Bul maqalada biz bir adamnıń jaqsılıq yamasa jamanlıq ushın qanday ózgeris jasay alatuǵının kórip shıǵıwdı qáleymiz. Birinshisinen ruwxlanıp, ekinshisinen eskertiw alayıq.
Adam
Sol sebepli, bir adam arqalı dúnyaǵa gúna kirdi, al gúna arqalı ólim kirdi; hám solay etip ólim barlıq adamlarǵa ótti, sebebi hámme gúna etti. —Romalıqlarǵa 5:12 KJV
Geyde imansızlar – hám hátte imanı bar adamlar da – bul dúnyada ne ushın sonsha azap bar degen sorawǵa shúbhelenedi. Birew: «Ne ushın Quday bunı ruxsat etedi?» dep sorawı múmkin. Biz hár bir jaǵdayda anıq detallarǵa juwap bere almawımız múmkin bolsa da, dúnyaǵa gúna kirgenligi sebepli azap bar dep ayta alamız. Bul bir adamnıń: Adamnıń boysınbawshılıǵınıń nátiyjesi. «Sebebi bir adamnıń boysınbawshılıǵı menen kóp adamlar gúnákár boldı» (19-ayat). Bul jaǵdayda, bir adam qanday ózgeris jasadı! Gúna hám ólim – ol óziniń boysınbawshılıǵı sebepli barlıq áwladlarına miyras etip qaldırǵan miyras. Boysınıw shınında da sonsha áhmiyetli me dep oylanǵan waqıtlarıńız boldı ma? Adamnıń úlgisinen sabaq alayıq!
Belgili sport kiyimleri kompaniyasınıń «Eger jaqsı sezilse, onı islegin» degen uranı bar. Búgingi kúnde kópshiliktiń minezi usınday. Bul Adam menen Hawanıń isengen hám bul dúnyanıń barlıq qıyınshılıqlarına alıp kelgen jalǵan edi! Biz ózimizdiń Qudayımızdan sabaq alayıq, Ol «ólimge shekem, hátte krest ólimine de boysındı» (Filipililerge 2:8). Boysınbawshılıq aqıbetlerdi alıp keledi, al boysınıw bereketlerdi alıp keledi (Galatiyalılarǵa 6:8), hám ekewi de bizdiń ómirimizden keyin de dawam etiwi múmkin. Boysınıwdı tańlayıq!
Quday keleshekte, Másih arqalı, bul dúnyadaǵı islerdi durıslaw hám onıń azaplarına shek qoyıw ushın aralasadı. Házirgi waqıtta, gúna hám boysınbawshılıqtıń tásirleri bul dúnyada ámelge asıwına ruxsat berip turıp, Ol adamlarǵa Ózi ushın qutqarıw berip atır: «Bizdiń Rabbımız Isa Másih, Ózin bizdiń gúnálarımız ushın berdi, Ol bizdi bul házirgi jaman dúnyadan qutqarıwı ushın, Quday hám Atamızdıń erkine muwapıq» (Galatiyalılarǵa 1:3-4). Biz bunıń ústine, Óz xalqı ushın Ol «bárinen jaqsılıq ushın isleytuǵın etedi» (Romalıqlarǵa 8:28) – hátte bizdiń azaplarımızdı da.
Ibrahim
Hám solay boldı, Quday tegislik qala-awılların joq etken waqıtta, Quday Ibrahimdı esledi, hám Lottı joq etiwdiń ortasınan shıǵardı, Ol Lot jasaǵan qala-awıllardı joq etken waqıtta. —Jaratılıs 19:29
Muqaddes Jazıwda Ibrahim «Qudaydıń Dosı» dep ataladı (Yaqub 2:23). Ol Qudayǵa isengen imanı bar adam edi. Bir waqıtları Lot óziniń ámekisi Ibrahimǵa iman jolında ergen edi, biraq keyinirek ol tegislik qala-awıllarında jasaw ushın ketip qaldı. Aqır-aqıbet ol Sodom qala qaqpasında otırǵan jerinen tabıldı, bul onıń qalanı basqarıwǵa aralasqanın bildiredi. Jańa Wásiyat bizge Lottıń «ádil» yamasa tuwrı adam bolǵanın isentiredi (qarań 2 Petrus 2:6-8). Sodom bolsa, óte jaman qala edi.
