligi edi. Olar aspannan kelgen Uldı, yaǵnıy Ǵaysanı kútti. «Olar elshilerdiń táliymatında hám sherikliginde, hám nan sindiriwde, hám duwalarda turaqlı boldı» (Elshiler 2:42). Bul ayatta aytılǵan tórt nárse de Ǵaysa menen baylanıslı. Efesliklerge 4:21-de oqıymız: «Haqıyqat Ǵaysada bolǵanı sıyaqlı.» Sheriklik — Uldıń, Rabbimiz Ǵaysa Máshihtiń sherikligi (1 Korinflilerge 1:9). Nan sindiriwde biz Rabbimizdiń ólimin Ol kelgenshe kórsetemiz (1 Korinflilerge 11:23-26), hám biz Onıń atı menen duwa etemiz (Yuhanna 16:22-27). Bul bólimler dáslepki shirkewdiń ómiri ózleri ergen Bir tárepinen qanshelli tolıq qáliplestirilgenin kórsetedi. Bul qanday jaqtı gúwalıq edi – tek tez arada buzılıw ushın. Elshiniń dáwirinde-aq Pawl jazdı: «Aziyadaǵı barlıq adamlar mendan bas tarttı» (2 Timotiyge 1:15). Yuhanna jazıwǵa jeteledi: «Sen dáslepki súyiwligińdi taslap kettiń» (Ashıw 2:4). Tez arada barlıq qızlar uxlap qaldı.
Júzlegen jıllar dawamında kásip etiwshi shirkew usı qayǵılı jaǵdayda edi. Dáslepki tariyxında-aq Muqaddes Ruwhtıń bar ekenligi bir shetke qoyılıp, adamnıń shólkemlestiriwleri menen almastırıldı, tek óliklikti – Muqaddes Ruwhtıń kúshinsiz tek bir formanı engiziw ushın. Nátiyjede Máshih ornınan almastırıldı hám Onıń jumısınıń kúshi hám qımbatlılıǵı biykarladı. Imanlı adamnıń aspanlı pozitsiyası kózden joǵaldı hám bunıń menen bul dúnyanıń dárejesine túsip qalıw keldi. Onıń qaytıp keliwiniń qutlı úmiti taslandı, hám tez arada barlıǵı uyqıǵa ketti. Qımbatlılıq adamnıń jumısına salındı, Quday menen ádillik hám jaqsılıqqa erisiw ushın, al Máshihtiń tamamlanǵan jumısına emes, tamamlanǵan ádillik hám Quday menen qabıl etiliw tiykarı retinde. Qısqası, Pawl elshige tapsırılǵan xızmet tez arada belgisiz boldı.
On qız haqqındaǵı mısalımız ulıwma tábiyatqa iye bolǵanı ushın, jeke adam ushın bul jerde qanday sabaq bar? Bul: Keń kólemde biz xristian dininiń kásip etiwshi denesiniń bir bólegi bolsaq ta, bul kásip etiwshi dene jeke adamlardan quralǵan – hár biri ulıwma jaǵdayǵa úles qosadı. Hár bir jeke adam haqıyqıy yamasa jalǵan, aqıllı yamasa aqılsız, sol arqalı ulıwma jaǵdaydı kóteredi yamasa túsiredi. Rabbimiz Ǵaysa Máshihtiń atın ózine alǵan hesh birimiz bul at hám pozitsiya menen baylanıslı juwapkershiligin biykarlay almaymız. «Neshige meni ‘Rabbim, Rabbim,’ dep shaqırasız, hám men aytqan nárselerdi islemeydińiz?» (Luka 6:46 NKJV).
Barlıǵı uxlap jatqanda, bul jaǵdaydı neler ózgerte aladı? Bul álbette adamnıń háreketleri menen emes, al tek Quday Ruwhı menen, Onıń bar ekenligi hám jumısı Máshih haqqında gúwalıq beredi hám Onı dańqlaydı. «Tún yarımında bir dawıs esitildi: ‘Mine, kúyew keledi; onı kútip shıǵıń!’» (Matta 25:6). Bul dawıs qashan shıǵarıldı hám Pawl xızmetiniń haqıyqatı Shirkewge qaytarıldı? Rabbimizdiń qaytıp keliwiniń úmiti, sonday-aq Shirkewdiń pozitsiyası hám shaqırıwına tiyisli basqa haqıyqatlar qashan qaytadan járiyalandı?
Bul álbette Reformatsiya dáwirinde bolmadı, biraq bul Qudaydıń óz Sózin adamlarǵa beriwde hám iman arqalı ádillikti waz etiwdegi jumısı ekenligi sózsiz. Shamalı 180 jıl aldın kóplegen jerlerde hám mámleketlerde oyanıw boldı, bul pútkil xristian dinine tásir etti. Bunıń dálili ele de baspada bar kóplegen baspalar, tek ǵana Quday bul haqıyqatlardı tarqatıwda paydalanǵan adamlar qálemindegi emes, al olardı biykarlagan adamlar qálemindegi de. Shirkewdiń tábiyatı hám birligi, onıń aspanlı shaqırıwı hám úmiti, Rabbimizdiń ózleri ushın hám ózleri menen keliwi, hám basqa kóplegen haqıyqatlar qaytarıldı hám qattı járiyalandı.