Rabbı Ibrahimǵa Sodomdı joq etiw niyetin aytqanda, Ibrahim qala ushın aralastı, hesh shúbhesiz óziniń jiyenin oylap. Ol Rabbıdan, eger qalada eliw, qırq yamasa hátte on ádil adam bolsa, qalanı saqlap qalıwdı soradı. Ibrahim Lot hám onıń gúwalıǵı sebepli Sodomda kem degende on ádil adam bolıwı kerek dep oyladı ma? Ókinishke oray, joq edi, hám qala aspan otı menen joq etildi (Jaratılıs 19:24).
Bul bólimdi ashqan ayat, Jaratılıs 19:29, meni hárdayım ruwxlandırdı: «Quday Ibrahimdı esledi, hám Lottı joq etiwdiń ortasınan shıǵardı.» Lottıń qutqarıwı Óziniń dosı Ibrahim ushın edi! Siz: «Bul bizge qalay qollanıladı?» dep sorawıńız múmkin. Birinshiden, bizdiń Qudayımız hám Atamız ushın Ibrahimnan da ázizirek Birew bar, Ol házir aspanda siz hám men ushın aralasıp atır: Qudaydıń súyikli Balası. Quday Óziniń Balasın eslep, bizdi qutqarǵanı ushın, biz qansha jaǵdaylardan qutqarılamız, bálkim bilmey turıp ta! Ekinshiden, biz imanı bar adamlar basqalar ushın duwa etip atırmız ba? «Ádil adamnıń tásirli, ıqlaslı duwası» (Yaqub 5:16-18) ómirlerde ózgeris jasaydı!
Akan
Biraq Izrail balaları qáweterli nársede qáteslik etti; sebebi Yahuda qáwiminen Zeraxtıń balası, Zabdiydiń balası, Karmiydiń balası Akan qáweterli nárseden aldı: hám Rabbıdıń ǵázebi Izrail balalarına qarsı tutandı... Izrail gúna etti. —Yosua 7:1,11
Bul jerde biz bir adamnıń qanday ózgeris jasay alatuǵınına salbiy mısal kóremiz. Geybir er adamlar hám hayallar Muqaddes Kitapta ózleriniń ullı isleri, batırlıǵı yamasa Qudaydıń adamı yamasa hayalı bolǵanı ushın belgili. Akan bolsa, óziniń boysınbawshılıǵı hám onıń pútkil Izrail xalqına tásiri sebepli Jazıwlarda jazılǵan.
Qudaydıń buyrıǵı anıq edi, Yerixondaǵı hár bir nárseni Oǵan baǵıshlaw kerek edi. Basqasha aytqanda, Rahab hám onıń úyindegilerden basqa barlıq nárseni joq etiw kerek edi. Qudaydıń xalqı ózleri ushın hesh nárseni almaslıǵı kerek edi. Rabbıdıń kórsetpesinde hesh qanday qıyınshılıq joq edi. Hesh kim onı túsiniw qıyın dep ayta almas edi. Akan bolsa, boysınbawǵa qarar etti. Ol «kórdi», ol «qáledi» yamasa qáledi, hám ol «aldı» (21-ayat). Bul úlgi qayta-qayta, hátte búgingi kúnde de kóriledi.
Biz onıń gúnasınıń tek ózine hám shańaraǵına ǵana emes, bálkim pútkil xalqqa tiygizgen awır tásirine itibar qaratqımız keledi. Akan – hám bálkim biz de geyde – «Bul tek kishkene gúna; onnan hesh kim zıyan kórmeydi» dep oylaǵan bolıwı múmkin. Biraq hár bir gúna birinshi náwbette Qudaydıń Ózine qarsı, hám hesh kim Onnan jasırına almaydı! «Gúnáńız sizdi tabadı» (Sanlar 32:23). Tásirleri qanday apatlı. Izrail Yerixodan keyingi Kanaandaǵı kelesi qala, hám kishkene qala Ayǵa qarsı shıqqanda, Izrail pútkilley jeńildi. Olarda turıwǵa hám jeńiske erisiwge kúsh joq edi. «Izrail gúna etti,» Rabbıdıń Izrail basshısı Yosuaǵa aytqan sózi edi, ol Onıń aldında júzine túsip turǵanda. Rabbı Akanıń gúnasın pútkil xalıqtıń juwapkershiligi dep bildi. Akan hám onıń pútkil shańaraǵı húkim astına alınbaǵansha jeńis bolmas edi.
Biz búgingi kúnde xristian gúwalıǵında ne ushın bunday hálsizlik bar dep oylanǵan waqıtlarımız boldı ma? Qansha «Akanlar» házir «kishkene» hám «jasırın» gúnálar arqalı shirkewde isleytuǵın Qudaydıń ruwxın qayǵıǵa salıp, óshirip atır. Áziz imanı bar dosım, biz xristian ómirimizde bizdi basıp alıwı múmkin bolǵan gúnálardı tez arada húkim etip, moyınlayıq, Rabbıdıń xalqına hám Ol beretuǵın jeńiske kesent etpeslik ushın!
Dawıt
Hám Filistiyalı ayttı: «Men búgin Izrail áskerlerin masqara etemen; maǵan bir adam beriń, birge urısayıq...» Hám Dawıt Sawılǵa ayttı: «Hesh kimniń júregi onıń sebepli hálsiremesin; qulıńız barıp bul Filistiyalı menen urısadı...» Sonnan keyin Dawıt Filistiyalıǵa ayttı: «...Men saǵan áskerlerdiń Rabbısı, sen masqara etken Izrail áskerleriniń Qudayı atı menen kelemen. Búgin Rabbı seni meniń qolıma tapsıradı.» —1 Samuel 17:10,32,45-46
«Maǵan bir adam beriń» Goliattıń Izrail balalarına masqara etken sózi edi. Biraq Sawıldıń áskerindegi hesh kim alǵa shıǵıwǵa erikli bolmadı. «Sawıl hám pútkil Izrail Filistiyalıdıń bul sózlerin esitkende, olar qorqıp, qattı úreyge tústi» (11-ayat). Sawıl patsha hám ásker basshısı edi. Ol Quday hám Óz xalqı atınan barıwı kerek edi. Ne ushın ol barmadı? Ol qorqıp edi. Sawıldıń balası Yonatan ullı imanlı adam edi, biraq ol da bul gigantqa qarsı shıǵıwǵa batıllanbadı.
Izrail ushın hámme nárseniń úmitsiz kóringenine qaramastan, Quday bul kún ushın jas jigitti jasırın túrde tayarlap atır edi. Biz Muqaddes Jazıwda bunıń kóbinese Qudaydıń jolı ekenligin kóremiz. Ol Óz qulların jasırın túrde tayarlaydı, olardıń isenimliligin dálillew ushın túrli tájiriybeler beredi, sonlıqtan olar Onıńǵa iseniwdi ámeliy túrde úyrenedi. Yusuf qudıq, Potifardıń úyi hám túrme arqalı tayarlandı, ol Mısır taxtına kóterilmes burın. Musa 40 jıl shóldiń artında ótkizdi, Rabbı onı Óz xalqın qutqarıwǵa shaqırmas burın. Hátte Rabbı Isa da Óziniń jámiyetlik xızmetin baslamas burın, Atasına tınısh isenimlilikte 30 «únsiz» jıl ótkizdi. Men óz jas ájaǵa-qarınlarıma aytaman, Rabbı sizdi baslap atırǵan jasırın tárbiyanı mensinbeń. Jámiyetlik, kózge kóringen xızmet Onıń kámil waqtında keledi. Házir Ol sizge úyretiwdi qáleytuǵın sabaqlardı tereń úyreniwge razı bolıń.