Nátiyjede kóplegen xristianlar ózleriniń injilge sáykes kelmeytuǵın birlespelerinen ajıralıp, tek ǵana xristianlar retinde bir Dene tiykarında, Rabbimiz Ǵaysa Máshihtiń atına jıynaldı. Olar óz aralarında Muqaddes Ruwhtıń bar ekenligin moyınladı, olardı basqarıw hám jóneltiw ushın. Ruwxıy sawǵalar adamnıń tayınlawı menen emes, al Máshih, Shirkewdiń kóterilgen Bası tárepinen berilgen retinde, Quday xalqınıń ruwxıy ósiwi ushın tán alındı. Bul haqıyqattan da shıraqlardı tazalaw edi. Kúyewdi kútip shıǵıwǵa sáykes kelmeytuǵın hár bir nárse kesip taslandı. Bul xristianlar ápiwayılıq hám dúnyalıq emesligi menen xarakterlenetuǵın edi.
Tek ǵana kásip etiw bul jaqtılıqtı alıp júre almadı. Kúsh jetispedi. Olar shıraqların sırtqı sáykeslikke keltiriw ushın tazalawı múmkin, biraq bul jaqtılıq bermeydi. May kerek – Muqaddes Ruwhtıń kúshi. Aqılsızlar may ushın aqıllılarǵa burıldı, tek ózleriniń aqılsızlıǵın ashkaralaw ushın, Elshiler 8-de Simon óz qolların qoyıw arqalı basqalarǵa Muqaddes Ruwhtı beriw kúshine iye bolıw ushın pul tólewge tayın bolǵanı sıyaqlı. Ol Qudaydıń sawǵasın pul menen satıp alıw múmkin dep oyladı. Bul jerde adamnıń ornı beriw emes, al qabıl etiw. «Men sizge Mennensatıp alıwdı keńes etemen» (Ashıw 3:18), hám bul operatsiyanıń shártleri Yesaya 55:1-de kórsetilgen: «Pulsız hám bahsız.»
Aqıllı qızlardıń sózlerinde injil usınılmaǵanı anıq, al eskertiw. Biz bul xabardı óz jánlerinde Qudaydıń jumısınan basqa nársege súyengen hár bir adamnıń ar-namısına basım jasawdı qáleymiz. «Eger kimde Máshihtiń Ruwhı bolmasa, ol Onıń emes» (Rimliklerge 8:9). Bul sózler anıq. Siz jer júzindegi eń jaqsı shirkew shólkemine tiyisli bolıwıńız múmkin hám eń ıqlaslı diniy jumısshı bolıwıńız múmkin, biraq eger sizde Máshihtiń Ruwhı bolmasa, siz Oǵan tiyisli emes. Barlıq jaqsı jumıslarıńız paydasız, sebebi olar tek ólik jumıslar, bos kásip. Siz ózińizdi basqa kásip etiwshi xristianlar menen salıstırıp, olardan jaqsıraq ekenligińizdi juwmaqqa keliwińiz múmkin. Siz adamlar aytqanday «úlken gúnálar» islemegen bolıwıńız múmkin. Biraq esleń, aqılsız qızlar kelip: «Rabbim, Rabbim, bizge ash!» degende, salmaqlı juwap: «Men seni bilmeymen» boldı. Siz qutqarıw ushın Rabbimiz Ǵaysa Máshihke keldińiz be?
Bul mısalda Rabbimizdi shın júrekten súyetin hár bir adam ushın salmaqlı eskertiw de bar. Tún yarımında dawıs shıǵarıldı: «Mine, Kúyew keledi; Onı kútip shıǵıń.» Bul bizge qalay tásir etti? Rabbimiz Ǵaysa Máshihtiń keliwi júreklerimizge juwap berdi me? Biz shın júrekten: «Solay bolsa da, kel, Rabbim Ǵaysa» dep juwap berdik pe? Bul ajıratılǵan ómir hám Oǵan sadıqlıq penen birge me? Bizdiń minez-qulqımız hám kiyimimiz dúnyaǵa sáykeslikten góre ajıratılıwdı bildiredi me? Bul dúnya Dańq Rabbisin xochqa qadaǵanı ushın ayıplı. Biz onda Máshihti biykarlagan bul dúnya menen qol ushı berip, sol waqıtta Oǵan sadıq gúwalıq bere alamız ba? Biz bere almaymız hám bermewimiz kerek! Rabbimiz Ǵaysa Máshihtiń xochında, «dúnya maǵan xochqa qadaldı, hám men dúnyaǵa» (Galatiyalılarǵa 6:14 KJV). «Sol sebepli aqılıńızdıń belin buwıń, sergek bolıń, hám úmitińizdi Ǵaysa Máshihtiń ashkaralanıwında sizge alıp kelinetuǵın miyrimge tolıq súyeń» (1 Petrus 1:13 NKJV).
Kúyew retinde, Rabbimizdiń qızıǵıwshılıqları Óz adamlarında oraylasqan. Ol óziniń kim ekenin bilgenlerdi biledi, Ol óz qoyların atı menen shaqıradı, hám Ol olardıń aldınan baradı. Ol ǵana júreklerimizdiń súyiwligine ılayıq. «Sol sebepli, biz qozǵalmaytuǵın patshalıqtı qabıl etip atırǵanımız ushın, miyrimge iye bolayıq, onıń menen biz Qudayǵa húrmet hám qudaylıq qorqınısh penen qabıl etetuǵın xızmet ete alamız» (Evreylerge 12:28).