Dawıt qoydı baǵıwshınıń kúndelikli jumısında Rabbıǵa iseniwdiń mánisin úyrengen edi. Bir arıslan hám ayıw úyirdi urlaw ushın kelgen edi. Dawıt olardı quwıp, ekewin de óltirdi hám qoyların qaytarıp aldı. Ol Óziniń Qudayı, Izrail Qudayı, bul Filistiyalı giganttan usıǵan uqsas túrde qutqaratınlıǵın bildi. Rabbı Dawıttı tayarlaǵan edi, sonlıqtan basqalar qorqıp turǵanda ol isendi.
Mikaya
Hám Yehoshafat ayttı: «Bul jerde Rabbıdıń basqa payǵambarı joq pa, onnan sorasaq?» Hám Izrail patshası Yehoshafatqa ayttı: «Rabbıdan sorawımız múmkin bolǵan bir adam bar, Imlah balası Mikaya: biraq men onı jek kóremen; sebebi ol men haqqında jaqsılıq emes, jamanlıq payǵambar etedi...» Hám Mikaya ayttı: «Rabbı tirilgeni sıyaqlı, Rabbı maǵan ne aytsa, men sonı aytaman...» Hám Izrail patshası ayttı: «...Bul adamdı túrmege salıń.» —1 Patshalar 22:7-8,14,26-27
1 Patshalar kitabındaǵı bizdiń bólimimiz ádewir ájayıp hám biz ushın kóp sabaqlarǵa iye. Biz Qudayǵa isengen patsha Yehoshafattıń Qudayǵa isenbeytuǵın patsha Ahab penen qáte baylanıs quraǵanın kóremiz. Bul baylanıs Ahabtıń jamanlıǵın kemeytpegen, biraq Yehoshafattıń ómirine qáwip salǵan.
Tórt júz jalǵan payǵambar anıq jeńisti járiyaladı, biraq Yehoshafat ta, Ahab ta olardı shınında isenbedi! Yehoshafat Yaxwehtiń haqıyqıy payǵambarı joq pa dep soradı. Ahab ózin jasırıp, payǵambarlarǵa isenbeytuǵının kórsetti; ol patshalıq kiyiminiń ornına urısqa ápiwayı kiyim kiyip bardı.
Biz bul kóriniste Rabbı ushın isenimli sóyley alatuǵın bir adam bar ekenligin kóremiz. Jalǵan sóylep turǵan adamlarǵa tolı bólmede «Rabbı maǵan ne aytsa, men sonı aytaman» dep aytıwǵa batıllılıq etetuǵın birewdi tabıw qanday jaqsı bolǵan shıǵar. Biz sońǵı kúnlerde jasap atırmız, bul haqqında Pawıl jazǵan: «Sebebi waqıt keledi, olar durıs táliymattı kótere almaydı; biraq óz qálewlerine qaray, qulaqları qıshıp turǵan oqıtıwshılardı ózlerine jıynaydı; hám olar qulaqların haqıyqattan burıp, erteklerge burıladı» (2 Timoteyge 4:3-4). Biz «súyispenshilik penen haqıyqattı» (Efespiliklerge 4:15) sóylewge tayınbız ba? Mikayanıń sıylıǵı dúnyalıq húrmetler emes, bálkim quwǵınshılıq edi. Biz búgingi kúnde de usıǵan uqsas jaǵdaydı tabıwımız múmkin.
Ester
Sebebi eger sen bul waqıtta pútkilley únsiz qalsań, onda yahudiylerge basqa jerden keńeyiw hám qutqarıw payda boladı... hám kim biledi, bálkim sen usınday waqıt ushın patshalıqqa kelgen shıǵarsan? —Ester 4:14
Esterdi Parsı patshası bolıwǵa alıp kelgen jaǵdaylar onıń waqtı hám ornına tán bolsa da, onıń batırlıǵı hám isenimliliginen úyrenetuǵın kóp sabaqlar bar. Patsha Artaxerxes astındaǵı bas ministrge teń bolǵan Haman Mordekaydı hám onıń pútkil xalqın, yahudiylerdi joq etiw rejesin dúzgen edi. Mordekay bul jaǵdayda tek bir adam járdem bere alatuǵının túsinip jetti: Patsha Ester. Mordekay Esterden shınında da Parsı taxtına «usınday waqıt ushın» kelgen be dep oylawdı soradı. Úlken batırlıq penen hám óz ómirin qáwip astına qoyıp, ol shaqırılmaǵan halda patshanıń aldına keldi. Qudaydıń qolı joqarıdan hám artınan islep turǵanda, Ester Hamandı ózin hám óz xalqın joq etiw rejesiniń deregi retinde kórsetti. Yahudiyler qutqarıldı.
Biz haqqımızda ne aytıwǵa boladı? Biz ne ushın házirgi jaǵdaylarımızǵa túsip qaldıq dep oylanǵan waqıtlarımız boldı ma? Búgingi kúnde bálkim bul bir xalıqtı qutqarıw ushın emes, biraq bir adam qutqarıwı ushın injildi isenimli túrde bólistiriw yamasa imanı bar dosımızdıń ruwxın kóteriw ushın ruwxlandırıwshı sóz aytıw ushın bolıwı múmkin. Esleń, siz sol jerde «usınday waqıt ushın» turıpsız.
Rabbı Isa Másih
Biraq bul Adam, gúnálar ushın bir qurbanlıq usınǵannan keyin, máńgilikke Qudaydıń oń tárepinde otırdı; bunnan keyin Óz dushpanları Óziniń ayaq astı etilgenge shekem kútip otır. —Evreylerge 10:12-13
Biz meditatsiyamızdı Muqaddes Jazıwda «ekinshi Adam» (1 Korinflilerge 15:47) hám «sońǵı Adam» (45-ayat) dep atalǵan bir párawanlı Adam menen juwmaqlaymız. Bizdiń Rabbımız Isa shınında da teńsiz!
Biz meditatsiyamızdı bir adam arqalı dúnyaǵa gúna kirgenligin bayqaw menen basladıq. Qudaydıń danalıǵı hám miyrimdiliginiń baylıqlarında gúnanı joq etetuǵın basqa bir Adam boladı: «dúnyanıń gúnasın alıp taslaytuǵın Qudaydıń Qozısı» (Yuhanna 1:29). Ol tek párawanlı, muqaddes, kámil Adam ǵana emes; Ol «Quday... et penen kórindi» (1 Timoteyge 3:16), et bolǵan hám aramızda jasaǵan máńgilik Sóz (Yuhanna 1:1-3,14).
Biz óz áwladlarında ózgeris jasay alǵan geybir adamlardı kórip shıqtıq. Bul jerde pútkil máńgilik ushın ózgeris jasay alǵan ullı Adam bar! Quday sıpatında Ol gúna hám bizdiń gúnálarımız ushın Qudaydıń barlıq talaplarına juwap bere aladı. Adam sıpatında Onıń jumısı biz ushın nátiyjeli. Onıń atına barlıq dańq hám maqtaw bolsın!
Eski Wásiyattaǵı shatır hám ibadatxana ushın kórsetpelerde, ruhaniyler otıra alatuǵın orın ushın hesh qanday sharayat joq ekenligi kóbinese bayqalǵan. Bul olardıń qurbanlıq jumısınıń hesh qashan tamamlanbaǵanlıǵın bildirdi. Biraq Másih tek «joqarıdaǵı Ullılıqtıń oń tárepinde otırǵan» (Evreylerge 1:3) ǵana emes, bálkim Onıń bir qurbanlıǵı arqalı biz imanı bar adamlar «kámil etildik» (Evreylerge 10:14). Basqasha aytqanda, biz Qudaydıń aldında turıwǵa pútkilley tayarlandıq; barlıq húkim ótti, sebebi Másih barlıǵın kóterdi. Shınında da biz gimn jazıwshısı sıyaqlı aytamız: «Barlıǵın Oǵan qárezdarmız!»
Juwmaq
Biz oqıwshılarımızdı Dawıt haqqında aytılǵan sózler menen ruwxlandıramız: «Ol óz áwladına Qudaydıń erkine qaray xızmet etti» (Húkimetler 13:36). Bizdiń áwladımız Rabbı bizdi úyge alıp ketpes burınǵı sońǵı áwlad bolıwı múmkin. Bul mısallar arqalı bir adamnıń Onıń ushın ózgeris jasay alatuǵının túsinip, ruwxlanayıq!
